Σάββατο, 29 Φεβρουαρίου 2020

Αφοί Κακούλη : οι φωτογράφοι του Πόντου

επαναληπτική ανάρτηση

➤ ο ιστορική μας πατρίδα ευτύχησε να έχει μερικούς φωτογράφους που μας άφησαν πολύτιμο υλικό της ιστορίας και του πολιτισμού μας
οι Αδελφοί Κακούλοι ίσως ήταν οι πλέον γνωστοί και "παραγωγικοί"
ότι ακολουθεί είναι από την εγκυκλοπαίδεια του ποντιακού ελληνισμού και στην συνέχεια από το λεύκωμά τους το εξώφυλλο και η Δαφνούντα.



Γέλιτζε Σαμψούντας

➤ το Γέλιτζε είναι ένα χωριουδάκι στα πέριξ του Σαλτούχ όπως το Σαρίκλησε, το Κοτεκλί κά.
 ο Χαράλαμπος Καρακασίδης κάτοικος Πλατανιάς Δράμας μας δίνει μια πολύ καλή εικόνα των γεγονότων μέχρι την ανταλλαγή
 δεν διστάζει να κρίνει και την στάση του μητροπολίτη. Να θυμίσουμε εδώ τις πέντε αναρτήσεις μας με τίτλο "ο παρορμητικός Γερμανός Καραβαγγέλης"
 από την Έξοδο, τόμος Ε' του ΚΜΣ.

[πρώτη δημοσίευση Ιανουάριος 2018]

χωριό Γέλιτζε κατά το ΚΜΣ το Σαρίκλησε





σημειώσεις τινές περί του καρναβάλου

πρώτη δημοσίευση 29.2.2020

➤ από την ΠΕ, 1954, τ. 51 το παρακάτω άρθρο που γράφει ο μοναχός Ευθ. Διονυσιάτης
το αναρτούμε αν και δεν είδα συγκεκριμένες αναφορές στον ιστορικό Πόντο
κατά την γνώμη μου, οι πιο "καρναβαλικoί" τύποι του Πόντου υπήρξαν ο Πέντε Πέντες και ο Βέβαιας - ανάρτησή μας για τον πρώτο εδώ




βιβλίο "η Αμάσεια" - #6 : παρασκευή παστουρμά...

➤ από την ειρηνική ζωή #5 (τελευταίο)
είναι πέντε θέματα από την καθημερινή ζωή της πόλης όπως τα περιγράφει η συγγραφέας Ευδοκία Επέογλου - Μπακαλάκη.
παρασκευή παστουρμά και σουτζούκια

[πδ 24.7.2016] 

Παρασκευή, 28 Φεβρουαρίου 2020

ο γουρζουλάς #5 - Μούζενα

➤ 5η ανάρτηση μας για τον γουρζουλά. Ο γουρζουλάς μαζί με τους χοτλάχς ήταν το φόβητρο μας, παιδιά, στα Ποντιακά χωριά της Μακεδονίας... "Θέ' μ' το μέρωμα σ', Θέ' μ' το μέρωμα σ' ..." 
➤ αφηγείται ο Κ. Κωνσταντινίδης - στην ΠΕ, 1955. τ. 71-72
από το ιστορικό λεξικό του Άνθιμου Α. Παπαδόπουλου : "ο γουρζουλάς, η πανούκλα προσωποποιημένη, ο γουρζουλάς είναι γίγας χεροδύναμος και επισκέπτεται τα χωρία με ζουρνάδες και νταούλια, ο ήχος των οποίων τρέπει τους χωρικούς εις φυγήν ..."

