βιογραφίες : Δέσποινα Κωνσταντινίδου ( 1914 - 2009 )

➤ η Δέσποινα Βαρβέρη - Κωνσταντινίδου γεννήθηκε στην Αμισό (Σαμψούντα) στις 13 Οκτωβρίου του 1914. Ο παππούς της Θεόδωρος Βαρβέρης, από το Λεωνίδιο της Σπάρτη, ήλθε στην Αμισό, γνώρισε τη γιαγιά της Μαρία και μαζί απέκτησαν έναν υιό, τον Χαράλαμπο, πατέρα της Δέσποινας.

➤ τα πρώτα της γράμματα έμαθε στο Νηπιαγωγείο της Αμισού (1920-1921).  Τη χρονιά εκείνη (1921) συνέλαβαν τον πατέρα της, τον φυλάκισαν και έκτοτε χάθηκαν τα ίχνη του. Η χήρα πλέον Ελένη, μητέρα της Δέσποινας, μαζί με την πεθερά της Μαρία και τα δύο παιδιά της Δέσποινα και Θεόδωρο ήλθαν στην Ελλάδα το 1922. Στην αρχή έμειναν για 6 μήνες στην Ηγουμενίτσα και μετά εγκαταστάθηκαν στον Πειραιά.

➤  η Δέσποινα τελείωσε το Διδασκαλείο Θηλέων Πειραιώς το 1933 με "Άριστα" και της χορηγήθηκε υποτροφία από το κληροδότημα των "Αδελφών Ζωσιμά" για δύο χρόνια (500 δρχ. μηνιαίως). Μετά την αποφοίτησή της εργάσθηκε για δύο χρόνια (1933-1935) ως δασκάλα σε ιδιωτικό σχολείο. Στις 2 Δεκεμβρίου του 1940 ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Χρύσανθος της παρέδωσε σταυρό που έγραφε επάνω "Δημοτικό Σχολείο Δ. Κατρανίδου" στα Ταμπούρια.

➤ ανήσυχη και δημιουργική όπως ήταν άνοιξε δικό της ιδιωτικό σχολείο στη Δραπετσώνα Πειραιά, επί των οδών Ανωνύμου και Μαραγκάκη, σε ηλικία 21 ετών, το οποίο λειτούργησε από το 1935 ως το 1941 (έκλεισε λόγω του πολέμου).

➤ στις 15 Αυγούστου του 1943 παντρεύτηκε τον Δημοκράτη Κωνσταντινίδη, από τα Σούρμενα του Πόντου, εξαίρετο σύντροφο, με σπουδές στις Προξενικές και Εμπορικές επιστήμες. Μαζί του απέκτησε δύο παιδιά, τον Σάββα και την Ελένη.

➤ το 1950 άνοιξε νέο ιδιωτικό σχολείο στα σύνορα Καισαριανής-Παγκρατίου, το οποίο λειτούργησε μέχρι το 1964. Το 1966-1977 εργάσθηκε στο ιδιωτικό σχολείο "Λύκειο Βύρωνος".

➤ το 1978-1981 εργάσθηκε στο Δημόσιο Δημοτικό Σχολείο Αντίκυρας και από το 1981-1984 στο Δημόσιο Δημοτικό Σχολείο Περιστερίου, απ’ όπου και συνταξιοδοτήθηκε. Συνολικά συμπλήρωσε 39 χρόνια εργασίας αφοσιωμένα στη μεγάλη της αγάπη, "το παιδί".

➤ η φιλανθρωπική δράση της υπήρξε μεγάλη. Με έγγραφο της Αρχιεπισκοπής Αθηνών στις 15 Ιουνίου 1939, ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Χρύσανθος τη διόρισε μέλος του Δ.Σ. του φιλόπτωχου ταμείου της ενορίας του Ιερού Ναού Αγ. Φανουρίου Δραπετσώνας, όπου βοηθούσε φτωχά παιδιά της ενορίας. Στις 2 Δεκεμβρίου του 1940 ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Χρύσανθος της παρέδωσε σταυρό που έγραφε επάνω "ΕΝ ΤΟΥΤΩ ΝΙΚΑ". Τον σταυρό αυτόν παρέδωσε στην Επιτροπή Ποντιακών Μελετών το 1996. Επίσης το Ορφανοτροφείο Αρρένων "Ο Άγιος Γεώργιος" και Θηλέων "Ο Άγιος Πολύκαρπος" Κερατσινίου Πειραιώς της εξέφρασαν τη συγκίνηση και τις ευχαριστίες τους για το ενδιαφέρον της για τα ορφανά και τη δωρεά που τους είχε προσφέρει.

