Τετάρτη, 18 Σεπτεμβρίου 2019

βιβλίο "η Αμάσεια" #4 : οι Έλληνες - Γιουνάν και οι Έλληνες - Ρούμ...

➤ από την ειρηνική ζωή #3
είναι πέντε θέματα από την καθημερινή ζωή της πόλης όπως τα περιγράφει η συγγραφέας Ευδοκία Επέογλου - Μπακαλάκη
οι Έλληνες - Γιουνάν και οι Έλληνες - Ρούμ...

[πδ 23.7.2016]


Τρίτη, 17 Σεπτεμβρίου 2019

βιβλίο "η Αμάσεια" #3 : το Τσίρ -Τσίρ

➤ από την ειρηνική ζωή #2
είναι πέντε θέματα από την καθημερινή ζωή της πόλης όπως τα περιγράφει η συγγραφέας Ευδοκία Επέογλου - Μπακαλάκη.
το Τσίρ -Τσίρ

[πδ 22.7.2016]

βιβλίο "η Αμάσεια" #2 : οι μύλοι της πόλης

➤ από την ειρηνική ζωή #1
είναι πέντε θέματα από την καθημερινή ζωή της πόλης όπως τα περιγράφει η συγγραφέας Ευδοκία Επέογλου - Μπακαλάκη.
οι μύλοι της πόλης

[πδ 22.7.2016]


Δευτέρα, 16 Σεπτεμβρίου 2019

Air Pontus #22 : Τσάμπαση - Σεμέν - Καρακιόλ

πρώτη δημοσίευση 29.5.2017

➤ η πτήση μας αυτή είναι προσάρτημα της ανάρτησης μας με τίτλο "το Τσάμπαση Κοτυώρων" 1η εδώ και 2η εδώ

➤ η διάρκεια είναι 06:19 λεπτά
video υψηλής ανάλυσης (1920 x 1080)



από τον χάρτη του βιβλίου "λαογραφικά Κοτυώρων" του Ξ. Άκογλου

βιβλίο "η Αμάσεια" - #1

πρώτη δημοσίευση Νοέμβριος 2015

➤ ένα βιβλίο για την Αμάσεια. Δεν γνωρίζω εάν υπάρχει δεύτερο. Αυτό πάντως είναι μοναδικό, είναι θησαυρός. Μέσα σε σχετικά λίγες σελίδες η συγγραφέας μας δίνει από πρώτο χέρι τις θύμισες της
η οικογένεια της μετακόμισε από την Άγκυρα στην Αμάσεια το 1915. Αυτή τότε ήταν μόλις 3 χρονών. Έζησε στην Αμάσεια μέχρι την ανταλλαγή δηλ. το 1923 
➤ μας περιγράφει με θαυμαστό τρόπο τις ειρηνικές μέρες που πέρασε αλλά κι΄αυτές των διωγμών, των εξοριών, της γενοκτονίας που ακολούθησε
➤  η Αμάσεια τελικά ήταν το βαρόμετρο των δεινών του Ποντιακού Ελληνισμού. Βρείτε το, διαβάστε το και κρατήστε το στην βιβλιοθήκη σας.
  • Ευδοκία Επέογλου – Μπακαλάκη
  • Η Αμάσεια
  • εκδ. Αφοί Κυριακίδη
  • έκδοση 1988 – σελίδες 176

παραθέτουμε το τελευταίο κεφάλαιο. Θα ακολουθήσουν 4 ακόμη αναρτήσεις με παραστάσεις από την ειρηνική περίοδο.




Κυριακή, 15 Σεπτεμβρίου 2019

τριάντα χρόνια μετά + 1...

