Φάτσα ή Φαδισάνη ή Βαδισάνη...

πρώτη δημοσίευση 12.3.2021

 

🔻 την κατά 50% πατρίδα μας την είχαμε παραμελήσει...

🔻 παρ ότι έχουμε 21 αναρτήσεις - εδώ - για την Φάτσα, δεν υπήρχε ούτε μία με γενική παρουσίαση

🔻 η Οινόη και η Φάτσα είναι οι εκ πατρός πατρίδες μου. μάλιστα ο πατέρας μου γεννήθηκε στην Φάτσα το 1913

🔻 όταν βρέθηκα στον Πόντο το 1989 με το γκρουπ της Κρώμνης, κάνανε μια 20λεπτη στάση ειδικά για μένα. ρωτήσαμε κανα-δυό ανθρώπους για να βρούμε το πατρικό μου το οποίο ήταν πάνω στο ακρογιάλι. αυτές ήταν οι οδηγίες από τον πατέρα μου. "έβγαινε από την πόρτα του σπιτιού και βουτούσε στην θάλασσα για μπάνιο...". φυσικά δεν βρέθηκε τίποτα γιατί η ακτογραμμή έγινε δρόμος φαρδύς για πολεμικούς (τότε) λόγους...

🔻 η γιαγιά μου, όπως έχω ξαναγράψει, "ζούσε" στην Φάτσα και όχι στο χωριό μας στην Δράμα. μόνιμη κουβέντα της... "εμείς σην πατρίδαν..." και συμπλήρωνε κάθε φορά κάτι. από αυτήν άκουσα και έμαθα τις πρώτες πέντε - δέκα Γαλλικές λεξούλες.... "μπονζούρ μεζ ανφάν..." είναι σα να την ακούω τώρα... (τα μαθαίνανε στο παρθεναγωγείο της πόλης τους)

🔻 για το παππού από την Οινόη δεν ξέρω αλλά το σόι της γιαγιάς σίγουρα ήταν Κιμισχαναλίδες (Κιουρτούν, όπως μου έλεγε ο αλησμόνητος Διαμαντής Λαζαρίδης) που ήλθαν ποιος ξέρει πότε...

 

🔻 από τον ιστορικο-ταξιδιωτικό οδηγό της Infognomon ότι ακολουθεί. επίσης για την εκκλησία που βρέθηκε στο βυθό της λίμνης Gaga από το ιντερνετ.

 

Air Pontus #2020.01 : η Χερίανα και τα χωριά της

➤ πάει πολύς καιρός από τότε που υποσχέθηκα μια καλή περιήγηση πάνω από την Χερίενα και τα χωριά της
➤ στο video αναφέρεται το μέρος "κάστρο" και το Μοναστήρι Αγ. Γεωργίου ή Δεβρεντζή
➤ όπου κάστρο είναι αυτό της Λευκόπετρας - και για τα δύο ανάρτησή μας εδώ 
➤ δείτε επίσης ένα video για το κάστρο και το μοναστήρι από την σελίδα της κας Βαρβάρας Χαραλαμπίδου εδώ

δείτε το σε μεγάλη ανάλυση / διάρκεια 6,5 λεπτά

από την σελίδα εδώ

πώς ξανάσμιξαν στον Πόντο θεία και ανιψιός μετά από 60 χρόνια

πρώτη δημοσίευση 28.9.2016

► πηγή : pontos-news.gr - 18.12.2014
► του Τάσου Κ. Κοντογιαννίδη

Τσαρσαμπά, το χωριό της Παρθένας Ζουρνατζίδου
απ' όπου το 1920 οι Τούρκοι έστειλαν 700 Έλληνες στην εξορία

► το 1979 στο ποντιακό χωριό Κομνηνά Ξάνθης συνέβη στην οικογένεια Ζουρνατζίδη ένα συγκλονιστικό γεγονός, που δεν θα το πίστευαν ούτε στο πιο ακραίο όνειρό τους ! Θεωρούσαν ένα μέλος της οικογένειάς τους, την Παρθένα Ζουρνατζίδου, νεκρή για εξήντα ολόκληρα χρόνια, ώσπου εντελώς τυχαία ανακάλυψαν ότι ζει σε ένα χωριό του Πόντου. Τότε ένας ανιψιός της, ο Σταύρος Ζουρνατζίδης, "εκστράτευσε" στον Πόντο, την βρήκε και την έφερε στην Ελλάδα, για να εκτυλιχθούν στο χωριό Κομνηνά της Ξάνθης συγκινητικές στιγμές όταν πληροφορούσε τους κατοίκους κι πληροφορούνταν και η ίδια για την τύχη συγγενών και φίλων κατά τη μαύρη περίοδο 1919-1922.

