η στράτα των καραβανιών μέσω Ματέν Κρώμνης - Λερί - Μουράτ Χαν

➤ από καιρό διαβάζαμε αποσπασματικές αναφορές για μια παλιά στράτα που οδηγούσε από το Κουλάτ μέχρι την Παϊπούρτ αλλά από κάποια άλλη διαδρομή
➤ μέχρι Κουλάτ η πορεία μας είναι γνωστή. Τσεβιζλούκ – χάνια Γοργόρογλη – Χοτζά μεζαρί – Κουλάτ
➤  από εκεί προς Άε Ζαχαρέα, Ματέν, τα βουνά Τέβε-μποϊ & Καρά-Τας, το χωριό Λερία και νότια στο Μουράτ Χάν, πάνω στον κεντρικό δρόμο για Παϊπούρτ - Ερζερούμ. Είναι μάλλον η παλαιότερη απ' όλες τις διαδρομές.
➤ να σημειώσουμε ότι το υψηλότερο σημείο της διαδρομής είναι στα 2.200 μέτρα, δηλ. 100 μ. παραπάνω από αυτό της Ζύγανας
➤ δυστυχώς δεν έχουμε πολύ υλικό μέχρι σήμερα. Αυτό όμως που βρήκαμε είναι έγκυρο
➤ αποτυπώσαμε την στράτα στους χάρτες με βάση τις αναφορές και τις στράτες που έχει ο παλιός μας χάρτης (του 1940) καθώς και ο Ρώσικος. 

[πρώτη δημοσίευση 14.6.2016]

➤ έτσι λοιπόν έχουμε τα παρακάτω :
1. από το βιβλίο του Δ. Κ. Παπαδόπουλου, Αρχείον Σταυρί

αναφέρονται οι περιοχές Ματέν, Άγγιαρη, Παλαχώρ

2. από το βιβλίο του Γ. Φιρτινίδη, Κρώμνη
 

να προσθέσουμε επιπλέον στοιχεία από το ευρετήριο του βιβλίου του Γ. Φιρτινίδη :

• Αλγερή (η) : Λευκόν όρος, βουνό (1200 μ) μεταξύ Ίμερας - Χάκαξας και ...(;) ΝΑ του Καρά-Τας
• Καρά-Τας : βουνό (2700 μ) προς Ν του Τεβέ-Μποϊ
• Ματέν : βουνό Α του Άε Ζαχαρέα με συγκρότημα χανιών 
• Τεβέ-Μποϊ : (2800 μ) βουνό ΝΑ του Ματέν

  

3. από το βιβλίο του Γ. Κανδηλάπτη, γεωγραφικόν και ιστορικόν λεξικόν
Ματέν Χανλαρί (το). Τόπος και πανδοχείον υπέρ την Κρώμνην δια την εαρινήν διέλευσην των εκείθεν εξ Ερζερούμης εις Τραπεζούντα ποιμνίων και καραβανίων και με μεταλλεία χαλκού και αργύρου.

4. χάρτες
Προσέξτε το πλήθος των χανίων. κάπου διάβασα ότι η απόσταση μεταξύ τους έπρεπε να είναι περίπου 40 km (~ 10 ώρες για τα καραβάνια) για να υπάρχει κάλυψη όλης της διαδρομής.

η στράτα που περιγράφουμε είναι αυτή σημειωμένη με τελείες
και καταλήγει στο Μουράτ Χάν.
Δεν είναι διόλου απίθανο η Μύριοι να πορεύτηκαν από εδώ.
download ανάλυση 2738 x 2540 pixels εδώ 

από Ρώσικο χάρτη με κλίμακα 1 : 100.000
μεγάλη ανάλυση 1872 x 1964 pixels :  εδώ

➤ να συμπληρώσουμε τέλος ότι από Άε Ζαχαρέα θα μπορούσε να επιλεχθεί η διαδρομή προς Καρακαπάν Σάντας - Γαλίαινα - Τραπεζούντα όπως περιγράψαμε στην ανάρτηση μας "το βουνό Θήχης του Ξενοφώντος : εκδοχή της Σάντας" εδώ

