τρία άρθρα, ένα θέμα...

πρώτη δημοσίευση 8.12.2016

1. όλα ξεκίνησαν με το ποίημα που έγραψε μια γιαγιά Κρεμέτσα και δημοσιεύθηκε στο τεύχος 89-90 της ΠΕ το 1957.

 

2. ο Παντελής Μελανοφρύδης, το διαβάζει, νουνίζ και νουθετεί τους νέους μας...

ΠΕ, 1957, τ. 94-95

3. παίρνει την σκυτάλη ο Σάββας Παπαδόπουλος, εκπροσωπώντας την Ποντιακή νεολαία (30χρονος τότε...) και απαντά, δηλώνει, παρακαλεί...
(ο Σάββας Παπαδόπουλος είναι αυτός που έγραψε το βιβλίο "Ποντιακά λαογραφικά σύμμεικτα", γεννηθείς στο Μαυρόβατο Δράμας το 1928) ανάρτηση μας εδώ
 

ΠΕ, 1958, τ. 100

ο Ελληνικός πληθυσμός του Πόντου

➤ οι Έλληνες του Πόντου πριν το Γενικό Πόλεμο (πρώτος Π.Π.) του 1914 ανέρχονταν σε 700.000 κατοίκους. Αριθμός που αναγνωρίσθηκε επίσημα από την κυβέρνηση του Κιαμήλ Πασσά. Η στατιστική της Μαύρης Βίβλου η οποία εκδόθηκε από το Κεντρικό Συμβούλιο του Πόντου στα 1922 αναφέρει:
   ➽ "οι σφαγέντες και οπωσδήποτε εξολοθρευθέντες Έλληνες του Πόντου από το 1914 μέχρι το 1922 ανέρχονται εις τους εξής αριθμούς :

• περιφέρεια Αμασείας 134.078
• περιφέρεια Ροδοπόλεως 17.479
• περιφέρεια Χαλδείας-Κερασούντας 64.582
• περιφέρεια Νεοκαισαρείας 27.216
• περιφέρεια Τραπεζούντας 38.435
• περιφέρεια Κολωνίας 21.448
• σύνολο 303.238

➤ μέχρι την Άνοιξη του 1924 το τραγικό μαρτυρολόγιο των Ποντίων περιέλαβε ακόμα 50.000 νεομάρτυρες στην πλειοψηφία τους γυναικόπαιδα. "Η εις ανθρώπινον υλικόν απώλειαι, των Ποντίων δύναται να υπολογισθεί από του Γενικού πολέμου μέχρι Μαρτίου 1924 εις τριακοσίους πεντήκοντα τρεις χιλιάδες φονευθέντας απαγχονισθέντας και αποθανόντας εκ πείνης ασθενειών και κακουχιών".
(δηλαδή το 50% του συνόλου του Ποντιακού πληθυσμού)
από την "σύγχρονη γενική ιστορία του Πόντου" του Γ. Κ. Βαλαβάνη, σ.23-24
➤ το σύνολο του πληθυσμού της Εκκλησιαστικής περιφέρειας Αμάσειας (Αμάσεια – Σαμψούντα –Τσαρσαμπάς – Μπάφρα - Σινώπη) ήταν 183.000 κάτοικοι. Από αυτούς έχουμε "φονευθέντας απαγχονισθέντας και αποθανόντας εκ πείνης ασθενειών και κακουχιών" οι 134.078 - δηλαδή το 73.26% του πληθυσμού της περιφέρειας αυτής δεν επέζησε,
➤ είναι το μεγαλύτερο ποσοστό απωλειών από όλες τις εκκλησιαστικές περιφέρειες του Πόντου.

