περιφέρεια Κοάς Αργυρούπολης - #2

➤ άρθρο του Μιλτιάδη Νυμφόπουλου για το Κοάς που δημοσιεύτηκε στον "Αργοναύτη" την 19.1.1913
➤ για την εφημερίδα του Βατούμ Αργοναύτης, ανάρτησή μας εδώ
➤ το κείμενο το είχαμε από το δίκτυο χωρίς να σημειώσουμε την πηγή.

[πρώτη δημοσίευση 24.8.2018]

 

Πρόβατα άνευ ποιμένος 

Στην διοίκηση της Αργυρούπολης υπάγεται ο δήμος Κοασίου που έχει 40 ελληνικά χωριά με πληθυσμό 3.000. Οι δυστυχισμένοι αυτοί ομογενείς είναι καταδικασμένοι σε μαρασμό και αφάνεια. Τα αίτια της δυστυχίας τους είναι πολλά, μα εμείς  εδώ θ’ αναφέρομε τα κυριότερα:

Πρώτον, δε μπορούν να  έρθουν σε επικοινωνία με τους Έλληνες της  Αργυρούπολης, Κρώμνης, Σαντάς κ.λ.π., και γι αυτό ενώ ο κόσμος γύρω τους  εξελίχθηκε, αυτοί βρίσκονται σε πρωτόγονη κατάσταση.

 Δεύτερον, επειδή τους τυραννούν οι Τούρκοι δεν μπορούν ελεύθερα να εξασκούν τα θρησκευτικά τους καθήκοντα. Πριν 5 χρόνια κάποια γυναικούλα απ’ το Κοάσι κατέβηκε το Πάσχα στη Σάντα με τον γαμπρό της. Οι κωδωνοκρουσίες, οι φωταψίες οι ψαλμωδίες κ.λ.π. των εκκλησιών της Σαντάς δεν άφησαν ασυγκίνητα τα δύο αυτά  ατυχή πλάσματα και η γυναικούλα χρόνια ολόκληρα δάκρυζε μόλις θυμόταν το Πάσχα που πέρασε στη Σαντά.

Τρίτον, εξ αιτίας που έχουν πολλούς Τούρκους στα χωριά τους ξέχασαν οι περισσότεροι τα ελληνικά, οι δε λίγοι που ξέρουν την ελληνική αναγκάζονται να μιλήσουν την τούρκικη από τον φόβο των Τούρκων γειτόνων τους.

Τέταρτον, οι Τούρκοι γειτόνοι τους βρίζουν κάθε μέρα μπροστά τους το έθνος μας, την θρησκεία μας και τη γλώσσα μας, ξεθάβουν πεθαμένους χριστιανούς τάχα για να πέσει βροχή, μα ο μοναδικός σκοπός τους είναι να εξευτελίσουν το ελληνικό στοιχείο  και να κουρελιάσουν την τιμή του και την υπόληψή του.

Πέμπτον, χαρακτηρίσθηκαν ορφανοί και απροστάτευτοι οι Έλληνες Κοασίου για την παρακάτω αιτία, την οποίαν αν θ' αναγκασθούμε ν’ αναφέρομε, πρέπει να βάζουν κόσκινο στο πρόσωπό τους μερικοί  αντιπρόσωποι της θρησκείας μας. Όπως λεν οι κάτοικοι Κοασίου, 20 χρόνια πριν αναγνώριζαν την Μητρόπολη  Ερζερούμ, η οποία ήταν εξαρτημένη από το Πατριαρχείο Αντιόχειας.

Μόλις δολοφονήθηκε  ο Μητροπολίτης  Ερζερούμ καταργήθηκε η Μητρόπολη και έμειναν απροστάτευτοι οι Έλληνες Κοασίου, γιατί το Πατριαρχείο Αντιόχειας δεν έδειξε ενδιαφέρον για την τύχη τους. Έπεσε τότε στο Κοάσι θρησκευτική αναρχία, απ' την οποία ακόμα υποφέρουν οι κάτοικοι, οι εφημέριοι κατάντησαν τυραννίσκοι και  αργυρολογούν σε βάρος των αξιοθρήνητων αυτών πλασμάτων, οι δε προεστοί των χωριών που έπρεπε ν’  αντιδράσουν στη διαγωγή αυτή των εφημέριων σιωπούν, γιατί αυτοί είναι περισσότερον άξεστοι από τους κατοίκους. Το χειρότερο που έκαναν και κάνουν οι ιερείς, αυτοί οι λειτουργοί του Υψίστου και θεματοφύλακες του έθνους, είναι ότι φροντίζουν να φέρουν κωλύματα στην ύπαρξη και λειτουργία δημοτικών ελληνικών σχολείων στα χωριά αυτά  κι αυτό το κάνουν για να μη μορφωθεί  η νέα γενεά και αντιληφθεί τις καταχρήσεις τους και την  αντεθνική δράση τους.

