Τρίτη, 31 Δεκεμβρίου 2019

λαϊκόν Ποντιακόν εορτολόγιον - πρώτη του έτους

➤ συνέχεια του άρθρου των Ποντιακών Φύλλων, έτος 1938, τεύχος 25
➤ αναφέρεται στην πρώτη του έτους και τα Φώτα
δείτε τον χαιρετισμό της πρωτοχρονιάς... "κάλαντα και καλός καιρός" ή "τα πάντα και του χρόνου"
➤ γράφτηκε από τον Παντελή Μελανοφρύδη ο οποίος γεννήθηκε το 1885 στην Άδυσσα Μεσοχαλδίου
➤ υπάρχουν 32 αναρτήσεις για τον Π.Μ. (δείτε την ετικέτα Π.Η. Μελανοφρύδης).

χαιρετισμός νέου έτους

η πρωτοχρονιά του δάσκαλου...

➤ είναι παραμονή πρωτοχρονιάς του 1903. Ο Φίλων Κτενίδης μαζί με τους φίλους του κάνουν ξαφνική βραδινή επίσκεψη στον μοναχικό καθηγητή τους, τον κ. Σαδελόγλου. Καθηγητής τους στο Φροντιστήριο, από την περιφέρεια της Καισάρειας. Διορισμένος στην Κωνσταντινούπολη. Εκεί έχασε τα δύο του παιδιά και την γυναίκα του και έφυγε όσο ήταν μπορετό μακριά για να ξεχάσει. Τον διόρισαν στην Τραπεζούντα. Εκεί μόνος κι’ έρημος, τσακισμένος από την θλίψη του…
➤ διαβάστε την ανάρτηση. Θέλησα να την βάλω σε δύο-τρεις συνέχειες. Υπάρχουν όμως μερικές ιστορίες που δεν μπορούν να διαβασθούν σε συνέχειες, όπως αυτή...
κάντε τον κόπο, αφιερώστε δέκα λεπτά και ζήστε την μαγεία των Χριστουγέννων στην Τραπεζούντα, δείτε την κοινωνική ευαισθησία μικρών και μεγάλων...

ΠΕ, 1962, τ. 155-156







κάλαντα Πρωτοχρονιάς του Don Christo

➤ μάλλον είναι τα καλύτερα κάλαντα που βρήκα στο δίκτυο
➤ με τους Μπάμπη Ιορδανίδη, Γιώργο Ιωαννίδη (δύο εκπληκτικές - στεντόρειες φωνές)
λύρα Λάζος Ιωαννίδης και νταούλι Γιώργος Πετρίδης
➤ μια προσεγμένη παραγωγή όπως όλες του Don Christo
κλίκ παρακάτω και στο στο You Tube : εδώ
➤ ...και εις έτη πολλά!!! 

Δευτέρα, 30 Δεκεμβρίου 2019

η πρωτοχρονιά των ανατολιτών στην Αθήνα του 1911

πρώτη δημοσίευση 30.12.2019

➤ παραμονή του νέου έτους 1911 στην Αθήνα
οι ανατολίτες, Πόντιοι - Καππαδόκες κά. μαζεύονται στο "κατάστημα του συλλόγου Ανατολή" για να γιορτάσουν την αλλαγή του χρόνου όπου έψαλαν δικά τους, ανατολίτικα, άσματα
η υπογραφή είναι Φ. Κ. - μάλλον ο Φίλων Κτενίδης κατά την διάρκεια των σπουδών του στην Αθήνα
ΠΕ, 1955, τ.61


Πρωτοχρονιάτικο του Πόντου

ΠΕ, 1951, τ. 24

Δ. Ψαθά, γη του Πόντου #02

η ειρηνική περίοδος #2
➤ οι παιδικές θύμισες του Δημήτρη Ψαθά, σχεδόν ρομαντικές, με το χιόνι στα δύο μέτρα μέσα στην Τραπεζούντα το 1909 ή 1910, οι σκανταλιές του στο σχολείο με τον δάσκαλο του Νίκο Καπνά, τα Χριστούγεννα, τα Φώτα.
πρώτο μέρος εδώ
➤ τρίτο μέρος εδώ
➤ για διάβασμα...


