Μιχαήλ Ιωσηφίδης (Πατούλτς)

πρώτη δημοσίευση 8.10.2022

🔻 η Μαρία Ποτσίδου είναι μία νέα Ποντιακής καταγωγής με μεγάλες ευαισθησίες. Στο παρελθόν τυχαία είχα δει μια ανάρτησή της και έμεινα έκπληκτος και με την γραφή της αλλά και με την γλώσσα την οποία κατέχει άριστα

🔻 η καταγωγή της είναι από την Κουνάκα της Άνω Ματσούκας. οι δικοί της στην Ελλάδα ήλθαν στην Ξηρολίμνη Κοζάνης. (τελικά η Ξηρολίμνη υπήρξε μια Ποντιολίμνη με τόσους πολλούς "γραφιάδες")

🔻 παρακάλεσα την Μαρία και μου έστειλε την ιστορία του παππού της Μιχαήλ Ιωσηφίδη. Η γραφή της άγοψη σε Ποντιακά της Ματσούκας

🔻 διαβάστε το και κρίνετε τον άνθρωπο - παππού της Μαρίας ο οποίος ζητά από τους δικούς του "...τα Φώτα όντες θα αφτς τα κερία ς και λημονεύς, έναν κερίν πα λοαρίασον για τον δέσκαλον"

🔻 αυτή είναι η ράτσα μας, αυτές είναι οι ρίζες μας, οι καταβολές μας, ο πολιτισμός μας

🔻 Μαρία σ' ευχαριστούμε.

 

 

 Μιχαήλ Ιωσηφίδης (Πατούλτς)

Σου σ(χ)ειμωγκονί τα παρακάθιαε, εμαζεύκουσαν οι γειτονάδες σου Πάπι μ τ΄οσπίτ, η σάλα μουν εγομούτον, η Καλομάννα μ ,αμόν νύφε πάντα σο ποδάρ έστεκεν και εχουσμέτευεν τοι μουσαφίρτς, τ’έναν μανάτ, τ’άλλο λαβασόπα, καντζία, μηλόπα, εθέκνεν σην σοφράν απάν…

Πάντα φέρ ατς σον νου μ και θυμούμαι τα μεσέλια ντο έλεαν… τα ματόπα τουν εγομούσαν όντες έγγευαν την Πατρίδαν..πως εξέβαν σο παπόρ, τίναν εφέκαν οπίς πως έρθαν σην Ελλάδαν οι μαυράχαροι,τα μουαρτσιλούκια και τα περινσανλούκια τουν…

Η Κεμεντσιέ του Κρανέτα έπαιζεν μακρύν καϊτέν και η Καλομάννα μ εμοιρολόανεν… πως κ΄επαλαλώθαν…

Άσσκεμον χαπέρ ερούξεν σην Ματσούκαν «ολ οι αγούρ να τοπλαεύκουνταν θα ευτάνε το ασκεριλούκ ν ατουν σ΄Ερζερούμ»

Τα παιδία εμαζεύταν, οι μαννάδες ατουν μοιρολοούν

Βαρκίγματα λαλίας, έξεραν ότι όσοι πάνε σ΄Ερζερούμ κανείς κ΄κλώσκεται οπίς, ΧΑΛΑΣΜΟΝΗ!

Πρωτάνοιξη καιρός έτον, όντες εσέβαν σην στράταν για την εξορίαν,τα σσ(χ)ιόνια ακόμαν ασα ρασσία κ΄ελοιαν

«Τ΄Ερζερούμ ενεμένεν ατς…» 2000 παιδία,αγούρ ετοπλάεψαν, έσυραν ατς σε κατ παλαίσπιτα-φαϊν-νερόν από καμμίαν εσύρναν ατς

Είναν ευλοημένον ημέραν έρθεν είνας ερίφς και ερώτεσεν ατς σα τουρκικά: Εξέρ κανείς εσουν ασα πρόατα??