Απορώ πως η κοντινή Μητρόπολη Χαλδίας δεν μεριμνά για τα  αναξιοπαθούντα αυτά πλάσματα. Ίσως να πει η Μητρόπολη Χαλδίας πως υπάγονται οι Έλληνες Κοασίου στο πατριαρχείο της Αντιόχειας και δεν επιτρέπεται η επέμβασή της στα σχολικά και εκκλησιαστικά ζητήματά τους, αλλά μια τέτοια πρόφαση δεν δικαιολογείται, γιατί το πατριαρχείο Αντιόχειας 20 χρόνια κι εδώ αδιαφορεί για την τύχη των Ελλήνων Κοασίου. Κατά την γνώμη μου οι Έλληνες Κοασίου δεν πρέπει να χάσουν καιρό· πρέπει ν’  αναφερθούν στην Τούρκικη Κυβέρνηση και να την παρακαλέσουν να  ενεργήσει  για την απόσπασή τους από το  πατριαρχείο  Αντιοχείας και την προσάρτησή τους στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, το οποίο θα μεριμνήσει να τους  σώσει  από τον  κίνδυνο.

Μιλτ. Κ. Νυμφόπουλος
Εκπαιδευτικός
Ιστοριογράφος της Σαντάς

περιφέρεια Κοάς Αργυρούπολης - #1

➤ λίγα είναι τα στοιχεία που βρήκαμε για την περιφέρεια Κοάς. Μεγάλη ασυμφωνία με το πλήθος αλλά και τα ίδια τα χωριά (δείτε τον πίνακα που ακολουθεί)
➤ η περιοχή αυτή ήταν η πρώτη γραμμή άμυνας του Πόντου των Μεγαλοκομνηνών αν λάβουμε υπόψη το πλήθος των φρουρίων που υπήρχαν
➤ ο Γ. Θ. Κανδηλάπτης γράφει στο βιβλίο του "γεωγραφικό & ιστορικό λεξικό" : Κοάch (το), και Κοάchα και Κοβάσα τμήμα της διοικήσης Αργυρουπόλεως, υπαγόμενον εκκλησιαστικώς εις την μητρόπολιν Θεοδοσιουπόλεως (Σημ. : ο Νυμφόπουλος -σε αυριανή ανάρτηση- αναφέρει την Αντιόχειας) με τα εξής χωρία και ομωνύμων ποτάμιον... (βλ. πίνακα)
➤ το ΚΜΣ στον 3ο τόμο της Εξόδου : Κοαch (τν) = περιφέρεια του Πόντου, κοντά στην επαρχία της Χαλδίας. Περιελάμβανε τους οικισμούς... (βλ. πίνακα)
➤ πρώτα ο χάρτης και ακολουθεί η σελίδα που αναφέρεται η περιοχή από τον ταξ. οδηγό της Infognomon.

[πρώτη δημοσίευση 23.8.2018]

Infognomon

μία μόνο μικρή σημείωση - ΚΜΣ Γ' τόμος Εξόδου

συγκριτικός πίνακας - ο Μ. Νυμφόπουλος αναφέρει "...υπάγεται ο δήμος Κοασίου που έχει 40 ελληνικά χωριά..."

#06 - Βυζαντινά κάστρα Χαλδίας, το κάστρο του Κούκου

➤ στην 4η ανάρτηση μας για τα κάστρα, αναφερθήκαμε στο κάστρο του Πίρ Αχμέτ. Γράψαμε :

3. Πίρ-Αχμέτ
από το βιβλίο του Κανδηλάπτη : "Πιρ-αχμέτ (το) Τουρκ. χωρίον επί της οδού Αργυρουπόλεως - Ερζιγγέν και σταθμός καραβανίων με 25 οίκ." Εντοπίσαμε το χωριό όχι όμως το κάστρο. Αν κάνετε την διαδρομή (με Google Maps - street view) θα δείτε ότι σε μερικά σημεία υπάρχει στενό πέρασμα. Ότι πιο ιδανικό για να "στηθεί" κάποιο κάστρο ή μετερίζι. Κάποιες φωτογραφίες αναγνωστών δείχνουν κάτι σχετικό, μερικές με τίτλο "Kale ..." εδώ

➤ σήμερα προμηθευτήκαμε το εξαιρετικό δίτομο έργο 1000 σελίδων, "Τραπεζούς, στα ίχνη των Μεγάλων Κομνηνών".  [περισσότερα : εδώ ] Είναι ένα εργαλείο γι όποιον θέλει να μελετήσει τα κάστρα, τις εκκλησίες και τα μοναστήρια της ευρύτερης περιοχής Τραπεζούντα - Άρδασα - Αργυρούπολη και νοτιότερα.