οι εκκλησιαστικές περιφέρειες στον Πόντο

➤ τον παραπάνω χάρτη τον δημοσιεύσαμε για πρώτη φορά το 1997 στην ιστοσελίδα www.pontos.org Τότε τον είχαμε χωρισμένο σε δύο μέρη, Ανατολικός & Δυτικός Πόντος. Μπορείτε να τον κατεβάσετε σε μεγάλη ανάλυση [4640 X 3184 pixels] εδώ

πρώτη δημοσίευση Δεκέμβριος 2014

Μονή Θεοσκεπάστου - Μονή Αγίου Σάββα - τοπογραφικός χάρτης Τραπεζούντας

➤ από τον ταξιδιωτικό οδηγό Αν. Πόντος της Infognomon οι δύο μονές και από το λεύκωμα "Ζωντανές μνήμες του Πόντου"
➤ ο τοπογραφικός χάρτης που συνέταξε ο Δημήτριος Φυλλίζης κατά την περίοδο της Ρώσικης κατοχής της πόλης - ανάρτηση μας για το βιβλίο του "οι τελευταίες ημέρες της Τραπεζούντας" εδώ
➤ ο χάρτης αυτός έχει μερικά σημεία της παρουσίας των Ρωμιών εκεί. Είναι μια πρώτη έκδοση και φυσικά θα εμπλουτισθεί με περισσότερα σημεία ενδιαφέροντος τον επόμενο καιρό
➤ είναι αρκετά μεγάλος, 6466 X 4446 pixels, γι' αυτό μπορείτε να τον κατεβάσετε εδώ 

 

[πρώτη δημοσίευση 9.4.2019]

από το δίκτυο

 

Μονή Θεοσκεπάστου

πρώτη δημοσίευση 6.3.2022

 

➤ άρθρο της Ποντιακής Γνώμης, φύλλο Σεπτέμβριος 2021

➤ άλλη ανάρτησή μας για την μονή εδώ

 

Σάββας Κανταρτζής #5 - πριν και μετά τον πόλεμο...

➤ θα συνεχίσουμε με μερικές ακόμη αναρτήσεις από το έργο του Σάββα Ι. Κανταρτζή "νίκη χωρίς ρομφαία - απομνημονεύματα" / έκδοση 1975
➤ όλες oi αναρτήσεις μας από το έργο του συγγραφέα στην ετικέτα Σ. Κανταρτζής εδώ
➤ με την λέξη πόλεμος εννοεί τον Α' παγκόσμιο πόλεμο αλλά αναφέρεται και στους Βαλκανικούς πολέμους, στην ειρηνική ζωή αλλά και στην επανάσταση του 1908 των νεότουρκων
➤ σημείο (*) στην 3η σελίδα (102 του βιβλίου) : εμείς γνωρίζουμε ότι οι Ρωμιοί το 1908 θεώρησαν ότι η επανάσταση αυτή των νεότουρκων τους ευνοεί και γενικά συμμετείχαν στους εορτασμούς. είναι κλασική η φωτογραφία με μια μπάντα Ρωμιών, μάλλον στα Σούρμενα, να συμμετέχει στους εορτασμούς των τούρκων.

[πρώτη δημοσίευση 15.6.2019]

Σάββας Κανταρτζής #4 : Ελλάς – Γαλλία προδοσία…

➤ τέταρτη ανάρτηση μας από το βιβλίο του Σάββα Κανταρτζή "νίκη χωρίς ρομφαία"

➤ είναι ίσως η μεγαλύτερη προδοσία που έγινε εις βάρος της Ελλάδας από τους χθεσινούς της "συμμάχους". Είναι η πιο ξεδιάντροπη μεταστροφή των συμπολεμιστών στην συμμαχία του Α' ΠΠ ( εδώ ) υπέρ του μουσταφά κεμάλ.
➤ διαβάστε όλο το άρθρο. Όσοι δεν έχουν πολύ χρόνο ας διαβάσουν μόνο τα σημεία που έχω κιτρινίσει
➤ όλες oi αναρτήσεις μας από το έργο του συγγραφέα στην ετικέτα Σ. Κανταρτζής εδώ

[πρώτη δημοσίευση Οκτώβριος 2016]

