#07 - το κάστρο των Ρωμιών, Rum kale

➤ θα φιλοξενήσουμε μια ανάρτηση του Νίκου Χειλαδάκη που αφορά το Rum kale, το κάστρο των Ρωμιών - η σελίδα του συγγραφέα εδώ - δυστυχώς το 2021 ο συγγραφέας έφυγε από την ζωή
➤ Rum Kale : στα βάθη της Ανατολίας στην περιοχή του Γκαζιαντέπ και στις πηγές (*) του ποταμού Ευφράτη, υπάρχει ένα μεγαλοπρεπές κάστρο με ιστορία χιλιετίας που σήμερα προκαλεί δέος στους Τούρκους. Το Κάστρο αυτό που ονομάζεται Rum Kale, δηλαδή, "Το Κάστρο των Ρωμιών", ήκμασε σαν χριστιανικό μοναστήρι, κτίστηκε από τους βυζαντινούς αλλά κτίσματα του σύμφωνα με τους Τούρκους υπήρχαν ακόμα και πριν από την επικράτηση του χριστιανισμού στην περιοχή αυτή.

Σύμφωνα με τις ιστορικές πηγές της περιοχής, εκεί έγραψε το ευαγγέλιο του ο ευαγγελιστής Ιωάννης ενώ για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα απετέλεσε την έδρα των Αρμενίων Πατριαρχών. Μάλιστα στο Rumkale το 1179 μ.Χ. έγινε μεγάλη συνάντηση  Ορθοδόξων ιερέων και Αρμενίων με θέμα την ενοποίηση των Αρμενίων με τη Βυζαντινή Ορθόδοξη Εκκλησία. Όταν επικρατήσαν οι Σταυροφόροι περιήλθε στην κυριαρχία της Κομητείας της Έδεσσας. Στις 28 Ιουνίου 1292 το κάστρο πολιορκήθηκε από τους Μαμελούκους υπό τον Σουλτάνο Χαλίλ και το κατέκτησαν. Παρέμεινε ένα σημαντικό φρούριο στην περίοδο της Τουρκοκρατίας και χρησημοποιήθηκε σαν  φυλακή. Το 1832 ο Ιμπραήμ Πασάς το κατέστρεψε μερικώς και έκτοτε εγκαταλείφθηκε.

Τα τελευταία χρόνια το κάστρο έγινε το επίκεντρο εξερευνήσεων αλλά και προσκυνήματος πολλών Τούρκων που το παρουσιάζουν σαν ένα μαγικό και ιαματικό μέρος, με διάφορες μαρτυρίες για ψαλμωδίες που ακούγονται κατά καιρούς και για την μαγική γοητεία που ασκούν οι υπόγειοι και ανώγειοι διάδρομοι του κάστρου που έχουν διασωθεί μέχρι σήμερα. Μάλιστα κατά καιρούς τουρκικά τηλεοπτικά κανάλια έχουν στείλει εκεί διάφορους ερευνητές και έχουν κινηματογραφήσει το μέρος παρουσιάζοντας το σαν μια μυστήρια, πλήρης μυστικής δύναμης και γοητείας περιοχή. Είναι χαρακτηριστικό πως τουρκικές εφημερίδες όπως η ισλαμική Yeni Şafak, το παρουσιάζουν σαν "Κρυφό Παράδεισο", (Gizli Cennet)!

Οι μύθοι που κυκλοφορούν για το κάστρο μιλούν για την μια μαγική πηγή που υπάρχει σε ένα βαθύ πηγάδι όπου κατέβαιναν οι καλόγεροι και αντλούσαν το νερό με θαυματουργικό τρόπο. Ο μύθος λέει πως όποιος ξένος έπινε από αυτό το ιαματικό νερό, ένοιωθε με απροσδόκητο τρόπο μια πνευματική έξαρση και τότε αισθάνονταν το θείο έρωτα που ενώνει τον άνθρωπο με τον Θεό. Την Άνοιξη, όπως αναφέρουν οι κάτοικοι της περιοχής, όταν λάμπει ο ήλιος οι άκρες του κάστρου αστράφτουν έντονα σαν να είναι χρυσαφένιες ενώ παντού φυτρώνουν άσπρα τριαντάφυλλα. Η ιστορία λέει πως όποτε κάποιοι αποπειραθούν να βεβηλώσουν το "Κάστρο των Ρωμιών", τότε ο Ευφράτης θυμώνει και τα νερά του φουσκώνουν ενώ και ο ουρανός σκοτεινιάζει και ξεσπά σε μια οργισμένη μπόρα, σημάδι θεϊκής προστασίας της ιερής περιοχής του κάστρου.
Και μόνο η ονομασία του κάστρου, δηλαδή "Το κάστρο των Ρωμιών", δείχνει πως η παρουσία της Ρωμιοσύνης εκεί στα βάθη της Ανατολίας είναι και σήμερα ενδεικτική και προκαλεί το θρησκευτικό και όχι μόνο δέος στους σημερινούς κατοίκους.

