Παρασκευή, 10 Απριλίου 2020

Χρήστου Γ. Ανδρεάδη, μικρότερες εστίες αντιστάσεως - #3

 τρίτο μέρος - πρώτο εδώ - δεύτερο εδώ
 σε αυτήν την ανάρτηση γίνεται αναφορά στις περιοχές : Τοκάτη, Τραπεζούντα, Χόψα, Σιμικλή και Κουνάκα.
 πολλές φορές με απασχόλησε η στάση του Μητροπολίτη Χρύσανθου ο οποίος ήταν τελείως αντίθετος από τον Αμασείας Γερμανό Καραβαγγέλη. Η Τραπεζούντα θα μπορούσε να έχει το μεγαλύτερο αντάρτικο τμήμα όλου του Πόντου κάτω από την ηγεσία ενός "ηπιότερου Γερμανού Καραβαγγέλη και ενός λιγότερο κατευναστικού Χρύσανθου". 





Τσολόχαινα ή Τσολόσαινα Αργυρούπολης

➤ ένα από τα μεγαλύτερα χωριά πολύ κοντά στην Αργυρούπολη ήταν η Τσολόχαινα (ή Σολόχανα και Σολόχαινα)
➤ στο άρθρο που ακολουθεί κατά τον συγγραφέα οι Ρωμαίικες οικογένειες ήταν 150 συν 20-30 Τούρκικες, κατά τον Κανδηλάπτη 180 Ρωμαίικες και 20 Τούρκικες
➤ γίνεται αναφορά στα 3 κάστρα του χωριού τα οποία δεν τα εντοπίσαμε. Τα κάστρα αυτά τα αναφέρει και ο Κανδηλάπτης στο βιβλίο του "γεωγραφικόν και ιστορικόν λεξικόν"
➤ είναι ένα μεγάλο άρθρο το οποίο συγγράφουν πέντε Τσολοχαινίτες. Μακάρι να υπήρχαν παρόμοια άρθρα για όλα τα χωριά του Πόντου
➤ το χωριό βρίσκεται σε υψόμετρο 1450 μέτρων και το σημερινό του όνομα είναι Bahcelik.

[πρώτη δημοσίευση Βεβρουάριος 2016]

φώτο από το δίκτυο (GE Panoramio)
Ποντιακή Ηχώ, 1982, τ. 3

Πέμπτη, 9 Απριλίου 2020

το επισκοπικό μπαστούνι...

➤ από το βιβλίο του Θεοφάνη Μαλκίδη "το αντάρτικο σωτηρίας στον Πόντο και ο οπλαρχηγός Αιμίλιος Χατζηγεωργίου - Καδίογλου", σελίδα 36
μαθαίνουμε για το επισκοπικό μπαστούνι...
για τον "γενικό αρχηγό..." τα είπαμε, μην επαναλαμβανόμαστε...
 και το μαθαίνουμε "από αφηγήσεις..." δηλ. τρία πουλάκια κάθονταν στου Διάκου το ταμπούρι...




Μονή Θεοσκεπάστου - Μονή Αγίου Σάββα - τοπογραφικός χάρτης Τραπεζούντας

➤ από τον ταξιδιωτικό οδηγό Αν. Πόντος της Infognomon οι δύο μονές και από το λεύκωμα "Ζωντανές μνήμες του Πόντου" ο τοπογραφικός χάρτης που συνέταξε ο Δημήτριος Φυλλίζης κατά την περίοδο της Ρώσικης κατοχής της πόλης - ανάρτηση μας για το βιβλίο του "οι τελευταίες ημέρες της Τραπεζούντας" εδώ
ο χάρτης αυτός έχει μερικά σημεία της παρουσίας των Ρωμιών εκεί. Είναι μια πρώτη έκδοση και φυσικά θα εμπλουτισθεί με περισσότερα σημεία ενδιαφέροντος τον επόμενο καιρό
είναι αρκετά μεγάλος, 6466 X 4446 pixels, γι' αυτό μπορείτε να τον κατεβάσετε εδώ

