➤ δεύτερο μέρος με τα δίστιχα της Ματσούκας από το βιβλίο του Ε. Ελευθεριάδη, λαογραφικά Λαραχανής
➤ πρώτο μέρος εδώ
10 Νοεμβρίου 2021
χωριό Όλασα Τραπεζούντας - #1
πρώτη δημοσίευση 8.12.2020
➤ δύο αναρτήσεις για την Όλασα ή Όλασσα
➤ η πρώτη είναι από την εγκυκλοπαίδεια του Π.Ε. και ο χάρτης μας
Άτρα Χαλδίας
πρώτη δημοσίευση 18.8.2020
➤ Άτρα, ιστορικός οικισμός της Χαλδίας που απέχει από την Αργυρούπολη περί τα 35 χιλ. και βρίσκεται από την δυτική πλευρά του ιδίου βουνού - βλ. χάρτη
➤ ακολουθούν στοιχεία από τον ταξιδιωτικό οδηγό "Αν. Πόντος" της Infognomon και το λήμμα από την εγκυκλοπαίδεια του Π.Ε. - εντοπίσαμε ένα σίγουρο λάθος και ένα με ερωτηματικό αναφορικά με το κάστρο της Άτρας.
➤ Άτρα, ιστορικός οικισμός της Χαλδίας που απέχει από την Αργυρούπολη περί τα 35 χιλ. και βρίσκεται από την δυτική πλευρά του ιδίου βουνού - βλ. χάρτη
➤ ακολουθούν στοιχεία από τον ταξιδιωτικό οδηγό "Αν. Πόντος" της Infognomon και το λήμμα από την εγκυκλοπαίδεια του Π.Ε. - εντοπίσαμε ένα σίγουρο λάθος και ένα με ερωτηματικό αναφορικά με το κάστρο της Άτρας.
![]() |
| ανάρτησή μας για τη Γαβρά το ραchίν εδώ |
09 Νοεμβρίου 2021
τραγούδια δίστιχα της Ματσούκας #1
➤ τραγούδια δίστιχα της Ματσούκας, πολύ συνηθισμένα στη Λαραχανή...
➤ από το βιβλίο του Ελευθέριου Ελευθεριάδη "λαογραφικά Λαραχανής"
➤ έκδοση Καλλιτεχνικού Οργανισμού Ποντίων Αθηνών (ΚΟΠΑ)
➤ Αθήνα 1992, σελίδες 290
➤ άλλες αναρτήσεις μας για τον "Λευτέρ Αγά" :
➤ από το βιβλίο του Ελευθέριου Ελευθεριάδη "λαογραφικά Λαραχανής"
➤ έκδοση Καλλιτεχνικού Οργανισμού Ποντίων Αθηνών (ΚΟΠΑ)
➤ Αθήνα 1992, σελίδες 290
➤ άλλες αναρτήσεις μας για τον "Λευτέρ Αγά" :
08 Νοεμβρίου 2021
Σαρίκαμις - Sarikamish : μέσα στην λίστα των 20 πλεόν...
πρώτη δημοσίευση 25.8.2019
➤ το Σαρίκαμις, δυτικά του Καρς, είναι γνωστό στην ιστορία του Π.Ε. - βλέπε ανάρτησή μας εδώ
➤ πρόσφατα, σε ένα ξένο ιστορικό περιοδικό, σε άρθρο του με τις 20 πιο αιματηρές μάχες στον κόσμο, το Σαρίκαμις είναι στην 4η θέση.
➤ το Σαρίκαμις, δυτικά του Καρς, είναι γνωστό στην ιστορία του Π.Ε. - βλέπε ανάρτησή μας εδώ
➤ πρόσφατα, σε ένα ξένο ιστορικό περιοδικό, σε άρθρο του με τις 20 πιο αιματηρές μάχες στον κόσμο, το Σαρίκαμις είναι στην 4η θέση.