Δέσποινα Πεϊμανίδου - Πολυχρονίδου, το χρέος ιμ' - 3 από 4

➤ τρίτη ανάρτηση από το πολύ καλό βιβλίο της Δ. Πεϊμανίδου - Πολυχρονίδου
➤ ο πατέρας της συγγραφέως, χρόνια μετά την αναγκαστική ανταλλαγή έκανε ένα ταξίδι στην γενέτειρα. Βρέθηκε στο χωριό του, το Κουσπιδή και πήγε πολλές φορές στο καφενείο του χωριού. Ένα βράδυ είπε στον καφετζή να ψάξει να βρει τις 4 λίρες που έκρυψε εκεί μέσα ο ίδιος. Πριν γίνει καφενείο ήταν ιδιοκτησία της οικογενείας τους, ήταν η χαμαιλέτε (ο μύλος) του χωριού...
➤ εδώ συναντάει την Σοφία ("...επέρεν Τούρκον και επέμνεν αδακέσ' με τ΄εμάς") η οποία του λέει "Γιάννε, δύο ονέματα έχω, άμα την πίστη μ' 'κι έλλαξα..." [από το κεφάλαιο "τα τέσσερα χρυσά λίρας"]

➤ πρώτη ανάρτηση εδώ - δεύτερη εδώ
➤ τέταρτη : εδώ

(*) βλέπε ανάρτησή μας εδώ

ορώματα...

ΠΕ, 1951, τ.17-18

Μεσουδιέ - Ρεσαδιέ - Ρεφαγιέ

➤ τρεις σχεδόν άγνωστες στους πολλούς περιφέρειες του Πόντου
➤ με γοήτευαν τα ονόματά τους, ψάξαμε να βρούμε υλικό, πληροφορίες για αναρτήσεις...
➤ η πρώτη, η Μεσουδιέ, είναι η πλέον τυχερή από την άποψη ότι υπάρχουν τουλάχιστον δύο βιβλία που αναφέρονται στην περιφέρεια αυτή
➤ η Ρεσαδιέ έχει επαρκώς καλυφθεί αλλά δεν γνωρίζουμε να υπάρχει κάποιο βιβλίο γι' αυτήν την περιφέρεια
➤ αντίθετα, η Ρεφαγιέ ή Ρεφάγια ή Ρεφαχιγιέ είναι σχεδόν άγνωστη. δεν γνωρίζουμε να υπάρχει κάποιο βιβλίο ούτε βρήκαμε άρθρα για την περιοχή στα παλιά περιοδικά

🔻 Μεσουδιέ : έχουμε μέχρι τώρα 9 αναρτήσεις - δείτε την ετικέτα με το όνομα Μεσουδιέ - εδώ
🔻 Ρεσαδιέ : έχουμε τρεις αναρτήσεις - αναζητήστε τις στο αντίστοιχο πεδίο. Εδώ ευτυχήσαμε να έχουμε τον κ. Αναστάσιο Αμανατίδη που μας έδωσε πολλές πληροφορίες για την περιοχή
🔻 Ρεφαγιέ : μία μόνο ανάρτησή μας εδώ

[πρώτη δημοσίευση 4.2.2019]

 

Ελευθέριος Κούσης (1843 - 1921)

πρώτη δημοσίευση 25.1.2022

 

➤ ο Ελευθέριος Κούσης γεννήθηκε στην Τραπεζούντα το 1843

➤ η καταγωγή των γονέων του ήταν από το χωριό Πολίτα, ένα από τα σιμοχώρια

➤ σπούδασε στην Τραπεζούντα, στην Αθήνα αλλά και στο Τίμπιγκεν της Γερμανίας

➤ διαβάστε το άρθρο το οποίο υπογράφει ο Πάνος Καϊσίδης στην εγκυκλοπαίδεια του Π.Ε.

➤ δείτε πως κλείνει το άρθρο "...τη βιβλιοθήκη του, με 3.000 περίπου τόμους, την άρπαξαν οι Τούρκοι, όταν έφυγε για Ρωσία" και η οποία σημειώνουμε εμείς μακάρι να κατέληγε σε κανένα παλαιοβιβλιοπωλείο και όχι στην πυρά...