► ο Σταύρος Ζουρνατζίδης ήταν συγχωριανός μου στα Κομνηνά. Έζησα μαζί του όλη την αγωνία μέχρι να βρει τη θεία του και να την φέρει στο χωριό. Και τότε είχα γράψει μια ολόκληρη σελίδα στην εφημερίδα Ακρόπολη για το συγκινητικό αυτό θέμα.

► η Παρθένα Ζουρνατζίδου (στη φωτογραφία με την εγγονή της, τη δεκαετία του 1970) κατοικούσε στην Τσαρσαμπά, λίγα χιλιόμετρα έξω από τη Σαμψούντα, και ήταν το 1920 μια όμορφη κοπέλα 20 ετών. Λίγο πιο πέρα από το σπίτι της έμενε ο ανιψιός της Σταύρος Ζουρνατζίδης, 12 ετών τότε, γιος του αδελφού της. Το 1920 η Τσαρσαμπά, όπως και όλες οι πόλεις του Πόντου, γνώρισαν μεγάλους διωγμούς, εξορίες και σκοτωμούς. Κατά το φθινόπωρο τμηματικά άρχισαν να στέλνουν στην εξορία το ελληνικό στοιχείο… Ο Σταύρος Ζουρνατζίδης θυμάται και αφηγείται (εν έτει 1979, ακριβώς πριν από 35 χρόνια):

"Ένα πρωί μάζεψαν μια μεγάλη ομάδα 700 ατόμων, Έλληνες, και τους είπαν ότι θα πάνε σε άλλη περιοχή. Στην ομάδα αυτή ήταν και η θεία μου η Παρθένα, καθώς και οι μισοί συγγενείς μας. Μετά από λίγο καιρό μάθαμε ότι από την ομάδα αυτή δεν επέζησε κανένας συγγενής μας. Άλλοι πέθαναν από το κρύο μέσα στα χιόνια, άλλοι από την πείνα και την κακουχία, κι άλλους τους σκότωσαν. Έτσι μείναμε με την εντύπωση ότι και η θεία μου χάθηκε. Δυο χρόνια μετά, αφού υποστήκαμε τα πάνδεινα, φύγαμε στην Ελλάδα και εγκατασταθήκαμε στο χωριό Κομνηνά της Ξάνθης".

Ας δούμε όμως τι αφηγείται (το 1979) η Παρθένα από τη στιγμή που την πήραν στην εξορία.
"Στην εξορία τραβήξαμε πολλά. Στην πορεία οι ηλικιωμένοι έπεφταν από την εξάντληση και τους εγκατέλειπαν, όπως και τα μικρά παιδιά που έπεφταν λιπόθυμα από την πείνα και την εξάντληση. Έμεναν άταφοι και τους έτρωγαν τα αγρίμια. Όσο περνούσε ο καιρός όλο και λιγοστεύαμε. Μια μέρα με πλησίασε ένας Τούρκος αποσπασματάρχης και μου είπε "Θέλω να σε παντρευτώ. Αν αρνηθείς θα σ’ εκτελέσω μαζί με τους συγγενείς σου". Αρνήθηκα στην αρχή, αλλά από τις πολλές απειλές κάμφθηκα και τον παντρεύτηκα. Μετά από λίγο καιρό μ’ έκανε κι αλλαξοπίστησα.

