31 Μαρτίου 2020

Καρμούτ Χαλδίας #1

➤ το Καρμούτ είναι ένα από τα Βυζαντινά χωριά της Χαλδίας
βρίσκεται ΒΑ της Αργυρούπολης και έχει επιπλέον άλλους τέσσερις οικισμούς. Το Μαστροπούλ, το Σούτονος, του Καστρικέτα και το Κουρίν
νομίζουμε ότι είναι ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα χωριά της Χαλδίας
η ανάρτησή μας περιλαμβάνει στοιχεία από το βιβλίο του Γ.Θ. Κανδηλάπτη "γεωγραφικό και ιστορικό λεξικό" / τον ταξιδιωτικό οδηγό της Infognomon και το σχετικό λήμμα από την εγκυκλοπαίδεια του Π.Ε. 
δεν γνωρίζουμε εάν έχει εκδοθεί βιβλίο που να αφορά το χωριό μια και η καταγωγή του Τάσου Κυριακίδη (στον οποίο ο Π.Ε. χρωστά πολλά) είναι από εκεί
➤ να συμπληρώσουμε ότι η ψηφιακή βιβλιοθήκη της ΕΠΜ δεν έχει στοιχεία για το Καρμούτ, Λερί, Γετουρμάζ και την Κεπέκλησε Αργυρούπολης.

[πρώτη δημοσίευση19.8.2018]






Τάσος Κυριακίδης - περιοδικό Άμαστρις, 2010, τεύχος 10

οι δάσκαλοι του γένους των Ποντίων : Πολυχρόνης Ενεπεκίδης [1917 – 2014]

➤ από την νεότερη γενιά των δασκάλων του Ποντιακού Ελληνισμού που φιλοξενεί αυτή η σειρά των αναρτήσεων μας
ο Πολυχρόνης Ενεπεκίδης γεννήθηκε το 1917 (ή 1919 κατ άλλους) στην Αμισό - Σαμψούντα
η διαδρομή της οικογένειας του από τον Πόντο στην Ελλάδα μας είναι άγνωστη
απεβίωσε στις 12.10.2014
➤ παραθέτουμε τέσσερις συνδέσμους όπου θα βρείτε περισσότερα βιογραφικά στοιχεία.

1   2   3   4

[πρώτη δημοσίευση Οκτώβριος 2016]

από την εγκυκλοπαίδεια του Ποντιακού Ελληνισμού
ΠΕ, 1960, τ. 125-126
(*) η ΠΕ τον βάφτισε Τραπεζούντιο ...
ένα από τα βιβλία του
Από το παραπάνω βιβλίο καθώς και η γκραβούρα που ακολουθεί.
Περιγράφει ο Γερμανός αντιστράτηγος Χοφμάϊστερ (ταξίδι ~ 1912)

Λερί ή Λερίον ή Λερία

➤ κεφαλοχώρι της Χαλδίας, ανατολικά της Αργυρούπολης από την οποία απέχει 26 χιλιόμετρα,
➤ η περιφέρεια του Λερί είχε 14 Ρωμέϊκους οικισμούς και κατά το ΚΜΣ 12,
➤ υπάρχει ασυμφωνία με την τοποθεσία του οικισμού Λερί. Ο οδηγός της Infognomon το τοποθετεί στο Καμπάκιοϊ ενώ το ΚΜΣ, αυτός του βιβλίου "οι Ρίζες μας" και ο δικός μας χάρτης του 1941 μάλλον συμφωνούν,
➤ παραθέτουμε το υλικό που συλλέξαμε για την περιοχή,
➤ να συμπληρώσω ότι η ψηφιακή βιβλιοθήκη της ΕΠΜ δεν έχει στοιχεία για το Λερί, Καρμούτ, Γετιρμέζ και την Κεπέκλησε Αργυρούπολης (Κεπέκλησε υπάρχει και άλλη νότια της Τριπόλεως).
πολλές φωτογραφίες στην σελίδα του Pontos World εδώ
τα Λερία είναι πάνω στον δρόμο των καραβανιών που έρχονται από το Ματέν Κρώμνης - ανάρτησή μας εδώ 

[πρώτη δημοσίευση Οκτώβριος 2017]

από το βιβλίο "οι Ρίζες μας"
ΚΜΣ, Έξοδος τόμος Γ'
από τουριστικό οδηγός Αν. Πόντος της Infognomon
από την εγκυκλοπαίδεια του Π.Ε.

