ένας τερέμπεης αλλιώτικος...

πρώτη δημοσίευση 10.10.2021

 

➤ άρθρο από την ΠΕ της 2ης περιόδου, 1998, τεύχος 119

➤ υπογραφή Παπαδόπουλος Ι. Παναγιώτης από την Σταυρούπολη Ξάνθης

➤ δεν ήταν αυτό που περίμενα, δηλ. μια γραφή για τους τερέμπεηδες, τα καθάρματα εκείνα, ίσως τα χειρότερα όλων. θα ψάξουμε υλικό και θα αναρτήσουμε

➤ ο δικός του "ντερέμπεης" όπως θα διαβάσετε δεν έχει καμία σχέση με τους άλλους. δεν μας εξηγεί επίσης γιατί του δόθηκε αυτό το παρατσούκλι.

 

μια και ανοίξαμε το θέμα : 

(από την Britannica)

Ντερεμπέι, (τουρκικά: «valley lord»), οποιοσδήποτε από πολλούς φεουδάρχες στην Ανατολία, οι οποίοι, από τις αρχές του 18ου αιώνα, έγιναν ουσιαστικά ανεξάρτητοι από την οθωμανική κεντρική κυβέρνηση. Αφού εξαφανίστηκαν αυτές οι φεουδαρχίες τον 19ο αιώνα, ο όρος άρχισε να ορίζει μεγάλους κληρονομικούς ιδιοκτήτες στη νότια και ανατολική Τουρκία που ασκούσαν «οιονεί φεουδαρχικά» δικαιώματα στους αγρότες.  

Οι οικονομικές και στρατιωτικές υποχρεώσεις των ντερεμπέι προς την κεντρική κυβέρνηση άρχισαν να καθορίζονται καλά: σε καιρό πολέμου υπηρέτησαν, με τους δικούς τους άνδρες, στους οθωμανικούς στρατούς και έλαβαν τίτλους από τον σουλτάνο, ως αναπληρωτές κυβερνήτες και φοροεισπράκτορες. Wereταν, ωστόσο, ανεξάρτητοι στα εδάφη τους, όπου έβαλαν βαθιές ρίζες και σχημάτισαν τοπικές δυναστείες με ισχυρή πίστη. Επιπλέον, χωρίς να απειλούνται από σύντομες θητείες, όπως διορίστηκαν διοικητές, μπόρεσαν να αναλάβουν μακροπρόθεσμες πολιτικές που αφορούν την ευημερία των ανθρώπων τους και την ανάπτυξη του εμπορίου. 

............................... εδώ

Φιτικιάρ ή Φυτικάρ Μεσοχαλδίου

➤ από την Έξοδο, 3ος τόμος του ΚΜΣ

Γολή, ποταμός Τζίζερες ή Αμπρικάντων
από το δίκτυο  (GE Panoramio)
φωτογραφία του συμπατριώτη μας andreadis ioannis

Ματσούκα : χάρτες

από το βιβλίο του Στάθη Χ. Χριστοφορίδη – Σάρπογλη

"μαύρα καιρούς και μαύρα ημέρας" - (1) Αμιράντ’ – Αραπάντ’
ιστορικό αφήγημα στο ιδίωμα της Άνω Ματσούκας
Αθήνα, 1986
190 σελίδες

βιογραφίες : Δημοσθένης Η. Οικονομίδης ( 1858-1938 )

➤ γεννήθηκε στην Αργυρούπολη του Πόντου. Τα πρώτα του γράμματα έμαθε στο Φροντιστήριο Αργυρούπολης και στη συνέχεια παρακολούθησε μαθήματα στο Φροντιστήριο Τραπεζούντας απ’ όπου και αποφοίτησε
➤ με τη χορηγία του Μητροπολίτη Χαλδίας Γερβασίου πήγε στην Κωνσταντινούπολη για να συνεχίσει τις σπουδές του στη Μεγάλη του Γένους Σχολή....