Πράσαρη Κερασούντας : χωριό, ιερά μονή - ιεροδιδασκαλείο
➤ Πράσαρη : κεφαλοχώρι με 250 οικογένειες και κατοίκους 1200. Οι κάτοικοί του ασχολούνταν με την κτηνοτροφία και τους θερινούς μήνες πήγαιναν και εργάζονταν στα εργοστάσια ξυλείας του Κιαβούρ-Χεντέκ και του Κουλάκ-Καγιά. Είχαν εκκλησία στο όνομα του Αγίου Χαραλάμπους με εφημέριο τον ιερέα παπα-Κωνσταντίνο, τον οποίο δυστυχώς κατακρεούργησαν μέσα στο σπίτι του οι τσέτες του Τοπάλ Οσμάν. Υπήρχε και ένα εξωκλήσι στο όνομα του Αγίου Παύλου. Είχε ακόμα πλήρες δημοτικό σχολείο εξαθέσιο.
(από το βιβλίο του Σάββα Ασλανίδη, "η ωραία Κερασούντα").
➤ την Πράσαρη την αναφέρει και ο Γεώργιος Ηλία Σακκάς στην εξιστόρηση του για το σεφκιέτ της Τρίπολης - ανάρτηση μας εδώ
➤ όταν το σεφκιέτ είχε φθάσει στο βουνό Αγιού Τεπέ (φυσικά διαφορετικό από αυτό της Σαμψούντας…), το βράδυ "μέσα στην απόγνωσή τους αρκετές οικογένειες κατέφυγαν, αδιαφορούσες για το σκοτάδι, την ταλαιπωρία και τον κάματο της πορείας, στο ανατολικότερο κείμενο ελληνικό χωριό Πράσαρι, όπου και διανυκτέρευσαν" (από το βιβλίο του Γ.Η. Σακκά, σελ. 150).
➤ διαβάστε επίσης το κείμενο του Κανδηλάπτη, τι γράφει για την Ιερά Μονή "... εκαρπούντο οι κατά τόπους επίτροποι των ναών ...", αθάνατη Ελληνική ράτσα...
[πρώτη δημοσίευση 6.11.2017]
1. από τον οδηγό της Infognomon για τον Αν. Πόντο
2. από το βιβλίο "η ωραία Κερασούντα" του Σάββα Ασλανίδη
3. του Γ. Κανδηλάπτη, από το γεωγραφικό & ιστορικό λεξικό
(από το βιβλίο του Σάββα Ασλανίδη, "η ωραία Κερασούντα").
➤ την Πράσαρη την αναφέρει και ο Γεώργιος Ηλία Σακκάς στην εξιστόρηση του για το σεφκιέτ της Τρίπολης - ανάρτηση μας εδώ
➤ όταν το σεφκιέτ είχε φθάσει στο βουνό Αγιού Τεπέ (φυσικά διαφορετικό από αυτό της Σαμψούντας…), το βράδυ "μέσα στην απόγνωσή τους αρκετές οικογένειες κατέφυγαν, αδιαφορούσες για το σκοτάδι, την ταλαιπωρία και τον κάματο της πορείας, στο ανατολικότερο κείμενο ελληνικό χωριό Πράσαρι, όπου και διανυκτέρευσαν" (από το βιβλίο του Γ.Η. Σακκά, σελ. 150).
➤ διαβάστε επίσης το κείμενο του Κανδηλάπτη, τι γράφει για την Ιερά Μονή "... εκαρπούντο οι κατά τόπους επίτροποι των ναών ...", αθάνατη Ελληνική ράτσα...
[πρώτη δημοσίευση 6.11.2017]
1. από τον οδηγό της Infognomon για τον Αν. Πόντο
2. από το βιβλίο "η ωραία Κερασούντα" του Σάββα Ασλανίδη
3. του Γ. Κανδηλάπτη, από το γεωγραφικό & ιστορικό λεξικό
07 Νοεμβρίου 2021
ο καπετάν Γιωρίκας Καλαϊτζόγλης βγαίνει στο αντάρτικο της Σάντας
➤ ένα άρθρο του φίλου και συμπατριώτη Κωνσταντίνου Μαυρόπουλου (Κανλικέτες) που αναρτήθηκε στο Pontos News εδώ
➤ αφορά τον καπετάνιο της Σάντας Γεώργιο Καλαϊδόπουλο (Ταβάτισον) που μετά την ανταλλαγή εγκαταστάθηκε στην ανταρτομάνα Δράμα, στο χωριό Οχυρό.