από χάρτη του ΚΜΣ

η στράτα των καραβανιών μέσω Ματέν Κρώμνης - Λερί - Μουράτ Χαν

➤ από καιρό διαβάζαμε αποσπασματικές αναφορές για μια παλιά στράτα που οδηγούσε από το Κουλάτ μέχρι την Παϊπούρτ αλλά από κάποια άλλη διαδρομή
➤ μέχρι Κουλάτ η πορεία μας είναι γνωστή. Τσεβιζλούκ – χάνια Γοργόρογλη – Χοτζά μεζαρί – Κουλάτ
➤  από εκεί προς Άε Ζαχαρέα, Ματέν, τα βουνά Τέβε-μποϊ & Καρά-Τας, το χωριό Λερία και νότια στο Μουράτ Χάν, πάνω στον κεντρικό δρόμο για Παϊπούρτ - Ερζερούμ. Είναι μάλλον η παλαιότερη απ' όλες τις διαδρομές.
➤ να σημειώσουμε ότι το υψηλότερο σημείο της διαδρομής είναι στα 2.200 μέτρα, δηλ. 100 μ. παραπάνω από αυτό της Ζύγανας
➤ δυστυχώς δεν έχουμε πολύ υλικό μέχρι σήμερα. Αυτό όμως που βρήκαμε είναι έγκυρο
αποτυπώσαμε την στράτα στους χάρτες με βάση τις αναφορές και τις στράτες που έχει ο παλιός μας χάρτης (του 1940) καθώς και ο Ρώσικος. 

[πρώτη δημοσίευση 14.6.2016]


έτσι λοιπόν έχουμε τα παρακάτω :
1. από το βιβλίο του Δ. Κ. Παπαδόπουλου, Αρχείον Σταυρί

αναφέρονται οι περιοχές Ματέν, Άγγιαρη, Παλαχώρ
2. από το βιβλίο του Γ. Φιρτινίδη, Κρώμνη
 



να προσθέσουμε επιπλέον στοιχεία από το ευρετήριο του βιβλίου του Γ. Φιρτινίδη :
  • Αλγερή (η) : Λευκόν όρος, βουνό (1200 μ) μεταξύ Ίμερας - Χάκαξας και ...(;) ΝΑ του Καρά-Τας
  • Καρά-Τας : βουνό (2700 μ) προς Ν του Τεβέ-Μποϊ
  • Ματέν : βουνό Α του Άε Ζαχαρέα με συγκρότημα χανιών 
  • Τεβέ-Μποϊ : (2800 μ) βουνό ΝΑ του Ματέν
  

3. από το βιβλίο του Γ. Κανδηλάπτη, γεωγραφικόν και ιστορικόν λεξικόν
Ματέν Χανλαρί (το). Τόπος και πανδοχείον υπέρ την Κρώμνην δια την εαρινήν διέλευσην των εκείθεν εξ Ερζερούμης εις Τραπεζούντα ποιμνίων και καραβανίων και με μεταλλεία χαλκού και αργύρου.

4. χάρτες

Προσέξτε το πλήθος των χανίων. κάπου διάβασα ότι η απόσταση μεταξύ τους έπρεπε να είναι περίπου 40 km (~ 10 ώρες για τα καραβάνια) για να υπάρχει κάλυψη όλης της διαδρομής.

η στράτα που περιγράφουμε είναι αυτή σημειωμένη με τελείες
και καταλήγει στο Μουράτ Χάν.
Δεν είναι διόλου απίθανο η Μύριοι να πορεύτηκαν από εδώ.
download ανάλυση 2738 x 2540 pixels εδώ 
από Ρώσικο χάρτη με κλίμακα 1 : 100.000
μεγάλη ανάλυση 1872 x 1964 pixels :  εδώ
➤ να συμπληρώσουμε τέλος ότι από Άε Ζαχαρέα θα μπορούσε να επιλεχθεί η διαδρομή προς Καρακαπάν Σάντας - Γαλίαινα - Τραπεζούντα όπως περιγράψαμε στην ανάρτηση μας "το βουνό Θήχης του Ξενοφώντος : εκδοχή της Σάντας" εδώ

μικρό λεξικό : 3ο μέρος

➤ το 3ο μέρος του λεξικού από το βιβλίο του Ελευθέριου Ε. Ελευθεριάδη, "Πόντος – επιστροφή στην Ιθάκη"
 

➤ 1ο μέρος εδώ
➤ 2ο μέρος εδώ
➤ ανάρτηση μας για το βιβλίο εδώ


30 Μαρτίου 2020

ένα τζαμί στην Αθήνα του Πόντου...