από το βιβλίο του Ροβήρου Μανθούλη,
το ημερολόγιο του εμφύλιου διχασμού 1900-1974

Νίκος Καπετανίδης - Real News 27.2.2022

πρώτη δημοσίευση 5.3.2022

 

➤ στο φύλλο της 27.2.2022 η εφημερίδα Real News είχε ένα ολοσέλιδο άρθρο για τον Νίκο Καπετανίδη

➤ συντάκτης ο δημοσιογράφος Τάσος Κοντογιαννίδης

➤ το άρθρο μπορείτε να το κατεβάσετε για ευκολότερη ανάγνωση από εδώ

➤ άλλες αναρτήσεις μας για τον Καπετανίδη εδώ και εδώ

οικισμοί Ρωμιών στον Πόντο

πρώτη δημοσίευση 5.9.2016

➤ αναρωτήθηκα τελευταία για το πλήθος των οικισμών στον Πόντο. Ρώτησα λοιπόν τον Διαμαντή Λαζαρίδη (...άπειρα χρόνια αντιπρόεδρος, γραμματέας στην ΕΠΜ) να μας πει πόσοι ήταν οι οικισμοί στον Πόντο που κατοικούσαν Ρωμιοί.
➤ μας απάντησε :
"...χωριά 1013, κωμοπόλεις 41, πόλεις 11 κατά τον Πανάρετο Τοπαλίδη.
Κατ΄ άλλους συγγραφείς (Σκαλιέρης, Δημ. Οικονομίδης) διαφοροποιούνται οι αριθμοί. Εκεί που ανακύπτει το πρόβλημα είναι στους οικισμούς με μικτό πληθυσμό (Ελλήνων και Τούρκων και σε κάποιες περιπτώσεις και Αρμενίων, πριν από τη σφαγή τους). Τα παραπάνω στοιχεία ανάγονται στο 1913. Κατά τη δική μου γνώμη οι αμιγώς Ελληνικοί οικισμοί μαζί με τους οικισμούς όπου υπερτερούσε το Ελληνικό στοιχείο, ο συνολικός αριθμός τους 1.300 έως 1.400"
➤ στην συνέχεια ανέτρεξα στα βιβλία του ΚΜΣ
να τι αναφέρει ο 3ος τόμος της Εξόδου…

και ένα σχόλιο ...
προσέξτε τους αριθμούς :

• 1.454 οικισμοί στον Πόντο
• για 795 βρέθηκαν πληροφορητές, δηλ. όλοι αυτοί που συμμετείχαν στην μεγάλη έρευνα και έτσι δημιουργήθηκε το αρχείο προφορικής παράδοσης του ΚΜΣ
• για το υπόλοιπο των 659 οικισμών δεν βρέθηκαν πληροφορητές, ίσως ο κ. Φίλης ξέρει τους λόγους… (όταν γράφτηκε το άρθρο, ο κύριος αυτός κοτσανολογούσε...)

μητροπόλεις στον Πόντο : μητρόπολη Νεοκαισάρειας

πρώτη δημοσίευση 4.3.2022

 

➤ μικρή σειρά με άρθρα για τις μητροπόλεις στον Πόντο

➤ τέταρτη ανάρτηση για την μητρόπολη Νεοκαισάρειας από τον ιστορικό-ταξιδιωτικό οδηγό "Αν. Πόντος" της Infognomon

➤ η αναφορά γι αυτήν την μητρόπολη γίνεται μέσα στο λήμμα "Κοτύωρα" και έχει πολύ λίγες πληροφορίες

 

Ηλίας Μακρής - Καθημερινή 3.3.2022

Σάββας Κανταρτζής - #1

πρώτη δημοσίευση 5.11.2019

➤ είναι ο πρώτος συγγραφέας - δημοσιογράφος που έγραψε για την γενοκτονία. ήταν το 1975 όταν εξεδόθη το έργο του "νίκη χωρίς ρομφαία" όπου στον δεύτερο τόμο αναφέρει την λέξη "γενοκτονία" (*) - δείτε παρακάτω το σχετικό άρθρο.
   • δείτε όλες τις αναρτήσεις μας από το παραπάνω έργο στην ετικέτα Σ. Κανταρτζής εδώ