➤ οι πνευματικές της ανησυχίες την οδήγησαν στην Επιτροπή Ποντιακών Μελετών, στην οποία, ως μέλος, ξεκίνησε να εργάζεται υπό την καθοδήγηση του τότε προέδρου της, αειμνήστου Οδυσσέα Λαμψίδη, με αντικείμενο την αποδελτίωση βιβλίων, στα οποία περιέχονταν η αλληλογραφία της Επιτροπείας Ελλήνων Ποντίων Κωνσταντινουπόλεως. Εφοδιάστηκε με ειδική κάρτα αδείας εισόδου στο "Ιστορικό Αρχείο" του Υπ. Εξωτερικών με σκοπό την έρευνα και συγκέντρωση υλικού, μέρος του οποίου δημοσιεύεται στο "ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΝΤΟΥ" τόμος 40, 1955, σελ. 249-279. Το 1992, το Δ.Σ. της Ε.Π.Μ. τής ανέθεσε τα καθήκοντα της Γεν. Γραμματέως. Από τη θέση αυτή εκπροσώπηση την Ε.Π.Μ. σε πολλές πνευματικές εκδηλώσεις, ενώ έκανε και δικές της ομιλίες, με θέματα που αφορούσαν στον Πόντο.

➤ απεβίωσε στις 14 Σεπτεμβρίου 2009 σε ηλικία 95 ετών.

[από την σελίδα της ΕΠΜ]

βιογραφίες : Άνθιμος Α. Παπαδόπουλος (1878-1962)

➤ από την ιστοσελίδα της ΕΠΜ
➤ ο Αρχιμανδρίτης Άνθιμος Α. Παπαδόπουλος γεννήθηκε στις 15 Ιανουαρίου 1878 στο χωριό Καράκαγια (ανάρτησή μας εδώ ) της περιφέρειας Αργυρούπολης του Πόντου και βαπτίστηκε Αλέξανδρος. Ήταν ο μικρότερος γιος της οικογένειας Ιάκωβου Παπαδόπουλου. Ο πατέρας του, που χειροτονήθηκε ιερέας με το όνομα Αντώνιος, προς το τέλος της ζωής του μπήκε στη μονή Αγίου Γεωργίου Χουτουρά παίρνοντας μαζί του και το νεαρό Αλέξανδρο. Ο Αλέξανδρος αφού φοίτησε στο δημοτικό σχολείο του χωριού Χουτουρά μετά μπήκε στο σχολαρχείο Αργυρούπολης.

➤ το 1897 ο Αλέξανδρος κείρεται μοναχός της μονής με το όνομα Άνθιμος και χειροτονείται διάκονος. Την επόμενη χρονιά τελειώνει τις γυμνασιακές του σπουδές στην Ροδοκανάκειο Ιερατική Σχολή Καισαρείας Καππαδοκίας. Μετά την αποφοίτησή του προσλαμβάνεται ως διάκονος και γραμματέας της μητρόπολης Ροδοπόλεως, υπό τον μητροπολίτη Γερβάσιο Σαρασίτη. Το 1905 έρχεται στην Αθήνα και γράφεται στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου από την οποία αποφοιτά αριστούχος στις 31 Μαρτίου 1910. Τέλος στις 13 Φεβρουαρίου 1933 αναγορεύεται διδάκτωρ της Σχολής με τον βαθμό "άριστα"

➤ το Σεπτέμβριο του 1910 αναλαμβάνει τη διεύθυνση του Ιεροδιδασκαλείου "Ανατολή" στη Σάμο, όπου και διδάσκει τα Αρχαία Ελληνικά. Μετά δύο χρόνια, το 1912, ύστερα από παράκληση του μητροπολίτη Χαλδίας Λαυρέντιου Παπαδόπουλου, αναδιοργανώνει το ιεροδιδασκαλείο του Πόντου της Πρασσάρεως Κερασούντας - ανάρτηση μας εδώ - και το διευθύνει για δύο χρόνια. Το 1914 βρίσκεται στην Αθήνα και αποκλεισμένος λόγω των πολεμικών γεγονότων διορίζεται συντάκτης του Ιστορικού Λεξικού της Νέας Ελληνικής, ενώ το 1932 γίνεται διευθυντής μέχρι το 1945. Το 1950 αναλαμβάνει πάλι τη διεύθυνση του Ιστορικού Λεξικού για δύο χρόνια, αλλά πριν τη λήξη της θητείας του για λόγους υγείας αποχωρεί οριστικά.

➤ το 1911 ο Άνθιμος Παπαδόπουλος χειροτονήθηκε από το μητροπολίτη Χαλκίδος Χρυσάνθου ιερομόναχος και κατόπιν ως αρχιμανδρίτης υπηρέτησε για σαράντα χρόνια ως εφημέριος και πνευματικός ηγέτης του Αμαλιείου Ορφανοτροφείου Αθηνών.

➤ Υπήρξε μέλος πολλών κοινωνικών, εθνικών και επιστημονικών σωματείων και συλλόγων. Μεταξύ αυτών και την Επιτροπής Ποντιακών Μελετών, της οποίας υπήρξε ιδρυτικό μέλος, γεν. γραμματέας και πρόεδρος από το 1949 ως την ημέρα του θανάτου του, στις 2 Φεβρουαρίου 1962. Διεύθυνε το περιοδικό της Επιτροπής, το "Αρχείον Πόντου" ως το 1952, οπότε και ασθενής παραιτήθηκε, ενώ τη διεύθυνση ανέλαβε τότε ο γεν. γραμμ. Οδ. Λαμψίδης. Στο "Αρχείον Πόντου" δημοσιεύονται δύο ανεκτίμητα έργα του, η "Ιστορική Γραμματική της Ποντικής Διαλέκτου", παρ.1 (1955) και το "Ιστορικό Λεξικό της Ποντικής Διαλέκτου", παρ. 3, τόμος πρώτος Α-Λ (1958-60) και τόμος δεύτερος Μ-Ω (1961) - ανάρτηση μας εδώ

➤ Η Ακαδημία Αθηνών στις 24 Μαρτίου 1953 του απένειμε τιμητική διάκριση για τη μακροχρόνια εθνική και επιστημονική του δράση. Ο Άνθιμος Α. Παπαδόπουλος προσέφερε πολλά στην Εκκλησία, το Έθνος, την Επιστήμη, στον Ποντιακό Ελληνισμό.