[
Ο Γεώργιος Καλαϊδόπουλος με τον ξεριζωμό εγκαταστάθηκε στο Οχυρό Δράμας. Το παρωνύμιο Ταβάρισον του το προσάρτησαν την εποχή που δούλευε με τους Ρώσους, όταν κατέλαβαν την Τραπεζούντα, και προέρχεται από τη ρωσική λέξη ταβάρις = σύντροφος, συστρατιώτης. Την αληθινή αυτή ιστορία ανέσυρα από τη μνήμη μου, όπως την άκουσα στα αλησμόνητα παρακάθια (νυχτέρια) του Οχυρού:
Όντες επαίρεν την απόφασιν ο Γιωρίκας ο Καλαϊτζόγλης (ο Ταβάρισσον) ας σην Δίρχαν τη Τραπεζούντας, να εβγαίν’ ’ς σο αντάρτικο τη Σάντας, η μάνα τ’ ερρούξεν κι επαρακαλ’νεν ατον να μη πάει. Εκείνος τιδέν ’κ’ έκουεν και είπεν ατεν: «Μάνα επαίρα την απόφασιν, θα πάω!».
Ο Γιωρίκας έτον ορφανός και τον τρανόν αδελφόν ατ’ τον Συμεών, εσάευεν ατον άμον πατέρα! Επήεν η μάνα τ’ επίασεν τον Συμεών και είπεν ατον: «Δέβα πε κάτ’ τον Γιωρίκαν, εσκώθεν να εβγαίν’ ’ς σο αντάρτικο».
Πάει ο Συμεώντς πιάν’ τον Γιωρίκαν και λέει ατον: «Νέπε, πού θα πας; Πουθέν δουλείαν ’κ’ έχ’ς!».
«Εγώ επαίρα την απόφασιν και ’κί αλλάζ’ ατο, θα πάω», είπεν ο Γιωρίκας!
«Νέπε, λέει ατον ο Συμεώντς, εκαικά να ελέπω το λέσσι σ’ ’κί θα κλώσκουμαι παίρω θάφτ’ ατο!». Και απαντά ο Γιωρίκας: «Εγώ να μη πάω, κι άμα πάω, ’ς σα σκατά απέσ’ πα να βάλετε με, εγώ τιδέν ’κί θα εγροικώ!».
Ας σο είδεν ο Συμεώντς, ο Γιωρίκας το ταπιάτ’ν ατ’ ’κί αλλάζ’, είπεν ατον: «Νέπε όντες εβγαίντς ας σο χωρίον, σύρον έναν φισέκ’ να τερείς το τιφέκι σ’ δουλεύ’, ατόσα χρόνια θαμμένο έτον!».
Όντες εξέβεν ο Γιωρίκας ας σο χωρίον, έσυρεν ένα φισέκ’ και το κουρσούμ’ έσσκισεν τα λίβεα!
Ας σο έκ’σαν την τουφεγκέαν έναν ξάι ησύχασαν, ενσόουντα το τιφέκ’ δουλεύ’!
Πώς έσωσε ο Καλαϊτζόγλης τον καπετάν Ευκλείδη Κουρτίδη
Οι αντάρτες της Σάντας είχαν γίνει πονοκέφαλος για τους Τούρκους! Στην περιοχή εκτός Σάντας δρούσαν και αντίστοιχες τουρκικές ανταρτικές ομάδες, οι οποίες κυρίως επιδίδονταν σε πλιάτσικο εναντίον των Ελλήνων. Μια μέρα ένας Τούρκος οπλαρχηγός κάλεσε τον καπετάν Ευκλείδη να συζητήσουν και να συμφωνήσουν για ειρήνη. Καλόπιστος ο καπετάν Ευκλείδης ετοιμάστηκε να πάει.
Του λέει ο Καλαϊτζόγλης: «Καπετάνιε, μην πας, είναι παγίδα, θέλουν να σε σκοτώσουν!».
Ο καπετάν Ευκλείδης δεν τον άκουσε, πήρε μαζί του δυο παλικάρια και ξεκίνησε. Ο Καλαϊτζόγλης ανησύχησε και δεν το σήκωνε η συνείδησή του να αφήσει τους Τούρκους να τον σκοτώσουν. Ξεκίνησε να πάει να τους ανταμώσει. Όταν έφτασε στο σημείο της συνάντησης, παρατήρησε ότι ένας από τους Τούρκους που συνόδευαν τον Τούρκο οπλαρχηγό, είχε το όπλο του στα γόνατα απασφαλισμένο και στραμμένο κατευθείαν στον καπετάν Ευκλείδη!
