25η Μαρτίου 1821 - εις μνήμην των αφανών ηρώων

➤ "Μακρυά από την ελεύθερη πατρίδα ο Πόντιος Ελληνισμός δεν είχε την δυνατότητα να χαίρεται και να γιορτάζει όπως θα ήθελε, την ανάμνηση της ημέρας που σήμανε του Έθνους την ανάσταση.

➤ ...Την ημέρα αυτή, διπλή εορτή, έπρεπε να προσέχει πολύ στις εκδηλώσεις της χαράς και του ενθουσιασμού του και να κρύβει τα αισθήματά του, στο μεγαλύτερο τους μέρος, στα κατάβαθα της ψυχής του, που αιώνες μακρούς είχε νανουρισθή με το μαγικό όνειρο της ελευθερίας, όπως κάθε ελληνική ψυχή..."

➤ ΠΕ, 1954, τ. 51

οι Πόντιοι στην επανάσταση του 1821, του Γιώργου Ανδρεάδη

πρώτη δημοσίευση 24.3.2021

 

🔻 οι Πόντιοι στην επανάσταση του 1821

🔻 από το περιοδικό Άμαστρις, 2010, τεύχος 10

🔻 γράφει ο Γιώργος Ανδρεάδης

 

το 1821 και ο Πόντος

πρώτη δημοσίευση 22.3.2022

➤ άρθρο από ΤΟ ΒΗΜΑ της ΕΛΘ, φύλλο #22, Μάρτιος 1962
➤ το υπογράφει ο Αγαθάγγελος Φωστηρόπουλος της μεγάλης οικογένειας της Ίμερας - αναρτήσεις μας εδώ και εδώ
➤ στο κείμενο αναφέρονται και οι μεταμφιεσμένοι δερβίσιδες - ανάρτησή μας εδώ

 

 

25η Μαρτίου 1821

➤ διαβάζοντας και ξαναδιαβάζοντας το συγκλονιστικό βιβλίο του Λευτέρ Αγά (Ελευθέριος Ε. Ελευθεριάδης - επιστροφή στην Ιθάκη ) μένω στην σελίδα 83
➤ ο Λευτέρ Αγάς αντικρίζει το σχολείο του στην Λαραχανή της Ματσούκας του Πόντου και συλλογιέται... και ακολουθεί... εδώ
➤ ...κι' εγώ γυρνάω 60 τόσα χρόνια πίσω, μαθητής στο δημοτικό, στο χωριό μου Καλλίφυτος Δράμας
➤ και με πιάνει ένα κόμπος να πνιγώ...
➤ ναι, αυτό το ποίημα το λέγαμε στις γιορτούλες μας, ίσως να το απάγγειλα κι' εγώ...

 

Απ' έξω μαυροφόρ' απελπισιά,
πικρής σκλαβιάς χειροπιαστό σκοτάδι,
και μέσα στη θολόκτιστη εκκλησιά,
στην εκκλησιά, που παίρνει κάθε βράδυ
την όψη του σχολειού,
το φοβισμένο φως του καντηλιού
τρεμάμενο τα ονείρατα αναδεύει,
και γύρω τα σκλαβόπουλα μαζεύει.

Εκεί καταδιωγμένη κατοικεί
του σκλάβου η αλυσόδετη πατρίδα,
βραχνά ο παπάς, ο δάσκαλος εκεί
θεριεύει την αποσταμένη ελπίδα
με λόγια μαγικά,
εκεί η ψυχή πικρότερο αγροικά
τον πόνο της σκλαβιάς της, εκεί βλέπει
τι έχασε, τι έχει, τι της πρέπει.

