30 Απριλίου 2020

οι κοιλάδες του Τσεβιζλούκ...

πρώτη δημοσίευση στις 11.12.2017

➤ αυτήν την πολύ ωραία φωτογραφία που βρήκαμε στο δίκτυο, μας έκανε να την σχολιάσουμε...

 



(1) η κοιλάδα από Τσεβιζλούκ προς Π. Σουμελά χωρίζει στα δύο στο ύψος του Κουσπιδή
από το σκέλος (2) πάει για Π. Σουμελά και από το σκέλος (3) πάει Λαραχανή και συνεχίζει μέχρι Αε Ζαχαρέα, Κρώμνη
η κοιλάδα (4) είναι αυτή που περνάει από τα χωριά του Χαμψίκιοϊ, Άνω Ματσούκα, συνεχίζει προς Ζύγανα, Άρδασα, Αργυρούπολη, Παϊπούρτ κλπ.
η κοιλάδα (5) είναι αυτή που πάει προς χωριά Μουλάκας, Σπέλια
η μπλέ γραμμή (6) είναι ο παλιός δρόμος που συνέδεε το Τσεβιζλούκ με την Χαλδία και περνούσε πάνω από τα βουνά, χάνια Γοργόρογλη, Καρακαπάν, Χοτζά μεζαρί, Αε Σερ. Για τις στράτες αυτές κάναμε σχετικές αναρτήσεις και πτήσεις.

➤ η πρώτη-πρώτη ανάρτησή μας με ημερομηνία 3.2.2015 : Δαφνούντα, κοιλάδα Πυξίτη (Δαφνοπόταμος), Ματσούκα, Π. Σουμελά, Κρώμνη, Ίμερα, Ζύγανα... πτήση με την Air Pontus

ο βασιλικός δρόμος

➤ στον Πόντο, σε κάθε κεντρική στράτα δίνανε την ονομασία "βασιλικός δρόμος". Τέτοιες στράτες υπήρχαν παντού,
➤ ο "βασιλικός δρόμος" της Σαμψούντας π.χ. ήταν αυτός που περνούσε από Καβάκ, Κάβζα, Αμάσεια και έφθανε θεωρητικά έως την Βαγδάτη γι’ αυτό ονομαζότανε Μπαγντάτ Τσατεσί (Bağdat Caddesi),
➤ στον κεντρικό Πόντο υπήρχε ο δρόμος Κερασούντα - Γαράσαρη,
➤ ανατολικά είναι ο δρόμος των καραβανιών που αρχικά περνούσε από τις κορυφογραμμές (χάνια Γοργόρογλη, Καρακαπάν, Πύλες Πόντου), αργότερα από την κοιλάδα Τσεβιζλούκ – Χαμψίκιοϊ – Ζύγανα – Αργυρούπολη,
ανάρτηση μας για την διαδρομή από το βουνό Γορόch εδώ

➤ από το πολύ καλό βιβλίο του Δ. Κ. Παπαδόπουλου, "Αρχείον Σταυρί" - ανάρτηση μας εδώ - παραθέτουμε το κεφάλαιο ο Βασιλ(εα)κον ο δρόμον

[πρώτη δημοσίευση Σεπτέμβριος 2015]

το δάσος του Γοργόρογλου (Γοργόρογλη)

29 Απριλίου 2020

ο Δήμον ο κεμεντζετσής

Α. Λ. Σταμπουλίδης, Πόντος - οι ρίζες μας

πρώτη δημοσίευση 29.4.2020

➤ δεν έχει πολλά χρόνια που κυκλοφόρησε αυτό το βιβλίο
αναφέρεται στο αντάρτικο της περιοχής της Έρπαα δηλ. στα ανταρτολημέρια του Τόπτσαμ, Τσοπού ντερέ
σημείωσα πολλά σημεία για να αναρτήσω αλλά τελικά επέλεξα μόνο ένα και άσχετο με το αντάρτικο. Είναι το συγκλονιστικό ποίημα του Ηλία Τσιρκινίδη και είναι η ανάλυση που ακολουθεί από τον Ιορδάνη Παμπούκη - ...για διάβασμα








Τραπεζούντα, το λιμάνι της Περσίας...