» Μου έδωσαν το όνομα Αϊσέ. Μετά από μήνες, ο άνδρας μου πήρε μετάθεση στα Κοτύωρα (Ορντού) και αναγκαστικά τον ακολούθησα. Το ασκέρι με τους εξορίστους, όσους είχαν απομείνει, δεν γνωρίζω τι τύχη είχε. Ο άνδρας μου μου φερόταν καλά και φρόντιζε να με κάνει ευτυχισμένη. Μάλιστα αποκτήσαμε κι ένα κοριτσάκι. Το 1936, αν θυμάμαι καλά, πέθανε ο άνδρας μου και μετά από λίγα χρόνια πάντρεψα την κόρη μου. Τότε είχα όλη την ευκαιρία να ψάξω για συγγενείς και πατριώτες. Δεν γνώριζα αν υπάρχουν, και αν υπάρχουν πού βρίσκονται...

» Ξεκίνησα να πάω στη Σαμψούντα να ψάξω, να ρωτήσω, μήπως και είμαι τυχερή. Και πάντα με το φόβο μην ανακαλύψουν τι ψάχνω... Σοφίστηκα ένα τέχνασμα και σε κάποιον είπα ψέματα, ότι αν ξέρει κανέναν Έλληνα στην πόλη να μου τον συστήσει για να με πληροφορήσει το μέρος που είχε κρύψει λίρες ο πατέρας μου και θα έπαιρνε κι αυτός το μερτικό του.

» Το κόλπο έπιασε. Κάποιος με πληροφόρησε για τον Μαχίρ ο οποίος τούρκεψε σε ηλικία 8 ετών! Οι γονείς του είχαν σκοτωθεί και κάποια φιλική γειτονική τουρκική οικογένεια τον υιοθέτησε. Ο Μαχίρ διατηρούσε ένα μεγάλο καφενείο στη Σαμψούντα καθώς και άλλα καταστήματα. Ήταν πανέξυπνος, πλούτισε, παντρεύτηκε μάλιστα και μια Τουρκάλα. Γρήγορα βρήκα τον Μαχίρ, τον ρώτησα και μου είπε ότι κατά καιρούς περνούν μερικοί δικοί μας από το μαγαζί του. Τότε τον παρακάλεσα να δίνει σε όποιον βλέπει τη διεύθυνση και το τηλέφωνό μου για να έχω μια επαφή..."

Εδώ σταματούν οι προσπάθειες της Παρθένας ή Αϊσέ. Οι ελπίδες της να βρει συγγενή της ήταν μηδαμινές. Ωστόσο ήλπιζε... Τη σκυτάλη της αφήγησης πήρε κατόπιν ο Σταύρος :

"Πριν από μερικά χρόνια, κάποιος Τσακίρης από ένα χωριό της Δράμας πήγε εκδρομή στον Πόντο για να δει τα μέρη όπου γεννήθηκε και να επισκεφτεί και το πατρικό του σπίτι. Συμπτωματικά μπήκε στο καφενείο του Μαχίρ και παρήγγειλε καφέ για να πιει. Ενώ έπινε τον καφέ του, ο Μαχίρ τον ρωτά από πού είναι. Από την Ελλάδα, απαντά ο Τσακίρης. Τότε του αποκάλυψε πως πριν από μερικά χρόνια πέρασε μια Ελληνοτουρκάλα που αναζητούσε χαμένους συγγενείς της και έδωσε στον Τσακίρη τη διεύθυνσή της. Ήταν η θεία μου! Ο Μαχίρ μετά από λίγες μέρες πέθανε, το μήνυμα όμως της θείας μου δόθηκε σε ελληνικά χέρια.

» Πριν από αρκετούς μήνες, ενώ ο Τσακίρης αφηγείτο σε καφενείο του χωριού του τις εντυπώσεις του από το ταξίδι εκείνο, ανέφερε και το ονοματεπώνυμο και τη διεύθυνση μιας Ελληνοτουρκάλας. Στο καφενείο μέσα παρακολουθούσε τη συζήτηση και ένας συγχωριανός μου. Μόλις άκουσε το όνομα, τινάχτηκε όρθιος! "Είναι συγγένισσά μας !" είπε. Αμέσως με ειδοποίησε, πήγα στο χωριό της Δράμας, πήρα τη διεύθυνση, αλληλογράφησα με τη θεία μου και βεβαιώθηκα ότι ήταν αυτή ! Τίποτα πλέον δεν με κρατούσε. Έβγαλα διαβατήριο και πήγα στην Τουρκία...