➤ η φωτογραφία που ακολουθεί είναι από το αρχείο της ΕΠΜ

 

  

Δέσποινα Πεϊμανίδου - Πολυχρονίδου, το χρέος ιμ' - 2 από 4

➤ δεύτερη ανάρτηση από το πολύ καλό βιβλίο της Δ. Πεϊμανίδου - Πολυχρονίδου
➤ αναρτούμε σε 3 συνέχειες το κεφάλαιο  "τα τέσσερα χρυσά λίρας"
➤ ο πατέρας της συγγραφέως, χρόνια μετά την αναγκαστική ανταλλαγή έκανε ένα ταξίδι στην γενέτειρα. Βρέθηκε στο χωριό του, το Κουσπιδή και πήγε πολλές φορές στο καφενείο του χωριού. Ένα βράδυ είπε στον καφετζή να ψάξει να βρει τις 4 λίρες που έκρυψε εκεί μέσα ο ίδιος. Πριν γίνει καφενείο ήταν ιδιοκτησία της οικογενείας τους, ήταν η χαμαιλέτε (ο μύλος) του χωριού...
➤ πρώτο μέρος εδώ
➤ τρίτο μέρος εδώ

Θεοδοσιούπολη (Ερζερούμ)

πρώτη δημοσίευση 12.6.2022

 

➤ έχουμε 23 αναρτήσεις μέχρι τώρα που αφορούν τις ακριτοπεριοχές του Ερζερούμ & του Ερζιγκιάν - όλες οι αναρτήσεις εδώ

➤ και εκεί υπήρχαν Ρωμιοί, λίγοι μεν αλλά υπήρχαν

➤ ότι ακολουθεί είναι από την Εγκυκλοπαίδεια του Π.Ε.

 

στην Πόντια γιαγιά

➤ οφειλόμενη τιμή στην Πόντια γιαγιά

πρώτη δημοσίευση 1.1.2015 - μία από τις πλέον αγαπητές αναρτήσεις μου είναι αυτή που ακολουθεί...

➤ κάποτε, σε μια συνάντηση φίλων (στην καφετέρια, δίπλα στο πατσατζίδικο του Ν. Ζουρνατζίδη στην Καλλιθέα), έγινε κουβέντα για το ποιος ή ποιοι Πόντιοι ήταν αυτοί που συντήρησαν, που κράτησαν την Ποντιακή ιδέα, την αγάπη για την πατρίδα, τα τραγούδια μας, τους χορούς μας, τον πολιτισμό μας και έτσι μεταλαμπάδευσαν σε μας αυτήν την αγάπη...

➤ οι καλλιτέχνες όπως ήταν φυσικό υποστήριξαν τους κεμεντζετζίδες, τους τραγωδάνους. Άλλοι τους λόγιους. Οι θεατράνθρωποι, τους δικούς τους. Εμείς υποστηρίξαμε κάτι που δεν το περίμενε κανείς. Ότι η ψυχή αυτής της αγάπης για κάθε τι Ποντιακό ήταν η γιαγιά μας, η γιαγιά του καθενός από μας.

➤ τυχερός ο υποφαινόμενος που τον μεγάλωσε κυρίως η Φάτσαλουσα γιαγιά του καθώς και η Σαμψούντια. Δεν θα ξεχάσω την πρώτη. Ποτέ μα ποτέ δεν αισθάνθηκε ως πατρίδα την Ελλάδα. Κάθε που έλεγε "εμείς σην πατρίδαν" εννοούσε τον Πόντο, την Φάτσα, την γεϊλέ (*). Άπειρες οι ιστορίες της, οι θύμισες της, τα γνωμικά της. Αυτές μας μεγάλωσαν, μας νανούρισαν με ποντιακούς σκοπούς, μας μεταλαμπάδευσαν την αγάπη για το εκεί…

➤ ο οργανωμένος Πόντος χρωστάει ένα μεγαλοπρεπές άγαλμα στην πόντια γιαγιά. Έχουμε "καλύψει" καπετάνιους, μαχητές, λόγιους, παπάδες, μεγαλο-παράγοντες, Ποντιο-πατέρες. Ξεχάσαμε την ψυχή του Πόντου. Την γιαγιά μας.