...με το παράξενο όνομα "μπάτα - γκιούτ"

➤ εντάξει... ίσως είναι από τους γνωστούς λαϊκούς μύθους !!!
➤ από ΠΕ, 1954, τ. 59-60 από τον Σταύρο Κοκκινίδη



από την εγκυκλοπαίδεια του Π.Ε.

μικρό λεξικό : 2ο μέρος

➤ το 2ο μέρος του λεξικού από το βιβλίο του Ελευθέριου Ε. Ελευθεριάδη, Πόντος – επιστροφή στην Ιθάκη.
➤ 1ο μέρος : εδώ
➤ ανάρτηση μας για το βιβλίο εδώ


[πρώτη δημοσίευση στις 31.3.2015]

ταξιδιωτικός οδηγός Εύξεινος Πόντος #7 - Οινόη / Φάτσα / Πολεμώνιο

➤ έβδομη ανάρτησή μας από τον ταξιδιωτικό οδηγό "Εύξεινος Πόντος"
αφορά τις κοντινές πόλεις Οινόη και Φάτσα (23 km), ιδιαίτερα αγαπητές λόγω καταγωγής εκ πατρός...
τέλος υπάρχει αναφορά στο Πολεμώνιον για το οποίο μπορείτε να διαβάσετε την ανάρτησή μας με τίτλο "τα λιμνία" εδώ

Ιασώνιο ακρωτήριο (φώτο από το δίκτυο)



29 Μαρτίου 2020

μικρό λεξικό : 1ο μέρος

πρώτη δημοσίευση στις 29.3.2015

➤ θα παρουσιάσουμε σε τρεις συνέχειες, το πολύ καλό (συνοπτικό) λεξικό από το βιβλίο του Ελευθέριου Ε. Ελευθεριάδη, "Πόντος – επιστροφή στην Ιθάκη"
ακολουθεί το πρώτο μέρος
δεύτερο μέρος : εδώ
τρίτο μέρος : εδώ

➤ ανάρτηση μας για το βιβλίο εδώ

τα πτυχία του γραμματέα...

➤ από το βιβλίο των Π.Γ. Τανιμανίδη - Γ.Θ. Αντωνιάδη "το αντάρτικο στον Πόντο"
περιγραφή μιας πορείας του Αντών Πασά της Πάφρας, αναφέρεται μεταξύ άλλων και στον γραμματέα του καπετάνιου...

[πδ Δεκέμβριος 2016]


➤ έτσι λοιπόν, κατά τον Αντωνιάδη, ο Ηλίας Πάνος, πήγε και στα τρία γυμνάσια που διέθετε ο Πόντος. Ανατόλια - Σαμψούντα και Τραπεζούντα. Φυσικά προηγήθηκε και κάποιο δημοτικό... Διορίσθηκε και δάσκαλος... Και ήταν μόλις 25 χρονών !!!
επίσκοπος Ζήλωνας Ευθύμιος Αγριτέλλης δεν υπάρχει. Ο Ζήλωνας δεν είναι κύριο όνομα. Είναι οικισμός-πόλη και ο τίτλος ήταν ο Ζήλων Ευθύμιος Αγριτέλλης - Ζήλε ή Ζήλα
➤ αυτά κατά τον Αντωνιάδη...

από το βιβλίο του Θεόδωρου Παυλίδη "ο Ελληνισμός του Δ. Πόντου"

ταξιδιωτικός οδηγός Εύξεινος Πόντος #6 - Σάντα και Κρώμνη

➤ έκτη ανάρτησή μας από τον ταξιδιωτικό οδηγό
οι συγγραφείς δεν είναι Ρωμιοί, μάλλον Αρμένιοι από το Χεμσίν
είναι οι Sevan & Műjde Nişanyan
Σάντα και Κρώμνη - όχι πολύ μακρυά η μία περιοχή από την άλλη