➤ στο βιβλίο αυτό λοιπόν βρήκαμε ότι το κάστρο που ο Κανδηλάπτης τοποθετεί στο Πιρ Αχμέτ, είναι νοτιότερα και ονομάζεται κάστρο του Κούκου. Επίσης δεν αναφέρει καθόλου το άλλο μεγάλο κάστρο της περιοχής, το Κετσί Καλεσί ή Κοάς, ή Κοασί ή Κουασί, που βρίσκεται πολύ κοντά στο χωριό Καλέ, πάνω στον δρόμο Αργυρούπολης - Μπαϊπούρτ. Τα δύο αυτά κάστρα ίσως ήταν τα σπουδαιότερα για την φύλαξη των νότιων συνόρων επί Κομνηνών.

δείτε τι γράφει η σελίδα του Πανεπιστημίου της Αργυρούπολης - εδώ

➤ κάστρο Κούκου :
Kov Castle
Kov Kalesi (Kov Castle) is in the central administrative district. As you take the turn to the village (formerly named Dağteke) on the highway between Gümüşhane and Erzincan, you arrive at the outskirts of the hill on which the castle stands. The castle stands on top a solid piece of rock which is 130 meters above the road level. Its highest point is at an elevation of 1,760 meters above sea level. Some records indicate that there used to be an antique city around it, a claim that has so far not been verified. There is a claim that this city was the lost city of Sadisa. Once again, the castle was built according to a plan that conforms to the land on which it stands; outer walls are supported by round, cornered, and triangular bastions. All constituent parts of the castle have become a united whole with the rock itself.

➤ κάστρο Κετσί :

Keçi Castle
Keçi Kalesi is on the road to Kale Bucağı. In Kiepert’s map, this structure is called “Konas”; local people also call it “Konanes”. The castle was built on a very steep rock. The castled has the name “Keçi” (goat) because of how difficult it is to climb up to the castle. There are two alternative routes, in the west and in the south. The one in the south is dangerous because it follows the rock face. Yet, there are many wall ruins on this route. These ruins, with window openings easily discernible, suggest that there used to be a settlement on the outskirts of the castle. The cave to the west of the castle resembles a shelter.
The castle structure does not follow a rigid plan; in most parts, it conforms to the land on which it stands and thus displays an organic development. Some sections of the outer wall were given a round shape, thereby resembling bastions. There are tall and powerful towers on the eastern and western façades.
Inside the castle, there are two building covered with vaulted support beams; these buildings are believed to have been used as dungeons as no light enters inside. Bayburt Kalesi (Bayburt Castle), too, possesses two building of the same sort.
It has been claimed that some secret paths from the castle to the valley below were used to carry water to the castle in times when it was under siege.

 [πρώτη δημοσίευση Ιούνιος 2020]

οι παρακάτω φωτογραφίες είναι από το δίκτυο (GE - Panoramio)

κάστρο Κούκου

κάστρο Κετσί

Σουλαμίς Αργυρούπολης

πρώτη δημοσίευση 28.2.2018

➤ άλλο ένα χωριό της περιφέρειας Κοάς
➤ "χωρίον εν τη περιφερεία του Κουασίου με 25 ομογενείς οικογενείας και ναόν της Αγίας Κυριακής. Εν τη περιφερεία αυτού το 1915 εγένετο ο βίαιος θάνατος μερικών εκ Τραπεζούντος Αρμενίων, των οποίων τα πτώματα είδον και έθαψαν οι κάτοικοι του χωρίου (όρ. Δημ. Αποστολίδου "ιστορία του Πόντου" 1919, σ. 71) - Γ.Θ. Κανδηλάπτης, γεωγραφικό & ιστορικό λεξικό
➤ η σημερινή ονομασία του χωριού πρέπει να είναι Bahcecik
➤ τα παρακάτω είναι από την Έξοδο Γ' του ΚΜΣ

φωτογραφία από το Google maps