[πρώτη δημοσίευση 7.9.2017 ]

➤ Κατόπιν με την προστασία του Σχολάρχου Γρηγορίου Παλαμά και των ευεργετών του έθνους Ζαννή και Παύλου Στεφάνοβικ σπούδασε στα Πανεπιστήμια της Λειψίας και Μονάχου, όπου ειδικώς μελέτησε την ελληνική και λατινική γλώσσα και ιστορία της Φιλοσοφίας. Η διδακτορική του διατριβή με τον τίτλο Laudlehre des Pontischen (περί της φωνητικής της διαλέκτου του Πόντου) εγκρίθηκε από τη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου της Λειψίας (1887) αξία παντός επαίνου και βραβεύτηκε από το Ινστιτούτο Γ. Κουρτίου.

➤ Το 1888 εκλέχτηκε καθηγητής των λατινικών στην αρχή και των ελληνικών αργότερα στη Μεγάλη του Γένους Σχολή, θέση την οποία διατήρησε μέχρι το 1914, δίδαξε παράλληλα στο Ιωακείμειο Παρθεναγωγείο στο Φανάρι και στο Ζωγράφειο Γυμνάσιο του Πέραν.

➤ Η μεγάλη του αγάπη προς την ιδιαίτερη πατρίδα του τον οδήγησε σε προγραμματισμένη περιοδεία στον Πόντο από το 1885 όπου περισυνέλλεξε και αποθησαύρισε ανεκτίμητο πλούτο γλωσσικού και λαογραφικού υλικού, το οποίο υπήρξε θέμα όλης της μετέπειτα επιστημονικής παραγωγής.

➤ Στην Κωνσταντινούπολη υπήρξε αντιπρόεδρος του Φιλολογικού Συλλόγου και του Διδασκαλικού Συνδέσμου καθώς και μέλος πολλών εκπαιδευτικών, φιλανθρωπικών και εθνικών οργανώσεων, με σκοπό την πολιτιστική πρόοδο του Ελληνισμού.

➤ Το 1914 κλήθηκε ειδικώς από την Εφορευτική Επιτροπή του Ιστορικού Λεξικού της νέας Ελληνικής γλώσσας να εργαστεί ως συντάκτης. Εκεί εργάστηκε ως 1926 και από το 1931 ανέλαβε τη διεύθυνση του Μεσαιωνικού Αρχείου της Ακαδημίας Αθηνών, θέση την οποία διατήρησε μέχρι το θάνατό του 22 Φεβρουαρίου 1938.

➤ Υπήρξε ένας από τους ιδρυτές της Επιτροπής Ποντιακών Μελετών, έγραψε πολλά βιβλία αναφερόμενα στην ποντιακή διάλεκτο, την ιστορία και γενικώς την παιδεία του Ελληνισμού στον Πόντο. Το 1958 η Ακαδημία Αθηνών εξέδωσε την εργασία του "Γραμματική της ελληνικής διαλέκτου του Πόντου". Στο "Αρχείον Πόντου" δημοσίευσε στον τόμο 2 (1929) την πολύ σπουδαία εργασία του για την παραδοσιακή φορεσιά των Ελλήνων του Πόντου με τίτλο "Περί αμφιέσεως", σελ. 1-48, στις οποίες περιλαμβάνονται και σχετικές φωτογραφίες. Ο Οικονομίδης έθεσε τη σφραγίδα της συστηματικής και εξονυχιστικής έρευνας των ποντιακών γραμμάτων, για μια ολόκληρη 60ετία. Στις 16 Μαΐου 1937 εορτάσθηκε στην Αθήνα από την Επιτροπή η επιστημονική πεντηκονταετηρίς του, προεδρεύοντος του Μητροπολίτου Χρυσάνθου, και στη Θεσσαλονίκη οργανώθηκε εκδήλωση από την Εύξεινο Λέσχη προς τιμή του και την προσφορά του στην επιστήμη.
[από την σελίδα της ΕΠΜ]