➤ από μια παλιά ανάρτηση μας ξεχωρίζουμε την αναφορά στις στράτες
 περιγράφεται αναλυτικά αυτή που ενώνει την Τραπεζούντα με τα Περσικά σύνορα και εξηγεί τους λόγους που ξεκίνησαν τις κατασκευές δρόμων από αυτήν "... ίνα εννοήση τις την σημασίαν της οδού ταύτης πρέπει να λάβη υπ' όψιν ότι η Τραπεζούς είναι λιμήν της Περσίας και της Ανατολικής Ασίας"
 από το βιβλίο του 1921 (ανατυπώθηκε το 1995) "Γεωγραφία της Μικράς Ασίας - Φυσική σύστασις της χώρας, πολιτική γεωγραφία, φυσικός πλούτος" του Παντελή Κοντογιάννη.




από στιγμή σε στιγμή #6 - στην Ζυγανίτα

➤ έκτη ανάρτηση από το βιβλίο του Δ. Πηχωρίδη /  - - -     
ο συγγραφέας περιγράφει την μετάβαση τους στην Ζυγανίτα και επίσης μας περιγράφει την ζωή τους κατά την διάρκεια του χειμώνα (τα Λωρία είναι σε υψόμετρο περίπου 2.200 και το Νανάκ στα 1.900 μέτρα)
➤ προσέξτε επίσης και την γραφή του όπως για παράδειγμα "επίλιπον" "μινινικόν" κά.
η σάγκα ήταν (μάλλον) ένα χαμηλό τραπέζι και κάτω στην μέση κάτι σαν ένα μαγκάλι αλλά σίγουρα χωρίς φωτιά αλλά με κάρβουνα. Κάτω από τραπεζάκι βάζανε τα πόδια τους και ήσαν σκεπασμένοι με διάφορα υφάσματα για να διατηρείται η θερμοκρασία

[πρώτη δημοσίευση 26.2.2018]









28 Απριλίου 2020

βιογραφίες οκτώ επιφανών Ποντίων

πρώτη δημοσίευση Σεπτέμβριος 2019

➤ Αβράμ Πολυχρονιάδης
Δικηγόρος και βουλευτής Σερρών. Γεννήθηκε στο Γκιουμούς-Μαντέν του Πόντου και σπούδασε Νομικά στην Αθήνα. Μετά την Ανταλλαγή των πληθυσμών εγκαταστάθηκε στις Σέρρες, όπου εκλέχτηκε επανειλημμένα βουλευτής. Υπήρξε ιδρυτικό μέλος της Επιτροπής Ποντιακών Μελετών.



Σταύρος Πλακίδης 
Μαθηματικός και αστρονόμος. Αποφοίτησε με άριστα από τη Μεγάλη του Γένους Σχολή της Κωνσταντινούπολης και αργότερα σπούδασε στη Φυσικομαθηματική Σχολή του Πανεπιστημίου της Αθήνας. Ειδικεύτηκε στην αστρονομία σε πανεπιστήμια της Αγγλίας, της Γαλλίας, της Γερμανίας και των Η.Π.Α. Διετέλεσε ομότιμος καθηγητής του πανεπιστημίου Αθηνών και επίτιμος προϊστάμενος του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών. Με δική του πρωτοβουλία ιδρύθηκε ο Αστρονομικός Σταθμός Πεντέλης. Έλαβε μέρος σε διεθνή αστρονομικά συνέδρια, όπως της Στοκχόλμης το 1938, του Μπέρκλεϊ το 1961 κ.ά. Έχει γράψει σχετικές επιστημονικές εργασίες και άρθρα που δημοσιεύτηκαν σε ελληνικά και ξένα περιοδικά. Υπήρξε μέλος του Δ.Σ. της Επιτροπής Ποντιακών Μελετών.



Ιωάννης Μπράβος 
Λόγιος από την Αμισό. Στο περιοδικό «Χρονικά του Πόντου» δημοσιεύτηκε επιτομή ιστορικής μονογραφίας της ιδιαίτερης πατρίδας του, από τους αρχαίους χρόνους μέχρι το 1914. Περιέχονται σ’ αυτήν οι θρύλοι, τα ήθη και τα έθιμα που διαμόρφωσαν οι αιώνες στην περιοχή της ιστορικής Αμισού. Υπήρξε μέλος του Δ.Σ. της Επιτροπής Ποντιακών Μελετών.



