επιστολή του Γερμανού Καραβαγγέλη στον Κ. Κωνσταντινίδη

➤ είναι η επιστολή που έστειλε ο Μητροπολίτης Αμασείας Γερμανός Καραβαγγέλης στον γενικό αντιπρόσωπο των Ποντίων στην Μασσαλία, τον Κωνσταντίνο Κωνσταντινίδη.
➤ η επιστολή έχει ημερομηνία 29.12.1918
➤ από την ΠΕ, 1977, τ.17, σ. 342

[πρώτη δημοσίευση 1.6.2017]

Τάμαλαν Κοτυώρων

πρώτη δημοσίευση 10.10.2022

🔻 από την Ποντιακή Ηχώ, 1984, τ. 16 το μικρό άρθρο του Πέτρου Ευθυμιάδη για το χωριό του Τάμαλαν - ο χάρτης από βιβλίο του Ξ. Άκογλου

 

Βέρα Αντωνιάδου - Κεσίδου (1940 - 2003)

πρώτη δημοσίευση 13.1.2020

➤ δυστυχώς έφυγε πολύ νωρίς, στα 63 της 
➤ δεν έχω διαβάσει κανένα από τα βιβλία της, η εισαγωγή όμως ενός από αυτά (βλέπε παρακάτω τον πρόλογο) με έκανε να βουρκώσω...
➤ σύλλογοι, βρείτε τα βιβλία της και εντάξετε τα για μαθήματα Ποντιακής διαλέκτου
➤ ότι ακολουθεί είναι από την εγκυκλοπαίδεια του Π. Ε. αλλά και από το αφιέρωμα του περιοδικού "Ποντιακά" (τεύχος 5, Μάρτιος 2008).

Μητροπολίτης Γερμανός Καραβαγγέλης, κάρτες - #3

κάρτες από το βιβλίο "μορφές Μακεδονομάχων και τα Ποντιακά του Γερμανού Καραβαγγέλη" της Αντιγόνης Μπέλλου – Θρεψιάδη / ανάρτηση μας εδώ

Μητροπολίτης Γερμανός Καραβαγγέλης - #2

➤ η πόλη της Σαμψούντας και ο λαός της υποδέχονται τον νέο τους Μητροπολίτη, τον Γερμανό Καραβαγγέλη στις 25 Μαρτίου 1908. Η ημερομηνία σίγουρα έχει επιλεγεί από τον ίδιο για λόγους συμβολισμού. Αργότερα θα απελαθεί από τους Τούρκους αλλά με το τέλος του πολέμου θα επιστρέψει με Εγγλέζικο αντιτορπιλικό. Από αυτήν την επιστροφή δεν έχουμε φωτογραφίες.

[πρώτη δημοσίευση 10.2.2017]

από το λεύκωμα "Μικρασιατικά παράλια" εκδ. Rodos Image

από το λεύκωμα "Μικρασιατικά παράλια" εκδ. Rodos Image

Πόντος : άνεμος ευδαιμονίας - θύελλα οδύνης / #3 - τα χαμαιτυπεία της Σαμψούντας...

πρώτη δημοσίευση 9.10.2022

🔻 από το βιβλίο της Αντιγόνης Καμπέρου με τίτλο "Πόντος : άνεμος ευδαιμονίας - θύελλα οδύνης" μια σελίδα για να δούμε την σκοτεινή πλευρά της Σαμψούντας (*). Τα χαμαιτυπεία, κοινώς τα πορνεία. 

🔻 και δεν είναι η πρώτη φορά που συναντάμε περιγραφές για αυτό το θέμα. Σε άλλο βιβλίο έχουμε "...η Φεβρωνία έτον καλός άνθρωπος, σα τσιτσίας απάν εμεγάλωσαν πολλά παιδία του Πόντου. Σην Σαμψούντα ούλ' εγνώριζαν την Φεβρωνίαν" - ανάρτησή μας εδώ

 

(*) πρώτο μέρος εδώ / δεύτερο εδώ

 

 

