η χαλαρδία

από την ΠΕ, 1956, τ. 83-84

από το λεξικό της ΕΠΜ, του Άνθιμου Α. Παπαδόπουλου - ανάρτηση μας εδώ

η Χώνιτσα

ΠΕ, 1952, τ. 26

τα Χριστούγεννα του Βέβαια - του Φίλωνα Κτενίδη

➤ ο Βέβαιας μαζί με ένα φίλο του, τέτοια ώρα βγήκαν να πουν τα κάλαντα στην Τραπεζούντα...
➤ δείτε σε ποιους τα είπαν και τι συνέβη στο κονάκι του Χουρσίτ Ζατέ - Ιωσήφ
➤ γράφει ο Φίλων Κτενίδης στην ΠΕ, 1951, τ. 24
➤ πρώτη δημοσίευση στις 18.12.2015

Ποντιακή Εστία, 1951, τ. 24

αληθινές Ποντιακές ιστορίες, του Πόλυ Χάϊτα

➤ γράφει ο Πόλυς Χάϊτας και μας περιγράφει δύο αληθινές ιστορίες
➤ γεννήθηκε στα Κοτύωρα, ίσως στο Σεμέν γιατί οι παρακάτω ιστορίες του αφορούν εκείνη την περιοχή
➤ τον γνώριζα φυσιογνωμικά. Περνούσε σχεδόν κάθε μέρα από την Σοφοκλέους & Χαροκόπου και πήγαινε πιθανότατα στους Αργοναύτες. Εκεί ήταν για πολλά χρόνια υπεύθυνος του θεατρικού, μάλλον και του χορευτικού τμήματος. Από τους τρανούς μας θεατράνθρωπους - βιογραφικό εδώ
➤ διαβάστε τις παρακάτω ιστορίες, εκτός των άλλων είναι μάθημα στα Ποντιακά...

• η φωνή που απαγγέλει εδώ είναι του Π. Χάϊτα εδώ

από την Εγκυκλοπαίδεια του Ποντιακού Ελληνισμού

Ποντιακή Ηχώ, 1982, τ. 3

αληθινές ιστορίες από το Αμπρίκ Μεσοχαλδίου

➤ δύο αληθινές ιστορίες από το Αμπρίκ ή Αμπρικάντων  Μεσοχαλδίου. Είναι δύο διαμάντια, δοσμένα στα Ποντιακά,
➤ δείτε ένα απόσπασμα από την πρώτη ιστορία.
➤ ο Αντωνόγιαννες είναι ο πρόεδρος του χωριού. Έχει να θρέψει 7 παιδιά και την γυναίκα του. Δεν "βγαίνει" και βάζει χέρι στο ταμείο της κοινότητας μονολογώντας...
     • "εθέλνανε δέκα παρχάτσε χαβίτς και είκοσ' πα σουρβάν, τσί τερεί το κράτος, πασκίμ' εκείνο επείνασεν άμον τ' ατουνού τα παιδία;"

[πρώτη δημοσίευση στις 5.11.2016]

Ποντιακή Ηχώ, 1982, τ.2

τη Χριστού 1941 τη χρονίας

➤ το διήγημα που ακολουθεί γράφτηκε από τον Ξενοφώντα Άκογλου (Ξένος Ξενίτας). Είναι μία ιστορία η οποία μπορεί να είναι αληθινή
➤ διαδραματίζεται σε ένα χωριό στα ριζά του Ολύμπου, είναι παραμονή Χριστουγέννων του 1941. Η Ελλάδα βρίσκεται κάτω από τριπλή κατοχή (Γερμανοί-Ιταλοί-Βούλγαροι)
➤ είναι ο σκληρός χειμώνας του '41, τότε που ο κόσμος πέθαινε στους δρόμους. Είναι η χρονιά που πέθαναν από την πείνα παραπάνω από 300.000 μόνο στην Αθήνα
➤ η επαρχία, τα χωριά βρίσκονταν σε καλύτερη μοίρα. Σ' ένα τέτοιο χωριό διαδραματίζεται η ιστοριούλα που παραθέτουμε,
➤ δημοσιεύθηκε στα Χρονικά του Πόντου του έτους 1943 στο 4ο τεύχος. Συνιστώ σε όλους να το διαβάσουν
➤ είναι γραμμένο σε άψογα Ποντιακά