➤ τα παραπάνω ας είναι ένα μνημόσυνο για την Φάτσαλουσα γιαγιά μου Αναστασία Κουγιουμτζή το γένος Παντελίδη και την Σαμψούντια, μάνα την λέγαμε, Παρασκευή Παπαδοπούλου το γένος Ιωαννίδη. Το χωριό της δεύτερης ήταν το Κογιουμτζάντων, στους πρόποδες του Αγιού Τεπέ. Αντάρτισσα και αυτή, ακολουθώντας τ’ αδέλφια της στο βουνό. Σ΄ένα βιβλίο που ξεκινήσαμε αλλά ποτέ δεν τελειώσαμε, ή αφιέρωση ήταν :

σ΄αυτούς,

που δεν είχαν τόπο

ν΄ανάψουν ένα κερί
(ήταν οι παππούδες και οι γιαγιάδες μας, που στα χωριά που εγκαταστάθηκαν, δεν πήγαιναν όπως όλος ο κόσμος στο κοιμητήριο γιατί δεν είχαν κανέναν...)

(*) περιοχή εξοχής, όμοιο με το Τσάμπαση.

η Φάτσαλουσα (καθιστή)
μαζί με τον αδελφό της Ιωάννη Παντελίδη
και την γυναίκα του Χριστίνα

η Σαμψούντια, σο τίζεμα ...

➤ ένα από τα μηνύματα που λάβαμε ήταν από τον † Διαμαντή Λαζαρίδη

ο Διαμαντής Λαζαρίδης έγραψε στις 23.9.2015

Μάρτιος 1941. Όλα τα χωριά, εκείθεν του Νέστου ποταμού προς τα βουλγαρικά σύνορα, εντολή να εκκενωθούν, εν όψει Γερμανικής επιθέσεως εκ του Βουλγαρικού εδάφους. Εμάς του Σιδηρονέρου μας κατέβασαν στη Ραβίκα (Καλλίφυτο). Εγώ με τον αδελφό μου αναλάβαμε να μεταφέρουμε πεζή, τις αγελάδες (καμιά δεκαριά κεφάλια). Νυχτώσαμε στο "τσάι της Ραβίκας" κάτω από σφοδρή χιονοθύελλα, βρεγμένου ως το κόκαλο ... Τα χαράματα κίνησα να πάω στο χωριό (Ραβίκα) να δω πού πήγαν οι δικοί μας που είχαν κατεβεί με στρατιωτικά αυτοκίνητα. Στη Ραβίκα για πρώτη φορά πήγαινα.

Πού να πάω; Ποιόν να ρωτήσω; ... Θυμήθηκα πως ο πατέρας μου μας μιλούσε για κάποια, συγγενική οικογένεια από τη Φάτσα "τη Κοϊμτζή" Ρωτώντας έφτασα στο σπίτι. Βρήκα τη θεία Αναστασία "την Κοϊμτζάβα".Της είπα ποιος είμαι ... έβαλε τα κλάματα βλέποντας και τα χάλια μου ... Με πήρε μέσα ... με έδωσε κάλτσες, ... ρούχα ... ζέστανε νερό ... να πλυθώ μου έδωσε να φάω ...

Δεν θα την ξεχάσω ποτέ τη θεία 'Ναστασία την "Κοϊμτζάβα" ... τη γιαγιά σου ξάδελφε Χρόνη !