Καράπερτσιν Αγιού τεπέ Σαμψούντας

➤ ακόμα ένα χωριό που μας συνδέει μια ειδική σχέση...
➤ είναι πολύ κοντά στο χωριό του εκ μητρός παππού μου όπου εκεί, στο Καράπερτσιν, τελείωσε το σχολαρχείο και έγινε δάσκαλος
➤ αναρτούμε τα στοιχεία για το χωριό καθώς και την προσωπική μαρτυρία ενός από τους επιζήσαντες - από τον 5ο τόμο της εξόδου του ΚΜΣ
➤ να συμπληρώσω ότι τα περισσότερα χωριά της Τεκκιάς (ανάρτησή μας εδώ ) μιλούσαν Ποντιακά. Το γράφει ο Χρήστος Σαμουηλίδης στα βιβλία του, στα άρθρα του (βλ. πίνακα παρακάτω). Το γνωρίζω κι εγώ προσωπικά από τους δικούς μου και τους συγχωριανούς των που εγκαταστάθηκαν στην Καλλίφυτο Δράμας.

[πρώτη δημοσίευση 30.10.2019]

από το βιβλίο του Χρ. Σαμουηλίδη "Αμισός (Σαμψούντα) και η περιφέρεια της"

στα πέριξ του Καράπερτσιν - από το Google Earth

χάρτης του 1829 και σχόλια...

πρώτη δημοσίευση Δεκέμβριος 2017

➤ βρήκαμε στο δίκτυο έναν τεράστιο Γερμανικό χάρτη του 1829 από τον οποίο "κόψαμε" το κομμάτι που αφορά τον Πόντο
➤ φαντάζομαι ότι υπάρχει γενική κάλυψη της Μ. Ασίας. όποιος βρει κάτι ας μας ενημερώσει (στοιχεία παρακάτω)
➤ ο "δικός μας" χάρτης περιλαμβάνει την περιοχή δεξιά της Τρίπολης και νότια μέχρι Ερζερούμ
➤ τα σχόλια μας μετά τον χάρτη.

• σημείο 1 | μοναστήρι : μάλλον είναι του Αγ. Ιωάννη Βαζελώνα
• σημείο 2 | Zurnal Gheler : μας είναι άγνωστο το μέρος (σχόλιο απ' όποιον γνωρίζει)
• σημείο 3 | μοναστήρι St. Johann : ίσως το γυναικείο μοναστήρι του Αγ. Ιωάννη στου Κουσπιδή
• σημείο 4 | Khaid-scheh : μας είναι άγνωστο το μέρος, πάντως φαίνεται να είναι κοντά στο Ματέν της Κρώμνης
• σημείο 5 | Pekgheh : μας είναι άγνωστος ο τόπος - δίπλα υπάρχει το σημείο του κάστρου (ίσως είναι η περιοχή του κετσί καλεσί - Κουασί)
• σημείο 6 | η Παϊπούρτ με το κάστρο της
• σημείο 7 | χωριό Παλαιχώρ - γράφει ο Γ.Θ. Κανδηλάπτης στο Γεωγραφικό & Ιστορικό Λεξικό ότι υπήρχαν Ρωμιοί από εσωτερική μετακίνηση οι οποίοι μετά τον Κριμαϊκό πόλεμο "μετώκησαν εις Ρωσίαν" - εδώ

➤ η παραπάνω στράτα παραπέμπει στην αρχαιότερη : Τσεβιζλούκ - Γοργόρογλη - Σταυρίν - Ματέν - Λερί - Μουράτ Χάν... - ανάρτηση μας εδώ
➤ παρατηρήστε ότι δεν υπάρχει ο δρόμος μέσω Ζύγανας για Αργυρούπολη. έγινε 30-40 αργότερα (περίπου το 1870)
➤ δείτε επίσης ότι η ονομασία της περιοχής Τραπεζούντας είναι "πασαλίκι Τραπεζούντας" και όχι Βιλαέτ-Vilayet.

1. index :

2. το σύνολο του χάρτη :

Βεχήπ πασάς, ο γιός της Βασιλικής από τα Γιάννενα… (?)