Αλκιβιάδης Κογκαλίδης 
Γεννήθηκε στην Τραπεζούντα. Σπούδασε στο Φροντιστήριο και στη συνέχεια έφυγε στην Ελβετία όπου τελείωσε την Ανώτατη Εμπορική Σχολή της πόλης Νεφ Σατέλ. Επιστρέφοντας στην Τραπεζούντα ασχολήθηκε με το εμπόριο. Το 1917, όταν τα ρωσικά στρατεύματα αποχώρησαν από τον Πόντο, όλη η οικογένειά του και ο ίδιος εγκαταστάθηκαν στο Βατούμ της Ρωσίας. Εκεί, παράλληλα με το εμπόριο, ο Κογκαλίδης ασχολήθηκε με την υπόθεση της ανεξαρτησίας του Πόντου, όπου πήρε μέρος στην Εθνοσυνέλευση των Ποντίων που έγινε στο Βατούμ και στην Εκτελεστική Επιτροπή του αγώνα ως ταμίας της. Η έκρυθμη κατάσταση που επικράτησε κατόπιν στο Βατούμ τον ανάγκασε να φύγει στην Κωνσταντινούπολη, όπου εγκαταστάθηκε για λίγο ασχολούμενος πάλι με το εμπόριο. Μετά την Ανταλλαγή ήρθε στην Αθήνα. Υπήρξε μέλος του Δ.Σ. της Επιτροπής Ποντιακών Μελετών.



Κωνσταντίνος Φωτιάδης (1887 - 1947) 
Γεννήθηκε το 1887 στο Χαμψίκιοϊ της επαρχίας Ροδοπόλεως. Τα πρώτα γράμματα έμαθε στο σχολείο της πατρίδας του και τις γυμνασιακές του σπουδές συμπλήρωσε στο Φροντιστήριο Τραπεζούντας. Στη συνέχεια γράφτηκε στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών από όπου αποφοίτησε με βαθμό άριστα.
Επέστρεψε στον Πόντο όπου εργάστηκε ως γιατρός. Κατά τον α’ παγκόσμιο πόλεμο διεύθυνε νοσοκομείο του Ρωσικού Ερυθρού Σταυρού. Όταν ήρθε στην Ελλάδα διορίστηκε πρώτα επιμελητής του νοσοκομείου «Αγία Ελένη» και έπειτα διευθυντής του. Τη θέση αυτή κατείχε μέχρι το θάνατό του στις 5 Αυγούστου 1947.
Ο Κωνσταντίνος Φωτιάδης υπήρξε μέλος και της Ιατρικής Εταιρείας της Ελλάδος και του Συλλόγου Ποντίων «Αργοναύται-Κομνηνοί».



Ιωάννης Δημητριάδης (1901-1947) 
Γεννήθηκε στα Σούρμενα το 1901. Αφού τελείωσε τις γυμνασιακές του σπουδές στο Φροντιστήριο Τραπεζούντος και ήρθε στην Ελλάδα το 1921 γράφτηκε στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Αποφοίτησε το 1926 και διορίστηκε εσωτερικός γιατρός στο νοσοκομείου Συγγρού. Παραιτήθηκε το 1938 και πήγε στο Παρίσι όπου υπηρέτησε στο νοσοκομείο Saint Louis προκειμένου να ειδικευτεί στα δερματικά νοσήματα. Επέστρεψε το 1939.
Η επιστημονική του δραστηριότητα υπήρξε σημαντική καθώς από φιλανθρωπικής απόψεως προσέφερε πολλά στον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. Το ίδιο σημαντική υπήρξε και η κοινωνική του δράση. Υπήρξε ένας από τους ιδρυτές του Ποντιακού Αναμορφωτικού Συλλόγου και ιδρυτής της Αδελφότητος Ποντίων Παγκρατίου, της οποίας διετέλεσε πρόεδρος μέχρι το θάνατό του στις 19 Αυγούστου 1947. Συμμετείχε επίσης στο Δ.Σ. της Επιτροπής μας.