Κυριακή, 29 Δεκεμβρίου 2019

παραμονή Πρωτοχρονιάς στο σπίτι τη νισσιαλούς, στην Αργυρούπολη του Πόντου...

➤ αναλυτικότατος ο Κανδηλάπτης
 ίσως λίγο υπερβολικός... μα να διανυκετρεύσει στο σπίτι της αραβωνιάρας ;;; δεν γίνονται αυτά τα πράματα...
 προσέξτε το φιλοδώρημα στα παιδιά που είπαν τα κάλαντα "...καρφώνουν μικρά κέρματα επί των μήλων και πορτοκαλίων των"
 από την ΠΕ, 1954, τ. 49


ο Ευριπίδης Σαμλίδης από την Σαμψούντα...

➤ το όνομα πασίγνωστο στην Δράμα του χθες ίσως και του σήμερα,
ήταν για πολλά χρόνια ο πρόεδρος του ιστορικού συλλόγου "Κομνηνοί" και μάλλον η ψυχή του Ποντιακού Ελληνισμού στον νομό Δράμας,
θέλησα να βρω και να αναρτήσω περισσότερα στοιχεία αλλά δεν βρήκα πέραν αυτών που ακολουθούν (περιοδικό Ποντιακά, Ιούνιος 2009, τεύχος 20)
το μήνυμά μου στον σύλλογο για να μου σταλούν περισσότερα στοιχεία έμεινε αναπάντητο...
να σχολιάσουμε την αναφορά στην βιβλιοθήκη του συλλόγου ότι είναι "μερικές χιλιάδες" βιβλία και κάποια από αυτά "αρκετά σπάνια". Καλό θα ήταν για όλους μας, μελετητές, ερευνητές, ιστορικοί να είχαμε τουλάχιστον τον κατάλογο των βιβλίων αναρτημένο στην σελίδα του συλλόγου και ίσως τα "αρκετά σπάνια" σε ψηφιακή μορφή. Πρέπει και αυτό να είναι μια από τις επιδιώξεις-στόχους του συλλόγου πέρα από τα καλλιτεχνικά...
 
πρώτη ανάρτηση στις 6.10.2017

1. το παλιό λογότυπο του συλλόγου, το οποίο σχολιάσαμε αρκετά άσχημα...


2. το νέο λογότυπο - πολύ καλύτερο...
 




τι λέμε για καθένα από τους 12 μήνες : Δεκέμβριος

➤ από μια παλαιότερη ανάρτηση μας "τι λέμε για καθένα από τους 12 μήνες" από την ΠΕ, 1980, τ. 36

Σάββατο, 28 Δεκεμβρίου 2019

τα Μωμογέρεια του Πόλυ Χάϊτα ...

➤ ο Πόλυς Χάϊτας (1902-1987), υπεύθυνος του θεατρικού τμήματος των Αργοναυτών (από το 1969) ήταν από τα Κοτύωρα.
➤ δείτε τις φορεσιές του θιάσου και συγκρίνετε με αυτά που γίνονται σήμερα...
➤ από το λεύκωμα "Αργοναύται-Κομνηνοί - ιστορική αναδρομή 1930-2010"
βιογραφικό σημείωμα εδώ
ομιλία της Ναυσικάς Γκάγκα - Ιασονίδου για τον Πόλυ Χάϊτα εδώ 


ενημέρωση :
με την βοήθεια του Νίκου Ζουρνατζίδη και της κας Μαργαρίτας Ξένου έχουμε επιπλέον ονόματα. Δείτε επίσης το σχόλιο από τον Δημήτρη Τριανταφυλλίδη με επιπλέον πληροφορίες.