Νίκος Χειλαδάκης
δημοσιογράφος - συγγραφέας - Τουρκολόγος
www.nikosxeiladakis.gr


(*) σχόλιο μας : είναι πολύ μακρυά από τις πηγές του Ευφράτη. Δείτε την ανάρτησή μας "στο σύνορο του Ευφράτη" της Πολύμνιας Αθανασιάδη (έκδοση 1985 και 2η το 1993) - εδώ

σύνδεσμος wiki εδώ

 

#11 - το κάστρο της Γουδουλάς

πρώτη δημοσίευση 3.8.2016

➤ όπως γράφαμε σε παλαιότερη ανάρτηση μας...

• οι νότιες υπώρειες του Κουλάτ (Θήχης) σχηματίζουν τρεις βασικές - κεντρικές κοιλάδες. Της Μούζενας και του Σταυρίν προς Κουλάτ πογάζ και της Κρώμνης προς Άε Ζαχαρέα
• οι κοιλάδες αυτές χρησιμοποιήθηκαν και για τις μετακινήσεις των στρατευμάτων, των καραβανιών που μετέφεραν εμπορεύματα από και προς την ενδοχώρα. Πάνω σε στρατηγικά σημεία αυτών των κοιλάδων οι Βυζαντινοί και αργότερα οι Μεγαλοκομνηνοί έφτιαξαν τα κάστρα και τις φρυκτωρίες για την φύλαξη / επικοινωνία των συνόρων της αυτοκρατορίας. Η περιοχή αυτή στην οποία αναφερόμαστε, μπορεί να θεωρηθεί ως δεύτερη γραμμή άμυνας μια και τα κάστρα της μέσα Χαλδίας (Αργυρούπολη, Άτρα, Τσολόχαινα, Κετσί καλεσί, Κούκου κλπ. - βλέπε αναρτήσεις μας στην ετικέτα "κάστρα") αποτελούσαν την πρώτη γραμμή άμυνας.

➤ τη Γουδουλάς ο κάστρεν ήταν μεταξύ Σταυρίν και Μούζενας.

Χάρτης από το δίτομο έργο "Τραπεζούς,
στα ίχνη των μεγάλων Κομνηνών".
Εδώ δεν εμφανίζεται το κάστρο της Γουδουλάς.
Στο σημείο 2 το Ayafok δεν μπορεί να είναι κάτι άλλο από τον Άε Φωκά.
Η θέση του στον χάρτη είναι λανθασμένη.
Μας είναι άγνωστο το κάστρο στο σημείο 3.
Μάλλον εκεί είναι ο Άγιος Γεώργιος (Ζανταέρ).
η διακεκομμένη γραμμή 1 είναι το ποτάμι Γιαγλίτερε.

από το βιβλίο του Δ. Κ. Παπαδόπουλου, αρχείον Σταυρί

προσέξτε πάνω αριστερά το παρχάρ Άλας και διαβάστε παρακάτω τι ακόμη ήταν ... - ανάρτηση μας εδώ

#05 - Βυζαντινό κάστρο Παλαίκαστρον & Κιαβούρ Ντάγ

➤ στην πρώτη μας ανάρτηση για τα κάστρα - εδώ - ίσως παρατηρήσατε ότι ο Π. Μελανοφρύδης σημειώνει :

