Μωμόγεροι & Κοτσαμάνια - #3

➤ συνεχίζουμε την ανάρτηση μας για τα Μωμογέρια με το τρίτο μέρος
➤ παρουσιάζονται τα επόμενα τρία άρθρα.

ανάρτηση #1 : εδώ
ανάρτηση #2 : εδώ

α/α 6, 7, & 8
Ο Δ. Κ. Παπαδόπουλος από το Σταυρίν της Χαλδίας και στα τρία του άρθρα (# 6, 7 και 8) περιγράφει τα Μωμογέρια, όπως αυτά γινόντουσαν στα χωριά της Χαλδίας. Κάνει αναφορά στην προέλευση τους, περιγράφει τους ρόλους και το δρώμενο. Δίνει επίσης στο τρίτο άρθρο (#8) αναλυτική περιγραφή του δρώμενου στο χωριό του Σταυρίν αλλά ο θίασος είναι από το γειτονικό χωριό Τσιμερά. Περιγράφει επίσης και μερικές τριβές που δημιουργήθηκαν μεταξύ θιάσου και των ντόπιων. Πουθενά δεν αναφέρεται χορευτικός όμιλος. Είναι καθαρά ένα θεατρικό δρώμενο. Ο θίασος περιλαμβάνει και ένα λυράρη. "ούτος συνήθως εφόρει ζίπκας …"

• Από το βιβλίο του Χρήστου Τσαρτιλίδη, "Η Κρώμνη-από τον παππού στον εγγονό" σ. 144 είναι το παρακάτω κείμενο :

Ο συγγραφέας γεννήθηκε σε μία από τις ενορίες της Κρώμνης και αναφέρεται σ’ εκείνη την περιοχή. Και εδώ γίνεται αναφορά σε θεατρικό δρώμενο.

άρθρο πίνακα #6:
 

άρθρο πίνακα #7: 

άρθρο πίνακα #8: 

Χρήστος Τσενεκίδης, ο φίλος μας...

➤ στο τελευταίο φύλλο της Ποντιακής Γνώμης, ο Σάββας Καλεντερίδης έχει το παρακάτω άρθρο

➤ να συμπληρώσω τον Σάββα Καλεντερίδη : μας άφησε και τον διάδοχό του Σάββα Τσενεκίδη, τον γιό του,  που αυτός κι' αν δεν βαδίζει πάνω στα χνάρια τη κυρού ατ'...

Μωμόγεροι & Κοτσαμάνια - #2

➤ συνεχίζουμε την ανάρτηση μας για τα Μωμογέρια με το δεύτερο μέρος
➤ παρουσιάζονται τα επόμενα τρία άρθρα (με κίτρινο)

ανάρτηση #1 : εδώ

α/α 3 :
Καμία αναφορά σε όμιλο χορευτών. Περιγράφει λεπτομερώς τον θίασο, το θεατρικό δρώμενο, τους χαρακτήρες, τους ρόλους και το θέαμα. Ένα μέλος του θιάσου, ο Άραψ (αράπης) που είναι ο πατέρας της απαχθείσης κόρης (μέλος του θιάσου επίσης), είναι «ανήρ μελαψός φορών είδος φουστανέλλλας, ως τους Βυζαντινούς εφίππους αξιωματικούς και έχων περί την οσφύν πολεμικήν ζώνην …» (σελίδα 3 παρακάτω). Αναφορές για τους μουσικούς, τους χορούς ομάλ, τικ (σελ. 2) κλπ.

α/α 4 :
Μικρό κείμενο 15 γραμμών. Αναφέρει «εφόρνανε ελλενικόν φορεσίαν με φουστανέλλας και περικεφαλαίας». Επίσης αναφέρει δύο χωριά της Ματσούκας, Καπήκϊοϊ και Λιβερά

α/α 5 :
Ο Π. Μελανοφρύδης είναι σκληρός στους χαρακτηρισμούς για τον τρόπο παρουσίασης του δρώμενου στα χωριά (Κομνηνά, Ασβεστόπετρα, Καρυοχώρι) της Μακεδονίας. Αλλά και συγκαταβατικός. Στο τέλος γράφει «ας φορέσουν και οι Μωμόγεροι φουστανέλλαν, προτιμώτερον χιλιάκις από τα ανυπόφορα κουρέλια και τα εκκωφαντικά κουδούνια και από τον διάλογον που εγίνετο συνήθως εις την τουρκικήν γλώσσαν»


άρθρο πίνακα #3:

άρθρο πίνακα #4

άρθρο πίνακα #5: 

Μωμόγεροι & Κοτσαμάνια - #1

[πρώτη δημοσίευση 3.5.2015] 

