Άνω Αμισός ή Κατίκιοϊ - #2

πρώτη δημοσίευση 14.6.2020

➤ δεύτερη ανάρτηση για το Κατίκιοϊ ή Κατήκιοϊ, δηλ. την Άνω Αμισό - πρώτη εδώ
➤ ότι ακολουθεί είναι από το βιβλίο του Ι. Κουλοχέρη - εδώ
➤ και το βιβλίο του Χρ. Σαμουηλίδη - εδώ
➤ η φωτογραφία της μαρμάρινης πλάκας είναι από την σελίδα του Μιχάλη Καϊκουνίδη και μάλλον βρέθηκε από κάποιους κατοίκους της περιοχής. βρίσκεται στον κήπο του αρχαιολογικού μουσείου της Αμάσειας (σχόλιο φίλης της σελίδας μας στο fb) 

➤ διαβάστε τι γράφει...

 

Άνω Αμισός ή Κατίκιοϊ - #1

πρώτη δημοσίευση 12.6.2020

➤ ο οικισμός Κατίκιοϊ κατά την εκτίμησή μας ήταν ότι είναι η Πλάκα για την Αθήνα. κάτι σαν τους παλαιούς και αριστοκράτες Αμισινούς...
➤ μέχρι σήμερα δεν είχαμε καμία πλήρη ανάρτηση για τον οικισμό της Άνω Αμισού
➤ να τι γράφει ο Ιάκωβος Κουλοχέρης στο βιβλίο του...

• "...δύο χιλιόμετρα νότια της Αμισού δεσπόζει ένα λόφος. Πάνω στον λόφο αυτό προέβαλλε περήφανα και αγέρωχα η Άνω Αμισός με τα κτίσματά της. Είχε στα πόδια της όλην την πόλη της Αμισού με την θάλασσα της, σαν θεαματικό πανόραμα..." (όλη η περιγραφή στην 2η συνέχεια)

➤ ότι ακολουθεί είναι από την εγκυκλοπαίδεια του Π.Ε. και εικόνες από τα παλιά περιοδικά.

εγκυκλοπαίδεια του Π.Ε.

δεν σημειώσαμε την πηγή

ΠΦ, 1936, Τ. 26

βιβλίο : Σαμψούντα – πόλη της φωτιάς

➤ υπάρχουν βιβλία τα οποία γράφονται για κάποιο λόγο, κάποιο σκοπό. Έχουν με άλλα λόγια μια αποστολή, έχουν κάτι να πουν. Στην αντίπερα όχθη, υπάρχουν βιβλία που γράφονται …έτσι, γιατί κάποιος θέλει να γεμίσει τον χρόνο του, γιατί θέλει να αφήσει μια γραφή σε όλους εμάς, να μείνει ο συγγραφέας του στην ιστορία. Μάλλον το ίδιο ισχύει και με τα ιστολόγια όλων μας. Δεν αναφέρομαι στο fb γιατί αυτό είναι κάτι διαφορετικό
➤ στην πρώτη κατηγορία των βιβλίων που έχουν κάτι να πουν, έχουν ένα σκοπό και μία αποστολή, εντάσσω το βιβλίο του Μιχάλη Καϊκουνίδη. Είναι ένα βιβλίο καταγραφής και τιμής της ρίζας του συγγραφέα χωρίς όμως να υπεισέρχεται καθόλου σε βαρετές μερικές φορές οικογενειακές δομές και σχέσεις. Το βιβλίο έχει πολύ καλή μεθοδολογία, συγκρότηση, θεματολογία. Μικρά κεφάλαια χωρίς φλυαρία. Χαίρεσαι να το διαβάζεις. Δίνει μια συνολική και συνοπτική εικόνα της Σαμψούντας και της περιφέρειας της. Καλύπτει ιστορία, γεωγραφία, πολιτισμό, δημογραφικά στοιχεία. Κάνει ειδική αναφορά στα δύο χωριά των προγόνων του με επιτόπια έρευνα του συγγραφέα καθώς και προφορικές μαρτυρίες κατοίκων αυτών των χωριών του αρχείου προφορικής παράδοσης του ΚΜΣ
➤ είναι ένα καλό βιβλίο, θα έλεγα ένα τίμιο βιβλίο. Ενδιαφέρει τους πάντες και κυρίως τους καταγόμενους από την περιφέρεια της Σαμψούντας. Να προσθέσω ότι είναι και ένας καλός οδηγός για επίδοξους συγγραφείς !!!