➤ δεν μπορέσαμε να βρούμε περισσότερα στοιχεία γι' αυτό το κάστρο και κυρίως για το βουνό Κιαβούρ Ντάγ και την ιστορία (βλ. παρακάτω, σημείο #1) που αναφέρει ο Κανδηλάπτης. Φυσικά εάν βρούμε κι' άλλα στοιχεία για τον θάνατο εξ ασφυξίας θα επανέλθουμε με νέα ανάρτηση. Εκείνο που επίσης πρέπει να επισημάνω είναι (σημείο #2) η επικοινωνία του Κιαβούρ Ντάγ με το παρχάρι Άλας και κάστρο Γουδουλά στα όρια Μούζενα-Σταυρίν - ανάρτηση μας εδώ

από το δίκτυο (GE Panoramio)
τα χωριά πρέπει να είναι Νίβενα-Αρταπίρ-Άε Γιάννες

#14 - το κάστρο της Κορδύλης / Ακτσάκαλε

πρώτη δημοσίευση 29.8.2020

🔻 [ το κάστρο της Κορδύλης, το λεγόμενο σήμερα Ακτσάκαλε, ορθώνεται δίπλα στη θάλασσα, σε απότομη βραχώδη άκρη, ανατολικά του Ιερού Ακρωτηρίου και κοντά στα Πλάτανα... υπήρξε ένα από τα μεγαλύτερα και ισχυρότερα αυτοκρατορικά κάστρα των ακτών του Ευξείνου  Πόντου. Χτίστηκε γύρω στα 1300 από τον αυτοκράτορα Αλέξιο Β' ]
🔻 από το λεύκωμα των αδελφών Κακούλη

από τον ταξ. οδηγό Αν. Πόντος

ταξιδιωτικός οδηγός Εύξεινος Πόντος #2 - κάστρο Κόβ & Παϊπούρτ

➤ δεύτερη ανάρτησή μας από αυτόν το ταξιδιωτικό οδηγό - πρώτη εδώ
➤ λίγα λόγια για την Παϊπούρτ και το κάστρο Κόβ - εμείς το έχουμε αναρτήσει ως κάστρο του Κούκου εδώ
➤ επίσης, μια μικρή περιγραφή του ταξιδιωτικού οδηγού
➤ αναρτήσεις μας για την Παϊπούρτ και την περιφέρειά της : πρώτη - δεύτερη

 

Λιμνία : υπάρχουν και αλλού ;

πρώτη δημοσίευση 26.7.2022

 

🔻 αφορμή γι΄αυτήν την ανάρτηση υπήρξε ένα σχόλιο φίλου ο οποίος διαβάζοντας ένα βιβλίο είδε ότι τα Λημνία είναι "...φρούριον οχυρόν επί μιάς νησίδος εντός λίμνης εις την υψίστην κορυφήν των ορέων Σάντας και Κρώμνης. Η είσοδος εις το φρούριον εγίνετο δια κινητής γέφυρας..."

🔻 η δική μας ανάρτηση μιλούσε για λιμένα-φρούριο κοντά στην περιοχή Οινόης - Φάτσας εδώ

🔻 έτσι λοιπόν βαλθήκαμε να ψάχνουμε "φρούριον οχυρόν" στα βουνά εντός λίμνης και μάλιστα με κινητή γέφυρα...

🔻 ξεκινήσαμε την αναζήτηση από το πιο κατάλληλο για φρούρια και καστέλια στον Πόντο. Το ογκώδες και πανάκριβο βιβλίο "Τραπεζούς - στα ίχνη των Μεγάλων Κομνηνών" - Δεν το αναφέρει και αυτό για μένα είναι ότι πιο ισχυρό ότι δεν υπάρχει τέτοιο οχυρό με αυτό το όνομα σε εκείνη την περιοχή

🔻 στην συνέχεια ανατρέξαμε στην ιστορικο-γεωγραφική βίβλο της Χαλδίας. Αυτήν του Γ. Θ. Κανδηλάπτη "γεωγραφικόν & ιστορικόν λεξικόν" - το 1ο κείμενο που ακολουθεί

🔻 τέλος αναζητήσαμε τα Λιμνία ή Λημνία στο internet - το 2ο κείμενο που ακολουθεί

🔻 συμπέρασμα: είμαι 100% βέβαιος ότι αυτό το οχυρό είναι στη φαντασία του συγγραφέα. δεν γνωρίζω ποιο είναι το βιβλίο / ο συγγραφέας. κάτι μου λέει ότι είναι μυθιστόρημα

🔻 οχυρό στα βουνά με νησίδα μέσα σε λίμνη και με κινητή γέφυρα, ο νους μου πάει στους Μόντυ Πάϋθονς!!!