Δέσποινα Πεϊμανίδου - Πολυχρονίδου, το χρέος ιμ' - 1 από 4

➤ πρώτη ανάρτηση από το πολύ καλό βιβλίο της Δ. Πεϊμανίδου - Πολυχρονίδου
➤ καταγωγή από το Κουσπιδή της Ματσούκας ο πατέρας της και η μάνα μάλλον από το Χορτοκόπι
➤ η ίδια γεννήθηκε το 1931 στην Λεκάνη Καβάλας
➤ όλο το βιβλίο είναι γραμμένο σε άψογα, αυθεντικά Ποντιακά, αυτά που μιλούσαν οι παλαιοί μας και όχι τα demi σημερινά
➤ θα αναρτήσουμε όλο το κεφάλαιο  "τα τέσσερα χρυσά λίρας"
➤ παρακολουθήστε τις αναρτήσεις μας, αγοράστε το βιβλίο, ξεκινήστε το διάβασμα και την εκμάθηση της αυθεντικής Ποντιακής γλώσσας, τα ΔΣ των συλλόγων οργανώστε συγκεντρώσεις μελών και διαβάζετε από ένα κεφάλαιο κάθε φορά...

     🔻 Δέσποινα Πεϊμανίδου - Πολυχρονίδου
     🔻 το χρέος ιμ'
     🔻 εκδόσεις "γράμμα" - Θεσσαλονίκη, 2000
     🔻 σελίδες 185

➤ πρώτη ανάρτηση : εισαγωγή
➤ δεύτερο μέρος :  εδώ

τα παρχάρια - Γ.Θ. Κανδηλάπτης

➤ του Γ.Θ. Κανδηλάπτη (Κάνι)
➤ Χρονικά του Πόντου, 1946, τ. 19-20
➤ 19 αναρτήσεις για τα παρχάρια μέχρι σήμερα - εδώ 

[πρώτη δημοσίευση Ιανουάριος 2016]

άλλες σχετικές αναρτήσεις μας εδώ_1 εδώ_2 εδώ_3

η κάτα και τα πεντικούδα

🔻 από την ΠΕ, 1983, τ. 48
🔻 του Πόλυ Χάϊτα - βιογραφικό Π.Χ. εδώ

 

χωριό Μαυραγγέλ'

πρώτη δημοσίευση 30.1.2020

➤ χωριό πολύ κοντά στην Χουτουρά και την Αργυρούπολη
➤ τα στοιχεία που παραθέτουμε είναι :

• από την εγκυκλοπαίδεια του Π.Ε.
• τον ταξιδιωτικό οδηγό "Αν. Πόντος" της Infognomon 
• και τέλος μια φρικτή εικόνα από το βιβλίο "Ερζερούμ 1916 - ημερολόγιο του Δημητρίου Αυγερινού" - από την πρώτη από τρεις αναρτήσεις εδώ

 

τα παρχάρια - #2

➤ το δεύτερο από δύο μέρη από ένα αναλυτικό άρθρο για τα παρχάρια,
➤ πρώτο μέρος εδώ 
➤ από παλαιό έντυπο του 2008 της Ευξείνου Λέσχης Αχαρνών "ο καπετάν Ευκλείδης"

Χαράλαμπος Μητσόγλου : ζωντανός μάρτυρας της ιστορίας του τόπου μας

εφημερίδα ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ της 13.2.2010
του Φώτη Κουτσαμπάρη

Στα 109 γενέθλιά του ο Χαράλαμπος Μητσόγλου περιγράφει στη "Μ" τη φυγή του από τον Πόντο και τα μετέπειτα πέτρινα χρόνια στην Ελλάδα. Έχει βιώσει τη γενοκτονία του ποντιακού ελληνισμού το 1919 ως αντάρτης στα βουνά του Πόντου, γνώρισε την προσφυγιά μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, ψήφισε για πρώτη φορά το 1933, πολέμησε στο αλβανικό μέτωπο το 1940, τραυματίστηκε σε ενέδρα ανταρτών στον εμφύλιο το 1947.