μουσείο Ποντιακού Ελληνισμού της ΕΠΜ

πρώτη δημοσίευση 5.4.2016

➤ σήμερα το πρωί βρέθηκα στα γραφεία της Επιτροπής Ποντιακών Μελετών (ΕΠΜ) για να βρω ένα βιβλίο. Με την ευκαιρία πήρα ένα έντυπο το οποίο σκανάρισα και το αναρτώ
➤ προτρέπω όλους τους Πόντιους γονείς των μαθητών της Αττικής να πάρουν τα παιδιά τους και να πάνε να δουν το μουσείο. Ακόμα καλλίτερα θα είναι να πάνε ανά τάξεις με τα σχολεία τους. Οι δάσκαλοι πρέπει να συμπεριλάβουν και τον Ποντιακό Ελληνισμό σε τέτοιου είδους δραστηριότητες του κάθε σχολείου. Επίσης οι Ποντιακοί σύλλογοι. Καλοί οι ετήσιοι χοροί, οι πίτες και τα συναφή. Ας δραστηριοποιηθούν και λίγο πιο πέρα από αυτά
➤ η σελίδα της ΕΠΜ είναι εδώ

βιογραφίες : Αθηνά Καλλιγά - Μακρίδου ( 1901 - 1999 )

➤ γεννήθηκε το 1901 στην Κρίμσκαγια του βορείου Καυκάσου. Οι γονείς της – ο Χριστόφορος Γεωργίου Μακρίδης και η Αρτεμισία Παναγιώτου Κακουλίδου – είχαν 7 παιδιά, το μικρότερο από τα οποία ήταν η ίδια. Τόσο ο παππούς της, Γεώργιος Χριστοφόρου Μακρίδης, όσο και ο πατέρας της, ήταν ιδιοκτήτες ιστιοφόρων και καραβοκύρηδες.

➤ η οικογένεια του πατέρα της είχε εγκατασταθεί στο βόρειο Καύκασο μετά το τέλος του ρωσοτουρκικού πολέμου (1877-78). Ο Α’ παγκόσμιος πόλεμος και η Οκτωβριανή Επανάσταση έγιναν αιτία ν’ αρχίσει αργά τις σπουδές της. Έτσι, γράφτηκε στο Ζάππειο Παρθεναγωγείο της Κωνσταντινούπολης μόλις το 1921 και διδάχτηκε κοντά στα άλλα γαλλικά, αγγλικά και μουσική (πιάνο), ενώ ήδη γνώριζε πολύ καλά και τα ρωσικά. Το 1928, αμέσως μετά την άφιξή της στην Αθήνα, αρχίζει να εργάζεται σε ένα γραφείο αντιπροσωπειών.

➤ στη διάρκεια του ελληνοϊταλικού πολέμου και της κατοχής, παντρεύεται (1943) τον Διονύσιο Καλλιγά, γίνεται μητέρα (1946), και ταυτόχρονα δουλεύει στον Ερυθρό Σταυρό.

➤ η Αθηνά Μακρίδου-Καλλιγά, που δεν γνώρισε άμεσα τον Πόντο, εκτός από ένα διάστημα μικρής παραμονής της στην Τραπεζούντα, στην παιδική της ηλικία, τον είχε και τον διατηρούσε μέσα στην ψυχή της και τίμησε με το παραπάνω τον τίτλο της Πόντιας μάνας.

➤ η δράση της στο χώρο των ποντιακών σωματείων αρχίζει το 1957. Αποτελεί ιδρυτικό μέλος της Παμποντιακής Ένωσης και μετά την έγκριση του Καταστατικού εκλέγεται γενική γραμματέας στο πρώτο 25μελές Δ.Σ. Εκεί προσφέρει τις υπηρεσίες της με ζήλο. 

➤ το 1967, μαζί με τον Ηλία Τσιρκινίδη, πρωτοστατεί στη σύσταση του Καλλιτεχνικού Οργανισμού Ποντίων Αθηνών και εκλέγεται γενική γραμματέας στο πρώτο Δ.Σ., θέση που διατηρεί συνεχώς μέχρι το 1981, οπότε λόγω φόρτου εργασίας (καθήκοντα γενικής γραμματέα στην Επιτροπή Ποντιακών Μελετών) παραιτείται. Δεν παύει όμως να προσφέρει τις υπηρεσίες της είτε ως μέλος του Δ.Σ. είτε ως απλό μέλος του σωματείου. 