Κι απ' την εικόνα του Χριστού ψηλά,
που εβούβανε τα στόματα των πλάνων,
και ρίχνει και συντρίβει και κυλά
στην άβυσσο τους θρόνους των τυράννων,
κι από τη σιγαλιά,
που δένει στο λαιμό πνιγμού θηλιά,
κι απ' των προγόνων τ' άφθαρτα βιβλία,
που δείχνουν τα πανάρχαια μεγαλεία,

ένας ψαλμός ακούγεται βαθύς
σα μελωδίες ενός κόσμου άλλου,
κι ανατριχιάζει ακούοντας καθείς
προφητικά τα λόγια του δασκάλου
με μια φωνή βαριά.

"Μη σκιάζεστε στα σκότη! Η λευθεριά
σαν της αυγής το φεγγοβόλο αστέρι
της νύχτας το ξημέρωμα θα φέρει"

(το κρυφό σχολειό του Ιωάννη Πολέμη)

το 1821 και οι νέοι

πρώτη δημοσίευση 7.10.2021

ΕΛΘ, ΤΟ ΒΗΜΑ Φεβρουάριος 1961 (#9)

 

 

Νικ. Π. Ανδριώτη "κρυπτοχριστιανικά κείμενα" - #2

πρώτη δημοσίευση 2.3.2021

🔻 δεύτερο μέρος της εισαγωγής

🔻 πρώτο μέρος εδώ / ετικέτα με όλες της αναρτήσεις Ν. Ανδριώτη εδώ

🔻 "...στα 1730 από τις 350.000 κατοίκους της Κρήτης οι 200.000 ήταν δηλωμένοι μουσουλμάνοι"

🔻 "...πουθενά όμως το δράμα της κρυπτοχριστιανικής ζωής δεν είχε την έκταση και την τραγικότητα που παρουσίασε στον Πόντο"

 

οι μεταμφιεσμένοι δερβίσιδες...

➤ άρθρο σχετικό με την 25η Μαρτίου του 1821 στον μαρτυρικό Πόντο
➤ δείτε πως οι μεταμφιεσμένοι σε περιοδεύοντες μουσουλμάνους ιεροκήρυκες μετέφεραν στην Ανατολή, όπου υπήρχε Ελληνισμός, τον ξεσηκωμό του γένους.
➤ παρουσιάζονται στον Μητροπολίτη Χαλδίας και... "...να αποκαλύπτονται βγάλοντας τα ιδιότυπα σαρίκια των, και να πλησιάζουν με σεβασμόν τον Μητροπολίτην και με μεγάλην κατάνυξιν να κύπτουν τα γόνατά των και να προσκυνούν ευλαβικά την δεξιάν του Αρχιερέως και να επικαλεσθούν τας ευχάς και ευλογίας του, εις καθαρώς Ελληνικής διάλεκτον"
➤ άρθρο του Ανανία Ν. Νικολαϊδη στην Ποντιακή Εστία, 1952, τεύχος 34-35 - βλέπε παρακάτω

 

 

➤ αναρτούμε το σχόλιο του κ. Θεοδόση Κυριακίδη και την σχετική επανόρθωση από την Ποντιακή Εστία. Τα του Καίσαρος τω Καίσαρι...

"Για το άρθρο αυτό διαμαρτυρήθηκε ο Γεώργιος Κανδηλάπτης διεκδικώντας την πατρότητα της διήγησης που ήταν πράγματι αλήθεια. Η διεύθυνση σύνταξης της Π.Ε. επανήλθε με δημοσίευση (1953, σ. 1882) με την οποία αποκαθιστούσε την αλήθεια σημειώνοντας ότι ο Νικολαΐδης υποστήριξε πως πρόκειται περί διαλέξεως και όχι δημοσίευσης αποδεχόμενος την πατρότητα του Κανδηλάπτη. Ο Κανδηλάπτης σε άλλα έργα του σημειώνει ότι οι μαρτυρίες αυτές αποτελούσαν προφορικές διηγήσεις των γεροντότερων"

 

...από όλα τα δεινά του γένους το φοβερότερο ήταν ο εξισλαμισμός, Ιωάννης Αβραμάντης