• Μιχάλης Χ. Καϊκουνίδης
• Σαμψούντα – πόλη της φωτιάς
  (από την Όξε και το Ακτουβάν της περιφέρειας Σαμψούντας, στο Ευρύπεδον Κυργίων Δράμας)
• εκδόσεις Αφοί Κυριακίδη
• έτος έκδ. 2009, σελίδες 219
• βιογραφία συγγραφέα εδώ

➤ το χωριό Ακτουβάν ήταν το χωριό του παππού του συγγραφέα. Με βάση την περιγραφή στο βιβλίο το εντοπίσαμε. Προσθέτουμε επίσης μια φωτογραφία από το βιβλίο

[πρώτη δημοσίευση 3.10.2016]

 

➤ in memoriam - ο νονός μου Βασίλης Παπαδόπουλος, κάτοικος Καλλιφύτου Δράμας, γεννήθηκε στην Όξε Σαμψούντας.

Ξενοφώντα Άκογλου, λαογραφικά Κοτυώρων - #6 / φιλοξενία

πρώτη δημοσίευση 28.3.2021

➤ από το μοναδικό στην βιβλιογραφία μας δίτομο έργο των 1000 σελίδων του Ξ. Άκογλου

➤ περιγραφή της φιλοξενίας στα Κοτύωρα και στον Πόντο

➤ προτείνω να δείτε και να διαβάσετε όλες τις αναρτήσεις μας με άρθρα του Ξ. Άκογλου (ψευδώνυμο Ξένος Ξενίτας)

➤ όλες οι αναρτήσεις εδώ

Σούρμενα : μία περιπέτεια στου Καρακαντζή

➤ από την ΠΕ, 1962, τ. 145-146
➤ γράφει ο Χρ. Στ. Εφραιμίδης 
➤ πρώτη δημοσίευση 23.11.2015

Αγγλικός στρατ. χάρτης του 1958

δεν είναι όλα τα χωριά, θα ακολουθήσει 2η έκδοση
οι οικισμοί Χαλανίκη, Χαμουργκάντων και Κελόνισα (Κοινώνησα) σήμερα αποτελούν την πόλη των Σουρμένων.

➤ επιπλέον στοιχεία για τα Σούρμενα από το pontos-news εδώ

Σούρμενα - περιγραφή Ανέστη Μαβίδη

➤ αναρτούμε την μαρτυρία για την πατρίδα του τα Σούρμενα του Ανέστη Μαβίδη. Είναι από το βιβλίο του Θεόδωρου Παυλίδη "ο ελληνισμός του Δ. Πόντου" που αναρτήσαμε εδώ

Κορόνιξα ή Κορόξενα Χαλδίας - #3

➤ τρεις είναι οι συντάκτες αυτού του άρθρου για το χωριό Κορόνιξα ή Κορόξενα Χαλδίας (για την ακρίβεια Μεσοχαλδίου)

➤ είναι από την Ποντιακή Ηχώ, έτος 1983, τεύχος 8

➤ από το χωριό αυτό ήταν ο δάσκαλος Ανανίας Νικολαϊδης, άρθρα του οποίου αναρτήσαμε

τη τρίχας το γεφύρ - #1 (Τριαντ. Γεωργιάδης)

🔻 κατά μήκος του Πυξίτη ποταμού (Δαφνοπόταμου) και περίπου στη μέση της διαδρομής για Τσεβιζλούκ, βρίσκεται τη τρίχας το γεφύρ. Δεν είναι ιστορικά τεκμηριωμένο ότι είναι πράγματι αυτό

🔻 υπάρχει μια δεύτερη εκδοχή ότι τη τρίχας το γεφύρ είναι αυτό που βρίσκεται επί του Κάνι - Χαρσιώτη ποταμού στο ύψος της Άρδασας (θα επανέλθουμε)

🔻 ακολουθεί άρθρο από την Ποντιακή Εστία της 2ης περιόδου, έτος 1978

🔻 γράφτηκε στην Λιβερά του Πόντου το 1909 από τον Τριαντάφυλλο Γεωργιάδη

 

[πρώτη δημοσίευση Φεβρουάριος 2015] 

φωτογραφίες μας εκεί το 1989

το σχολείο στην Λαραχανή...