Ο μακαρίτης σήμερα Σταύρος Ζουρνατζίδης (δεξιά)
από το χωριό Κομνηνά Ξάνθης,
με τον φίλο του Ανέστη Παπαδόπουλο
από το χωριό Ταξιάρχες Δράμας

 
» [...] Ήταν η ώρα 7 το πρωί όταν ο ταξιτζής μ’ άφησε έξω από την πόρτα του σπιτιού της. Τα γόνατά μου έτρεμαν, η καρδιά μου από τους δυνατούς χτύπους πήγαινε να σπάσει... Πήρα βαθιές ανάσες κι ανέβηκα τις λίγες σκάλες. Χτύπησα την τζαμόπορτα και περίμενα... Ξαφνικά ανοίγει η πόρτα και βγαίνει μια ηλικιωμένη γυναίκα. Υπέθεσα ότι πρέπει να είναι αυτή. Είπα το όνομά μου, 
Σταύρος! "Ισταυρί;" έκανε εκείνη κι πέσαμε ο ένας στην αγκαλιά του άλλου και κλαίγαμε επί δύο ώρες περίπου χωρίς να πούμε λέξη... Κοιταγόμασταν στα μάτια, αγκαλιαζόμασταν, κλαίγαμε, χωρίς να μπορούμε να βγάλουμε από το στόμα μας λέξη...

» Έμεινα αρκετές μέρες στην Ορντού. Της διηγήθηκα και μου διηγήθηκε τα παλιά και κλαίγαμε... Γρήγορα φρόντισε ο γαμπρός της, ένα εξαίρετο παιδί, της έβγαλε διαβατήριο και την έφερα στην Ελλάδα για λίγο καιρό ...".

Η συνέχεια της συγκίνησης μεταφέρθηκε στα Κομνηνά Ξάνθης. Όλοι οι μεγάλοι σε ηλικία κάτοικοι του χωριού, κυρίως του Φελέκ Μαχαλά, που κατάγονταν όλοι από την ίδια περιοχή, συγκεντρώθηκαν στο σπίτι του Σταύρου και ρωτούσαν τη γεμάτη χαρά Παρθένα "Τ’ εμετέρ’ ντο ένταν;" Και για όσους ήξερε έδινε την απάντηση: "Εφέκαν τ’ οστούδε τουν σα ρασσία ..."

Η Παρθένα Ζουρνατζίδου έμεινε περίπου έναν μήνα στα Κομνηνά και κατόπιν επέστρεψε στην Τουρκία, αφού εκπλήρωσε μια μοναδική και απίστευτη επιθυμία της, να δει χαμένους συγγενείς της. "Ήταν από το Θεό", έλεγε.

Φεύγοντας από την Ελλάδα η Παρθένα Ζουρνατζίδου, ή Αϊσέ, είχε πει στον ανιψιό της Σταύρο ("Σταυρίκα" για τους χωριανούς του), την εξής φράση: "Ελπίζω να σε ξαναδώ με τα μάτια αυτού του κόσμου και όχι του αλλουνού ...".
 
Η Παρθένα και ο Σταυρίκας δεν αξιώθηκαν έκτοτε να ξανασμίξουν, να βρεθούν και να μιλήσουν. Βλέπονται τώρα όχι με τα μάτια αυτού του κόσμου, αλλά του αλλουνού !...

Ποντιακά δημοτικά τραγούδια

πρώτη δημοσίευση 2.6.2022

 

📢 από τα ΠΦ, τεύχος 13 του 1937

📢 δύο ενότητες του Δ.Κ. Παδαδόπουλου (Σταυριώτης) και μία του Γ.Θ. Κανδηλάπτη

📢 επίσης μια φωτο από την Κρώμνη (φορεσιές) και ένα ανέκδοτο

 

τα ανταρτοχώρια του Αγιού τεπέ από τον Μ. Καϊκουνίδη... - #3

τρίτη ανάρτηση της σειράς : χωριό Τσάμαλαν
πρώτη εδώ - δεύτερη εδώ - περιγραφή οδοιπορικού εδώ 

 

φωτορεπορτάζ : 

➤ φωτογραφίες από το "δικό" μου χωριό, το Τσάμαλαν, του εκ μητρός παππού μου..., αντάρτης και ο ίδιος, γεννημένος το 1900 - ανάρτησή μας εδώ 

➤ για όποιον/α ενδιαφέρεται, έχουμε μέχρι τώρα 25 αναρτήσεις για την περιοχή του Αγιού Τεπέ - βλέπε ετικέτα

➤ Μιχάλη Καϊκουνίδη, τις ευχαριστίες μου για όλο το υλικό που μας έστειλες και που μας ταξίδεψες στις πατρίδες της καρδιάς μας.