➤ το 1972 κυκλοφόρησε ο πρώτος τόμος του βιβλίου "οι Πόντιοι ανά τους αιώνας". Δεν γνωρίζουμε εάν υπήρξε συνέχεια
➤ από αυτόν τον τόμο είναι το άρθρο που υπογράφει ο Τσιτενός Ιωάννης Αβραμάντης. Προσέξτε στην πρώτη σελίδα "... από όλα τα δεινά του Γένους το φοβερότερο ήταν ο εξισλαμισμός, που κύριο ελατήριό του αποτελούσε ο εκτουρκισμός, δηλ. η γενοκτονία του Ελληνικού έθνους"
➤ κοντολογίς, από τότε (~ 1650) άρχισε η εθνοκάθαρση - γενοκτονία των Ρωμιών και όλων, φαντάζομαι, των μη μουσουλμάνων

[πρώτη δημοσίευση 28.1.2017]

οι δάσκαλοι του γένους των Ποντίων : Μιχάλης Μεταλλείδης (1901 - 1978)

➤ άλλος ένας λόγιος από την Χαλδία, άλλος ένας δάσκαλος τους γένους των Ποντίων
➤ ο Γεώργιος Φυρτινίδης στο βιβλίο του "Κρώμνη" αναφέρει επιγραμματικά :
"Μεταλλείδης Μιχαήλ, Αργυρουπολίτης, από μητέρα Κρωμναία. Λογοτέχνης επίλεκτο μέλος της Ποντιακής κοινότητας στη Θεσσαλονίκη."
➤ από υπολογισμούς, πρέπει να γεννήθηκε το 1901 και πέθανε σε ηλικία 77 ετών το 1978
➤ μέχρι σήμερα 25.4.2020 έχουμε 10 αναρτήσεις με άρθρα του Μεταλλείδη - βλέπε σχετική ετικέτα εδώ
➤ δυστυχώς δεν βρήκαμε περισσότερα βιογραφικά στοιχεία του
➤ διαβάστε το ποίημα "πάρε μ' αγέρι" που ακολουθεί, δείτε τον καημό ενός ακόμη μεγάλου νοσταλγού...

[πρώτη δημοσίευση 27.11.2017] 

από την Ποντιακή Εστία, έτος 1978, τ. 23

από το βιβλίο του Γ. Φυρτινίδη "Κρώμνη"
τα άρθρα για τα Κέτζια τα έχουμε ήδη αναρτήσει

Θα φτάς ατο και τη Γαβρά την τραγωδίαν πα θα λές...

➤ μετά το κάστρο της Άτρας να βάλουμε επίσης κάτι σχετικό με την Άτρα και τον Γαβρά.
➤ από τα ΠΦ, 1937, τ. 20 - του Γεωργίου Ι. Μεταξά

[πρώτη δημοσίευση Ιανουάριος 2016]

Πόντος εν άστρον φωτεινόν...

➤ σήμερα 21.3 είναι η "παγκόσμια ημέρα της ποίησης"
➤ η σελίδα μας ξαναβάζει το ποίημα του Γεωργίου Σαρακενίδη "Πόντος εν άστρον φωτεινόν"
➤ τον Γεώργιο Σαρακενίδη τον γνώρισα στα τέλη της δεκαετίας του '80 όταν πολλές φορές τον φιλοξενήσαμε στα τριήμερα του συλλόγου Η ΑΡΓΩ Καλλιθέας που γινόντουσαν στην πλατεία Δαβάκη
➤ τον θυμάμαι πάντα να κρατά μια μικρή τσάντα - χαρτοφύλακα, θυμάμαι επίσης την στεντόρεια φωνή του όταν απάγγειλε τα ποιήματά του και το πάθος του
➤ όταν κάναμε πολιτικές κουβέντες ξεκαθάριζε ότι αυτός ήταν "ΕΔΑϊτης" δηλ. της παλιάς ΕΔΑ
➤ εις μνήμην...