➤ η ήρεμη φυσιογνωμία της Αθηνάς, η απλότητά της, η ευγένεια, η ταπεινοφροσύνη, το εξαίρετο ήθος της, σπάνια χαρίσματα που διέθετε, σε συνδυασμό με το υψηλό μορφωτικό της επίπεδο και τη γλωσσομάθειά της, συνέβαλαν στην ανάπτυξη τέτοιων δραστηριοτήτων που προώθησαν τον Κ.Ο.Π.Α. Όλες οι δραστηριότητές του : παραδοσιακό ποντιακό θέατρο, εκδόσεις, προκηρύξεις θεατρικών διαγωνισμών στην ποντιακή διάλεκτο, διαλέξεις, επαφές με το εξωτερικό και πολλές άλλες, φέρνουν την σφραγίδα της. Αναφέρουμε τη συμμετοχή της Ελλάδας στο 8ο ετήσιο λαογραφικό φεστιβάλ του Σμιθσωνείου Ινστιτούτου Ουάσιγκτων τον Απρίλιο του 1974, με 30μελή ομάδα (20 Πόντιοι και 10 Καρπάθιοι), της οποίας την όλη διεκπεραίωση οργανώσεως και καθοδηγήσεως το Υπουργείο Πολιτισμού εμπιστεύθηκε στον Κ.Ο.Π.Α., με υπεύθυνη συνοδό κα διερμηνέα την Αθηνά Καλλιγά.

➤ εκτιμώντας όλα τα παραπάνω προσόντα της ο τέως πρόεδρος της Επιτροπής μας, Οδυσσέας Λαμψίδης, της ανέθεσε το έργο της γενικής γρμματείας στην Επιτροπή Ποντιακών Μελετών, θέση που υπηρέτησε επάξια για 25 περίπου χρόνια. Χαίρεται κανείς να διαβάζει τα κείμενα των πρακτικών και της αλληλογραφίας, θαυμάζοντας την άρτια στρωτή γλώσσα, την ορθή διατύπωση των ιδεών και την άψογη ορθογραφία της. Εκτός των υπηρεσιών της ως γεν. γραμματέας, προσέφερε στην Ε.Π.Μ. πολλά από τα οικογενειακά της κειμήλια, αρκετά από τα οποία σήμερα κοσμούν το Μουσείο της, καθώς και το προσωπικό φωτογραφικό της αρχείο.

➤ η Αθηνά Μακρίδου-Καλλιγά υπήρξε αρχόντισσα σε όλη της τη ζωή. Διακρίνονταν παντού για την πνευματική και ψυχική της καλλιέργεια. Ήταν σεμνή, ειλικρινής και υπομονετική. Γλυκιά και φιλική στη συμπεριφορά της με τους συνανθρώπους της. Απεβίωσε στην Αθήνα το Μάρτιο του 1999.

από την σελίδα της ΕΠΜ, η φωτό από την Εγκυκλοπαίδεια του Π.Ε.

άρθρα της στο ψηφιακό αρχείο της ΕΠΜ

βιογραφίες : Νικόλαος Δ. Λεοντίδης (1881 - 1942)

➤ γεννήθηκε στην Τραπεζούντα το 1881, απόγονος του Δούκα Μεσοχαλδίας Λέοντος Καβασίτου. Μετά την αποπεράτωση των γυμνασιακών του σπουδών στο Φροντιστήριο Τραπεζούντας, γράφτηκε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Το 1905 πήρε το πτυχίο και στη συνέχεια γράφτηκε στο Διπλωματικό Τμήμα της Σχολής των Πολιτικών Επιστημών του Παρισιού, όπου το 1909 ανακηρύχτηκε διπλωματούχος.

➤ επιστρέφοντας στην Κωνσταντινούπολη ασχολείται με τη δημοσιογραφία και πολιτεύεται. Υποδεικνύεται από την επαρχία Τραπεζούντας για τέσσερις συνεχείς περιόδους υποψήφιος βουλευτής στην Τουρκική Βουλή.

➤ κατά τη διάρκεια του Βαλκανικού πολέμου το 1913 κατηγορήθηκε για εσχάτη προδοσία κατά του καθεστώτος και κλείστηκε στις στρατιωτικές φυλακές της Κωνσταντινούπολης. Αποφυλακίστηκε με εγγύηση και αθωώθηκε καθώς δεν υπήρχαν μαρτυρίες για την ενοχή του. Τότε διέφυγε στη Ρωσία, όπου κατηγορήθηκε πάλι για συμμετοχή σε νέα συνωμοσία και καταδικάστηκε ερήμην εις θάνατον από τα Τουρκικά δικαστήρια.

➤ με την κατάληψη της Τραπεζούντας από τους Ρώσους το 1916, ο Λεοντίδης εγκαταστάθηκε σε αυτή και έγινε άμεσος συνεργάτης του Μητροπολίτη Χρυσάνθου. Στόχος των δραστηριοτήτων του ήταν η εκπαιδευτική και εκκλησιαστική αυτονομία της περιοχής στα όρια του ρωσικού κράτους. Την ίδια περίοδο εκδίδει την εφημερίδα «Λόγος» και ιδρύει μαζί με άλλους το πατριωτικό σωματείο «Εθνική Ένωσις».