1. Αραβόπουλος Μωϋσής
2. Μαραντίδου Νάντια
3. Σαλπιγκίδης Λευτέρης
4. Κοσμόπουλος Λάζαρος
5. Ζουρνατζίδης Κωνσταντίνος
6. Ελευθεριάδου Αγάπη
7. Μούτας Κώστας
8. Χ"Δαβιτίδης Αναστάσιος
9. Βασιλειάδου Σοφία
10. Βασιλειάδου Βασιλίσσα
13. Τσιμπίδης Δημήτρης
16. Μαρία ?
17 Χάϊτας Πόλης
18. η γυναίκα του Χάϊτα
19. Παρασκευόπουλος Φώτης
26 Τσιρκινίδης Ηλίας
29. Ζουρνατζίδου Ελένη
33. Λιανίδης Σίμος
35. Λαυρεντίδης Ισαάκ
37. Καλλιγά Αθηνά

5 χρόνια Terra Pontus

➤ σήμερα 28.12.του 2019 κλείνουν πέντε χρόνια από την ημέρα που κάναμε το blog Terra Pontus
δεν θα κάνουμε κανένα κείμενο αυτήν την φορά. όποιος-α θέλει μπορεί να διαβάσει το σχετικό άρθρο που αναρτήσαμε πέρσι τέτοια μέρα εδώ
το 2019 είχαμε δύο σημαντικότατες απώλειες στον Ποντιακό χώρο. Χάσαμε τον Διαμαντή Λαζαρίδη και λίγες μέρες μετά τον Χρήστο Γ. Ανδρεάδη. Είχαμε αλλαγή στην διοίκηση της ΠΟΕ στην οποία εύχομαι να βγάλει το ποντιακό ζήτημα από το τέλμα
όλα αυτά τα πέντε χρόνια ύπαρξης του blog μας γνώρισα πολλούς διαδικτυακούς φίλους απ' όλη την Ελλάδα. Πολλοί είναι αυτοί που μας συμπαραστάθηκαν με τον καλό τους λόγο. Τρεις όμως νιώθω την ανάγκη να ονοματίσω και ευχαριστήσω δημόσια για την έμπρακτη βοήθειά τους
➤ τον Στέλιο Κενανίδη τα πρώτα χρόνια και τους Μιχάλη Καϊκουνίδη και Γιάννη Καρύδη στην συνέχεια. Ο πρώτος και ο τρίτος για την βοήθεια τους στην εξεύρεση βιβλίων και τον Μιχάλη για τον εντοπισμό του χωριού της εκ μητρός γιαγιάς μου στα ριζά του Αγιού Τεπέ.
το GIF που ακολουθεί δεν εμπεριέχει κάποιον συμβολισμό αλλά θα μπορούσε ο καθείς να προτείνει κάτι...
➤ καλή χρονιά... 


Παρασκευή, 27 Δεκεμβρίου 2019

ΠΟΝΤΟΣ στην άκρη του ορίζοντα

➤ μια βιβλιοπαρουσίαση από το περιοδικό Ποντιακή Λύρα, έτος 2005, τεύχος 98
➤ πρόκειται για το λεύκωμα "ΠΟΝΤΟΣ στην άκρη του ορίζοντα" που έγραψε και φωτογράφησε ένας μη Πόντιος, ο Κύρος Κόκκας
➤ διαβάστε τι γράφει σ' ένα σημείο :
"...προσπάθησα να αποτυπώσω το μόχθο της καθημερινότητας, τη χαρά του πανηγυριού, το πράσινο των βουνών, το χρυσαφί της δύσης.
...ξέρω ότι οι φωτογραφίες μου δεν μπόρεσαν να παγιδέψουν τη μυρωδιά του φρέσκου γάλακτος και του καμένου ξύλου, το βραχνό τραγούδι της λύρας, το φτερούγισμα του τσαλαπετεινού. Το παγωμένο χάδι της ομίχλης και ο ήχος της βροχής πάνω στα φύλλα, το καυτό τσάι, η γλύκα του ελατόμελου θα μείνουν πάντα εκεί, στη γη που τα γέννησε"







