Δευτέρα, 18 Φεβρουαρίου 2019

Κάν, η Μίλητος της Χαλδίας

➤ είναι κατά κάποιον τρόπο η συνέχεια της χθεσινής μας ανάρτησης για τις αποικήσεις - μετοικεσίες του Καν εδώ
➤ άρθρο του Παντελή Μελανοφρύδη στην ΠΕ, 1950, τεύχος 7
➤ δημιουργήσαμε μια νέα ετικέτα με το όνομα μαντεμοχώρια όπου θα ομαδοποιήσουμε όλες τις σχετικές αναρτήσεις
πρώτη δημοσίευση Μάϊος 2016


➤ δίνουμε έμφαση στο παρακάτω
μήπως θα έπρεπε να καταργήσουμε το μεταφρασμένο Αργυρούπολις και να λέμε Καν ;

Κυριακή, 17 Φεβρουαρίου 2019

Γεώργιος Κ. Φωτιάδης, το Ελληνικόν μεταλλείον Ακ-Δαγ - #2

➤ δεύτερη ανάρτηση μας από το βιβλίο του Γεωργίου Κ. Φωτιάδη - πρώτη εδώ
➤ λίγα στοιχεία για τον συγγραφέα από την εγκυκλοπαίδεια του Ποντιακού Ελληνισμού :
  • Φωτιάδης Γεώργιος (1910-2002)
  • Δάσκαλος και συγγραφέας. Γεννήθηκε στο χωριό Αταλάν του Ακ Νταγ Ματέν του "Γαλατικού Πόντου", έναν όρο που εισηγήθηκε και καθιέρωσε ο ίδιος. Έζησε μικρός όλα τα γεγονότα των ετών 1916-1923, τα οποία περιέγραψε στο βιβλίο του {αυτό της ανάρτησης} και σε πολλά άρθρα του στα περιοδικά "Ποντιακή Εστία" και "Αρχείον Πόντου".
  • Αποφοίτησε από το γυμνάσιο Δράμας, όπου εγκαταστάθηκε η οικογένειά του το 1922 (χωριό Χωριστή)......
το Ακ Ντάγ Ματέν σήμερα (από το Google Earth - Panoramio)

➤ πρόσφατα κυκλοφόρησε το παρακάτω βιβλίο το οποίο όμως δεν προμηθευτήκαμε, ακόμα...

η μάχη στο Σαλτούχ - Ιούνιος 1921

➤ πρώτη δημοσίευση 30.6.2015 

➤ το Σαλτούχ είναι ένα δασοσκεπές βουνό, νότια της Σαμψούντας και του θρυλικού Αγιού τεπέ. Εκεί έλαβε χώρα μια μάχη (Ιούνιος 1921) μεταξύ των ανταρτών της περιοχής και τούρκικου στρατού βοηθούμενου από το ασκέρι του τοπάλ Οσμάν - ανάρτηση μας εδώ. Παραθέτουμε την πλέον αναλυτική περιγραφή (με μυθιστορηματική αφήγηση) από το βιβλίο "μαύρη θάλασσα" του Χρήστου Σαμουηλίδη καθώς και από το βιβλίο του καπετάνιου Παντέλ Αγά
➤ την μάχη περιγράφει και ο Παντέλ Αγάς στο δικό του βιβλίο, ανάρτηση μας εδώ
➤ υπάρχουν κάποιες διαφορές στις δύο περιγραφές :
     • οι άμαχοι κατά τον Παντέλ Αγά ήταν 4.000 κόσμος και όχι 10.000
     • την συμφωνία με τον Κιρκάσιο Αγά την έκανε ο Παντέλ Αγάς και όχι ο Ιστύλ Αγάς (Στυλιανός Κοσμίδης) όπως γράφει ο Χρ. Σαμουηλίδης.
πρέπει εδώ να τονισθεί η διαφωνία μεταξύ των καπετάνιων για το αν θα πρέπει να δοθεί μάχη στο Σαλτούχ. Και δεν είναι η μοναδική φορά που διαφώνησαν μεταξύ τους οι καπετάνιοι. Αυτό και μόνο δηλώνει την έλλειψη μιας κεντρικής διοίκησης των ομάδων
➤ κάθε καπετάνιος "όριζε" την δική του περιοχή-χωριό. Τον ακολουθούσαν πιστά οι μαχητές και ο κόσμος της περιοχής αυτής.