[πρώτη δημοσίευση στις 9.12.2015]

 

Χριστούγεννα στον Πόντο - του Παύλου Κυριακίδη

➤ το παρακάτω άρθρο είναι από μια σελίδα που βρήκα στο αρχείο μου. Δεν σημείωσα από πιο έντυπο προέρχεται,
➤ είναι στα Ποντιακά, αναφέρεται στην προετοιμασία για τις γιορτές από τις νοικοκυρές, εκεί, στην πατρίδα,
➤ είναι οι θύμισες του Παύλου Κυριακίδη του Κωνσταντίνου από την Επισκοπή Νάουσας.

 

Δημήτρης Τομπαΐδης - #4 / η Ποντιακή διάλεκτος

➤ δεύτερη ανάρτηση για την Ποντιακή διάλεκτο - η τέταρτη του αφιερώματος μας στον Δημήτρη Τομπαΐδη - οι προηγούμενες  πρώτη - δεύτερη - τρίτη   
➤ προέρχεται από διάλεξη που δόθηκε στους Αργοναύτες - Κομνηνοί την 25.1.1989
➤ τα θέματα που καλύπτει ο Δ.Τ. είναι :
     • η επωνυμία της διαλέκτου (Ποντιακή ή Ποντική ;)
     • αν η Ποντιακή είναι γλώσσα, διάλεκτος ή ιδίωμα
     • μερικοί σταθμοί στην ιστορία της Ποντιακής
     • ο Ελληνικός χαρακτήρας της Ποντιακής
     • οι περιοχές στις οποίες μιλήθηκε
     • διάφορα ιδιώματα της
     • τα σημερινά Ποντιακά
➤ το άρθρο καταλήγει με το "Πόντιον ντο' κ' εγροικά τα Ποντιακά, ντο Πόντιος έν' ;"

Δημήτρης Τομπαΐδης - #3 / η Ποντιακή διάλεκτος

➤ εξαιρετικά ενδιαφέρον άρθρο με θέμα την Ποντιακή διάλεκτο του Δημ. Τομπαΐδη
➤ προέρχεται από διάλεξη που δόθηκε στους Αργοναύτες - Κομνηνοί την 25.1.1989
➤ τα θέματα που καλύπτει ο Δ.Τ. είναι :
     • η επωνυμία της διαλέκτου (Ποντιακή ή Ποντική ;)
     • αν η Ποντιακή είναι γλώσσα, διάλεκτος ή ιδίωμα
     • μερικοί σταθμοί στην ιστορία της Ποντιακής
     • ο Ελληνικός χαρακτήρας της Ποντιακής
     • οι περιοχές στις οποίες μιλήθηκε
     • διάφορα ιδιώματα της
     • τα σημερινά Ποντιακά
➤ θα ακολουθήσει το δεύτερο μέρος

[πδ Φεβρουάριος 2018]

10 ανέκδοτα...

➤ πέντε σελίδες - δέκα ανέκδοτα
➤ από την ΠΕ, 1950, τ.6

η θεία Ευλαλία - οι νέες Αμαζόνες...

➤ οι Ρομάνες, οι νέες Αμαζόνες...
➤ Ποντιακή Εστία, έτος 1950, τεύχος 3
➤ γραμμένο από τον Ιορδάνη Ελευθεριάδη από τον Καταχά Πιερίας. Δεν βρήκαμε περισσότερα στοιχεία για τον συγγραφέα. Δεν τον έχει η εγκυκλοπαίδεια του Π.Ε. 
➤ διαβάστε το, "δείτε" την εικόνα. Άλλο ένα περιστατικό για ταινία μικρού μήκους...
➤ το μέρος που διαδραματίζονται τα περιγραφόμενα είναι το παρχάρ Μετζίτ (βλ. χάρτη)
➤ δείτε τα Ποντιακά που μιλάνε. μάθημα...
➤ δείτε πως "καθαρίζουν" στον Πόντο τον "εχθρό" και συγκρίνετε...

- Κορίτζα, ντο στέκεστεν και τερείτεν, εκούξεν τη Σεϊτανίνας η Παρθένα. Ντο θαμάζετε άμον παγωμέν' ! Ο Καράομαν-ογλής ξαν' ετσαφίεν η ραχ' ατ, ξαν θελ' να παιρ' το μάθεμαν 'ατ. Ντο στέκομε ! άς εφτάμε εκείνο ντο πρέπ !