πρώτη δημοσίευση 22.4.2018

➤ Βεχήπ πασάς, διοικητής της 3ης Οθωμανικής στρατιάς κατά την διάρκεια του πρώτου παγκοσμίου πολέμου με έδρα το Σού Σεχίρ. Αργότερα και μετά την επικράτηση του Κεμάλ Μουσταφά σε αντίστοιχες επιτελικές θέσεις.

➤ πολλές φορές διαβάσαμε τ’ όνομα του σε διάφορα βιβλία. Είχε φιλικές σχέσεις με τον Γερμανό Καραβαγγέλη, αντάλλαξε επιστολές και φιλοφρονήσεις με τον Χρύσανθο, μετά την αποχώρηση των Ρώσων, επισκέφθηκε την Τραπεζούντα… 

➤ γενικά, η συμπεριφορά και η στάση του απέναντι στους Ρωμιούς ήταν φιλική και δίκαιη. Ήταν μια ψύχραιμη φωνή στην κορυφή της ιεραρχίας του στρατεύματος

➤ δείτε τι γράφει ο Β. Αγτζίδης σε ένα άρθρο του

"ήταν τέτοια η ένταση και η έκταση των διωγμών, ώστε ακόμη και οι σύμμαχοι των Τούρκων διατύπωσαν εγγράφως τις αντιρρήσεις τους. Ο μαρκήσιος Pallavicini έγραφε τον Ιανουάριο του 1918: «Είναι σαφές ότι οι εκτοπισμοί του ελληνικού στοιχείου δεν υπαγορεύονται ουδαμώς από στρατιωτικούς λόγους και επιδιώκουν κακώς εννοουμένως πολιτικούς σκοπούς». Την ίδια άποψη εξέφραζαν και σώφρονες Τούρκοι, όπως ο Βεχήπ πασάς, ο οποίος υποστήριζε ότι ο εκτοπισμός των Ελλήνων ήταν περιττός από στρατιωτικής άποψης". Κόσμος, Καθημερινή της Κυριακής, 3 Ιουνίου 2001

➤ διαβάστε παρακάτω την επίσκεψη του Γερμανού Καραβαγγέλη στον στρατηγό

➤ δείτε την επιστολή που έστειλε στον Χρύσανθο σε άψογα Ελληνικά… (ανάρτησή μας εδώ )

➤ δείτε τέλος που τον ξανασυναντάμε…

➤ η σελίδα μας νιώθει ικανοποίηση γιατί "ανακαλύψαμε" (?) στα "ψιλά γράμματα" την κατάληξη του Βεχήπ πασά και κυρίως γιατί επικράτησαν οι Ρωμέϊκες καταβολές του.

επιστολή του Βεχήπ Πασά στον Χρύσανθο

η αποκάλυψη...
Ποντιακή Ηχώ, 1983, τ. 9
σημ. : δεν γνωρίζουμε σε ποιαν Βασιλική αναφέρεται ο αρθρογράφος πάντως δεν μπορεί να είναι της κυρά-Βασιλικής, γυναίκας του Αλή Πασσά. Βασιλική Κονταξή (1789 - 1834) - σελίδα σαν σήμερα εδώ

ο μονοκέφαλος αετός

τα σωματεία μας στον Πόντο

πρώτη δημοσίευση 5.10.2021

 

➤ ο Γ. Κανδηλάπτης έκανε ένα πίνακα όπου εμφαίνονται τα Ρωμέϊκα σωματεία στον Πόντο. όσα φυσικά ήταν σε γνώση του

➤ παρατηρούμε ότι η Τραπεζούντα είχε 6 σωματεία και από 5 η Αργυρούπολη και η Αμισός. Έπονται άλλες πόλεις ακόμη και χωριά όπως π.χ. σωματείο είχε και το χωριό Σίσια της Μούζενας

➤ άρθρο από την ΠΕ, 1959, τ. 8-9

➤ στην ετικέτα "σύλλογοι" έχουμε μέχρι τώρα 16 αναρτήσεις - εδώ

Κομνηνοί Νέας Κρώμνης Δράμας

πρώτη δημοσίευση 4.10.2021

 