[πρώτη δημοσίευση 9.4.2019]

από το δίκτυο

εμείς οι Πόντιοι... του Δημήτρη Ψαθά

➤ εντόπισα το παρακάτω άρθρο του Δ. Ψαθά στην ΠΕ του 1976, τεύχος 9
τα χρόνια περνάνε αλλά η "πολεμική" ατμόσφαιρα με την γείτονα δεν αλλάζει, δυστυχώς...
σχετικό λοιπόν το άρθρο του Ψαθά
λέει για τους Πόντιους και του Μικρασιάτες "...έχουμε το θλιβερό προνόμιο να ξέρουμε, από προσωπική μας εμπειρία, για ποιόν επίβουλο εχθρό θα πρέπει να είναι πάντα έτοιμη η πατρίδα"
τα υπουργεία άμυνας και εξωτερικών πρέπει να έχουν υπουργούς με μικρασιατική καταγωγή. Τα Κολωνάκια και οι Σαντορίνες δεν κατέχουν...




Χρήστου Γ. Ανδρεάδη, μικρότερες εστίες αντιστάσεως - #2

 δεύτερο μέρος - πρώτο εδώ
 σε αυτήν την ανάρτηση γίνεται αναφορά στις περιοχές : Μεταλλείο Σίμ - Κιουμούς Μαντέν, Κοτύωρα, Ματσούκα, Οινόη, Σεβάστεια και Σούρμενα
 θα ακολουθήσει το τρίτο μέρος.

[πρώτη δημοσίευση 29.11.2017]

➤ άλλες αναρτήσεις μας για το Μεταλλείο Σίμ :
    • Κιουμούς Μαντέν, του Φόρη Παροτίδη εδώ
    • καπετάνιος Χαράλαμπος Κοντοβραχιονίδης - Χαμδή μπέης εδώ
    • καπετάνιος Ευάγγελος Ιωαννίδης - Ελβάν μπέης εδώ







Τετάρτη, 8 Απριλίου 2020

το Κολοκοτρωναίϊκο του Πόντου...

➤ δύο είχαμε...

[πδ Οκτώβριος 2015]

1. Αντών Πασάς


2. Κοτζά Αναστάς

αφήγηση Σαλτσίδου Βαρβάρα από Κόλοου Έρπαα

πρώτη δημοσίευση 8.4.2020

➤ από το ψηφιακό μου αρχείο. αυτό περιλαμβάνει αρκετές δημοσιεύσεις που βρήκα κατά καιρούς σε διάφορες σελίδες στο internet
από αυτές θα επιλέξω να αναρτήσω μερικές
όπου έχω στοιχεία για την πηγή, αυτή θα αναφερθεί
αυτή η ανάρτηση αφορά την αφήγηση της Βαρβάρας Σαλτσίδου. Δεν έχω σημειώσει την πηγή που το βρήκα δημοσιευμένο
δεν κάναμε καμία επέμβαση στο κείμενο.