Ο Καλαϊτζόγλης πήγε και κάθισε σε μια θέση που να έχει στην ίδια ευθεία τόσο τον Τούρκο, που το όπλο του ήταν στραμμένο προς τον καπετάν Ευκλείδη, όσο και έναν άλλο. Τοποθέτησε και αυτός το όπλο επάνω στα γόνατά του με την κάνη στραμμένη επάνω τους. Έτσι, με μια σφαίρα να τους σκότωνε και τους δυο! Αθόρυβα και με τρόπο απασφάλισε κι αυτός το όπλο του και ήταν σε ετοιμότητα.
Οι Τούρκοι κατάλαβαν με ποιον είχαν να κάνουν και δεν τόλμησαν να προχωρήσουν το σχέδιό τους να δολοφονήσουν τον καπετάν Ευκλείδη! Μετά από λίγη ώρα αποχώρησαν αμφότεροι χωρίς δυσάρεστη εξέλιξη. ]
Κωνσταντίνος Μαυρόπουλος (Κανλικέτες)
➤ αφορά τον καπετάνιο της Σάντας Γεώργιο Καλαϊδόπουλο (Ταβάτισον) που μετά την ανταλλαγή εγκαταστάθηκε στην ανταρτομάνα Δράμα, στο χωριό Οχυρό.
[
Ο Γεώργιος Καλαϊδόπουλος με τον ξεριζωμό εγκαταστάθηκε στο Οχυρό Δράμας. Το παρωνύμιο Ταβάρισον του το προσάρτησαν την εποχή που δούλευε με τους Ρώσους, όταν κατέλαβαν την Τραπεζούντα, και προέρχεται από τη ρωσική λέξη ταβάρις = σύντροφος, συστρατιώτης. Την αληθινή αυτή ιστορία ανέσυρα από τη μνήμη μου, όπως την άκουσα στα αλησμόνητα παρακάθια (νυχτέρια) του Οχυρού:
Όντες επαίρεν την απόφασιν ο Γιωρίκας ο Καλαϊτζόγλης (ο Ταβάρισσον) ας σην Δίρχαν τη Τραπεζούντας, να εβγαίν’ ’ς σο αντάρτικο τη Σάντας, η μάνα τ’ ερρούξεν κι επαρακαλ’νεν ατον να μη πάει. Εκείνος τιδέν ’κ’ έκουεν και είπεν ατεν: «Μάνα επαίρα την απόφασιν, θα πάω!».
Ο Γιωρίκας έτον ορφανός και τον τρανόν αδελφόν ατ’ τον Συμεών, εσάευεν ατον άμον πατέρα! Επήεν η μάνα τ’ επίασεν τον Συμεών και είπεν ατον: «Δέβα πε κάτ’ τον Γιωρίκαν, εσκώθεν να εβγαίν’ ’ς σο αντάρτικο».
Πάει ο Συμεώντς πιάν’ τον Γιωρίκαν και λέει ατον: «Νέπε, πού θα πας; Πουθέν δουλείαν ’κ’ έχ’ς!».
«Εγώ επαίρα την απόφασιν και ’κί αλλάζ’ ατο, θα πάω», είπεν ο Γιωρίκας!
«Νέπε, λέει ατον ο Συμεώντς, εκαικά να ελέπω το λέσσι σ’ ’κί θα κλώσκουμαι παίρω θάφτ’ ατο!». Και απαντά ο Γιωρίκας: «Εγώ να μη πάω, κι άμα πάω, ’ς σα σκατά απέσ’ πα να βάλετε με, εγώ τιδέν ’κί θα εγροικώ!».
Ας σο είδεν ο Συμεώντς, ο Γιωρίκας το ταπιάτ’ν ατ’ ’κί αλλάζ’, είπεν ατον: «Νέπε όντες εβγαίντς ας σο χωρίον, σύρον έναν φισέκ’ να τερείς το τιφέκι σ’ δουλεύ’, ατόσα χρόνια θαμμένο έτον!».
Όντες εξέβεν ο Γιωρίκας ας σο χωρίον, έσυρεν ένα φισέκ’ και το κουρσούμ’ έσσκισεν τα λίβεα!