➤ ένας από τους αρχαιότερους συλλόγους στην Ελλάδα. Ιδρύθηκε το 1930 στην περιοχή της Νέας Κρώμνης Δράμας

➤ ακολουθούν δύο σελίδες, παρουσίαση του συλλόγου από την ΠΕ, τεύχος 2 του 1950

➤ μετά τον θάνατο του πρώτου προέδρου (1963), του Νίκου Γεωργιάδη, ο σύλλογος μεταφέρθηκε στο κέντρο της πόλης και έχασε το "Νέα Κρώμνη" - διαβάστε μια σχετική ανάρτηση από την σελίδα του Σανταίου εδώ

➤ σήμερα πρέπει να είναι ο μεγαλύτερος σύλλογος της πόλης. Διατηρεί μια αξιολογότατη βιβλιοθήκη που πολύ θα ήθελα να έχω μια λίστα των βιβλίων της. Ελπίζω τα παλαιότερα βιβλία να ψηφιοποιηθούν και να ανέβουν στο δίκτυο. Πρέπει να έχει σπάνια βιβλία και κυρίως θύμισες από τους Πόντιους καπετάνιους που μετεγκαταστάθηκαν στον νομό. Όποιος/α γνωρίζει περισσότερα ας σχολιάσει ή να μας στείλει μήνυμα με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο στο koempoli@gmail.com

➤ η σελίδα του συλλόγου στο fb είναι εδώ

➤ μια ακόμη σελίδα για τους Κομνηνούς Δράμας εδώ

 

 

οι κλωστοί, του Παντελή Μελανοφρύδη

➤ "... έναν ημέραν να ελέπ' την ελευθερίαν και να ζει φανερά χριστιανός και Έλληνας ..."
➤ από το περιοδικό Ποντιακά, 2009, τεύχος 9

6 ανέκδοτα...

πρώτη δημοσίευση 3.10.2021

 

🔻 από ΤΟ ΒΗΜΑ της ΕΛΘ, φύλλο 16 - Σεπτέμβριος 1961

 

πολιτείες του Πόντου

ΠΦ, 1937, τ. 12

ΠΦ, 1938, τ. 26

κοινοποιήση...

➤ για όποιον/α θέλει να κοινοποιήσει στο προφίλ -fb- του τις αναρτήσεις μας...

➤ στο τέλος κάθε ανάρτησης υπάρχει ένα πινακάκι. πατάμε το λογότυπο f (βλ. παρακάτω) και είμαστε έτοιμοι

οι δάσκαλοι του γένους των Ποντίων : Μιλτιάδης Νυμφόπουλος (1883 - 1973)

πρώτη δημοσίευση στις 15.4.2016

➤ ο Σανταίος δάσκαλος Μιλτιάδης Νυμφόπουλος γεννήθηκε στον οικισμό Ισχανάντων και ως γιος δασκάλου από μικρός μαθήτευσε δίπλα στον πατέρα του και στην συνέχεια φοίτησε στο φροντιστήριο Τραπεζούντας. Επίσης διδάχθηκε βυζαντινή μουσική από τον πρωτοψάλτη του Οικουμενικού Πατριαρχείου, Τριαντάφυλλο Γεωργιάδη
➤ σε ηλικία 18 ετών εργάστηκε ως κοινοτικός δάσκαλος στον οικισμό Ισχανάντων και υπηρέτησε σε πολλά χωριά και πόλεις του Πόντου ως δάσκαλος παράλληλα όμως ασκούσε και το επάγγελμα του ιεροψάλτη. Ασχολήθηκε ταυτόχρονα και με την δημοσιογραφία αρθρογραφώντας στις εφημερίδες Φάρος της Ανατολής, Αργοναύτης, Κράτος των Αθηνών και Ταχυδρόμος. Κατά καιρούς έχουν δημοσιευθεί άρθρα του στα περιοδικά Αρχείον Πόντου, Ποντιακή Εστία, Ποντιακά χρονικά
➤ το 1923 ήρθε στην Ελλάδα και εγκαταστάθηκε στο Χρυσοκέφαλο Δράμας, όπου υπηρέτησε ως δάσκαλος μέχρι και το 1947. Το 1953 εξέδωσε το πρώτο του βιβλίο με τίτλο Ιστορία της Σάντας του Πόντου. Ακολούθησαν και άλλα έργα του όπως το Ιστορία του Χωριού Χρυσοκέφαλος Δράμας, Ευτράπελα, Σαντέικα Τραγωδίας και άλλα. (το παραπάνω κείμενο το βρήκαμε στο internet)
➤ ο Μιλτιάδης Νυμφόπουλος ακούει και καταγράφει την συνομιλία των μεγάλων για τον Θήχη - ανάρτησή μας το βουνό Θήχης του Ξενοφώντος : εκδοχή της Σάντας
➤ για τον έτερο λόγιο της Σάντας, τον Φίλιππο Χειμωνίδη, ανάρτησή μας εδώ