ο "πόλεμος" του Γερμανού Καραβαγγέλη

➤ θα προσπαθήσουμε να μεταφέρουμε την εικόνα της δίκης των μελών του Δ.Σ. του συλλόγου ΟΡΦΕΥΣ της Αμισού στα δικαστήρια της Αμάσειας
➤ θέμα μας η επιστολή που βρέθηκε να αφορά τον σύλλογο ΟΡΦΕΥΣ και κυρίως το περιεχόμενο αυτής της επιστολής
➤ ο Ιάκωβος Κουλοχέρης και ο Παντελής Βαλιούλης ήταν δύο από μέλη του ΔΣ που καταδικάστηκαν σε 7,5 χρόνια φυλακή. Η δίκη έγινε το 1921

1. ας δούμε πως περιγράφει το περιστατικό με την επιστολή ο Ιάκωβος Κουλοχέρης στο βιβλίο του "η Αμισός και τα πάθη της"

[πρώτη δημοσίευση Μάρτιος 2017]

2. Να τι γράφει ο πρόεδρος του συλλόγου ΟΡΦΕΥΣ Παντελής Βαλιούλης στο δικό του βιβλίο "σελίδες εκ της συμφοράς του Πόντου 1921-1924". Η περιγραφή αφορά την εξέταση του συγγραφέα στο δικαστήριο της Αμάσειας :

3. Πάμε στο βιβλίο του Δ. Κουτσογιαννόπουλου "αναμνήσεις από τον Πόντο" ανάρτησή μας εδώ

 
4. χρονολογίες :
➤ ο Γερμανός Καραβαγγέλης έφτασε για πρώτη φορά στην Αμισό – Σαμψούντα στις 25.3.1908
➤ η επιστολή του Τσόντου έχει χρονολογία το 1908
➤ τα όπλα που βρίσκει ο Δ. Κουτσογιαννόπουλος στο δωμάτιο του πατέρα του είναι το καλοκαίρι του 1908

5. συμπεράσματα :
➤ το συμπέρασμα που βγαίνει είναι ότι ο Γερμανός Καραβαγγέλης ξεκίνησε (μάλλον αυθαίρετα και χωρίς καμία θεσμική εξουσιοδότηση) τον "δικό του" πόλεμο με το που πάτησε το πόδι του στον Πόντο. Στα απομνημονεύματα του δεν αναφέρει τίποτα για αυτές τις μεθοδεύσεις με όπλα και βαρέλια λάδι. Σίγουρα ήταν προσχεδιασμένα από τον ίδιο και από τους συνεργάτες του στην Ελλάδα, αυτούς με τους οποίους συνεργάστηκε στον Μακεδονικό αγώνα. Δυστυχώς, υπήρξε κακός δαίμονας για τον Δ. Πόντο. Έτσι κατανοείται η δυσμένεια στην οποία περιέπεσε και "εξορίσθη" σε ασήμαντες μητροπόλεις της κεντρικής Ευρώπης. - βλέπε επίσης πέντε αναρτήσεις μας με τίτλο "ο παρορμητικός Γερμανός Καραβαγγέλης"
➤ το αντάρτικο ούτως η άλλως θα προχωρούσε όπως και προχώρησε γιατί οι φυγόστρατοι κάπου έπρεπε να κρυφτούν για να προστατέψουν την ζωή τους. Αργότερα πήραν στο βουνό και τις οικογένειες τους. Σιγά-σιγά αυτές οι ομάδες πλήθυναν όταν γενικεύθηκε η λιποταξία από τα αμελέ ταμπουρού αλλά και από τις πόλεις άρχισαν να φεύγουν οι νέοι προς το βουνό (βλέπε περίπτωση του ίδιου του Δ. Κουτσογιαννόπουλου, του Δημοσθένη Κελεκίδη, του Παντέλ Αγά κά...)