➤ μετά την κατάρρευση του ρωσικού μετώπου και την αποχώρηση των ρωσικών στρατευμάτων από την Τραπεζούντα πήγε στη Ρωσία στα 1917 και μαζί με άλλους ξεκίνησε αγώνα για την αυτονομία του Πόντου, όπου και εκλέγεται πρώτος Πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης των Ποντίων στο Βατούμ.

➤ το 1921 ήρθε στην Ελλάδα και διορίστηκε διευθυντής του υπουργείου Πρόνοιας (1922-1923) και αργότερα αντιπρόσωπος της Ελλάδας στη Μεικτή Υποεπιτροπή Ανταλλαγής Ελληνοτουρκικών Πληθυσμών.

➤ το 1932 εκλέχτηκε βουλευτής Δράμας με το Λαϊκό Κόμμα και εχρημάτισε Υπουργός Γενικός Διοικητής Θράκης επί της πρώτης πρωθυπουργίας Τσαλδάρη. Για δεύτερη φορά εκλέχτηκε βουλευτής το 1935, τώρα όμως του νομού Θεσσαλονίκης. Απεβίωσε το 1942.

[από την σελίδα της ΕΠΜ] 

από την εγκυκλοπαίδεια του Π.Ε.

άρθρα για τον Ν. Λεοντίδη
ο ίδιος δεν γνωρίζουμε εάν έχει γράψει κάτι

Ο Χρύσανθος σε συνομιλίες με τους Αρμενίους.
Δεξιά του ο Νικόλαος Λεοντίδης

Διαμαντής Θ. Λαζαρίδης

Διαμαντής Λαζαρίδης
έφυγε σαν σήμερα, στις 29.9.2019
in memoriam...

είχα πει ότι όταν βρεθώ στην Δράμα θα πάω στο κοιμητήριο του Σιδηρόνερου να ανάψω το καντήλι του αλησμόνητου ξαδέλφου Διαμαντή Λαζαρίδη

πρώτη δημοσίευση 31.3.2017

έφυγε στις 29.9.2019

➤ 1. ο Διαμαντής είναι μακρινός συγγενής μου. Όταν στις 28.12.2016 βρεθήκαμε μετά από καιρό, μάλλον βρήκαμε το σημείο συγγένειας. Αυτοί έχουν στο σόι τους κάποιους με επώνυμο Παντελίδης από τα χωριά της Φάτσας του Πόντου. Η εκ πατρός γιαγιά μου, επίσης από τα χωριά της Φάτσας, το πατρικό της είναι Παντελίδου. Άρα το "δέσιμο" είναι το σόι των Παντελιδαίων.

Παρακάτω θα σας μεταφέρω μερικές προσωπικές θύμισες σχετικά με τον Δ.Λ.

➤ πως τον γνώρισα...
Δεν θυμάμαι να τον ήξερα πριν από το 1989, ίσως γιατί έφυγα πολύ μικρός από το χωριό μου, στα 13 μου. Το 1989 ήμουν μέλος του ΔΣ του συλλόγου ΑΡΓΩ της Καλλιθέας. Κάναμε προετοιμασίες για το ετήσιο Ποντιακό τριήμερο και κάτι θέλαμε από την Επιτροπή Ποντιακών Μελετών (ΕΠΜ). Έστειλα δύο κοπέλες (*) στα γραφεία της επιτροπής για συνεννόηση. Εκεί βρήκανε τον Διαμαντή και μεταξύ των άλλων συζητήθηκε και ο τόπος καταγωγής των. Όταν ο ξάδελφος ανάφερε τον δικό του δηλ. την Φάτσα, οι κοπέλες του είπαν ότι αυτός που μας έστειλε είναι κι’ αυτός Φάτσαλους. Μου τα εξιστόρησαν όταν γυρίσανε και δεν θυμάμαι σε πόσες μέρες ανταμώσαμε και βγήκαμε συγγενείς…

➤ φιλοξενία στο σπίτι μας
διήγηση Δ.Λ. στην ανάρτηση μου "στην Πόντια γιαγιά" στο blog
"Μάρτιος 1941. Όλα τα χωριά, εκείθεν του Νέστου ποταμού προς τα βουλγαρικά σύνορα, εντολή να εκκενωθούν, εν όψει Γερμανικής επιθέσεως εκ του Βουλγαρικού εδάφους. Εμάς του Σιδηρονέρου μας κατέβασαν στη Ραβίκα (Καλλίφυτο). Εγώ με τον αδελφό μου αναλάβαμε να μεταφέρουμε πεζή, τις αγελάδες (καμιά δεκαριά κεφάλια). Νυχτώσαμε στο "τσάι της Ραβίκας" κάτω από σφοδρή χιονοθύελλα, βρεγμένοι ως το κόκαλο ... Τα χαράματα κίνησα να πάω στο χωριό (Ραβίκα) να δω πού πήγαν οι δικοί μας που είχαν κατεβεί με στρατιωτικά αυτοκίνητα. Στη Ραβίκα για πρώτη φορά πήγαινα. Πού να πάω; Ποιόν να ρωτήσω; ... Θυμήθηκα πως ο πατέρας μου μας μιλούσε για κάποια, συγγενική οικογένεια από τη Φάτσα "τη Κοϊμτζή" Ρωτώντας έφτασα στο σπίτι. Βρήκα τη θεία Αναστασία "την Κοϊμτζάβα". Της είπα ποιος είμαι ... έβαλε τα κλάματα βλέποντας και τα χάλια μου... Με πήρε μέσα... με έδωσε κάλτσες,... ρούχα... ζέστανε νερό... να πλυθώ μου έδωσε να φάω... Δεν θα την ξεχάσω ποτέ τη θεία 'Ναστασία την "Κοϊμτζάβα"... τη γιαγιά σου ξάδελφε Χρόνη ! "