 

#06 - Βυζαντινά κάστρα Χαλδίας, το κάστρο του Κούκου

➤ στην 4η ανάρτηση μας για τα κάστρα, αναφερθήκαμε στο κάστρο του Πίρ Αχμέτ. Γράψαμε :

3. Πίρ-Αχμέτ
από το βιβλίο του Κανδηλάπτη : "Πιρ-αχμέτ (το) Τουρκ. χωρίον επί της οδού Αργυρουπόλεως - Ερζιγγέν και σταθμός καραβανίων με 25 οίκ." Εντοπίσαμε το χωριό όχι όμως το κάστρο. Αν κάνετε την διαδρομή (με Google Maps - street view) θα δείτε ότι σε μερικά σημεία υπάρχει στενό πέρασμα. Ότι πιο ιδανικό για να "στηθεί" κάποιο κάστρο ή μετερίζι. Κάποιες φωτογραφίες αναγνωστών δείχνουν κάτι σχετικό, μερικές με τίτλο "Kale ..." εδώ

➤ σήμερα προμηθευτήκαμε το εξαιρετικό δίτομο έργο 1000 σελίδων, "Τραπεζούς, στα ίχνη των Μεγάλων Κομνηνών".  [περισσότερα : εδώ ] Είναι ένα εργαλείο γι όποιον θέλει να μελετήσει τα κάστρα, τις εκκλησίες και τα μοναστήρια της ευρύτερης περιοχής Τραπεζούντα - Άρδασα - Αργυρούπολη και νοτιότερα.

➤ στο βιβλίο αυτό λοιπόν βρήκαμε ότι το κάστρο που ο Κανδηλάπτης τοποθετεί στο Πιρ Αχμέτ, είναι νοτιότερα και ονομάζεται κάστρο του Κούκου. Επίσης δεν αναφέρει καθόλου το άλλο μεγάλο κάστρο της περιοχής, το Κετσί Καλεσί ή Κοάς, ή Κοασί ή Κουασί, που βρίσκεται πολύ κοντά στο χωριό Καλέ, πάνω στον δρόμο Αργυρούπολης - Μπαϊπούρτ. Τα δύο αυτά κάστρα ίσως ήταν τα σπουδαιότερα για την φύλαξη των νότιων συνόρων επί Κομνηνών.

δείτε τι γράφει η σελίδα του Πανεπιστημίου της Αργυρούπολης - εδώ

➤ κάστρο Κούκου :
Kov Castle
Kov Kalesi (Kov Castle) is in the central administrative district. As you take the turn to the village (formerly named Dağteke) on the highway between Gümüşhane and Erzincan, you arrive at the outskirts of the hill on which the castle stands. The castle stands on top a solid piece of rock which is 130 meters above the road level. Its highest point is at an elevation of 1,760 meters above sea level. Some records indicate that there used to be an antique city around it, a claim that has so far not been verified. There is a claim that this city was the lost city of Sadisa. Once again, the castle was built according to a plan that conforms to the land on which it stands; outer walls are supported by round, cornered, and triangular bastions. All constituent parts of the castle have become a united whole with the rock itself.

➤ κάστρο Κετσί :

Keçi Castle
Keçi Kalesi is on the road to Kale Bucağı. In Kiepert’s map, this structure is called “Konas”; local people also call it “Konanes”. The castle was built on a very steep rock. The castled has the name “Keçi” (goat) because of how difficult it is to climb up to the castle. There are two alternative routes, in the west and in the south. The one in the south is dangerous because it follows the rock face. Yet, there are many wall ruins on this route. These ruins, with window openings easily discernible, suggest that there used to be a settlement on the outskirts of the castle. The cave to the west of the castle resembles a shelter.
The castle structure does not follow a rigid plan; in most parts, it conforms to the land on which it stands and thus displays an organic development. Some sections of the outer wall were given a round shape, thereby resembling bastions. There are tall and powerful towers on the eastern and western façades.
Inside the castle, there are two building covered with vaulted support beams; these buildings are believed to have been used as dungeons as no light enters inside. Bayburt Kalesi (Bayburt Castle), too, possesses two building of the same sort.
It has been claimed that some secret paths from the castle to the valley below were used to carry water to the castle in times when it was under siege.