λαχταρούσα χώμα ελεύθερο, ποθούσα αέρα ελεύθερο... - Δ. Κουτσογιαννόπουλος

➤ τον Δημήτρη Κουτσογιαννόπουλο τον γνωρίσαμε μέσα από το θαυμάσιο βιβλιαράκι του "ανάμεσα στους αντάρτες του Πόντου" που το έγραψε το 1936 - ανάρτηση μας εδώ
➤ η σημερινή μας ανάρτηση αφορά μια μικρή βιογραφία του και κυρίως την μικρή (δυστυχώς) περιγραφή του στην πορεία τους προς το βουνό, εκεί που "λαχταρούσε χώμα ελεύθερο, ποθούσε αέρα καθαρό..."
➤ διαβάστε αυτές τις σελίδες. Είναι ένας ύμνος στο αντάρτικο που αναπτύχθηκε στα βουνά της πατρίδας, ύμνος στην ελευθερία...

1. είναι από τους πρωτοπόρους του αντάρτικου,
πεθερός του Παντέλ Αγά - ανάρτησή μας εδώ

2. ο Καδήογλου επέζησε - ανάρτηση μας εδώ

3. δείγμα της μικρής έστω οργάνωσης που διέθεταν
4. θαυμάσια εικόνα που μπορεί να οπτικοποιηθεί σε κάποιο επόμενο video clip

από την εγκυκλοπαίδεια του
Ποντιακού Ελληνισμού (και η επόμενη σελίδα)

από το ένθετο της εφ. ΕΘΝΟΣ, Ιστορία

η πορεία τους (εκτίμηση)

Μητροπολίτης Γερμανός Καραβαγγέλης (1866 - 1935) - #1

[πρώτη δημοσίευση 10.10.2015]

➤ η συγγραφέας Αντιγόνη Μπέλλου-Θρεψιάδη στις συχνές επισκέψεις στο σπίτι της αδελφής του Γ.Κ. κατέγραψε τις θύμισες του Μητροπολίτη την περίοδο του Μακεδονικού αγώνα. Στο τέλος των συνεντεύξεων της έδωσε ένα φάκελο όπου εκεί εξιστορούσε την δράση του στον Πόντο. Δυστυχώς τα στοιχεία δεν είναι αρκετά, είναι μια περίληψη των όσων έπραξε εκεί
➤ όλα αυτά εκδόθηκαν στο βιβλίο...

• Μορφές Μακεδονομάχων και τα Ποντιακά του Γερμανού Καραβαγγέλη
• Αντιγόνη Μπέλλου – Θρεψιάδη
• εκδόσεις Τροχαλία
• έτος έκδοσης 1992, σελίδες 242 (1η έκδοση το1984)
• βιογραφικό Γ.Κ. εδώ

συνοπτικά η δράση του στον Πόντο (σημειώσεις μου κατά την ανάγνωση του βιβλίου)

• σελίδα 92 25.3.1908 ο Γερμανός στην Αμισό(μάλλον επέλεξε αυτήν την ημερομηνία για να συμβολίσει κάτι, π.χ. ότι πάει ως ελευθερωτής!!!)
• σ. 95 τρεις μήνες μετά έκανε την 1η περιοδεία από Πάφρα … ("και τα πιο απόμακρα ορεινά χωριά")
• σ. 96 τον προσκαλεί στην Κωνσταντινούπολη ο πατριάρχης
• σ. 96 Απρίλιος 1914 στην Γερμανία για λουτροθεραπεία, κάνει διάφορες πολιτικές επαφές
• σ. 98 επιστροφή σε λίγες μέρες στην Αμισό. Μετά από λίγες βδομάδες κηρύχτηκε ο παγκόσμιος πόλεμος
• σ. 101 το 1916 άρχισαν οι εκτοπισμοί των Ελλήνων
• σ. 101 φεύγει αμέσως για τα Ρωσοτουρκικά σύνορα, στο Σου-Σεχίρ και βρίσκει τον Βεχήπ πασά
• σ. 106 αρχίζει να οργανώνει τους αντάρτες, αναφέρει ονόματα καπετάνιων
• σ. 107 έστειλε επιστολή στον Ρώσο αρχιστράτηγο με τον Χαραλαμπίδη και Βασίλ Ουστά
• σ. 110 το 1917 απελαύνεται στην Κωνσταντινούπολη μέσω Άγκυρας
• σ. 111 με την λήξη του πολέμου επιστρέφει στην Αμισό με Αγγλικό αντιτορπιλικό
• σ. 111 Απρίλιος του 1919 : με Ελληνικό πλοίο πάει με την αποστολή του Ελλ. Ερυθρού Σταυρού στην Κερασούντα, Τραπεζούντα, Ρωσία …
• σ. 111 μετά από λίγο καιρό ξαναπάει στην Τραπεζούντα και συνεργάζεται με τον Χρύσανθο για την ανεξαρτησία του Πόντου. Συντάσσουν υπομνήματα.
• σ. 112 το 1919 ο Μουσταφά Κεμάλ στην Αμισό, μένει 20 μέρες
• σ. 115 στα μέσα το 1920 στην Πόλη (τον κάλεσε το πατριαρχείο). Στον Πόντο δεν ξαναγύρισε ποτέ. 