πρώτη από πέντε αναρτήσεις (βλέπε ετικέτα "Μωμόγεροι & Κοτσαμάνια"

➤ δεν είμαστε ειδικοί και πολύ περισσότερο δεν είμαστε ειδικοί στον χορό, στο τραγούδι, στο θέατρο. Απλά διαβάζουμε. Και διαβάζουμε τους παλιούς, δηλ. αυτούς που έζησαν στον ιστορικό Πόντο και που ήλθαν σε μια σχετικά μεγάλη ηλικία. Κανδηλάπτης, Παπαδόπουλος (Σταυριώτης), Φωστηρόπουλος, Κτενίδης, Μελανοφρύδης, Αβραμάντης, Μεταλλείδης, Άκογλου, Σακκάς, Φυλλίζης και πολλοί - πολλοί άλλοι.

➤ για τα Μωμογέρια επικρατεί μεγάλη σύγχυση αναφορικά με την αμφίεση των χορευτών δηλ. της φουστανέλας, της περικεφαλαίας, όχι σπάνια και της γραβάτας κλπ. Θα προσπαθήσουμε να ταξινομήσουμε τα άρθρα (*) και τις απόψεις των αρθρογράφων-μελετητών σχετικά με το εν λόγω θεατρικό δρώμενο. Κατόπιν, θα παραθέσουμε τις δικές μας θύμισες για τον τρόπο με οποίο παρουσιάζονταν τα Μωμογέρια στα δικά μας χωριά της Δράμας, την δεκαετία του 50 - αρχές 60. Στο τέλος ίσως προτείνουμε μερικά πράματα στις ομοσπονδίες οι οποίες πρέπει να αναλάβουν πρωτοβουλίες σχετικά με όποια αυθαιρεσία επιχειρείται στον χώρο της παράδοσης.

α/α 1.    Καμία αναφορά για φουστανελοφόρους, ούτε καν για όμιλο χορευτών. Δίνει κυρίως βάρος στην προέλευση του δρώμενου και ανάλυση των ρόλων των συντελεστών του θεατρικού σκέλους και του δρώμενου.
α/α 2.    Αναφέρεται στην πόλη της Τραπεζούντας, «εις την Τραπεζούντα ελάμβανον χρώμα εθνικόν με τον σπαθοφόρον φουστανελλοφόρον …». Δεν δίνει περισσότερες πληροφορίες για την ομάδα των χορευτών ενώ αντίθετα δίνει στοιχεία για το θεατρικό δρώμενο. Ο τονισμός στην φράση "χρώμα εθνικόν ..." χρήζει ερμηνείας.


(*) Ανατρέξαμε στο ψηφιακό αρχείο της ΕΠΜ καθώς επίσης στην δική μας βιβλιοθήκη, στο δίκτυο κλπ.
(**) Περιοδικά της 1ης περιόδου θεωρούμε αυτά στα οποία συγγραφείς και αρθρογράφοι υπήρξαν εκείνοι που γεννήθηκαν στον ιστορικό Πόντο, ήταν σε ηλικία που είχαν γνώση των πραγμάτων, δηλ. δεν ήλθαν στην Ελλάδα σε παιδική ηλικία. Σε αυτή την κατηγορία εντάσσονται όλοι εκείνοι που πρωταγωνίστησαν προκειμένου να καταγραφεί η παράδοση και όχι μόνο.

άρθρο πίνακα #1: 

άρθρο πίνακα #2 :

Mezardaki Pontos...

εδώ είναι τα σύνορα της καρδιάς μας κι' ακόμη παραπέρα. Σκάψτε μεμέτιδες και γεμίστε τα μουσεία σας. Πείτε στον κόσμο ότι είναι φερμένα από εσάς, από τις στέπες της μογγολίας που ήλθατε.

➤ πριν από κάποια χρόνια, ήμουν συνδρομητής σ΄ ένα Τούρκικο περιοδικό. Τ' όνομα του Atlas. Από αυτό το περιοδικό είναι οι παρακάτω σελίδες. Τούρκικα δεν ξέρω, κράτησα όμως το άρθρο γιατί κάτι λέει για ευρήματα στην Αμισό - Σαμψούντα. Τους αφήσαμε υλικό για να γεμίζουν τα μουσεία τους...
➤ όποιος/α ξέρει και θέλει να το μεταφράσει, ας σχολιάσει.

[πρώτη δημοσίευση Μάρτιος 2015]

το τραγούδι του νοσταλγού...