➤ μέλος στον σύλλογο Αργοναύται - Κομνηνοί
πολλά χρόνια πριν πήγα στα γραφεία των Αργοναυτών για να γραφτώ μέλος του συλλόγου. Στην γραμματεία μου είπαν ότι πρέπει να τους αναφέρω δύο μέλη του συλλόγου οι οποίοι με προτείνουν. Δεν ήξερα ότι ίσχυε κάτι τέτοιο. Πως μου ήλθε, γνωρίζοντας ότι ο Διαμαντής είναι μέλος, (μπορεί να ήταν και στο ΔΣ), τους είπα ότι...
   - έχω μόνο ένα
   - και ποιος είναι ;
   - ο κ. Διαμαντής Λαζαρίδης…
   - εεε!!! αυτός κάνει για δέκα…

➤ ΠΕ 1ης περιόδου

Ήταν γύρω στο 1996-97

Εγώ έψαχνα να βρω την Ποντιακή Εστία της πρώτης περιόδου, του Κτενίδη. Φυσικά εκείνο τον καιρό δεν είχε επανεκδοθεί, δεν υπήρχε σε ψηφιακή μορφή ούτε και κάπου να αγοράσω όλη την σειρά.

Του το είπα τι αναζητώ μετά μανίας….

Μού δάνεισε όλους τους δικούς του τόμους για να τους μελετήσω. Τους κράτησα 2-3 μήνες και τους επέστρεψα στον Διαμαντή λέγοντάς του ότι δεν τους φωτοτύπησα για να μην τους χαλάσω. Ξέρετε, αν φωτοτυπήσεις ένα βιβλίο, αυτό χάνει την ας την πω συνοχή του, αδυνατίζει η βιβλιοδεσία του…

Σχεδόν με κατσάδιασε γιατί δεν θα πάθαιναν κάτι οι τόμοι…

(*) η μία ήταν η Κλαυδία η Κανδηλάπτη από το γνωστό σόι του λόγιου της Αργυρούπολης την οποία αναζητώ. (την εντόπισα...)

σήμερα 31.3 ο ξάδελφος έχει τα γενέθλια του.

Ξάδελφε, σου εύχομαι να είσαι καλά, να έχεις την υγεία σου

και να σε έχουμε πάντα στις επάλξεις

➤ 2. Στις 19.1.2014 η ΕΠΜ τίμησε τον Διαμαντή Λαζαρίδη για την 25ετή προσφορά του. Διαβάστε την ομιλία του Αντώνη Παυλίδη κατά την διάρκεια της τελετής που περιλαμβάνει και ένα εκτενές βιογραφικό του.

Εκλεκτοί προσκεκλημένοι, κυρίες και κύριοι

Επιτρέψτε μου καταρχάς να εκφράσω τις θερμές μου ευχαριστίες προς τον Πρόεδρο και το ΔΣ της Επιτροπής Ποντιακών Μελετών για την ευκαιρία που μου έδωσαν – που συνιστά ιδιαίτερη τιμή – να μιλήσω για το Διαμαντή Λαζαρίδη, μια σημαντική προσωπικότητα του ποντιακού ελληνισμού.

Πριν απ’ όλα θα ήθελα να αναφερθώ στο οικογενειακό υπόβαθρο του Διαμαντή Λαζαρίδη, γιατί έτσι θα γίνουν περισσότερο κατανοητά όχι μόνο το μέγεθος της προσφοράς του, αλλά και τα κίνητρα που τον οδήγησαν στο έργο του.