Εγώ, εγώ εφέντη μ, είπεν ο Μουχαήλτς, εμείς έχουμε πρόατα και εξέρω ασήν δουλείαν ατουν

Ερίφς, επαίρεν ατον με τ΄ατόν, έγκεν ατον σ΄οσπίτ ατ

Έδειξεν ατον έναν καλύβ, είπεν ατον αδαπές θα κοιμάσαι, έγκεν ατον φαϊν και είπεν άτον… έχω και έναν ζευγάρ βούδια με τ΄ατά πα θα οργώντς το κεπίν και τα χωράφια μ…

Ο Μουχαήλτς προκομμένος και εργατικός, ερούξεν σην δουλείαν, έξερεν ότι για να ζεί, πρέπ να δουλεύ καλά

Ερίφς έτον δέσκαλος, άμα και τα εσσιάδας ατα πολλά

Κάθαν βράδον,αστου επεδούλιζεν ο Μουχαήλτς,ο δέσκαλον εποίνεν την δεσκαλικήν ατ σον Μουχαήλ, εμάτσεν ατον,να γράφτ και να δεβάζ, να ευτάει λοαρίας, όλια τουν έσαν ευχαριστημέν

Δύο χρόνια εστάθεν με την οικογένειαν του δεσκάλ ο Μουχαήλτς, όντες εσσιόνιζεν ο Μουχαήλτς εφορτούτον τα μωρά του δεσκάλ και επέγνεν ατα σο σκολείον, τα μωρά έμαθαν ατον και εγάπεσαν τον πολλά, οσπιτιανοί πα..

Έναν ημέραν έρθεν χαπέρ ολ οι Ρωμαίοι να κλώσκουνταν σ΄οσπίτια τουν

Μουχαήλτς τοιμάεται να φευ, τα μωρά τερούν ατον και κλαίγνε, ερούξαν απ΄οπίς ατ κ΄αφήνατον να φευ…

Θα πάω και ξαν κλώσκουμαι είπεν ατς, τα μωρά επίστεψαν, γιατί και ο Μουχαήλτς πολλά εγάπεσεν ατα…

Οι χανούμσες τ΄οσπιτί εδώκαν ατον φαϊν και παρόπον, είπαν ατον δέβα σο μεϊντάν εκές εν ο δέσκαλον, δέβα εύρικον ατον

Ο δέσκαλον εχάρτσεν ατον έναν βιβλίον και εδώκεν ατον και παράν

Του Μουχαήλ η γούλα εγομώθεν…

Ο Μουχαήλτς Ιωσηφίδης εγεννέθεν σην Κουνάκαν σα 1890 τη χρονίας, κύρτ ς ατ έτον ο Γιάννες και η Μάννα τ η Σοφία, νωρίς ορφανίεν, όντες εκλώστεν οπίς,κανάν κ΄εύρεν μόνον η αδελφή ατ η Παρθένα η Αντρονικάβα ενεμένεν ατον…

Πολλά ζατί κ΄επήεν εσέβαν σο παπόρ… σην Ελλάδαν έρθανε σην Ξερολίμνη (Κοζάνης) εποίκεν οικογένειαν με την Συμέλα Σαββίδου ασου Ελι-Πιρ (Λυπήρ) ασα Πέδια τη Κουνάκας (*)

Πολλά φοράς ιστόρτσεν την ζωήν ατ σα παιδία ατ, σα τελευταία πα είπεν την θεατέραν ατ, την Κερεκήν:

Κερεκή, τα Φώτα όντες θα αφτς τα κερία ς και λημονεύς, έναν κερίν πα λοαρίασον για τον δέσκαλον

Τεμόν ο πάππον που επέρασεν σα 14 τη Παναϊας σα 1979 τη χρονίας και κείται σην Ξερολίμνην

Μαρία Ποτσίδου

 (*) Ελ-Πιρ (Λυπήρ) το παρατσούκλι της οικογένειας και Πέδια οικισμός της Κουνάκας

 

Πόντος : άνεμος ευδαιμονίας - θύελλα οδύνης / #1

πρώτη δημοσίευση 6.10.2022 

🔻 το βιβλίο με τον παραπάνω τίτλο είναι της Αντιγόνης Καμπέρου (Α.Κ.), εκ μητρός Θαλασσινού από το Κατίκιοϊ (Άνω Αμισός)

🔻 έκδοση Δεκέμβριος 2019 - εκδόσεις Ινφογνώμων - 409 σελίδες

🔻 είναι ένα καλό βιβλίο που με βάση την πραγματική ιστορία της οικογένειας της συγγραφέως μας περιγράφει και τα ιστορικά γεγονότα του Ποντιακού Ελληνισμού εκείνης της τραγικής περιόδου του Δυτικού Πόντου

🔻 αρκετά αναλυτικό αλλά σίγουρα είναι ένα πόνημα το οποίο το δούλεψε πολύ καιρό η Α.Κ.