Κορινός Πιερίας 6.9.2019

➤ πρώτη φορά που ανταμώσαμε ήταν το καλοκαίρι του 1989 στην Σαμψούντα, Χθες 5.9.2019 ξαναβρεθήκαμε μετά από 30 χρόνια στον Κορινό Πιερίας. Με αυτόν που όλοι αναγνωρίζετε, τον Φωκίωνα Φουντουκίδη. Ήπιαμε τα τσίπουρά μας και τα είπαμε... Μαζί του και τα φιλαράκια Δημήτρης Νικολαΐδης και ο οπερατέρ Παναγιώτης Περπερίδης.
➤ μην τα πολυλογώ... Παρακάλεσα πριν από μήνες τον Φωκίωνα να οργανώσει κάποιο προσκ. ταξίδι στην πατρίδα αλλά με αεροπορική μετάβαση. Χθες λοιπόν (6.9) ανταμώσαμε για να κάνουμε τις πρώτες κουβέντες για ένα τέτοιο προσκυνηματικό ταξίδι τον Ιούλιο του 2020.
➤ αρχίστε να το σκέφτεστε από τώρα... 50 € στην άκρη κάθε μήνα και θα "βγει" μέχρι τότε το προσκύνημα... θα βρούμε όλα τα χωριά των προσκυνητών... θα σας "ταράξουμε" στην ιστορία (φυσικά θα έχει και τα σχετικά μουχαπέτια...) θα έχετε σχετικό πολυσέλιδο τεύχος που θα ετοιμάσω, θα σταματήσουμε σε κάθε σταυροδρόμι και θα αποθέσουμε το λουλούδι και το κερί μας για εκείνους που έμειναν πίσω...
➤ τούτη δω η ανάρτηση είναι η αναγγελία του προσκυνηματικού ταξιδιού. θα επενερχόμαστε με ενημερώσεις. η διάρκεια προβλέπεται για 12 διανυκτερεύσεις.

Χριστιανικοί θρύλοι του Πόντου - ο παπα Φώτης από τον Όφη

➤ είναι θρύλος που διασώθηκε μέχρι τις μέρες του γράφοντος (Π.Β. Σαλλαπασίδης - δείτε παρακάτω πίνακα με άρθρα του στην ψηφιακή βιβλιοθήκη της ΕΠΜ)
γνωρίζουμε ότι 60 με 70 χιλιάδες κάτοικοι του Όφη (Οφιουντία χώρα) εξισλαμίσθηκαν περί το 1660 με 1670 οι οποίοι παρασύρθηκαν από τον επίσκοπό τους Αλέξανδρο λόγω ρήξης του τελευταίου με τον μητροπολίτη Τραπεζούντας - δείτε μια από τις πρώτες μας αναρτήσεις εδώ 
σ' ένα χωριό του Όφι, 50 με 60 χιλιόμετρα από την θάλασσα ζούσε ο γέροντας Φώτης. Αυτός μαζί με μερικούς άλλους κατόρθωσε και έσωσε το χωριό του από τον εξισλαμισμό-εκτουρκισμό 
διαβάστε πως όταν πέθανε ο παπάς του χωριού ο ίδιος "μετέβη" στην Τραπεζούντα όπου χειροτονήθηκε παπάς...
δείτε επίσης μία πτήση μας πάνω από τον Όφι, ήταν η 3η πτήση που αναρτήθηκε στις 17.4.2016 εδώ
από τα ΠΦ, 1938, τ. 24

[πδ 11.2.2016]




Σάββατο, 14 Σεπτεμβρίου 2019

το Τσάμπαση Κοτυώρων - #2

πρώτη δημοσίευση Μάιος 2017

➤ συνεχίζουμε με το δεύτερο μέρος της ανάρτησης για το Τσάμπαση
➤ πρώτο μέρος της ανάρτηση εδώ

από το Google Earth - Panoramio

➤ από τον ταξιδιωτικό οδηγό της Infognomon

από το βιβλίο "ημερολόγιο προσκυνήματος στη γη του Πόντου"
από τον χάρτη των εκδόσεων Κεσόπουλος
μερικά από τα χωριά του Σεμέν

ο αντάρτης ο παππούς μου…

➤ του Σταυρού σήμερα κι' εγώ θυμάμαι με περισσή νοσταλγία τον εκ μητρός παππού μου, τον Σταύρο Παπαδόπουλο.

πολλές οι αναμνήσεις μου. Σήμερα θα αναφερθώ σε κάτι ξεχωριστό. Ήμουν στην 6η τάξη του Δημοτικού (το 62-63) όταν έριξε πάρα πολύ χιόνι στο χωριό μας αλλά και σε όλη την Βόρειο Ελλάδα. Για πολλές μέρες είχανε κλείσει τα σχολεία μας και λόγω απεργίας των εκπαιδευτικών.