 

[αναρτήθηκε Σεπτέμβριος 2019]

χωριό Κερπισλί Θεμίσκυρας

πρώτη δημοσίευση 25.7.2020

➤ ένα ακόμη χωριό της περιφέρειας της Θεμίσκυρας, το Κερπισλί
➤ το κείμενο που ακολουθεί είναι από την ΕΞΟΔΟ Ε' του ΚΜΣ
➤ το χωριό είναι ΝΔ και όχι ΒΔ όπως αναφέρει το κείμενο
➤ ακολουθεί ένας πίνακας με όλα τα χωριά της περιφέρειας αλλά δεν σημειώσαμε που το βρήκαμε.

προσκύνημα στον αλησμόνητο Πόντο... / #6

πρώτη δημοσίευση 1.6.2022

🔻 το ΒΗΜΑ της ΕΛΘ, Μάϊος 1962 (φύλλο #24)

🔻 έκτο μέρος - πρώτο εδώ / δεύτερο εδώ / τρίτο εδώ / τέταρτο εδώ / πέμπτο εδώ

🔻 ίσως το καλύτερο μέρος του ταξιδιού και κυρίως της αφήγησης...

🔻 μερικά σημεία : 

• δίνουν οδηγίες στους σημερινούς κατοίκους της Κρώμνης για το που βρίσκονται κάποιες τοποθεσίες όπως η τοποθεσία "Κουρσουμλή τας" γιατί συνεχίζεται η κόντρα και ο σφετερισμός περιοχών μεταξύ Λαραχανής και Κρώμνης
• περιγράφουν τι βρήκαν σε όλα τα χωριά Κρώμνης & ίμερας
• αναφέρεται ο Γιώργος Χατζηπαναγιωτίδης, αυτός που έχτισε την βρύση στο "αψύν νερόν" - κάτι μου λέει ότι είναι από την ίδια οικογένεια του Πάντζου Χατζηπαναγιωτίδη (διαβάστε τις δύο αναρτήσεις μας γι' αυτόν τον αφανή ήρωα)

🔻 η σελιδοποίηση της εφημερίδας δεν προσφέρεται για τις ιντερνετικές σελίδες μας γι' αυτό κατεβάστε τα κείμενα από τους συνδέσμους και διαβάστε τα. Ειδικά οι καταγόμενοι από εκείνες τις περιοχές...

🔻 θυμίζουμε ότι το προσκυνηματικό αυτό ταξίδι έγινε το 1961

🔻 download εδώ_1 / εδώ_2

 

 

τα ανταρτοχώρια του Αγιού τεπέ από τον Μ. Καϊκουνίδη... - #2

φωτορεπορτάζ : 

➤ νέες φωτογραφίες από το Αγιού τεπέ αλλά από την πλευρά της Γαράτουσλας
➤ όπως βλέπετε, είναι όλο δασωμένο. δεν ξεπερνάει τα 1.000 μέτρα. τα χωριά που το περιβάλουν από την ανατολική και βόρεια πλευρά ήταν όλα Ελληνόφωνα και ανήκαν στην περιφέρεια της Τεκιάς
➤ αναρτήσεις μας για τα :

   • Τσιμενλί : 1
   • Φουντουτσάχ : 2
   • Τσάμαλαν : 3
   • Τοϊγάρ : 4 
   • Καράπερτσιν : 5

 

➤ για την Γαράτουσλα αναζητήσαμε επιπλέον στοιχεία αλλά στάθηκε αδύνατο να βρούμε μέχρι σήμερα. (σχόλια όποιος/α γνωρίζει)

➤ φυσικά ήταν και άλλα χωριά. η περιφέρεια της Τεκιάς ήταν 45 χωριά

καλό μήνα