🔻 από αυτό το βιβλίο θα βάλουμε μερικές αναρτήσεις.

 

 

πολύ αμφισβητώ τις παραδοσιακές φορεσιές όπως περιγράφονται παραπάνω. μιλάμε για την Σαμψούντα

οικογένεια Εξακουστίδη - Κορόνιξα Μεσοχαλδίου

➤ πριν από λίγο καιρό μου έστειλε ο φίλος Γιάννης Καρύδης  μια παλιά φωτογραφία (του 1912) με την σημείωση "φωτό που μου έδωσε ο εγγονός του Ανανία Νικολαΐδη από την Κορόνιξα, με ιδιόχειρα σχόλια του Ανανία"
➤ ο Ανανίας Νικολαϊδης, ένας από τους δάσκαλους του γένους - ανάρτησή μας εδώ - έγραψε αρκετά άρθρα για το χωριό του Κορόνιξα αλλά και για την Φυσερά Πλατάνων όπου υπήρξε δάσκαλος (αναζητήστε τις αναρτήσεις μας)
➤ παρατηρούσα λοιπόν την φωτογραφία και είδα με έκπληξη πέντε στα οκτώ επώνυμα ήταν "Εξακουστίδης" 
➤ το πιθανότερο να ήταν όλοι τους μαθητές του Φροντιστηρίου (προσέξτε ενδυμασία, έπιπλα...)
➤ στην συνέχεια έψαξα να βρω περισσότερα για την οικογένεια αυτή - τίποτα στην εγκυκλοπαίδεια του Π.Ε. και μόνο ένα άρθράκι του Ανανία Νικολαΐδη στην ψηφιακή βιβλιοθήκη της ΕΠΜ για τον θάνατο του Χρήστου Εξακουστίδη που ίσως είναι ο τρίτος από αριστερά...

[πρώτη δημοσίευση22.7.2018]

ΠΕ, 1956, τ. 83-84

οικογένεια Εμιρζά - Τσαγράκ & Κερασούντα

➤ μεγάλη οικογένεια του Τσαγράκ εγκατεστημένων στην Κερασούντα
➤ από το βιβλίο του Σάββα Ασλανίδη "η ωραία Κερασούντα" είναι το κείμενο και η φώτο και το δεύτερο κείμενο είναι από την εγκυκλοπαίδεια του Π.Ε.
➤ είχα συμμαθητή στο γυμνάσιο Καλλιθέας (έμενε στου Χαροκόπου) με το όνομα Σπύρος Εμιρζάς. ίσως από αυτό το σόι
➤ αναζητήστε τις αναρτήσεις μας για το Τσαγράκ, από το βιβλίο του Χρ. Γ. Ανδρεάδη "το Τσαγράκ της Κερασούντας του Πόντου"

[πρώτη δημοσίευση Ιούλιος 2018]

το Κιουπτσιδέϊκο...