➤ ένας από τους μεγαλύτερους προύχοντες της Κρώμνης ήταν ο Γεώργιος Λαζαρίδης
➤ ήταν από τον οικισμό Παϊραμάντων
➤ ο γιός του Αλκιβιάδης, σπουδαγμένος γιατρός στο Παρίσι, κατέφυγε στο Κάϊρο για να γιατρευτεί από φυματίωση
➤ εκεί νοσταλγεί και γράφει...

ΠΕ, 1961, τ.133-134

ανέκδοτα Χαλδίας και Ματσούκας...

➤ ανεκδοτάκια - ΠΕ, 1953, τ.38-39

καλό μήνα - καλό φθινόπωρο

χρονολόγιο & εργογραφία Γ. Θ. Κανδηλάπτη

➤ ...ο πλήρης τίτλος είναι "χρονολόγιο και εργογραφία Γεωργίου Θ. Κανδηλάπτου-Κάνεως, ενός μαχόμενου δημοσιογράφου των δύο περασμένων αιώνων" της Μαρίας Κ. Βεργέτη
➤ το βιβλίο αυτό των 160 σελίδων το έχω ψηφιακά και το πιθανότερο είναι να το βρήκα να κυκλοφορεί ελεύθερα (σε pdf) στο δίκτυο
➤ το ξεφύλλισα για πρώτη φορά, ακολουθούν μερικές πρωτόγνωρες εικόνες
➤ έψαχνα να βρω την χρονολογία που έγραψε το βιβλίο του "οι μάρτυρες του Χριστιανισμού ή περί κρυπτοχριστιανών του Πόντου"
➤ την συγγραφέα κα. Βεργέτη την γνώρισα προσωπικά όταν για μερικά χρόνια (τα ηρωϊκά πρώτα...) ανταμώσαμε στον σύλλογο Αργώ Καλλιθέας
➤ δείτε την ανάρτησή μας από την σειρά "οι δάσκαλοι..." εδώ

[πρώτη δημοσίευση 20.7.2018]

 

από το blog Άμαστρις

ανέκδοτο : οι Γιμερίτ' ... (Ίμερα)

Ποντιακή Εστία, τεύχος 85

παρχανά (η), πληθ. τα παρχανάδας

από το Περσ. barhane=σταθμός οδοιπορικός, κατάλυμα ομάδας αγωγιατών, καραβανίου

ο γκιαβούρ Ιμάμ...

➤ ...και της Παναϊας το κουνίν
➤ από την ΠΕ, 1959, τ. 113-114 - του Φίλιππου Παππά (έχουμε αναρτήσεις με άρθρα του για την Ριζούντα αλλά και βιογραφικό).

αναρτήσεις μας για την Ριζούντα
αναζητήστε στην ετικέτα "Ριζούντα"

Χατζίκας Τάραλης

➤ Σάββας Παπαδόπουλος του Ιωάννη - οπλαρχηγός Χατζίκας Τάραλης. Από την Κερασούντα, μάλλον από το Κουλάκ Καγιά.
➤ στο δίκτυο βρήκαμε δύο αναφορές στον Τάραλη.

• υπάρχει ένα αρκετά μεγάλο άρθρο του Διαμαντή Λαζαρίδη στον 45ο τόμο της ΕΠΜ (Διαμαντής Λαζαρίδης, "Ο οπλαρχηγός Σάββας Ι. Παπαδόπουλος (Χατζίκας Τάραλης)", Αρχείον Πόντου, τομ. 45, σελ.66-78). Υπάρχει στην ψηφιακή βιβλιοθήκης της Επιτροπής, δυστυχώς, μόνο η 1η σελίδα (βλ. παρακάτω)
• στο blog της Γαράσαρης σε μία ανάρτηση - εδώ - υπάρχει μια ενότητα για τον Χατζίκα Τάραλη.

➤ το κείμενο που εμείς αναρτούμε είναι από το βιβλίο "η ωραία Κερασούντα" του Σάββα Ασλανίδη.

 

Κιουρτούν - #3

πρώτη δημοσίευση 11.3.2020

➤ τρίτη (τελευταία) ανάρτηση για το Κιουρτούν - πρώτη εδώ δεύτερη εδώ
➤ τα παρακάτω είναι από τον ταξιδιωτικό οδηγός Αν. Πόντος και από την εγκυκλοπαίδεια του Π.Ε.
➤ για τους ενδιαφερόμενους για την περιοχή υπάρχει ένα βιβλίο με τίτλο "η Σίμικλη της Χαλδίας" που έγραψε ο Σεβασμιότατος κ. κ. Παύλος (εκδ. Κυριακίδη). Θα αναρτήσουμε το επόμενο διάστημα - αναρτήθηκε εδώ
➤ οι χάρτες από το δίκτυο