Σαλτσίδου Βαρβάρα από Κόλοου Έρπαα, έτος γεν.1902, αφήγηση Μάρτιος 1966

Προς τα τέλη του 1917 νομίζω, σε κάποιο κρυψώνα στο βουνό Κοτζά Ντάγ οι Τούρκοι ανακάλυψαν πολλές ομάδες κρυπτόμενων γυναικόπαιδων, άλλες τις βίασαν, άλλες τις πήγαν εξορία όπου και χάθηκαν και άλλες τις πήγαν σαν δούλες και τις πούλησαν. Μία ομάδα γυναικών ήμασταν κρυμμένες μέσα σε ένα ρέμα στο ποταμό Λύκο, έτσι το λέγανε ή Γεσίλ Ιρμάκ ή Ίρη δεν θυμάμαι, και εκεί κρυφτήκαμε κάτω από ένα καταρράκτη που είχε πίσω σπηλιά. Είδαμε τους Τούρκους να έρχονται προς την μεριά μας ακολουθώντας το ποτάμι και σε ύποπτα μέρη, πυροβολώντας για να δουν αν κάποιος βρίσκεται κρυμμένος σε θάμνους ή μέσα στις καλαμιές. Καταλάβαμε ότι το ίδιο θα γίνει και με μας αν μας ανακάλυπταν, εκεί όμως που βρισκόμασταν δεν μπορούσαν να φαντασθούν ότι πίσω από τον καταρράκτη θα υπήρχαν άνθρωποι. Αλλά είχαμε μαζί μας και μικρά παιδιά και σκεφθήκαμε, καλά όλα αυτά αν όμως κάποιο παιδί κλάψει και προδώσει την θέση μας τι θα γίνει; Ήμασταν περισσότερες από 100 γυναίκες και είχαμε 8-10 παιδιά, ηλικίας 2 έως 7 χρονών και αποφασίσαμε να τα πνίξουμε μη τυχόν και κλάψει κάποιο ή μιλήσει και όταν οι Τούρκοι θα ήταν κοντά μας θα ανακάλυπταν την κρυψώνα μας και θα μας συλλάμβαναν. Τότε η κάθε μία από εμάς πήρε το παιδί της άλλης και το έπνιξε, σφίγγοντας το λαιμό του και αφήνοντας το νερό του καταρράκτη να μπει μέσα στο στόμα του. Κάποιο κοριτσάκι 6-7 χρονών όταν είδε το τι γινότανε, μας παρακάλεσε να μην της βγάλουμε από το λαιμό κάτι χαϊμαλιά που είχε και μας είπε στα τούρκικα ¨πενί ποορκενέ τσιτσιλεριμί τσικάρτμαγιν¨, δηλαδή όταν με πνίγεται να μη βγάλετε από το λαιμό μου τα χαϊμαλιά.

Η εμφάνιση του Τοπάλ Οσμάν φέρνει καταστροφή και εξόντωση των χριστιανών. Στην Έρπαα κατέσφαξαν απάνθρωπα τους χριστιανούς. Στο χωριό Κιρχαρμάν καίνε οι Τούρκοι τους κατοίκους μέσα στην εκκλησία και στο σχολείο. Μετά ξεχύθηκε σαν ματωμένο ποτάμι στα χωριά Φάδαρα, Κουρχαρμάν, Φερισνταάγ, Κουζούλτερεν και Χατζήμπεη. Μάζεψαν τους κατοίκους σε εκκλησιές και αχυρώνες και τους έκαψαν ζωντανούς. Άλλους τους έριχναν στα πηγάδια και άλλους στο ποτάμι, αφού πρώτα τους χτυπούσαν με κάμες ή ξιφολόγχες. Στο χωριό ,Χατζήμπεή ρίχνουν τους κατοίκους μισοσφαγμένους μέσα στο πηγάδι. Όσοι δεν σφάχθηκαν εξορίστηκαν πεινασμένοι και ξεπαγιασμένοι και εξοντώθηκαν οι περισσότεροι. Από αυτούς μόνο επτά οικογένειες ήρθαν στον Βατόλακκο Γρεβενών. Όπως και από τα χωριά Φεριζνταάγ και Γουζούλτερεν. Από όλη εκείνη την τραγωδία απομονώνουμε και αναφέρουμε την ιστορία δύο γυναικών. Μια γυναίκα τη χτύπησαν με ξιφολόγχη στην κοιλιά και την έριξαν στο ποτάμι. Τα έντερα της πετάχτηκαν έξω και έπλεαν στο ποτάμι, αλλά δεν πέθανε. Οι Τούρκοι έσφαζαν τους άλλους κι αυτή μισοπεθαμένη προσευχόταν. Όταν οι Τούρκοι έφυγαν, αυτή η γυναίκα βγήκε από το ποτάμι, μάζεψε τα έντερα της ,τα ξαναέβαλε στην κοιλιά της και περπατώντας μόνη και πληγωμένη έφτασε στην Ταζλού κρατώντας την πληγή με το χέρι της. Ιατρικά ήταν καταδικασμένη αλλά το θαύμα του Θεού την θεράπευσε. Η άλλη γυναίκα η Όλγα από το Χατζημπέη γλύτωσε και αυτή. Οι κακούργοι την είχαν ξεγυμνώσει τελείως την πυροβόλησαν και την έριξαν στο ποτάμι. Η σφαίρα δεν άφησε σοβαρό τραύμα και αυτή προσευχόταν και περίμενε. Τα μεσάνυχτα έφτασε στο Έρπαα τελείως γυμνή και ζήτησε προστασία σε έναν Τούρκο φίλο του πατέρα της. Ο καλόκαρδος εκείνος Τούρκος της έδωσε ρούχα την περιποιήθηκαν και την φυγάδεψαν στην Ταζλού.