πρώτη δημοσίευση 24.7.2017

➤ για πολλά χρόνια στο γραφείο είχα μια εξαιρετική συνάδελφο, γόνος μιας μεγάλης και πλούσιας οικογένειας,
➤ ήταν η Αθηνά Κιουπτσίδου. Η οικογένεια αυτή έλκει την καταγωγή της από το Σταυρίν Χαλδίας,
➤ κατά την περίοδο των μεγάλων μετοικεσιών, ίσως και του Σταυριώτικου ζητήματος, πολλές οικογένειες από το Σταυρίν κίνησαν για εξεύρεση καλλίτερων συνθηκών διαβίωσης,
➤ έτσι το Κιουπτιδέϊκο βρέθηκε στο Ακ Νταγ Ματέν, αρκετά μακρυά από το Σταυρίν και σχετικά κοντά στην Άγκυρα,
➤ συζητώντας πολλές φορές με την συνάδελφο Αθηνά, της ζήτησα και μου έστειλε οικογενειακές φωτογραφίες από την φαμέλια των Κιουπτσιδέων,
➤ αυτές αναρτώ παρακάτω με τις ευχές μου να είναι καλά η ίδια, η οικογένειά της και το ένδοξο σόϊ της.
➤ να συμπληρώσω ότι δύο προπαππούδες Κιουπτσιδέοι τους κρέμασαν στη Αμάσεια για τους ίδιους λόγους που κρεμάστηκαν τόσοι άλλοι.

σχετικές αναρτήσεις μας :
Γεώργιος Κ. Φωτιάδης, το Ελληνικόν μεταλλείον Ακ-Δαγ - #1
Γεώργιος Κ. Φωτιάδης, το Ελληνικόν μεταλλείον Ακ-Δαγ - #2
το Κάν και οι αποικήσεις - μετοικεσίες

➤ η παρακάτω φωτογραφία είναι από το βιβλίο του Γ.Θ. Κανδηλάπτη "γεωγραφικόν και ιστορικόν λεξικόν"

οικογένεια Ψωμιάδη Κοτυώρων

➤ πριν λίγο καιρό, στα γραφεία του ΧΟΠ Σέρρα γνώρισα και πιάσαμε κουβέντα με ένα νέο άνθρωπο, αυτός που έκανε την βιντεοσκόπιση της ομιλίας μου. Μιλήσαμε για τις ρίζες μας, τον ρώτησα και μου είπε ότι εκ μητρός είναι από τα Κοτύωρα και το επώνυμο είναι Ψωμιάδη. Τον ρώτησα το αυτονόητο, εάν είναι από την γνωστή οικογένεια Ψωμιάδη των Κοτυώρων. Καταφατική η απάντηση και τον παρακάλεσα να μου κάνει ένα άρθρο το οποίο αναρτώ παρακάτω. Είναι ο Σωτήρης Μπέτσος, εκ μητρός Ψωμιάδης
➤ μια από τις πλέον γνωστές και πλούσιες οικογένειες των Κοτυώρων ήταν η οικ. Ψωμιάδη. Ο Κωστάκης Σ. Ψωμιάδης υπήρξε μεγάλος ευεργέτης της πατρίδας του, διαβάστε παρακάτω. Ο Πολύκαρπος Ψωμιάδης, μητροπολίτης, ανιψιός του παραπάνω, και αυτός στα χνάρια του θείου του
➤ όσα αναρτούμε παρακάτω προέρχονται :
   • βιβλίο Ξ. Άκογλου (Ξένου Ξενίτα), λαογραφικά Κοτυώρων - 1ος τόμος
   • βιβλίο Ιωακείμ Σαλτσή, χρονικά Κοτυώρων
   • εγκυκλοπαίδεια του Ποντιακού Ελληνισμού
   • ταξ. οδηγός Ανατολικός Πόντος της Infognomon
   • στο τέλος το κείμενο και οι φωτό του φίλου μας Σωτήρη. Σ' ευχαριστώ και σε συγχαίρω αγαπητέ φίλε για την προσήλωση σου στα ιερά και όσια της φυλής μας.

[πρώτη δημοσίευση 22.5.2018]

➤ άρθρο και φωτό του Σωτήρη Μπέτσου :

Αι οικγένειαι Ψωμιάδων ήσαν οι μεγελύτεροι ευεργέται των Κοτυώρων, οι ιδρυταί της Ψωμιαδείου Σχολής αρρένων και θηλέων και άλλων φιλανθρωπικών Ιδρυμάτων, τα οποία συντηρούσαν οι ίδιοι.

Κατωτέρω σας παραθέτω την δραματικήν ιστορία του Παύλου Ψωμιάδη.