Μιχαήλ Ιωσηφίδης (Πατούλτς)

πρώτη δημοσίευση 8.10.2022

🔻 η Μαρία Ποτσίδου είναι μία νέα Ποντιακής καταγωγής με μεγάλες ευαισθησίες. Στο παρελθόν τυχαία είχα δει μια ανάρτησή της και έμεινα έκπληκτος και με την γραφή της αλλά και με την γλώσσα την οποία κατέχει άριστα

🔻 η καταγωγή της είναι από την Κουνάκα της Άνω Ματσούκας. οι δικοί της στην Ελλάδα ήλθαν στην Ξηρολίμνη Κοζάνης. (τελικά η Ξηρολίμνη υπήρξε μια Ποντιολίμνη με τόσους πολλούς "γραφιάδες")

🔻 παρακάλεσα την Μαρία και μου έστειλε την ιστορία του παππού της Μιχαήλ Ιωσηφίδη. Η γραφή της άγοψη σε Ποντιακά της Ματσούκας

🔻 διαβάστε το και κρίνετε τον άνθρωπο - παππού της Μαρίας ο οποίος ζητά από τους δικούς του "...τα Φώτα όντες θα αφτς τα κερία ς και λημονεύς, έναν κερίν πα λοαρίασον για τον δέσκαλον"

🔻 αυτή είναι η ράτσα μας, αυτές είναι οι ρίζες μας, οι καταβολές μας, ο πολιτισμός μας

🔻 Μαρία σ' ευχαριστούμε.

 

 

 Μιχαήλ Ιωσηφίδης (Πατούλτς)

Σου σ(χ)ειμωγκονί τα παρακάθιαε, εμαζεύκουσαν οι γειτονάδες σου Πάπι μ τ΄οσπίτ, η σάλα μουν εγομούτον, η Καλομάννα μ ,αμόν νύφε πάντα σο ποδάρ έστεκεν και εχουσμέτευεν τοι μουσαφίρτς, τ’έναν μανάτ, τ’άλλο λαβασόπα, καντζία, μηλόπα, εθέκνεν σην σοφράν απάν…

Πάντα φέρ ατς σον νου μ και θυμούμαι τα μεσέλια ντο έλεαν… τα ματόπα τουν εγομούσαν όντες έγγευαν την Πατρίδαν..πως εξέβαν σο παπόρ, τίναν εφέκαν οπίς πως έρθαν σην Ελλάδαν οι μαυράχαροι,τα μουαρτσιλούκια και τα περινσανλούκια τουν…

Η Κεμεντσιέ του Κρανέτα έπαιζεν μακρύν καϊτέν και η Καλομάννα μ εμοιρολόανεν… πως κ΄επαλαλώθαν…

Άσσκεμον χαπέρ ερούξεν σην Ματσούκαν «ολ οι αγούρ να τοπλαεύκουνταν θα ευτάνε το ασκεριλούκ ν ατουν σ΄Ερζερούμ»

Τα παιδία εμαζεύταν, οι μαννάδες ατουν μοιρολοούν

Βαρκίγματα λαλίας, έξεραν ότι όσοι πάνε σ΄Ερζερούμ κανείς κ΄κλώσκεται οπίς, ΧΑΛΑΣΜΟΝΗ!

Πρωτάνοιξη καιρός έτον, όντες εσέβαν σην στράταν για την εξορίαν,τα σσ(χ)ιόνια ακόμαν ασα ρασσία κ΄ελοιαν

«Τ΄Ερζερούμ ενεμένεν ατς…» 2000 παιδία,αγούρ ετοπλάεψαν, έσυραν ατς σε κατ παλαίσπιτα-φαϊν-νερόν από καμμίαν εσύρναν ατς

Είναν ευλοημένον ημέραν έρθεν είνας ερίφς και ερώτεσεν ατς σα τουρκικά: Εξέρ κανείς εσουν ασα πρόατα??