χειμώνας καιρός, έξω σχεδόν ένα μέτρο χιόνι, ούτε παιχνίδια μπορούσαμε να παίξουμε. Οι μέρες περνούσαν και ο παππούς μου έβαλε στο μυαλό του ότι πρέπει να τις κάνουμε παραγωγικές. Δεν ξέρω πως τα κατάφερε και πήγε στην πόλη της Δράμας (6-7 χιλιόμετρα) και μου αγόρασε ένα βιβλίο. Την μέθοδο εκμάθησης της Γαλλικής άνευ διδασκάλου. Κοντά στην ξυλόσομπα, με τις ώρες άρχισαν τα μαθήματα. Πρέπει να ήξερε λίγα Γαλλικά από το σχολαρχείο του Καράπερτσιν Σαμψούντας. Στην πατρίδα ήταν δάσκαλος στο Γιαγμπασάν.

στα ξαδέλφια μου που έχουν το τιμημένο όνομά του, Σταύρος Παπαδόπουλος του Αβραάμ και Σταύρος Παπαδόπουλος του Χαράλαμπου, εύχομαι χρόνια πολλά.



➤ αρχική ανάρτηση 12.8.2015
Ο δικός μου ο παππούς από την μάνα μου, ΝΑΙ, ήταν αντάρτης, απλός αντάρτης, στον Πόντο. Και είμαι περήφανος γι’ αυτό. Για το μόνο που δεν είμαι περήφανος είναι ότι έστελνε τις θύμισες του, τις μάχες που συμμετείχε, τους διωγμούς, τις πείνες, τις πορείες, όλα μα όλα, τα έστελνε με αλλεπάλληλες επιστολές στον Δημήτρη Ψαθά. Έτσι τρόπον τινά συμμετείχε στην συγγραφή του βιβλίου "η γη του Πόντου". Δεν τα έγραψε σε δικό του βιβλίο παρ’ ότι δάσκαλος. Εγώ θα ήθελα να είχε γράψει ένα δικό του βιβλίο.
  • Παπαδόπουλος (Τσαχουρίδης) Σταύρος
  • γεννηθείς εις Τσάμαλαν, περιφέρεια Τεκιάς (Σαμψούντα - Αμισός)
  • δημοδιδάσκαλος σχολαρχείου Καράπερτσιν
  • διορισμένος δάσκαλος στο χωριό Γιαγμπασάν του Τσαρτσαμπά
  • ΟΧΙ, πλούσιος δεν ήταν ποτέ... 
  • ........................................... 

Πολυχρόνης Χ. Κοϊμτσίδης
απλός Πόντιος Φάτσαλους-Σαμψολής, με πάππο αντάρτη
η ανάρτηση αυτή μπήκε σε απάντηση κάποιων δικτυακών ανοησιών...


➤ συμπληρωματικά στοιχεία :

Σταύρος  Παπαδόπουλος - Τσαχουράντ (*) 1900-1978
 

Γεννήθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου του 1900 στο χωριό Τσάμαλαν της επαρχίας Αμισού (Σαμψούντα) της εκκλησιαστικής περιφέρειας Αμάσειας του Πόντου. Οι γονείς του λέγονταν Χαράλαμπος και Ελένη. Ο παππούς του λεγόταν Κωνσταντίνος (δεν γνωρίζουμε το όνομα της γυναίκας του). Παππούς και πατέρας ήταν ιερείς (παπάδες). Το επώνυμο τους εκεί στον Πόντο ήταν Τσαχουράντ  - Τσακιρίδης ή Τσαχουρίδης ή Τσαχιρίδης (βλέπε παραπομπή 1) και, λόγω παπάδων, δήλωσε στην Ελλάδα Παπαδόπουλος.

Το χωριό Τσάμαλαν (Τουρκικά Cam Alan ή Camalan) βρίσκεται Νότιο Ανατολικά της Σαμψούντας (Αμισός) σε απόσταση 25 περίπου χιλιομέτρων. (3,5 έως 4,5 ώρες με τα πόδια και περνούσαν μέσω του χωριού Καζαντζάντων). Ήταν ένα αμιγώς Ελληνικό χωριό με περίπου 400-500 κατοίκους. Ήταν στους πρόποδες του περίφημου από το αντάρτικο των Ποντίων βουνό το Αγιού Τεπέ (στον χάρτη Aÿ T. με υψόμετρο περίπου 1.000 μέτρα).