Απέκτησε έξι παιδιά, το μεγαλύτερο εκ των οποίων μια κόρη που είναι σήμερα 82 χρονών, δώδεκα εγγόνια, δεκαέξι δισέγγονα και δύο τρισέγγονα, ενώ έχασε και τις δύο γυναίκες που παντρεύτηκε. Μετά από όλα αυτά, ο κ. Χαράλαμπος Μητσόγλου, ανήμερα της ονομαστικής του εορτής, γιόρτασε τα 109α γενέθλιά του στο σπίτι της μικρότερης κόρης του στον Ασκό Θεσσαλονίκης παρέα με τη "ΜτΚ", και ύστερα πήγε να παίξει χαρτιά στο καφενείο, που είναι η αγαπημένη του καθημερινή συνήθεια. "Είμαι 9 χρονών. Το κοντέρ μηδένισε στα 100 κι άρχισε να μετρά από την αρχή", λέει με χιούμορ ο κυρ Χαράλαμπος, πιθανόν ο μεγαλύτερος σε ηλικία Έλληνας σήμερα, ο οποίος χαίρει άκρας υγείας.

Ο κ. Μητσόγλου, γιος εμπόρου καπνού στην ευρύτερη περιοχή της Σαμψούντας, γεννήθηκε το 1902 (10 Φεβρουαρίου) στην Τοούζ Αγά (*) της Πάφρας του Πόντου. Σε ηλικία 12 ετών, το 1914, κι ενώ είχε ξεκινήσει ο διωγμός των Αρμενίων από τους Τούρκους, αναγκάστηκε να ανέβει στο βουνό μαζί με τον πατέρα του, τη μητέρα του, τον αδελφό του και τις τρεις αδελφές του, για να γλιτώσουν τη ζωή τους. "Ζούσαμε σαν αγρίμια. Θυμάμαι που έτρωγα χελώνες. Μετά από δύο χρόνια κατεβήκαμε από το βουνό. Για να δούμε αν είχε μπλόκο βάλαμε να πηγαίνει μπροστά μια αγελάδα. Αν άρχιζαν οι πυροβολισμοί με το πέρασμα της αγελάδας, εμείς θα προφυλαγόμασταν. Το 1918 όμως γύρισα πάλι στο βουνό, όταν άρχισαν να μαζεύουν κόσμο και να τους εξοντώνουν. Έτσι έχασα τους γονείς μου και τον αδελφό μου. Τους είχαν σʼ ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης και δεν τους έδιναν νερό", θυμάται ο υπεραιωνόβιος.

Πρόσφυγας στη μάνα πατρίδα
Η μετοίκηση έγινε το 1924. Όπως περιγράφει ο κ. Χαράλαμπος, "μπήκαμε σʼ ένα καράβι στην Σαμψούντα με τις τρεις αδελφές μου, δίνοντας 8.000 τούρκικες λίρες. Οι μεγαλύτεροι άντρες είχαν ντυθεί γυναίκες με μουσουλμανικό τσεμπέρι (**). Ήρθαμε στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης, όπου περιμέναμε πάνω στο πλοίο, και στη συνέχεια αποβιβαστήκαμε στην Καλαμαριά. Ύστερα ήρθαμε στο Κοκκινόχωμα Λαγκαδά, πάνω από τη Νυμφόπετρα, όπου βρήκαμε τούρκικα σπίτια και μείναμε. Μετά από πολλά χρόνια κατεβήκαμε στη Νυμφόπετρα. Έδωσα 48 δραχμές για να κάνω τα χαρτιά στην κοινότητα και μου τα φάγανε".

Ο κ. Μητσόγλου παντρεύτηκε και έκανε τα πρώτα τρία παιδιά του, όταν η πολιτεία το 1933 θυμήθηκε ότι πρέπει να τον στρατεύσει, σε ηλικία 31 ετών. "Πήγα στην Ηράκλεια Σερρών να υπηρετήσω, σε μια περίοδο αναταραχής στη χώρα. Έκτοτε, ντύθηκα άλλες έξι φορές το χακί", λέει. Στην Ηράκλεια συμμετείχε για πρώτη φορά στις εθνικές εκλογές, και όπως αποκαλύπτει σήμερα, 77 χρόνια μετά, "ψήφισα Ελευθέριο Βενιζέλο".