Ας σο έκ’σαν την τουφεγκέαν έναν ξάι ησύχασαν, ενσόουντα το τιφέκ’ δουλεύ’!
Πώς έσωσε ο Καλαϊτζόγλης τον καπετάν Ευκλείδη Κουρτίδη
Οι αντάρτες της Σάντας είχαν γίνει πονοκέφαλος για τους Τούρκους! Στην περιοχή εκτός Σάντας δρούσαν και αντίστοιχες τουρκικές ανταρτικές ομάδες, οι οποίες κυρίως επιδίδονταν σε πλιάτσικο εναντίον των Ελλήνων. Μια μέρα ένας Τούρκος οπλαρχηγός κάλεσε τον καπετάν Ευκλείδη να συζητήσουν και να συμφωνήσουν για ειρήνη. Καλόπιστος ο καπετάν Ευκλείδης ετοιμάστηκε να πάει.
Του λέει ο Καλαϊτζόγλης: «Καπετάνιε, μην πας, είναι παγίδα, θέλουν να σε σκοτώσουν!».
Ο καπετάν Ευκλείδης δεν τον άκουσε, πήρε μαζί του δυο παλικάρια και ξεκίνησε. Ο Καλαϊτζόγλης ανησύχησε και δεν το σήκωνε η συνείδησή του να αφήσει τους Τούρκους να τον σκοτώσουν. Ξεκίνησε να πάει να τους ανταμώσει. Όταν έφτασε στο σημείο της συνάντησης, παρατήρησε ότι ένας από τους Τούρκους που συνόδευαν τον Τούρκο οπλαρχηγό, είχε το όπλο του στα γόνατα απασφαλισμένο και στραμμένο κατευθείαν στον καπετάν Ευκλείδη!
Ο Καλαϊτζόγλης πήγε και κάθισε σε μια θέση που να έχει στην ίδια ευθεία τόσο τον Τούρκο, που το όπλο του ήταν στραμμένο προς τον καπετάν Ευκλείδη, όσο και έναν άλλο. Τοποθέτησε και αυτός το όπλο επάνω στα γόνατά του με την κάνη στραμμένη επάνω τους. Έτσι, με μια σφαίρα να τους σκότωνε και τους δυο! Αθόρυβα και με τρόπο απασφάλισε κι αυτός το όπλο του και ήταν σε ετοιμότητα.
Οι Τούρκοι κατάλαβαν με ποιον είχαν να κάνουν και δεν τόλμησαν να προχωρήσουν το σχέδιό τους να δολοφονήσουν τον καπετάν Ευκλείδη! Μετά από λίγη ώρα αποχώρησαν αμφότεροι χωρίς δυσάρεστη εξέλιξη. ]
Κωνσταντίνος Μαυρόπουλος (Κανλικέτες)
Ο Βούζιον...
από τους τύπους της Τραπεζούντας : ο Βούζιον
του Μιχάλη Μεταλλείδη - ανάρτηση μας εδώ
του Μιχάλη Μεταλλείδη - ανάρτηση μας εδώ
![]() |
| ΠΕ, 1950, τ. 9, σελ. 510 |
06 Νοεμβρίου 2021
πάμε θέατρο ;
πρώτη δημοσίευση 6.11.2021
➤ δύο θεατρικές παραστάσεις...