Εγώ, εγώ εφέντη μ, είπεν ο Μουχαήλτς, εμείς έχουμε πρόατα και εξέρω ασήν δουλείαν ατουν

Ερίφς, επαίρεν ατον με τ΄ατόν, έγκεν ατον σ΄οσπίτ ατ

Έδειξεν ατον έναν καλύβ, είπεν ατον αδαπές θα κοιμάσαι, έγκεν ατον φαϊν και είπεν άτον… έχω και έναν ζευγάρ βούδια με τ΄ατά πα θα οργώντς το κεπίν και τα χωράφια μ…

Ο Μουχαήλτς προκομμένος και εργατικός, ερούξεν σην δουλείαν, έξερεν ότι για να ζεί, πρέπ να δουλεύ καλά

Ερίφς έτον δέσκαλος, άμα και τα εσσιάδας ατα πολλά

Κάθαν βράδον,αστου επεδούλιζεν ο Μουχαήλτς,ο δέσκαλον εποίνεν την δεσκαλικήν ατ σον Μουχαήλ, εμάτσεν ατον,να γράφτ και να δεβάζ, να ευτάει λοαρίας, όλια τουν έσαν ευχαριστημέν

Δύο χρόνια εστάθεν με την οικογένειαν του δεσκάλ ο Μουχαήλτς, όντες εσσιόνιζεν ο Μουχαήλτς εφορτούτον τα μωρά του δεσκάλ και επέγνεν ατα σο σκολείον, τα μωρά έμαθαν ατον και εγάπεσαν τον πολλά, οσπιτιανοί πα..

Έναν ημέραν έρθεν χαπέρ ολ οι Ρωμαίοι να κλώσκουνταν σ΄οσπίτια τουν

Μουχαήλτς τοιμάεται να φευ, τα μωρά τερούν ατον και κλαίγνε, ερούξαν απ΄οπίς ατ κ΄αφήνατον να φευ…

Θα πάω και ξαν κλώσκουμαι είπεν ατς, τα μωρά επίστεψαν, γιατί και ο Μουχαήλτς πολλά εγάπεσεν ατα…

Οι χανούμσες τ΄οσπιτί εδώκαν ατον φαϊν και παρόπον, είπαν ατον δέβα σο μεϊντάν εκές εν ο δέσκαλον, δέβα εύρικον ατον

Ο δέσκαλον εχάρτσεν ατον έναν βιβλίον και εδώκεν ατον και παράν

Του Μουχαήλ η γούλα εγομώθεν…

Ο Μουχαήλτς Ιωσηφίδης εγεννέθεν σην Κουνάκαν σα 1890 τη χρονίας, κύρτ ς ατ έτον ο Γιάννες και η Μάννα τ η Σοφία, νωρίς ορφανίεν, όντες εκλώστεν οπίς,κανάν κ΄εύρεν μόνον η αδελφή ατ η Παρθένα η Αντρονικάβα ενεμένεν ατον…

Πολλά ζατί κ΄επήεν εσέβαν σο παπόρ… σην Ελλάδαν έρθανε σην Ξερολίμνη (Κοζάνης) εποίκεν οικογένειαν με την Συμέλα Σαββίδου ασου Ελι-Πιρ (Λυπήρ) ασα Πέδια τη Κουνάκας (*)

Πολλά φοράς ιστόρτσεν την ζωήν ατ σα παιδία ατ, σα τελευταία πα είπεν την θεατέραν ατ, την Κερεκήν:

Κερεκή, τα Φώτα όντες θα αφτς τα κερία ς και λημονεύς, έναν κερίν πα λοαρίασον για τον δέσκαλον

Τεμόν ο πάππον που επέρασεν σα 14 τη Παναϊας σα 1979 τη χρονίας και κείται σην Ξερολίμνην

Μαρία Ποτσίδου

 (*) Ελ-Πιρ (Λυπήρ) το παρατσούκλι της οικογένειας και Πέδια οικισμός της Κουνάκας