Δημήτριος Συμβουλίδης (1891-1955) 
Γεννήθηκε στη Ριζούντα το 1891. Αφού τελείωσε τις γυμνασιακές του σπουδές στο Φροντιστήριο Τραπεζούντας ήρθε στην Αθήνα και γράφτηκε στην ιατρική σχολή του Πανεπιστημίου. Μετά το πέρας των Πανεπιστημιακών μαθημάτων εκπαιδεύτηκε ως γιατρός πρώτα στο νοσηλευτικό ίδρυμα «Ευαγγελισμός» και κατόπιν επί πενταετία στη Γερμανία και Ελβετία.
Επιστρέφοντας στην Αθήνα το 1925 φυματιολόγος από τους πλέον ειδικούς διεύθυνε μέχρι το θάνατό του διάφορα νοσηλευτικά ιδρύματα. Παρ’ ότι έπασχε από καρδιακού νοσήματος συνέχιζε να εργάζεται και να εκτελεί το καθήκον του και ως άνθρωπος και ως γιατρός. Υπήρξε μέλος του Δ.Σ. της Επιτροπής μας, στην οποία πάντοτε προσέφερε πρόθυμα ό,τι ήταν δυνατό.



Σταύρος Κανονίδης (? - 1964) 
Γεννήθηκε στην Κρώμνη του Πόντου.
Ως πρόσφυγας εγκαταστάθηκε στην Αθήνα όπου ασχολήθηκε με τη δημοσιογραφία. Υπήρξε εκλεκτό μέλος της Επιτροπής μας και επί σειρά ετών μέλος του Δ.Σ.

[από την σελίδα της ΕΠΜ]

"...κοκκίνισε η θάλασσα από τα φέσια"

➤ το γράψαμε σε παλιά ανάρτησή μας "...ξέχασαν ή δεν γνώριζαν ή κάνανε delete από την μνήμη τους την σκηνή που ο παππούς τους όπως κι’ ο δικός μας παππούς πέταξαν το φέσι μεσοπέλαγα το 1923, όταν πια ήταν σίγουροι ότι όλα τελείωσαν",
➤ από την Οινόη του Πόντου στην Οινόη Καστοριάς, ο παπά Ηλίας Ελευθεριάδης διηγείται...
➤ από την Έξοδο Ε' του ΚΜΣ

[πρώτη δημοσίευση Ιούνιος 2017]

από στιγμή σε στιγμή #5 - με τα κέτζια στα Λωρία

➤ πέμπτη ανάρτηση από το βιβλίο του Δ. Πηχωρίδη /  - - -
ο συγγραφέας περιγράφει την μετάβαση του στο χωριό του πατέρα του, τα Λωρία, μέσα σε ένα καλάθι (στο άλλο είναι το αδελφάκι του)
➤ τα παιδικά ματάκια βλέπουν για πρώτη φορά θαυμαστά πράματα...
➤ προσπαθήσαμε να καταλάβουμε την διαδρομή που ακολούθησαν. Η πλέον πιθανή είναι να πήγαν από την παλιά στράτα του Γοργόρογλη - ανάρτηση μας εδώ
η νεώτερη ανάρτηση για την ίδια στράτα εδώ
στις σημειώσεις της 3η σελίδας αναφέρεται το δάσος της Λαραχανής, στην επόμενη σελίδα αναφέρεται το μέρος Γοργόρογλη. Ή το ένα ισχύει ή το άλλο, είναι δύο διαφορετικές στράτες
να σημειώσουμε επίσης ότι εκείνη την χρονιά ίσως να μην είχε γίνει ακόμα η στράτα μεταξύ Κρώμνης - Λαραχανής
επίσης ο συγγραφέας δεν μας αναφέρει τίποτα για την "μεγάλη" πολιτεία που σίγουρα συνάντησαν, το Τσεβιζλούκ. Δεν μπορεί να είναι εκείνη που περιγράφει στην 2η σελίδα.
άλλες αναρτήσεις μας για τα κέτζια εδώ και εδώ

[πρώτη δημοσίευση 25.2.2018]