Ο πόλεμος του ʼ40 βρήκε τον κυρ Χαράλαμπο στα βουνά της Αλβανίας να αντιστέκεται με τον ελληνικό στρατό στους Ιταλούς. Ακόμη και σήμερα ηχούν στα αυτιά του οι οβίδες των εχθρικών αεροπλάνων και οι ριπές των πολυβόλων. Ενώ κατάφερε να βγει αλώβητος σʼ αυτές τις μάχες, τραυματίστηκε με σφαίρες στο πόδι στη διάρκεια του εμφυλίου, το 1947, σε ενέδρα ανταρτών στο Κοκκινόχωμα. Μετά από νοσηλεία ενός έτους σε νοσοκομείο της Αθήνας επέστρεψε στο χωριό του για να συνεχίσει τη ζωή του ως αγρότης, καλλιεργώντας καπνά. Έχασε νωρίς την πρώτη του σύζυγο, ξαναπαντρεύτηκε και απέκτησε άλλα τρία παιδιά. Η δεύτερη σύζυγός του ήταν 20 χρόνια νεότερή του και πίστευε ότι θα τον φρόντιζε στα γεράματα, αλλά έφυγε νωρίτερα από τη ζωή, πριν δύο χρόνια. Ο κ. Μητσόγλου έχει πάει τρεις φορές στη γενέτειρά του, την τελευταία φορά πριν έξι χρόνια.

Το μυστικό της μακροζωίας
Εκείνο που θυμάται από τη μέχρι τώρα ζωή του είναι "φτώχεια, πείνα και δυστυχία". Σήμερα όμως παίρνει αναπηρική σύνταξη, είναι καλά στην υγεία του και ευχαριστεί τον Θεό που του έδωσε τόσα χρόνια. "Κάθε πρωί τον πηγαίνω στο καφενείο για να παίξει ξερή, μέχρι το μεσημέρι. Τρώει, ξεκουράζεται και από τις 7 το βράδυ που ξεκινάει το πρώτο δελτίο ειδήσεων μέχρι τις 11 βλέπει όλα τα δελτία ειδήσεων που παίζουν στα κανάλια", περιγράφει ο γαμπρός του, κ. Ιορδάνης Γκουτζουβελίδης.
Ο κ. Χαράλαμπος δεν έμαθε ποτέ γράμματα και δεν μπορεί να διαβάσει, αν και δεν έχει κανένα πρόβλημα όρασης. Τελευταία άρχισε προληπτικά να παίρνει φάρμακα πίεσης, ενώ σπάνια χρειάστηκε γιατρό. Το μυστικό της μακροζωίας είναι για το ίδιο "να μην καπνίζεις, να τρως υγιεινά και να μην πίνεις εμφιαλωμένα ποτά. Μόνο κόκκινο κρασί από το αμπέλι ή τσίπουρο από την παραγωγή", όπως λέει. Η κόρη του Μαρία όμως αποκαλύπτει ότι "ο πατέρας μου δεν έχει άγχος για τίποτα. Ποτέ δεν είχε άγχος. Τρώει το πρωί τραχανά, κους κους ή χαβίτς, το μεσημέρι τρώει πάντα κρέας γιδίσιο, κάθε μέρα με ένα ποτήρι κρασί, και το βράδυ μια φέτα ψωμί με γιαούρτι ή τυρί, δηλαδή ελαφρά".
Όσον αφορά τη σημερινή πραγματικότητα, ο υπεραιωνόβιος διακρίνει ότι "είναι δύσκολα χρόνια για την οικονομία. Θα μείνει πολύς κόσμος άνεργος. Δεν πάνε καλά τα πράγματα"

(*)
δεν εντοπίσαμε το χωριό

(**)
ντυνόντουσαν έτσι αυτοί που είχαν ενεργό συμμετοχή στο αντάρτικο και ήταν επισημασμένοι ως καπετάνιοι και γενικά στελέχη της ένοπλης αντίστασης. Οι Τούρκοι τους αναζητούσαν ακόμη και μετά την συμφωνία ανταλλαγής πληθυσμών. Πολλοί από αυτούς τους καπετάνιους, διέφυγαν στην Ρωσία με νοικιασμένα μοτόρια (καραβάκια) με τον οπλισμό τους, τον οποίο πέταγαν στην θάλασσα όταν ήταν σίγουροι ότι η στεριά που πλησίαζαν ήταν Ρώσικη