Κρωμέτκα τραγωδίας #1 - η άνοιξη

➤ ξαναβάζουμε το ποιήμα του Δ. Κ. Παπαδόπουλου (Σταυριώτη)
➤ είναι από την ΠΕ, 1953 - τ. 40

 

ελάτε στον χορό μας στις ...20.3.1998

Νικ. Π. Ανδριώτη "κρυπτοχριστιανικά κείμενα" - #1

πρώτη δημοσίευση 1.3.2021

 

🔻 ένα από τα καλύτερα βιβλία της ιστοριογραφίας μας και της βιβλιοθήκης μου

🔻 το έχω αρκετά χρόνια και ήλθε η ώρα να το μελετήσω εγώ και όλοι μας μέσω της σελίδας μας

🔻 το συστήνω σε όλους όσους θέλουν να μάθουν τα των κρυπτοχριστιανών - μάλλον έχει εξαντληθεί και η νεώτερη έκδοση των Κυριακιδαίων

🔻 θα αναρτήσουμε σε 3 ή 4 συνέχειες την εισαγωγή του Ν. Ανδριώτη όπου δίνει μια γενική εικόνα της ρωμιοσύνης στην Μικρά Ασία και κυρίως την "...θρησκευτική και γλωσσική τύχη του βυζαντινού πολιτισμού προ και μετά την άλωση (η οποία) μπορεί να παρασταθή με μία αξιολογική κλίμακα πέντε βαθμίδων"

🔻 διαβάστε το - διαδώστε το...

🔻 δημιουργήσαμε ετικέτα με το όνομα Ν. Ανδριώτης - όλες οι αναρτήσεις εντάσσονται εδώ

🔻  βιογραφικό σημείωμα για τον Ν. Π. Ανδριώτη εδώ

 

ο παρορμητικός Γερμανός Καραβαγγέλης - #5

➤ τελευταία ανάρτηση για το θέμα
   🔻 προηγούμενες αναρτήσεις :
             🔻 πρώτη εδώ
             🔻 δεύτερη εδώ
             🔻 τρίτη εδώ
             🔻 τέταρτη εδώ

➤ παραθέτουμε δύο σελίδες από το το βιβλίο του Δ. Φυλλίζη "οι τελευταίες ημέρες της Τραπεζούντας". Δείτε τι ειπώθηκε "κατά την μυστικήν συνεδρίασην".

➤ τελικά είμαστε πεπεισμένοι ότι ο Γερμανός Καραβαγγέλης, δυστυχώς, πολλές φορές δεν υπήρξε σώφρων όπως ο Χρύσανθος Τραπεζούντος. Η στάση του αυτή δημιούργησε τεράστια προβλήματα στον πληθυσμό της περιφέρειας του. Η ευθύνη του για την απόλυτη πρωτιά (*) είναι τεράστια. Οι πέντε αναρτήσεις μας με τις απόψεις που παρατίθενται βεβαιώνουν "του λόγου το αληθές".

 

 (*)
Είναι γνωστό ότι ο Δυτικός Πόντος είχε τις μεγαλύτερες απώλειες σε ανθρώπινες ζωές. Το 73.26% του πληθυσμού της περιφέρειας αυτής δεν επέζησε. Είναι το μεγαλύτερο ποσοστό απωλειών από όλες τις 6 εκκλησιαστικές περιφέρειες του Πόντου.

δυστυχώς ο Φυλλίζης
δεν διευκρινίζει ποια ήταν
"αυτά τα αδύνατα τα οποία μας επρότειναν"

το 1918 οι Τούρκοι ξαναγύρισαν πιό άγριοι...

➤ από τον 4ο τόμο της Εξόδου του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών (ΚΜΣ) παραθέτουμε την μαρτυρία του Γεωργίου Τσιλφίδη "το 1918 οι Τούρκοι ξαναγύρισαν πιο άγριοι..." 

➤ αναφέρεται στο χωριό του Κοστορτός που βρίσκεται στην κοιλάδα της Μουλάκας

 

[πρώτη δημοσίευση 13.6.2016]

χάρτης από το βιβλίο του Στάθη Χ. Χριστοφορίδη – Σάρπογλη

"μαύρα καιρούς και μαύρα ημέρας"