➤ τα παρακάτω είναι από το δίκτυο :
   • ο καλύτερος δημοσιογράφος του 20ού αιώνα στην Πιερία υπήρξε αναμφισβήτητα ο πολυγραφότατος Σάββας Κανταρτζής: ισχυρή ποντιακή προσωπικότητα, συνεταιριστής, φίλος του Λεωνίδα Ιασωνίδη, οπαδός των Φιλελευθέρων και μαχητής της Αριστεράς για ένα διάστημα (εξορίστηκε για τις ιδέες του στον Αϊ-Στράτη), επίλεκτο μέλος της Εκκλησίας των Ευαγγελικών της πόλης, εκδότης της εφημερίδας "Νέα Εποχή" αλλά και δημοσιογράφος σε εφημερίδες της Θεσσαλονίκης, ο Σάββας Κανταρτζής (Κοτύωρα 1900 - Κατερίνη 1985) περιέγραψε με ακρίβεια και σεβασμό στην αλήθεια τη μοίρα του Ποντιακού Ελληνισμού.
    • από τον δεκατριών τόμων όγκο των απομνημονευμάτων, που άρχισε να εκδίδει το 1972, τρεις τόμοι είναι αφιερωμένοι στην τραγωδία του Πόντου. Ο Κανταρτζής περιγράφει με ζωντάνια τα πρώτα του γράμματα στο ελληνικό σχολείο των Κοτυώρων, στην Ψωμιάδειο Σχολή, τα πρώτα μηνύματα αλλαγής της οθωμανικής πολιτικής, την εξορία στον Καύκασο για να αποφύγει τα αντίποινα των Τούρκων, τις θηριωδίες του Τοπάλ Οσμάν και του Κεμάλ. Κατατοπιστικές και άκρως ενδιαφέρουσες είναι ακόμη και οι πρώτες (αρνητικές) εντυπώσεις του από την πόλη της Κατερίνης, όταν την αντικρίζει πρώτη φορά το 1925.

(*) η επισήμανση αυτή έγινε σε σχόλιο σε ανάρτησή μας από τον κ. Στάθη Ταξίδη τον οποίο ευχαριστούμε.

δείτε όλη την ανάρτηση για το Μπέϊαλαν εδώ

Χαράλαμπος Κιαγχίδης (1908 - 1983)

➤ Χαράλαμος Κιαγχίδης, γεννημένος το 1908 στα Λειβάδια της Γαλίαινας
➤ ιστορικός πρόεδρος της Ευξείνου Λέσχης Θεσσαλονίκης και η ψυχή της επανίδρυσης της μονής του Αγ. Γεωργίου του Περιστερεώτα στο Ροδοχώρι Ναούσης
➤ ίσως από το ίδιο σόϊ του Ιωάννη & Νικολάου Κιαγχίδη, από το ίδιο χωριό, Λειβάδια της Γαλίαινας
➤ οι παραπάνω είχαν συστήσει αντάρτικη ομάδα που έδρασε την 2η περίοδο του αντάρτικου στην περιοχή τους - ανάρτησή μας εδώ
➤ υπάρχει ένα πολύ αναλυτικό άρθρο του Θεοδόση Κυριακίδη για τον Χ.Κ. εδώ

[πρώτη δημοσίευση Ιούνιος 2018]
 

από την Εγκυκλοπαίδεια του Π.Ε.

οι Αμαζόνες...