Κοτύωρα. Αρχές φθινοπόρου 1918 καμμίαν κατάπληξιν δεν είχε προξενήσει η σύλληψις του Παύλου Ψωμιάδη και του 17ετούς υιού του Αναστασίου εις τους Κωτυωρίτες από την Τουρκικήν Αστυνομίαν, διότι εγνώριζαν ότι είναι ένα από τα ενεργητικότερα στελέχη της κινήσεως της Ανεξαρτησίας του Πόντου. Μόνον ανησυχούσαν μήπως ακολουθήσουν και άλλαι συλλήψεις βρίσκοντας επάνω των τον κατάλογον των μελών που ήσαν μυημένα εις τον αγώνα. Πράγματι ο αείμνηστος Παύλος Ψωμιάδης κατά την μεταφορά του εις το τμήμα εις τον δρόμον με τρόπον έδωσε τον κατάλογον εις τον υιόν του με εντολήν να κάμη τα φύλλα σβολαράκια  και να τα καταπίνη. Όταν τον κλείσανε στην απομόνωση μέχρι ότου ανακρίνουν τον πατέρα του ο Αναστάσιος Ψωμιάδης κατάπιε τα φύλλα. Αι πληροφορίες τους όμως ήσαν τόσον θετικές που συνεκρότησαν αμέσως δικαστήριον και κατεδίκασαν πατέρα και υιόν εις θάνατον δι’αγχόνης, παρουσία όλου του ομογενούς στοιχείου προς εκφοβισμόν. Συνάμα δε υποχρέωσαν την σύζυγόν του Παμφίλην να παραστή εις την εκτέλεσιν μετά των πέντε τέκνων της, εκ των οποίον ο μικρότερος ήτο βρέφος 6 μηνών, ο  Όμηρος Ψωμιάδης ο οποίος τώρα κατοικεί στο Κερατσίνι, έμπορος ηλεκτρικών ειδών.

Προ της εκτελέσεων ο αείμνηστος Παύλος αγκάλιασε τα παιδιά του και τα φίλησε, τους έδωσε την ευχή του και τ’αποχαιρέτησε. Μετά αγκάλιασε την σύζηγον του Παμφίλη και της εψιθύριζε.

«Παμφίλη, κάνε την καρδιά σου πέτρα και μην κλαίς, ούτε και να δακρύσεις για να μην χαρούν οι εχθροί μας. Δεν είμαι ούτε ο πρώτος ούτε ο τελευταίος. Αποθνήσκω ευχαριστημένος διότι έπραξα το καθήκον μου. Η τελευταία μου επιθυμία είναι να κοιτάξεις τον εαυτό σου, και πρώτα απ’ όλα τα παιδιά! Να τα μορφώσεις Χριστιανικά και Ελληνοπρεπώς και με τας οικογενειακάς παραδώσεις. Καλήν αντάμωσιν και μη ξεχνάς αυτά που σου είπα»

Μετά την φίλησε και πριν παραδώσει το κεφάλι στην θηλιά της κρεμάλας αποχαιρέτησε με κίνημα των χεριών του όλους τους ομογενείς.

Κατά τον απογχονισμόν ο αξιωματικός, ο επικεφαλής του αποσπάσματος ο οποίος ίστατο παραπλεύρος της αείμνηστου Παμφίλης, όταν την είδε να παρακολουθή την εκτέλεσην με στωϊκότητα και ψυχραιμία της είπε.

«Ούλαμ Χάϊν βε αντεψίς καρί»

Δηλαδή, βρε σκληρόκαρδη και αφιλότιμη γυναίκα εδώ κρεμνάν τον άνδρα σου και εσύ δεν κλαίς ούτε και δακρύζεις; Η Παμφίλη τον κύταξε περιφρονητικά και του είπε στα τούρκικα:

«Εσείς να εντραπήτε διότι θα μείνετε στον αιώνιον ανάθεμα όλου του πολιτισμένου κόσμου δια τα σφαγάς των Αρμενίων και των Χριστιανών. Και απατώντας του αυτά έφτυσε το πρόσωπο του αξιωματικού.