Γεννήθηκε το 1928 στο Σιδηρόνερο Δράμας, από γονείς Πόντιους, που καταγόταν απ’ την παραθαλάσσια Βαδισάνη (Φάτσα). Γονείς του ο Θεμιστοκλής Λαζαρίδης και η Παρασκευή, το γένος Κατσίδου. Ο πατέρας του κατά την περίοδο της Γενοκτονίας στρατεύτηκε δύο φορές στα Τάγματα Εργασίας, την πρώτη το 1918 στο Ερζερούμ, απ’ όπου δραπέτευσε για να επιστρέψει στα χωριά της Φάτσας, τη δεύτερη το 1921, όπου επειδή γνώριζε την τουρκική, ο Αξιωματικός του Τάγματος τον αξιοποίησε ως διερμηνέα κι όταν πήρε μετάθεση στη Σαμψούντα, τον πήρε μαζί του. Εκεί συμμετείχε σε μυστική οργάνωση, της οποίας το συντονισμό είχε ο Επίσκοπος Ζήλων Ευθύμιος, με κύριο έργο τη φυγάδευση ανταρτών και φυγόδικων στη Ρωσία. Το ’22, εξαιτίας της πληροφόρησης που είχε απ’ τη θέση του, καταλαβαίνει ότι όλα θα γίνουν χειρότερα και στέλνει γράμμα στη σύζυγό του Παρασκευή να φύγει με τα παιδιά στην Ελλάδα, πράγμα που γίνεται. Απολύεται το 1923, έρχεται στην Ελλάδα και βρίσκει την οικογένειά του στα Γιάννενα. Τους πηγαίνει στην Καλαμαριά, όπου όμως είχε συγκεντρωθεί μεγάλος αριθμός προσφύγων, ενώ οι άθλιες συνθήκες και η υγρασία στέλνουν πολλούς στο θάνατο. Μεταξύ αυτών αρκετοί απ’ την οικογένεια του Διαμαντή, όπως η 4 ετών αδελφή του Χαρίκλεια. Ένας Θείος του που υπηρετούσε στη διεύθυνση εποικισμού Δράμας τους μιλά για τα όμορφα χωριά βόρεια της Δράμας, που έχουν καλό και υγιεινό κλίμα. Έτσι εγκαθίστανται στο Σιδηρόνερο. Εκεί αναδεικνύεται η ηγετική φυσιογνωμία και η ανιδιοτελής προσφορά του πατέρα του στους κατοίκους, γεγονός που εκτιμούν οι κάτοικοι του χωριού, επιλέγοντάς τον για 4 συνολικά τετραετίες Πρόεδρο της Κοινότητας.

Ο Διαμαντής, 5 χρόνια μετά την εγκατάσταση της οικογένειας στο Σιδηρόνερο είδε για πρώτη φορά το φως του κόσμου, 3ο παιδί μεταξύ των 6 αδελφών του. Προηγήθηκε η Χαρίκλεια (1919), η Έλλη (1926), ο Γιάννης (1927, που πήρε το όνομα του παππού του που είχε πεθάνει στις εξορίες), ο Διαμαντής (1928), ο Ρήγας (1930) και ο Βύρων (1935).

Μετά την αποφοίτηση απ’ το Δημοτικό Σχολείο του χωριού του φοιτά στο Γυμνάσιο Δράμας, ακολουθεί η Παιδαγωγική Ακαδημία Θεσσαλονίκης και στη συνέχεια αρχίζει η ωραία περιπέτειά του ως Δασκάλου σε διάφορες πόλεις και χωριά: Περιστεριά, Καλλίφυτο και Παρανέστι Δράμας, στην πόλη της Δράμας και μετά στη Θεσσαλονίκη. Διετής μετεκπαίδευση στο Μαράσλειο Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης και αποφοίτησή του απ’ το Πάντειο Πανεπιστήμιο. Γίνεται Επιθεωρητής Δημοτικών Σχολείων στην περιοχή Γιαννιτσών, αποσπάται στην Κεντρική Υπηρεσία του Υπουργείου Παιδείας, επιστρέφει στα Γιαννιτσά και στη συνέχεια στις περιοχές Ηλιούπολης και Κηφισιάς. Το 1983, συνταξιοδοτείται με 34 χρόνια υπηρεσίας.

Μέλος του ΔΣ της ΕΠΜ για 25 χρόνια, απ’ το 1985 μέχρι το 2011. Απ’ το 2005 αποσύρεται στο χωριό που γεννήθηκε και μεγάλωσε, το Σιδηρόνερο.

Κατά την 25ετία του στην ΕΠΜ υπηρετεί ως Γενικός Έφορος και Αντιπρόεδρος, με αυξημένες υποχρεώσεις και ευθύνες, λόγω μακράς απουσίας του Προέδρου στη Θεσσαλονίκη και την Κύπρο. Κατά γενική ομολογία ανταποκρίνεται με απόλυτη επιτυχία σ’ αυτές τις υποχρεώσεις και ευθύνες.

Όλα αυτά τα χρόνια το κτίριο της ΕΠΜ έγινε δεύτερο σπίτι του. Απ’ το μουντό διαμέρισμα της Κολοκοτρώνη 25 στο γιαπί της ΕΠΜ, όπου στην αρχή υπήρχε μόνο το υπόγειο και το ισόγειο, ενώ με συνεχείς αγώνες και προσπάθειες, στις οποίες πρωτοστατεί ο ίδιος, σιγά-σιγά χτίζονται και οι υπόλοιποι όροφοι, με αποκορύφωμα τη δημιουργία του Μουσείου του Ποντιακού Ελληνισμού.