➤ "το μαυροκόρτς" του Φίλωνα Κτενίδη και "Ακρίτες" του Ξενοφώντα Άκογλου
➤ άρθρα από την ΠΕ, 1950, τ. 2 το πρώτο και το δεύτερο από το τ.4
![]() |
| για τον Βούζιον, ανάρτησή μας εδώ |
Μεσουδιέ : από τον τουριστικό οδηγό της Infognomon
➤ η Μεσουδιέ και τα χωριά της από τις σελίδες του τουριστικού οδηγού "Ανατολικός Πόντος" της Infognomon
➤ ο χειρόγραφος χάρτης είναι από τα βιβλία του Ξ. Άκογλου "λαογραφικά Κοτυώρων". Εδώ φαίνεται το αρχικό χωριό εγκατάστασης, το Μαντέν, σε υψόμετρο 1500 μέτρων
[πρώτη δημοσίευση Σεπτέμβριος 2017]
➤ ο χειρόγραφος χάρτης είναι από τα βιβλία του Ξ. Άκογλου "λαογραφικά Κοτυώρων". Εδώ φαίνεται το αρχικό χωριό εγκατάστασης, το Μαντέν, σε υψόμετρο 1500 μέτρων
[πρώτη δημοσίευση Σεπτέμβριος 2017]
ένας θρύλος του Σταυρί
από την ΠΕ, 1980, τ. 33
➤ πως κτίσθηκε η εκκλησία του Αγίου Θεοδώρου - από την ΠΕ, γράφει του Στάθη Κυριακίδη αλλά το πιθανότερο να είναι του Σταύρου Κ. Κυριακίδη
➤ γράφει ο Δ.Κ. Παπαδόπουλος (Σταυριώτης) στο βιβλίο του "αρχείον Σταυρί" αναφερόμενος στις εκκλησίες και μονές του Σταυρίν "...ο μεγαλοπρεπής ναός του Αγίου Θεοδώρου του Τήρωνος κείμενος εν τη συνοικία Κουρτάντων εν ωραία τοποθεσία. Και ενταύθα εμόναζαν μοναχαί. Εκτίσθη το 1870 δι' εράνων και υπό την επιστασία του Γεωργίου Τιλκή. Την 8ην Ιουνίου ετελείτο πανήγυρις, εις την οποίαν προσήρχοντο και άπαντες οι Τούρκοι της συνοικίας Γαραουτσάντων"
➤ αναρτήσεις μας (συνολ. 26) με άρθρα του Δ.Κ. Παπαδόπουλου εδώ
➤ αναρτήσεις μας για το Σταυρίν (συνολ. 24) εδώ
➤ πως κτίσθηκε η εκκλησία του Αγίου Θεοδώρου - από την ΠΕ, γράφει του Στάθη Κυριακίδη αλλά το πιθανότερο να είναι του Σταύρου Κ. Κυριακίδη
➤ γράφει ο Δ.Κ. Παπαδόπουλος (Σταυριώτης) στο βιβλίο του "αρχείον Σταυρί" αναφερόμενος στις εκκλησίες και μονές του Σταυρίν "...ο μεγαλοπρεπής ναός του Αγίου Θεοδώρου του Τήρωνος κείμενος εν τη συνοικία Κουρτάντων εν ωραία τοποθεσία. Και ενταύθα εμόναζαν μοναχαί. Εκτίσθη το 1870 δι' εράνων και υπό την επιστασία του Γεωργίου Τιλκή. Την 8ην Ιουνίου ετελείτο πανήγυρις, εις την οποίαν προσήρχοντο και άπαντες οι Τούρκοι της συνοικίας Γαραουτσάντων"
➤ αναρτήσεις μας (συνολ. 26) με άρθρα του Δ.Κ. Παπαδόπουλου εδώ
➤ αναρτήσεις μας για το Σταυρίν (συνολ. 24) εδώ
παραμύθι του Σταυρίν, ο γέρον και η γραία
πρώτη δημοσίευση στις 3.9.2016
➤ από τον Δ. Κ. Παπαδόπουλο (Σταυριώτης), σέ άψογα-αυθεντικά Ποντιακά ένα διδακτικό παραμύθι
➤ ανάρτησή μας για τον δάσκαλο Δ.Κ. Παπαδόπουλο εδώ
➤ διαβάστε το, τουλάχιστον για την Ποντολαλιά του. Δείτε πως αλλιώς λέγανε το ζώο "... τη chκύλλ' το βιτόν". Στο τέλος υπάρχει λεξιλόγιο
➤ από τα ΧτΠ, έτος 1946, τεύχος 23-24
➤ από τον Δ. Κ. Παπαδόπουλο (Σταυριώτης), σέ άψογα-αυθεντικά Ποντιακά ένα διδακτικό παραμύθι
➤ ανάρτησή μας για τον δάσκαλο Δ.Κ. Παπαδόπουλο εδώ
➤ διαβάστε το, τουλάχιστον για την Ποντολαλιά του. Δείτε πως αλλιώς λέγανε το ζώο "... τη chκύλλ' το βιτόν". Στο τέλος υπάρχει λεξιλόγιο
➤ από τα ΧτΠ, έτος 1946, τεύχος 23-24
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)



















