Υπάρχουν αμέτρητες αφηγήσεις, σας αναφέραμε λίγες από αυτές.

Χρήστου Γ. Ανδρεάδη, μικρότερες εστίες αντιστάσεως - #1

➤ έχουμε ήδη αναφερθεί στην σπουδαία μελέτη του Χρήστου Γ. Ανδρεάδη "σχεδίασμα δράσεως των Ελλήνων ανταρτών του Πόντου" (*) – εδώ
 θα αναρτήσουμε σε 3 συνέχειες το κεφάλαιο "μικρότερες εστίες αντιστάσεως". Ο Χρ. Ανδρεάδης δεν προσπερνά καμία εστία αντίστασης
 σε αυτήν την ανάρτηση γίνεται αναφορά στις περιοχές : Ακ-Νταγ-Μαντέν, Άτρα Αργυρούπολης, Γαλίαινα, Επέch, Θέρμη, Ίμερα, Καπίκιοϊ-Λιβερά-Χαμψίκιοϊ, Κερασούντα και Τσαγράκ
 η μόνη μας ένσταση είναι ότι δεν θεωρεί ως βασική εστία αντίστασης (βλέπε χάρτη που ακολουθεί) την Έρπαα και την περιφέρεια της (Τόπτσαμ, Μπουγαλή νταγ) ενώ συμπεριλαμβάνει την Σάντα με τους ελάχιστους μάχιμους (**). Δεν είναι δυνατόν τα 7 χωριά της Σάντας να είχαν μεγαλύτερο αριθμό μαχητών από τα 3 ένοπλα τμήματα της Έρπαα. Γενικά, το αντάρτικο της Σάντας είναι υπερεκτιμημένο σε σχέση με την αλήθεια. Ίσως μπορέσουμε να συγκεντρώσουμε υλικό και να το αναρτήσουμε. 

(*)
oύτε στρατεύματα, ούτε απελευθερωτικά, μηδέ στρατηγοί και στρατάρχες.
Ψύχραιμη και νηφάλια παρουσίαση του αντάρτικου χωρίς πατριωτικές κορώνες και φιοριτούρες. Χωρίς τοπικισμούς. Γνήσια ιστορική μελέτη. Η καλλίτερη που έχουμε.
(**)
ο Τσαουσίδης αναφέρει 1.000 μάχιμους στο Τοπ Τσάμ (ανάρτηση μας εδώ ) ενώ το σύνολο του πληθυσμού της Σάντας δεν ξεπέρασε ποτέ τις 6.000 κόσμο.

[πρώτη δημοσίευση 26.11.2017]







Νικόπολη - Μπάλτσανα - Κερασούντα

➤ καλοκαίρι του 1963
ο Χρήστος Σαμουηλίδης και η ολιγομελής παρέα του κάνουν μια μικρή περιήγηση στην Νικόπολη, το κάστρο της αλλά και τα κοντινά χωριά της
τα περιγράφει στο βιβλίο του "οδοιπορικό στον Πόντο", παλαιά έκδοση, του 1989
έχουμε μέχρι σήμερα (8.4.2020) 12 αναρτήσεις για την περιφέρεια της Νικόπολης εδώ
➤ μεγάλος χάρτης μας της περιοχής εδώ
και μία εικονική πτήση (2η έκδοση) από Κερασούντα μέχρι Νικόπολη εδώ  

 [πρώτη δημοσίευση 30.4.2019]