Περισσότεροι από 20.000 τόμοι του Αρχείου Πόντου, που μέχρι τότε ήταν διασκορπισμένοι σε διάφορες αποθήκες συγκεντρώνονται με δικές του προσπάθειες και τοποθετούνται ταξινομημένοι στο υπόγειο του κτιρίου της ΕΠΜ. Με συνεχείς προσπάθειες αλλά και επιδέξιους χειρισμούς κατορθώνει να συγκεντρώσει πόρους για την καλύτερη και αποτελεσματικότερη λειτουργία της Επιτροπής. Είναι χαρακτηριστική η μεγάλη προσφορά των Αδελφών Σουμελίδη, 30 εκατομμυρίων δρχ για το Μουσείο και 52 εκατομμυρίων για το αποθεματικό της ΕΠΜ. Αξίζει να τονιστεί ότι οι δωρητές στη σχετική πράξη δηλώνουν ότι έχουν εμπιστοσύνη στο Δ. Λαζαρίδη ότι θα διαχειριστεί κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο το ποσό της δωρεάς.

Γνωστοποιεί το έργο της ΕΠΜ στέλνοντας τις εκδόσεις της στα Πανεπιστήμια και την Ακαδημία, γεγονός που συντέλεσε στη βράβευση τελικά της ΕΠΜ από τη δεύτερη.

Δεν ήταν μόνο σεμνός κι ακούραστος εργάτης. Έχει μελετήσει σε βάθος και είναι εξαιρετικός γνώστης της ιστορίας του ποντιακού ελληνισμού. Σημαντικό είναι και το επιστημονικό έργο του:
-ΑΠ, τ.45ος: "Ο οπλαρχηγός Σάββας Παπαδόπουλος / ανέκδοτο έργο για τη ζωή και το έργο του"
-ΑΠ, τ.48ος: "Τα δημοσιεύματα του περιοδικού Ξενοφάνης για τον Πόντο"
-ΑΠ, τ. 49ος: "Η μονή και τα ιεροδιδασκαλείο Πρασάρεως του Πόντου"
-ΑΠ, τ. 50ος: "Άνθιμος Παπαδόπουλος: Σύντομη βιογραφία"
-Το αποκορύφωμα του επιστημονικού του έργου είναι η μονογραφία του
"Στατιστικοί πίνακες της εκπαιδεύσεως των Ελλήνων του Πόντου, 1821-1922", ένα μεγάλης αξίας έργο 560 σελίδων, που δημοσιεύθηκε στο Αρχείο Πόντου, Παράρτημα 16 (1988). Πρόκειται για ένα εγχειρίδιο με ένα τεράστιο πλήθος στοιχείων που αναφέρονται στην εκπαίδευση των Ελλήνων του Πόντου, το οποίο έδωσε την ευκαιρία στους επόμενους ερευνητές να "χτίσουν" νέες μελέτης στηριζόμενοι σ’ αυτό. Μεταξύ αυτών και ο ομιλών.

Η προσφορά του στην ΕΠΜ συμπυκνώνεται στις φράσεις: μακροχρόνια σεμνή παρουσία, συνεχής και ανιδιοτελής προσφορά, αγώνας και αγωνία για τη συνεχή βελτίωση των συνθηκών λειτουργίας της, αφοσίωση στο στόχο και αγάπη. Σαν απλός στρατιώτης.

Φρόντιζε το εκδοτικό έργο της ΕΠΜ σαν δικό του έργο. Πονούσε για την ΕΠΜ, φρόντιζε για την εξεύρεση πόρων για τη λειτουργία της. Να βρίσκει ανθρώπους της προσφοράς δίπλα του. Ήταν και παραμένει εργατικός και αγαπητός. Υπηρετούσε το στόχο, χωρίς να επηρεάζεται από μεμψιμοιρίες και άδικες συμπεριφορές απέναντί του. Με το έργο του απέδειξε ότι σεβάστηκε το παρελθόν, τίμησε το παρόν και άνοιξε θετικές προοπτικές για το μέλλον της κιβωτού μας, της ΕΠΜ.

Άνθρωπος της πραότητας και της λεβεντιάς, της πίστης στο σύστημα ιδεών και αξιών του ποντιακού ελληνισμού, της ανιδιοτελούς προσφοράς, της γενναιοδωρίας. Ένας πραγματικός ευπατρίδης του ποντιακού ελληνισμού.

Αυτή τη γενναιοδωρία εισέπραξε από πρώτο χέρι ο ομιλών, ο οποίος καθοδηγήθηκε απ’ τον Διαμαντή Λαζαρίδη στην αυγή της δεκαετίας του 1990, όταν ξεκινούσε την περιπλάνησή του στο θαυμαστό κόσμο του ποντιακού ελληνισμού.

Ο χαρακτήρας του συμπυκνώνεται στα λόγια που είπε στον ομιλούντα, όταν του τηλεφώνησε για να τον ρωτήσει σχετικά με κάποια στοιχεία της ζωής του

"Δεν θα ήθελα παρλάτες, λόγους, βραβεία.

Ότι έκανα, το έκανα επειδή θεώρησα ότι αυτό επιβάλει το καθήκον μου, απέναντι στους προγόνους μας.
Θα μου αρκούσε μια επιστολή,

να την παραλάβουν τα παιδιά και τα εγγόνια μου, σαν διαθήκη μου προς αυτά"

Τον ευχαριστούμε για όσα συμβολίζει. Του ευχόμαστε υγεία ακλόνητη και δύναμη, να συνεχίσει να δημιουργεί. Είναι ένα πρότυπο απ’ αυτά που προσέφερε η ΕΠΜ στη νέα γενιά.