Πολύ κοντά στο Τσάμαλαν ήταν το περίφημο επίσης χωριό Τσιμενλί, γνωστό για το αντάρτικο του και πατρίδα του καπετάνιου Παντέλ Αγά. Λίγο πιο πέρα από τα δύο αυτά χωριά ήταν το χωριό Καράπερτσιν γνωστό εκτός από το αντάρτικο και για το σχολαρχείο του. Σ’ αυτό το σχολαρχείο πήγαινε καθημερινά ο Σταύρος Παπαδόπουλος με τα πόδια, απόσταση περίπου 8 χιλιόμετρα. Άλλα γειτονικά χωριά στο Τσάμαλαν ήταν το Φουντουτσάχ, η Καράτουσλα ή Γαράτουσλα, το Τοϊγάρ κλπ.

Στον Πόντο ήταν παντρεμένος και είχε αποκτήσει δύο παιδιά. Μέσα στο χαλασμό εκείνης της περιοχής, οι Τούρκοι σκοτώσανε την γυναίκα του και τα δύο του παιδιά. Την εικόνα αυτή πρέπει να την είδε με τα μάτια του. Ο ίδιος μετά την ανταλλαγή κατέληξε στην Καλλίφυτο Δράμας όπου έκανε δεύτερο γάμο με την Παρασκευή Ιωαννίδου (**) με την οποία απέκτησε πέντε παιδιά. Πρέπει εδώ να συμπληρώσω ότι ποτέ δεν μιλούσε, δεν εξιστορούσε τίποτε από την ζωή του, το δράμα του, την δράση του εκεί στον Πόντο. Όπου δε, σε παρέες κάποιοι άλλοι ξεκινούσαν τέτοιες κουβέντες, ο ίδιος αποχωρούσε από την συντροφιά. Δεν το άντεχε, έκλεγε …

Στην Ελλάδα ήλθε μόνος του απ’ όλη την οικογένεια του. Ήλθαν μόνο συγγενείς του, όπως ο πατέρας της ηθοποιού Εύας Κοταμανίδου με τον οποίο ήταν πρώτος ξάδελφος. Πέθανε το 1978.


(*) 
Τσαχουρίδης (Τσαχιρίδης) το. Cakir = γκρίζος. Παράγωγο από τη λέξη τσαχούρτς (στην Ποντιακή διάλεκτο) που απαντιόταν στην Αργυρούπολη του Πόντου. Τσαχούρης λεγόταν αυτός που είχε φαιόχρωμα μάτια προς το γαλανό χρώμα. Επίσης αυτός που ήταν ξανθός. Το πιο πιθανό είναι το επώνυμο να βγήκε από τους παλιούς της οικογένειας λόγω των παραπάνω χαρακτηριστικών.

(**)
την γιαγιά μου, την φωνάζαμε μάνα. Ήταν από το χωριό Κογιουμτζάντων με κεφαλοχώρι το Τσάλ, τα οποία δυστυχώς δεν εντόπισα ακόμη επακριβώς
(ήταν κοντά στην Γαράτουσλα). [κάτι βρήκαμε με την βοήθεια του Μιχάλη Καϊκουνίδη - Ιούλιος 2019]

ο μικρός στην αγκαλιά του παππού
είναι ο αδελφός μου Μπάμπης
το γενεαλογικό δένδρο του Σταύρου Παπαδόπουλου και μάννας