από το βιβλίο του Παντέλ Αγά
το δάσος, πλάτος 5 χιλιόμετρα

Σάββατο, 16 Φεβρουαρίου 2019

Γεώργιος Κ. Φωτιάδης, το Ελληνικόν μεταλλείον Ακ-Δαγ - #1

➤ ο Γεώργιος Κ. Φωτιάδης είναι ο συγγραφέας που μας άφησε αυτό το πολύτιμο βιβλίο για το Ακ Ντάγ και τα 30 χωριά του
➤ γεννήθηκε στο χωριό Αταλάν και ήλθε στην Ελλάδα 12 χρονών. Συνεπώς είχε κάποιες καλές παραστάσεις από την περιοχή. Αυτές μας διηγείται στο βιβλίο του
 θα βάλουμε δύο αναρτήσεις από αυτό το βιβλίο. Δυστυχώς δεν αναφέρει τίποτα σχετικό για το αντάρτικο της περιοχής.
     • Γεωργίου Κ. Φωτιάδη
     • Γαλατικός Πόντος - Το Ελληνικόν Μεταλλείον Ακ-Δάγ (Ak-Dag-Madeni)
     • Αθήνα 1994
     • σελ. 176

➤ δημιουργήσαμε μια νέα ετικέτα με το όνομα Ακ Ντάγ Ματέν όπου ομαδοποιήσαμε όλες τις σχετικές αναρτήσεις.


Αρουτσάχ Σαμψούντας

➤ αναρτούμε την μαρτυρία του Χρήστου Τοκακτσή για το χωριό του, το Αρουτσάχ και κυρίως την κατάσταση που επικρατούσε κατά την περίοδο των διωγμών και της γενοκτονίας του Ρωμέϊκου πληθυσμού.
➤ είναι από τον τόμο Έξοδος Ε' του ΚΜΣ
ανάρτησή μας "η μάχη του Σαλτούχ" εδώ

το Αρουτσάχ, φωτογραφία από το Google Earth -Panoramio
σχόλια : (1) ξεκίνησε πολύ πιο νωρίς
(2) 150.000 !!! - το νούμερο κοντά στην αλήθεια
είναι γύρω στους 18.000 μάχιμους

(3) Κεστενέ κερίς και το δάσος του Κεστενέ
(4) κανόνια !!! - φυσικά δεν υπήρχαν κανόνια

Παρασκευή, 15 Φεβρουαρίου 2019

το Κάν και οι αποικήσεις - μετοικεσίες

συχνά - πυκνά ακούμε για τα διάφορα μαντεμοχώρια στον Πόντο και γενικά σε όλη την Μ. Ασία
➤ η σημερινή ανάρτηση θα παρουσιάσει την γεωγραφική διασπορά αυτών των περιοχών. Πήραμε λοιπόν το γνωστό βιβλίο του Γ.Θ. Κανδηλάπτη "γεωγραφικόν και ιστορικόν λεξικόν" και ανατρέξαμε στο 2ο μέρος όπου τα "Περί των εις ξένας επαρχίας πόλεων, κωμοπόλεων και χωρίων, των υπαγομένων εις την πνευματικήν επικυριαρχίαν της Μητροπόλεως Χαλδίας"
➤ εδώ περιγράφονται όλες οι εκτός Χαλδίας αποικήσεις - μετοικεσίες, αρχής γενομένης το 1745 (σ. βιβλίου 246). Παρακάτω είναι οι γνωστότερες και πιό απομακρυσμένες περιοχές μετοικεσίας και μαντεμο-περιοχών
➤ ακολουθεί (φυσικά...) ο χάρτης.