ΕΘΝΟΣ ένθετο ΙΣΤΟΡΙΑ, Μάϊος 2011







27 Απριλίου 2020

ποταμός Χαρσιώτης #1

➤ προσπαθήσαμε να βρούμε στο δίκτυο πληροφορίες για τον ποταμό Χαρσιώτη (Harşit τον λένε οι απέναντι). Βρήκαμε ελάχιστες. Πουθενά για παράδειγμα δεν υπάρχει το μήκος του ποταμού. Πουθενά δεν βρήκαμε ποια είναι η σημερινή γνώμη των γεωγράφων σχετικά τις πηγές του. Εμείς υιοθετούμε την γνώμη του Γ.Θ. Κανδηλάπτη ο οποίος υποστηρίζει ότι είναι η συνέχεια του Κάνι ποταμού που έρχεται από την Αργυρούπολη
➤ το συνολικό μήκος του (δική μας μέτρηση πάνω σε χάρτες), είναι παραπάνω από 120 χιλιόμετρα
➤ παλιά από Άρδασα και μετά, παλιά ο Χαρσιώτης ονομάζονταν Φιλαβωνίτης (βλ. χάρτη)

[πρώτη δημοσίευση Απρίλιος 2015] 


ο Χαρσιώτης υπήρξε το όριο προέλασης του Ρώσικου στρατού το 1916. Μάταια περίμεναν οι Ρωμιοί πέραν του Χαρσιώτη την συνέχιση της προέλασης. Περίμεναν την απελευθέρωση από τους ομόθρησκους τους, από τον Μόσκοβο ...
παρακάτω αναρτούμε ένα από τα άρθρα για τον Χαρσιώτη αλλά και για την ευρύτερη περιοχή (Άρδασα, Κιουρτούν, χωριά Τζίζερες κλπ.). Είναι από Ποντιακή Εστία, έτος 1959, τεύχος 115 - άρθρο του Ανανία Ν. Νικολαϊδη.
➤ έχουμε και ένα μεγάλο χάρτη της περιοχής που προέκυψε από την συρραφή δύο φύλλων. Το μέγεθος του χάρτη είναι 9,5 MB και η διάσταση στα 4636 x 3492 pixels. download εδώ
➤ ανάρτηση ποταμός Χαρσιώτης #2 εδώ
ανάρτηση μας τα ποτάμια στον Πόντο εδώ
 

 
δείτε επίσης μια φωτογραφία από την περιοχή του Αγίου Παύλου που αναφέρεται στην 2η σελίδα (παραπάνω) / από το Google Earth - Panoramio


➤ άλλες σχετικές μας αναρτήσεις για την περιοχή εδώ και εδώ
ανάρτηση μας για τον Άγιο Παύλο

από στιγμή σε στιγμή #4 - παιδική ηλικιά και περίπατος στην Τραπεζούντα

➤ τέταρτη ανάρτηση από το βιβλίο του Δ. Πηχωρίδη /προηγούμενες - -  
➤ ο συγγραφέας περιγράφει την παιδική του ηλικία και στην συνέχεια τον περίπατο που κάνανε όλοι μαζί μέχρι την Δαφνούντα
➤ τότε πρέπει να ήταν περίπου 7 χρονών και η χρονιά το 1910
➤ τώρα ξεκινά η περιγραφή από στιγμή σε στιγμή, πάρτε μια ιδέα...
➤ " …ολίγον παραπάνω απαντήσαμεν μακρινήν λίθινην γέφυραν με κομψά και στρογγυλά τόξα, εις την μέσην ήταν μεγαλύτερα και τα οποία εις την συνέχειαν εσμικρύνοντο τοσούτον, ώστε μας εφαίνοντο μικραί κατά σειράν στρογγυλαί οπαί. Εμέτρησα αυτάς, αλλά μοι εστάθη αδύνατον να τας μετρήσω ορθώς εξ απροσεξίας…" και πιο κάτω "... εδώ και εκεί επί των λίθων εκάθηντο παιδία και εκράτουν εις τας χείρας των ανά έν άγκιστρον και εις το πλευρόν των εκρέματο ανά μια δεκάδα χρυσών οψαρίων..."
➤ στο επόμενο ο φιλαράκος μας θα είναι μέσα σε καλάθι, στα κέτζια γα την Κρώμνη...

[πρώτη δημοσίευση 24.2.2018]