Παρασκευή, 13 Σεπτεμβρίου 2019

το Τσάμπαση Κοτυώρων - #1

πρώτη δημοσίευση Μάιος 2017

➤ ίσως είναι το πιο φημισμένο παρχάρι του Πόντου και μάλλον υστερεί σε ομορφιά από άλλα παρχάρια όπως αυτά της Ζύγανας, της Σάντας, της Τόνυας κλπ.
➤ φημισμένο λόγω του πασίγνωστου τραγουδιού "εκάεν και Τσάμπασιν …" που τραγουδήθηκε από πολλούς καλλιτέχνες
➤ από τις ελάχιστες αναφορές – περιγραφές που έχουμε είναι αυτή του Ξενοφώντα Άκογλου την οποία θα παραθέσουμε παρακάτω. Συνοπτικά το κείμενο του Άκογλου …
      • Τσάμπαση, απέχει περί τα 45 χιλιόμετρα νότια των Κοτυώρων
      • απόλυτο ύψος 2.000 μέτρα (εμείς με το Google Earth το είδαμε στα 1.820 μέτρα)
      • οι οικογένειες αναχωρούσαν μετά τις 15 Ιουνίου, όταν έκλειναν τα σχολεία
      • η μεταφορά φυσικά γινότανε με τα ζώα
      • το σύνολο των μεταγωγικών το λέγανε (και εδώ) κέτσ’, τα κέτσια. Θυμίζουμε τις αντίστοιχες αναρτήσεις μας "τα κέτσια για την Κρώμνη"
      • λίγο έξω από την πόλη των Κοτυώρων, "σο βασιλικόν την στράταν" υπήρχε μια πέτρα που την ήξεραν ώ "πινέκ-τασούν". Εκεί πάνω πατούσαν για να ανέβουν στα ήδη φορτωμένα ζώα. Υπάρχει μια ωραία περιγραφή του Άκογλου στο σημείο αυτό. Οι εκδρομείς ξεκινούσαν με τον σκοπό τον "αχπαστικό" …
      • η διαδρομή μέχρι το Τσάμπασι ήταν περίπου 1,5 ημέρα.
      • κατά την διαδρομή, υπήρχαν χάνια ή τοποθεσίες για διανυκτέρευση ή ξεκούραση (*)
      • δυστυχώς δεν βρήκαμε τα τοπωνύμια που αναφέρει ο Άκογλου στο κείμενο του παρά μόνο το χωριό/τοποθεσία Τουρναλού
      • δεν το αναφέρει ο Άκογλου σε αυτό το άρθρο αλλά ήταν πασίγνωστα "τη Γλυκή τα πεγάδια", ανάρτηση μας εδώ
      • οι καλοφαγάδες ας ρίξουν μια ματιά τι γράφει ο συγγραφέας για τα "γιαγλία" και τα "κιουβέτζια" καθώς επίσης και το φάσιμον του γιαουρτιού "απέσ’ σο κοβλάκ, με το μαχαίρ’ εκόφκουντουν τ’ ευλογημένον".


(*) ο Ιωακείμ Σαλτσής, σε μια φωτογραφία που παραθέτουμε αναφέρει τα μέρη :
      • πρώτη στάση "τη Σουτσμέζ το Χάν"
      • σταθμός για διανυκτέρευση το Πουατζάκ ή το Χάνγερη
      • τελευταία στάση η Τουρναλού

➤ δείτε την πτήση μας (video) στον σύνδεσμο εδώ


ΠΦ, 1938, τ. 31


από το βιβλίο "Χρονικά Κοτυώρων" του Ι. Σαλτσή
είναι "τη Γλυκή τα πεγάδεα" από την ΕτΠΕ

βιογραφίες : Άνθιμος Α. Παπαδόπουλος (1878-1962)

από την ιστοσελίδα της ΕΠΜ
➤ ο Αρχιμανδρίτης Άνθιμος Α. Παπαδόπουλος γεννήθηκε στις 15 Ιανουαρίου 1878 στο χωριό Καράκαγια (ανάρτησή μας εδώ ) της περιφέρειας Αργυρούπολης του Πόντου και βαπτίστηκε Αλέξανδρος. Ήταν ο μικρότερος γιος της οικογένειας Ιάκωβου Παπαδόπουλου. Ο πατέρας του, που χειροτονήθηκε ιερέας με το όνομα Αντώνιος, προς το τέλος της ζωής του μπήκε στη μονή Αγίου Γεωργίου Χουτουρά παίρνοντας μαζί του και το νεαρό Αλέξανδρο. Ο Αλέξανδρος αφού φοίτησε στο δημοτικό σχολείο του χωριού Χουτουρά μετά μπήκε στο σχολαρχείο Αργυρούπολης.


➤ το 1897 ο Αλέξανδρος κείρεται μοναχός της μονής με το όνομα Άνθιμος και χειροτονείται διάκονος. Την επόμενη χρονιά τελειώνει τις γυμνασιακές του σπουδές στην Ροδοκανάκειο Ιερατική Σχολή Καισαρείας Καππαδοκίας. Μετά την αποφοίτησή του προσλαμβάνεται ως διάκονος και γραμματέας της μητρόπολης Ροδοπόλεως, υπό τον μητροπολίτη Γερβάσιο Σαρασίτη. Το 1905 έρχεται στην Αθήνα και γράφεται στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου από την οποία αποφοιτά αριστούχος στις 31 Μαρτίου 1910. Τέλος στις 13 Φεβρουαρίου 1933 αναγορεύεται διδάκτωρ της Σχολής με τον βαθμό "άριστα"