➤ διαβάζοντας και ξαναδιαβάζοντας το συγκλονιστικό βιβλίο του Λευτέρ Αγά - Ελευθέριος Ε. Ελευθεριάδης - επιστροφή στην Ιθάκη - μένω στην σελίδα 83
➤ ο Λευτέρ Αγάς αντικρίζει το σχολείο του στην Λαραχανή της Ματσούκας του Πόντου και συλλογιέται...

➤ ...κι' εγώ γυρνάω 60 τόσα χρόνια πίσω, μαθητής στο δημοτικό, στο χωριό μου Καλλίφυτος Δράμας και με πιάνει ένα κόμπος να πνιγώ...
➤ ναι, αυτό το ποίημα το λέγαμε στις γιορτούλες μας, ίσως να το απάγγειλα κι' εγώ...

Απ' έξω μαυροφόρ' απελπισιά,
πικρής σκλαβιάς χειροπιαστό σκοτάδι,
και μέσα στη θολόκτιστη εκκλησιά,
στην εκκλησιά, που παίρνει κάθε βράδυ
την όψη του σχολειού,
το φοβισμένο φως του καντηλιού
τρεμάμενο τα ονείρατα αναδεύει,
και γύρω τα σκλαβόπουλα μαζεύει.

Εκεί καταδιωγμένη κατοικεί
του σκλάβου η αλυσόδετη πατρίδα,
βραχνά ο παπάς, ο δάσκαλος εκεί
θεριεύει την αποσταμένη ελπίδα
με λόγια μαγικά,
εκεί η ψυχή πικρότερο αγροικά
τον πόνο της σκλαβιάς της, εκεί βλέπει
τι έχασε, τι έχει, τι της πρέπει.

Κι απ' την εικόνα του Χριστού ψηλά,
που εβούβανε τα στόματα των πλάνων,
και ρίχνει και συντρίβει και κυλά
στην άβυσσο τους θρόνους των τυράννων,
κι από τη σιγαλιά,
που δένει στο λαιμό πνιγμού θηλιά,
κι απ' των προγόνων τ' άφθαρτα βιβλία,
που δείχνουν τα πανάρχαια μεγαλεία,

ένας ψαλμός ακούγεται βαθύς
σα μελωδίες ενός κόσμου άλλου,
κι ανατριχιάζει ακούοντας καθείς
προφητικά τα λόγια του δασκάλου
με μια φωνή βαριά.

"Μη σκιάζεστε στα σκότη! Η λευθεριά
σαν της αυγής το φεγγοβόλο αστέρι
της νύχτας το ξημέρωμα θα φέρει"

(το κρυφό σχολειό του Ιωάννη Πολέμη)
 

του Νικολάου Γύζη

οι δάσκαλοι του γένους των Ποντίων : Ιωακείμ Δ. Σαλτσής

➤ οι Κοτυωρίτες (Ορτουλούδες) έχουν δύο πολυγραφότατους λόγιους. Τον Ξενοφώντα Άκογλου (ψευδώνυμο Ξένος Ξενίτας) - ανάρτηση μας εδώ - και τον Ιωακείμ Δ. Σαλτσή
➤ πολυγραφότατοι και οι δύο στα περιοδικά της πρώτης περιόδου. Ένα παλαιό βιβλίο, γραμμένο προς τιμήν του Ι. Σαλτσή είναι το παρακάτω από το οποίο παραθέτουμε την βιογραφία του καθώς και την γνωριμία του με τον Στ. Τηλικίδη 

➤ ο Ιωακείμ Σαλτσής έχει συγγράψει ένα καταπληκτικό βιβλίο με τίτλο "χρονικά Κοτυώρων" από το οποίο δεν έχουμε μέχρι τώρα αναρτήσεις παρά μόνον αποσπασματικές αναφορές

➤ χάρη σε αυτή την γενιά των λογίων όπως έχουμε ξαναπεί, οι Πόντιοι χρωστάνε την καταγραφή των πάντων-όλων

➤ διαβάστε την επίσκεψη του Ι. Σαλτσή στον Στέφανο Τηλικίδη, κάποιο "Φλεβαριάτικο" πρωινό στα 1954  

 

[πρώτη δημοσίευση Μάιος 2015]

• Γεωργίου Ι. Ζερζελίδη, Ιωακείμ Δ. Σαλτσής 1893-1968 / βιογραφικό λεύκωμα - έκδοση Ιωλκός / Αθήνα 1973, σελ. 122