ως χρόνο γέννησης βρήκαμε το 1981
ενώ εδώ είναι το 1983

➤ στο δίκτυο κυκλοφορεί ένα αρχείο σε pdf με τίτλο "Αναμνήσεις - η Καρτέρη". Είναι γραμμένο από την κόρη της Καρτέρη η οποία ήταν αδελφή του Μιλτιάδη Νυμφόπουλου. Εδώ θα βρείτε αρκετά στοιχεία για την οικογένεια Νυμφόπουλου
➤ μπορείτε να το κατεβάσετε (9,9 MB) εδώ 
➤ παραθέτουμε μία σελίδα...

 ➤ δυστυχώς δεν έχουμε βρει μέχρι τώρα το βιβλίο του Μ. Νυμφόπουλου για την ιστορία της Σάντας. Προμηθευτήκαμε προχθές ένα σχετικά καινούργιο βιβλίο, του 2009, αφορά την λαογραφία της Σάντας.

Η επτάκωμος Σάντα

η κόρ' επεγνεν σ' σόν παρχάρ

ΠΕ, 1950, τ. 2

 

περιοδικό ΠΟΝΤΟΣ - #19

παραλάβαμε το νέο τεύχος (#19) του περιοδικού "Πόντος" με πλούσια ύλη γύρω από την ιστορία & την λαογραφία του Πόντου

στις 52 σελίδες του περιέχει πλούσια ύλη γύρω από την ιστορία, τη λαογραφία και τον πολιτισμό του ποντιακού ελληνισμού, σπάνιες φωτογραφίες, προσωπικές μαρτυρίες και αφιερώματα στην ποντιακή διάλεκτο. 

 

Θεματολογία:
Ο όρκος της οικογένειας Ορκόπουλων από τον Πόντο, η πρώτη αναφορά για ύπαρξη χριστιανών στον Πόντο, οι απόγονοι των αυτοκρατόρων Κομνηνών απευθύνουν έκκληση στους απανταχού Ποντίους, ο Εθνάρχης Τραπεζούντος Χρύσανθος και η διεθνοποίηση του ποντιακού ζητήµατος, εξορίες ιερέων στον Πόντο της Θεοδώρας Ιωαννίδου, αρχαίες λέξεις της ποντιακής διαλέκτου της Γιώτας Ιωακειμίδου, Τα µπάνια του λαού στον Πόντο της Γιώτας Ιωακειμίδου, γνωριμία µε τους Πόντιους στην Νέα Βίγλα ‘Άρτας, Αντώνης Νικοπολίδης: Παιδί του Πόντου και της Νέας Βίγλας, τα χωριά καταγωγής των τριών συναθλητών του µεγαλοµάρτυρα Αγίου Ευγενίου Τραπεζούντος, Ποιος έκλεψε το “χειρόγραφο” του Αριστοτέλη από την Μονή Γουµερά, πως γινόταν ο εξορκισµός µαγισσών στον Πόντο, τα 140 εµπορικά καταστήµατα της Αργυρούπολης, φωτογραφίες από τα ταξίδια µας στον Πόντο κ.α.

 

καλό μήνα