το Σεπτέμβριο του 1910 αναλαμβάνει τη διεύθυνση του Ιεροδιδασκαλείου "Ανατολή" στη Σάμο, όπου και διδάσκει τα Αρχαία Ελληνικά. Μετά δύο χρόνια, το 1912, ύστερα από παράκληση του μητροπολίτη Χαλδίας Λαυρέντιου Παπαδόπουλου, αναδιοργανώνει το ιεροδιδασκαλείο του Πόντου της Πρασσάρεως Κερασούντας - ανάρτηση μας εδώ - και το διευθύνει για δύο χρόνια. Το 1914 βρίσκεται στην Αθήνα και αποκλεισμένος λόγω των πολεμικών γεγονότων διορίζεται συντάκτης του Ιστορικού Λεξικού της Νέας Ελληνικής, ενώ το 1932 γίνεται διευθυντής μέχρι το 1945. Το 1950 αναλαμβάνει πάλι τη διεύθυνση του Ιστορικού Λεξικού για δύο χρόνια, αλλά πριν τη λήξη της θητείας του για λόγους υγείας αποχωρεί οριστικά.

➤ το 1911 ο Άνθιμος Παπαδόπουλος χειροτονήθηκε από το μητροπολίτη Χαλκίδος Χρυσάνθου ιερομόναχος και κατόπιν ως αρχιμανδρίτης υπηρέτησε για σαράντα χρόνια ως εφημέριος και πνευματικός ηγέτης του Αμαλιείου Ορφανοτροφείου Αθηνών.

Υπήρξε μέλος πολλών κοινωνικών, εθνικών και επιστημονικών σωματείων και συλλόγων. Μεταξύ αυτών και την Επιτροπής Ποντιακών Μελετών, της οποίας υπήρξε ιδρυτικό μέλος, γεν. γραμματέας και πρόεδρος από το 1949 ως την ημέρα του θανάτου του, στις 2 Φεβρουαρίου 1962. Διεύθυνε το περιοδικό της Επιτροπής, το "Αρχείον Πόντου" ως το 1952, οπότε και ασθενής παραιτήθηκε, ενώ τη διεύθυνση ανέλαβε τότε ο γεν. γραμμ. Οδ. Λαμψίδης. Στο "Αρχείον Πόντου" δημοσιεύονται δύο ανεκτίμητα έργα του, η "Ιστορική Γραμματική της Ποντικής Διαλέκτου", παρ.1 (1955) και το "Ιστορικό Λεξικό της Ποντικής Διαλέκτου", παρ. 3, τόμος πρώτος Α-Λ (1958-60) και τόμος δεύτερος Μ-Ω (1961) - ανάρτηση μας εδώ

Η Ακαδημία Αθηνών στις 24 Μαρτίου 1953 του απένειμε τιμητική διάκριση για τη μακροχρόνια εθνική και επιστημονική του δράση. Ο Άνθιμος Α. Παπαδόπουλος προσέφερε πολλά στην Εκκλησία, το Έθνος, την Επιστήμη, στον Ποντιακό Ελληνισμό.

Πέμπτη, 12 Σεπτεμβρίου 2019

Καράκαγια Χαλδίας

➤ το χωριό του Άνθιμου Παπαδόπουλου - ανάρτηση μας για το λεξικό
➤ είναι στην περιοχή του Κιουρτούν, μάλλον η Γαργάενα του χάρτη του ΚΜΣ
αναρτήσεις μας για το Κιουρτούν εδώ και εδώ 
γράφει ο Νικόλαος Παπαδόπουλος στην Ποντιακή Ηχώ, 1982, τ. 5

[πδ Ιανουάριος 2017]

χάρτης ΚΜΣ
Γ. Θ. Κανδηλάπτη
γεωγραφικό & ιστορικό λεξικό

σύντομο ιστορικογεωγραφικό οδοιπορικό #4

➤ τέταρτη και τελευταία ανάρτηση από το βιβλίο του Χρήστου Σαμουηλίδη "ιστορία του Ποντιακού Ελληνισμού"
πάμε να γνωρίσουμε τις πόλεις και τα σημαντικά χωριά του Πόντου σε ένα σύντομο ιστορικογεωγραφικό οδοιπορικό,
➤ η συνέχεια της ανάρτησης με τον μεσογειακό Πόντο και στην συνέχεια την περιοχή Ανατολικά της Τραπεζούντας (Σούρμενα - Όφις - Ριζούντα κλπ),

➤ πρώτο μέρος εδώ 
➤ δεύτερο εδώ
τρίτο εδώ

[πδ Ιούνιος 2017] 

Ριζούντα