[πρώτη δημοσίευση 22.10.2016]

• Μετζίτ = το ψηλότερο παρχάρ της Κρώμνης
• Βαθύν Ορμίν = πιθανότατα το ρέμα προς την περιοχή του Άγ. Παύλου
• Γιαλονομύτ = κορυφή βουνού, από εκεί ψηλά φαινότανε ο γιαλός
• Λιμνίν = πάνω στην κορυφή του Αγ. Παύλου υπάρχει λίμνη. Μάλλον αυτήν εννοούνε.

έκλεψαν το κορίτς΄ ασ σ' οσπίτ΄απές'...

➤ το ξέρουμε, με δυσκολία το διαβάζει κανείς, είναι και μεγαλούτσικο...
➤ για όποιον/α έχει υπομονή το διαβάζει, αξίζει πάντως το κόπο
➤ είναι από την ΠΕ, 1978, τεύχος 21 - το μόνο φωτοτυπημένο τεύχος μέσα σε όλο τον τόμο. είναι φανερό ότι τους έλλειπε το τεύχος και για να κλείσει ο τόμος βάλανε αυτές τις άθλιες φωτοτυπίες!!! - έργατα και δουλείας...
➤ γράφει η συγχωριανή μου Σοφία Ευτυχίδου σε άψογα Ποντιακά, για μάθημα...

[πδ 8.1.2016]

γλωσσολογικό κουβεντολόγι - #4

πρώτη δημοσίευση 2.11.2021

🔻 τέταρτο άρθρο με το παραπάνω θέμα από την ΠΕ, έτος 1950, τ.4

🔻 πρώτο μέρος εδώ / δεύτερο εδώ / τρίτο εδώ

🔻 θα αναρτήσουμε όλα τα άρθρα της σειράς

🔻 τα εντάξαμε σε μια ετικέτα με το ίδιο όνομα : γλωσσολογικό κουβεντολόγι

 

γλωσσολογικό κουβεντολόγι - #3

πρώτη δημοσίευση 1.11.2021

🔻 τρίτο άρθρο με το παραπάνω θέμα από την ΠΕ, έτος 1950, τ.3

🔻 πρώτο μέρος εδώ  /  δεύτερο μέρος εδώ

🔻 θα αναρτήσουμε όλα τα άρθρα της σειράς

🔻 τα εντάξαμε σε μια ετικέτα με το ίδιο όνομα

γλωσσολογικό κουβεντολόγι - #2

πρώτη δημοσίευση 31.10.2021

🔻 δεύτερο άρθρο με το παραπάνω θέμα από την ΠΕ, έτος 1950, τ.2

🔻 πρώτο μέρος εδώ   

🔻 θα αναρτήσουμε όλα τα άρθρα της σειράς - τρίτο μέρος εδώ

🔻 τα εντάξαμε σε μια ετικέτα με το ίδιο όνομα.

 

γλωσσολογικό κουβεντολόγι - #1

πρώτη δημοσίευση 12.10.2021

 

🔻 από την ΠΕ, έτος 1950, τ. 1

🔻 σειρά δημοσιεύσεων με το παραπάνω θέμα

🔻 θα αναρτήσουμε όλα τα άρθρα της σειράς και θα τα εντάξουμε σε μια ετικέτα με το ίδιο όνομα.

Βέρα Αντωνιάδου - Κεσίδου (1940 - 2003)

πρώτη δημοσίευση 13.1.2020

➤ δυστυχώς έφυγε πολύ νωρίς, στα 63 της 
➤ δεν έχω διαβάσει κανένα από τα βιβλία της, η εισαγωγή όμως ενός από αυτά (βλέπε παρακάτω τον πρόλογο) με έκανε να βουρκώσω...
➤ σύλλογοι, βρείτε τα βιβλία της και εντάξετε τα για μαθήματα Ποντιακής διαλέκτου
➤ ότι ακολουθεί είναι από την εγκυκλοπαίδεια του Π. Ε. αλλά και από το αφιέρωμα του περιοδικού "Ποντιακά" (τεύχος 5, Μάρτιος 2008).