Πέμπτη, 26 Δεκεμβρίου 2019

δύο κείμενα για τα Χριστούγεννα - από το αναγνωστικό της 5ης δημοτικού

πρώτη δημοσίευση 26.12.2019

➤ από το αναγνωστικό της 5ης δημοτικού των παιδικών μας χρόνων δύο άρθρα για τα Χριστούγεννα
συγγραφείς ο Γρηγόρης Ξενόπουλος και ο Κώστας Κρυστάλλης.




πωλείται χιόνι…

ευρηματικοί, εργατικοί και νοικοκυραίοι οι πρόγονοι μας στον Πόντο,
εκμεταλλεύονται κάθε τι προκειμένου να ζήσουν, να ενισχύσουν το οικογενειακό τους εισόδημα. Το Ελληνικό δαιμόνιο που ακούμε να λένε… 
πρώτη δημοσίευση Ιούλιος 2016 

1. στον Ανατολικό Πόντο - ΠΦ, 1937, τ. 16, μια μικρή ιστορία



2. στον Δυτικό Πόντο - βιβλίο Δημοσθένη Κελεκίδη "απομνημονεύματα από το αντάρτικο του Πόντου"

το δωδεκαήμερο στην περιοχή του Μεσοχαλδίου

➤ τμήμα από το άρθρο των Ποντιακών Φύλλων, έτος 1938, τεύχος 25
➤ αναφέρεται στο Δωδεκαήμερο, στην παραμονή των Χριστουγέννων, τα κάλαντα, τα Μωμογέρια
➤ γράφτηκε από τον Παντελή Μελανοφρύδη ο οποίος γεννήθηκε το 1885 στην Άδυσσα Μεσοχαλδίου
➤ υπάρχουν άλλες 30 αναρτήσεις για τον Π.Μ. (δείτε την ετικέτα Π.Η. Μελανοφρύδης).

οι Μωμόγεροι εκεί δεν ήταν με τσολιαδίστικα,
κόκκινες γραβάτες & καθρεφτάκια...

Τρίτη, 24 Δεκεμβρίου 2019

τα Χριστούγεννα του Βέβαια - του Φίλωνα Κτενίδη

➤ ο Βέβαιας μαζί με ένα φίλο του, τέτοια ώρα βγήκαν να πουν τα κάλαντα στην Τραπεζούντα...
➤ δείτε σε ποιους τα είπαν και τι συνέβη στο κονάκι του Χουρσίτ Ζατέ - Ιωσήφ
γράφει ο Φίλων Κτενίδης στην ΠΕ, 1951, τ. 24
➤ πρώτη δημοσίευση στις 18.12.2015

του συλλόγου Αλέξανδρος Υψηλάντης
Νέα Τραπεζούντα Πιερίας
Ποντιακή Εστία, 1951, τ. 24


τα Χριστούγεννα του αδελφού Θεόκλητου

πρώτη δημοσίευση 24.12.2019

➤ από την ΠΕ, 1956, τ. 83-84
γράφει ο Φίλων Κτενίδης. Αναφέρεται σε δυό φίλους, τον Γιάννη και τον Χρήστο που μεγαλώνουν μαζί στο ίδιο χωριό, στην ίδια γειτονιά. κάπου στον Πόντο. Μαζί αποφοιτούν από το Φροντιστήριο Τραπεζούντας. Μετά συνεργάζονται κάπου στο Μπακού και αργότερα χάνονται. Πραγματικότητα ; διήγημα ; κάτι κι' από τα δυό ; δεν γνωρίζω...
➤ χρόνια πολλά μετά ανταμώνουν κάποια Χριστούγεννα σ' ένα χωριό του Βερμίου
μεγάλο αλλά πιστέψτε με, θα σας συγκινήσει...