➤ Α. από τη Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού, Μ. Ασία
➤ Β. άρθρο του Λεωνίδα Ιασονίδη από τα ΧτΠ, έτος 1944, τ. 11-12 / όλες οι αναρτήσεις μας για τον Λ. Ι. εδώ


Α.
     1. Σχέσεις – ετυμολογία ονόματος
Οι Αμαζόνες φέρονται ως κόρες του θεού Άρη και της νύμφης Αρμονίας. Δεν υπάρχει αξιόπιστη ετυμολογία του ονόματος «Αμαζών», που πρωτοαπαντά στην Ιλιάδα από ρίζα που δεν είναι μάλλον ελληνική. Οι περισσότερες όψιμες πηγές ωστόσο το ετυμολογούν από το στερητικό «α-» και το «μαζός» (= μαστός), επειδή λέγεται ότι οι Αμαζόνες συνήθιζαν σε νηπιακή ηλικία να ακρωτηριάζουν τον ένα ή και τους δύο μαστούς τους ώστε να μην εμποδίζονται στις στρατιωτικές τους δραστηριότητες. Μια δεύτερη εκδοχή αναγνωρίζει ως δεύτερο συνθετικό όχι το «μαζός» αλλά το «μάζα» (= κρίθινο ψωμί), αναφορά ίσως στη συνήθειά των Αμαζόνων να τρώνε κυρίως κρέας, και μάλιστα σαύρες, φίδια, σκορπιούς, χελώνες.

     2. Πατρίδα
Οι περισσότερες αρχαίες γραπτές πηγές εντοπίζουν το βασίλειο των Αμαζόνων στην περιοχή της αρχαίας Βιθυνίας, κοντά στον ποταμό Θερμώδοντα. Ορίζουν όλες τις πεδιάδες και τα βουνά γύρω από τον ποταμό, με πρωτεύουσα τα Θεμίσκυρα 
➔ ανάρτησή μας για τα Θεμίσκυρα εδώ

➤ όλο το άρθρο εδώ


Β.

μητροπόλεις στον Πόντο : μητρόπολη Κολωνείας

πρώτη δημοσίευση 2.3.2022

 

➤ μικρή σειρά με άρθρα για τις μητροπόλεις στον Πόντο

➤ τρίτη ανάρτηση για την μητρόπολη Κολωνείας από τον ιστορικό-ταξιδιωτικό οδηγό "Αν. Πόντος" της Infognomon

➤ προηγούμενες : Ροδοπόλεως εδώ / Χαλδίας εδώ

 

Ποντιακοί μύθοι & ανέκδοτα

➤ τρεις χορταστικές σελίδες από τα ΠΦ, 1937, τ. 13
➤ όλα στα Ποντιακά - υπάρχει και λεξιλόγιο για το καθένα από τα πέντε.

βιβλίο "η Αμάσεια" - #6 : παρασκευή παστουρμά...

➤ από την ειρηνική ζωή #5 (τελευταίο)
➤ είναι πέντε θέματα από την καθημερινή ζωή της πόλης όπως τα περιγράφει η συγγραφέας Ευδοκία Επέογλου - Μπακαλάκη.
➤ παρασκευή παστουρμά και σουτζούκια

[πδ 24.7.2016] 

μητροπόλεις στον Πόντο : μητρόπολη Χαλδίας

πρώτη δημοσίευση 1.3.2022

 

➤ μικρή σειρά με άρθρα για τις μητροπόλεις στον Πόντο

➤ δεύτερη ανάρτηση για την μητρόπολη Χαλδίας από τον ιστορικό-ταξιδιωτικό οδηγό "Αν. Πόντος" της Infognomon

➤ διαβάζουμε "...το 1913 προσαρτήθηκε στη μητρόπολη η πόλη της Κερασούντας, όπου μεταφέρθηκε και η έδρα της, μέχρι το 1923"

 

βιβλίο "η Αμάσεια" - #5 : ο Χάμπο Ντεντές...

➤ από την ειρηνική ζωή #4
➤ είναι πέντε θέματα από την καθημερινή ζωή της πόλης όπως τα περιγράφει η συγγραφέας Ευδοκία Επέογλου - Μπακαλάκη.
➤ ο Χάμπο Ντεντές...

[πδ 23.7.2016]

καλό μήνα