     σ. 253    Μπουγά ή Μπουλγάρ Ματέν – Μεταλλείον Ταύρου
     σ. 256    Μπερεκετλή Ματέν (Ν. Ικονίου)
     σ. 257    Ακ Δαγ Μαδέν
     σ. 267    Γουζουλού
     σ. 270    Σίμ Μεταλλείον ή Κιουμούch Ματέν
     σ. 273    Χαπέch ή Επέch ή Απέch
     σ. 285    Υοσγάτη
     σ. 286    Άργονη Ματέν, περιφέρεια Άμιδας (Ντιαρμπακίρ)
     σ. 290    Μεζιρέ, ανατολικά του Χαρπούτ
     σ. 290    Χαλβά Ματέν
     σ. 291    Κατράκ Ματέν, περιφέρεια Μαλάτειας
     σ. 291    Πακίρ τσαϊ, περιγέρεια Μερζιφούντος (ΠΕ, σελ. 643)
     σ. 291    Κιζίλ Καγιά, περιφέρεια Τοκάτης
     σ. 316    Κεσκίν ή Δενέκ Ματέν
     σ. 318    Μεταλλείον Μπάλια Καραϊτήν, περιφέρεια Σμύρνης

Γέλιτζε Σαμψούντας, μαρτυρία Χαράλαμπου Καρακασίδη

➤ το Γέλιτζε είναι ένα χωριουδάκι στα πέριξ του Σαλτούχ όπως το Σαρίκλησε, το Κοτεκλί κά.
 ο Χαρ. Καρακασίδης κάτοικος Πλατανιάς Δράμας μας δίνει μια πολύ καλή εικόνα των γεγονότων μέχρι την ανταλλαγή
 δεν διστάζει να κρίνει και την στάση του μητροπολίτη. Να θυμίσουμε εδώ τις πέντε αναρτήσεις μας με τίτλο "ο παρορμητικός Γερμανός Καραβαγγέλης"
 από την Έξοδο, τόμος Ε' του ΚΜΣ.

δεν εντοπίσαμε το χωριό Γέλιτζε





Πέμπτη, 14 Φεβρουαρίου 2019

Φουντουτσάχ Σαμψούντας

➤ διαβάστε τις θύμισες του αντάρτη Ευστάθιου Αθανασιάδη από το Φουντουτσάχ, το πλησιέστερο χωριό στο Αγιού τεπέ,
➤ δείτε την περιγραφή της παραλαβής των όπλων στα Τεβρένια,
➤ είναι μια συγκλονιστική εικόνα της αντάρτικης ζωής στο Αγιού τεπέ από έναν απλό μαχητή,
➤ από την Έξοδο Ε' του ΚΜΣ.

ο Πόντιος Βαλεντίνος...

...ο Βαλεντίνος (Βάλιας) Σεμερτζίδης
➤ όλοι τον ξέρουμε ή τουλάχιστον ξέρουμε τους κλασικούς του πίνακες όπως αυτόν που ο ΧΟΠ Σέρρα έχει ως λογότυπο του.


πάμε να μάθουμε μερικά παραπάνω για τον δικό μας Βαλεντίνο. Παραθέτουμε ένα άρθρο του περιοδικού Ποντιακή Ηχώ, έτος 1983, τεύχος 8

Τετάρτη, 13 Φεβρουαρίου 2019

το Ρυάκ της Χαλδίας

πρώτη δημοσίευση 7.7.2015

➤ το Ρυάκ της Χαλδίας, όπως θα διαβάσετε παρακάτω, είναι ένα χωριό της περιφέρειας Άρδασας (Τορούλ) 
διαβάστε πως περιγράφει ο συγγραφέας τα δραματικά γεγονότα της υποχρεωτικής εγκατάληψης του χωριού τους. Ο ίδιος τότε ήταν 11 χρονών 
στην Ελλάδα εγκαταστάθηκαν στην Μακρυνίτσα Σερρών 
γράφει ο Σάββας Παπαδόπουλος


ΠΗ, 1982, τ.7