Τον υιόν του Αναστάσιον λόγο της νεαράς του ηλικίας δεν τον εκτέλεσαν αλλά τον έστειλαν εις την εξορίαν με διαταγήν όπως εκτελεσθή οπωσδήποτε και οι συνοδεύοντες αυτόν χωροφύλακες τον γκρέμισαν σε ένα βάραθρο. Ευτυχώς έπεσε στα μαλακά, (ένα δέντρο συγράτησε την πτώση του), αλλά έσπασε το πόδι του και έμεινε ανάπηρος.

Ύστερα από πολλάς περιπλανήσεις εις τα βουνά και τα τουρκοχώρια όπου υπέφερε τα πάνδεινα, κατόρθωσε να επιζήσει και με την Ανταλλαγήν ήλθε εις την Ελλάδα, όπου βρήκε την μητέρα και τους αδερφού του.

Αυτή είναι η δραματική ιστορία της οικογένειας Ψωμιάδων. Αφού από τα εννέα αδέρφια που ήταν μόνο δυο ήλθαν στην Πατρίδα μας και αυτοί σακατεμένοι. Οι υπόλοιποι επτά εξηφανήσθησαν, ή εκτελέστηκαν από τους Τούρκους, τα δε παιδιά του αειμνήστου Παύλου Ψωμιάδη είναι καλά αποκατεστημένα και πάντα πρωτοπόροι εις τα ποντιακάς εκδηλώσεις.

 

Γεώργιος Ψωμιάδης, ο παππούς του Σωτήρη Μπέτσου

οικογένεια Τερζόπουλοι από την Φάτσα Πόντου

 πρώτη δημοσίευση 10.10.2020

 

➤ έχει πολύ καιρό που αναζητούσα στοιχεία γι' αυτήν την οικογένεια

➤ είχα διαβάσει αλλά βάλαμε και αναρτήσεις όπως π.χ. "η κλέφτρα γάτα" - εδώ - με συντάκτη Ν. Τερζόπουλος που το πιθανότερο είναι να ανήκει στο ίδιο σόι

➤ είχα επίσης ακούσει γι' αυτήν την οικογένεια από τον αλησμόνητο Διαμαντή Λαζαρίδη ο οποίος διατηρούσε φιλικές σχέσεις με τους απογόνους των στην Κατερίνη

➤ ο φίλος της σελίδας Γιάννης Ποικιλίδης με πληροφόρησε για την ύπαρξη του παρακάτω βιβλίου το οποίο πολύ πρόσφατα προμηθεύτηκα και διάβασα

➤ ξεχώρισα από αυτό μόνο τα στοιχεία που αναφέρονται στον Πόντο

➤ οι Τερζοπουλαίοι ίσως ήταν η πλέον πλούσια οικογένεια της Φάτσας

➤ οι απόγονοι αυτής της οικογένειας βρίσκονται κατά πλειοψηφία στην Κατερίνη και στα γύρω χωριά της.

μεγάλες οικογένειες : οικ. Βελισσαρίδη - Τραπεζούντα

➤ διαβάζοντας κανείς την ιστορία μας συχνά συναντάει ξανά και ξανά ονόματα τα οποία είχαν κάποια κοινωνική αίγλη σε διάφορες πόλεις, τόπους
➤ ήταν εκείνες οι (συνήθως) πολυμελείς οικογένειες με αρκετό πλούτο τον οποίο μάλλον επεδείκνυαν με κάθε ευκαιρία...
➤ το Κρυονέρι (Σουκ σου) της Τραπεζούντας ήταν γεμάτο από τις επαύλεις αυτών των οικογενειών
➤ θα κάνουμε μερικά άρθρα γνωρίζοντας σας μερικές από αυτές τις οικογένειες, ξεκινάμε με την οικ. Βελισσαρίδη
➤ δυστυχώς δεν μπορέσαμε να βρούμε πολλά στοιχεία, η εγκυκλοπαίδεια του Π.Ε. δεν τους αναφέρει καθόλου
➤ δεν βρήκαμε επίσης κανένα άρθρο στο ψηφιακό αρχείο της ΕΠΜ γραμμένο από κάποιο μέλος της οικογένειας.

[πρώτη δημοσίευση Φεβρουάριος 2018]