 [πρώτη δημοσίευση Ιούνιος 2020]

οι παρακάτω φωτογραφίες είναι από το δίκτυο (GE - Panoramio)

κάστρο Κούκου

κάστρο Κετσί

η ιστορία του εν Πόντω χωρίου Χόψα

➤ λίγα λόγια για το βιβλίο του Αγαθάγγελου Π. Τσαούση, Μητροπολίτη Νευροκοπίου και Ζιχνών από την Χόψα Μεσοχαλδίου.

• Αγαθάγγελος Π. Τσαούσης
• η ιστορία του εν Πόντω χωρίου Χόψα και η καταστροφή αυτής
• 1960 - 2η έκδοση το 2000, ανατύπωση του αρχικού από τις εκδόσεις Αφοί Κυριακίδη
• σελίδες 146 και χάρτης πορείας των κατοίκων στις εξορίες

➤ μέσα σε λίγες σελίδες, όλο το δράμα, οι κακουχίες, ο θάνατος, η παντοτινή εξορία των κατοίκων του χωριού Χόψα αλλά και των γειτονικών. Γράψαμε ήδη για το Φυτικιάρ εδώ για την Αυλήαννα εδώ και γενικά για την περιοχή Αρδάσσης εδώ
➤ να συμπληρώσουμε ότι περιγράφει και το δράμα στην εκκλησία στο Πάτλαμα Κερασούντας - εδώ
ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ !!!

στην κορυφή είναι το σημείο που βρίσκεται το Βυζαντινό κάστρο
(βουνό του Άγ. Παύλου Μεσοχαλδίου)

τα ίδια συνέβησαν και όταν
έρχονταν τα τσαρικά στρατεύματα

#13 - το φρούριο της Πέτρας

➤ στην κοιλάδα του Χαρσιώτη ποταμού (Ανατολικά της Τρίπολης του Πόντου), περίπου 7 χιλιόμετρα από την ακτή, βρίσκεται το φρούριο της Πέτρας ή Πέτρα καλέ ή Πέτρωμα. Είναι μάλλον εγκαταλειμμένο.
➤ δεν μπορέσαμε να βρούμε περισσότερα στοιχεία
➤ στην φωτό που ακολουθεί βλέπετε τον χώρο που έλεγχε (από το Google Earth - Panoramio)

[πδ Ιανουάριος 2018]

από το βιβλίο του Χρ. Σαμουηλίδη, ιστορία του Ποντιακού Ελληνισμού

από το Google Earth - Panoramio

#19 - Ριζούντα : κάστρο Varos

➤ στην προηγούμενη ανάρτηση μας για το κάστρο της Ριζούντας εδώ
αναφερθήκαμε στο κάστρο Varos
➤ μάλλον το εντοπίσαμε... 
➤ είναι αυτό νότια του κάστρου της Ριζούντας

[πρώτη δημοσίευση Σεπτέμβριος 2016]
 

στον χάρτη εμφανίζονται ακόμα δύο κάστρα για τα οποία δεν έχουμε στοιχεία

➤ στο Google Earth φαίνεται αυτό, μπορείτε να το δείτε κι' εσείς στις συντεταγμένες 40°56'29.39"E  40°48'58.15"N σε μεγάλη ανάλυση.

➤ και μία φωτογραφία από το Google Earth - Panoramio

➤ Ο χάρτης βρέθηκε στο βιβλίο The Hemsin. (κάναμε ξεχωριστές αναρτήσεις για τους Hemsin)
➤ Όποιος ενδιαφέρεται, ας το αναζητήσει στο δίκτυο σε μορφή pdf. Είναι ένα έντυπο 25 σελίδων, μάλλον περίληψη του κανονικού.

σύγχρονος χάρτης, βλέπουμε την ονομασία του βουνού, Varos