[πρώτη δημοσίευση  22.10.2016]


ΠΕ, 1955, τ. 71-72

ένα συγκινητικό οδοιπορικό στο Κουλάκ Καγιά

πρώτη δημοσίευση 28.2.2020

➤ από το τελευταίο φύλλο, Ιανουάριος του 2020, ένα άρθρο που γράφει ο Μιχάλης Καϊκουνίδης
δυτικοπόντιος ο Μιχάλης. μάλλον αυτός που περπάτησε περισσότερο από όλους τις πατρίδες του Δυτικού Πόντου και ελπίζουμε κάποτε να δούμε όλα τα οδοιπορικά του συγκεντρωμένα σε ένα βιβλίο...
έχουμε αρκετές αναρτήσεις με άρθρα του αλλά και για το βιβλίο του "Σαμψούντα - πόλη της φωτιάς" εδώ




βιβλίο "η Αμάσεια" - #5 : ο Χάμπο Ντεντές...

από την ειρηνική ζωή #4
είναι πέντε θέματα από την καθημερινή ζωή της πόλης όπως τα περιγράφει η συγγραφέας Ευδοκία Επέογλου - Μπακαλάκη.
ο Χάμπο Ντεντές...

[πδ 23.7.2016]

Πέμπτη, 27 Φεβρουαρίου 2020

ο Πόντος ανά τους αιώνας - #016

πρώτη δημοσίευση 27.2.2020

➤ ανάρτηση #016 από το βιβλίο του Αρχιμανδρίτη Πανάρετου Τοπαλίδη "ο Πόντος ανά τους αιώνας"
όλες οι αναρτήσεις αυτού του βιβλίου θα συγκεντρώνονται στην ετικέτα "ο Πόντος ανά τους αιώνας" - εδώ
κεφάλαιο Ε'

είναι η δεύτερη ενότητα με τίτλο "περίοδος 1821-1832" 
σημειώστε στην σελίδα 183 αναφερόμενοι στους Ρωμιούς της περιοχής και για να αποφύγουν την εκδικητική μανία των τούρκων λέγεται "...οι χριστιανοί της περιφερείας Τραπεζούντος και εν γένει της Μαύρης Θαλάσσης -Πόντου- είναι αυτόχθονες και διάφοροι την εθνικότητα των επαναστατών της Πελοποννήσου..."





ο γουρζουλάς #4 - Σάντα

➤ άρθρο του Στάθη Αθανασιάδη για τον γουρζουλά στην Σάντα
➤ Ποντιακά Φύλλα, έτος 1937, τεύχος 12
➤ στα Ποντιακά αλλά δύσκολα...

[πρώτη δημοσίευση 29.12.2015]

βιβλίο "η Αμάσεια" - #4 : οι Έλληνες Γιουνάν & οι Έλληνες Ρούμ...

➤ από την ειρηνική ζωή #3
είναι πέντε θέματα από την καθημερινή ζωή της πόλης όπως τα περιγράφει η συγγραφέας Ευδοκία Επέογλου - Μπακαλάκη
οι Έλληνες - Γιουνάν και οι Έλληνες - Ρούμ...

➤ Ρούμ : έτσι ονόμαζαν οι Τούρκοι, Άραβες κλπ. την Ελληνοβυζαντινή αυτοκρατορία και τους Έλληνες κατοίκους της. Οι Τούρκοι, κατά τα τελευταία έτη της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, ονόμαζαν τους μεν Έλληνες το γένος, υπηκόους της Οθωμ. αυτοκρατορίας Ρούμ, τους δε Έλληνες της ελεύθερης Ελλάδας Γιουνάν. Επί Βυζαντινής αυτοκρατορίας οι Έλληνες αυτοαποκαλούντο Ρωμαίοι ή Ρωμιοί. Το "Ρωμαίος" και "Ορωμαίος" (από τη συνεκφορά μετά του άρθρου Ο) αποτελούσε το εθνικό όνομα του Έλληνα κατοίκου του Πόντου.
Γ.Θ. Κανδηλάπτης "γεωγραφικόν και ιστορικόν λεξικόν ..."


[πρώτη δημοσίευση 23.7.2016]


Τετάρτη, 26 Φεβρουαρίου 2020

Δανείαχα ή Δανίαχα

➤ Δανείαχα ή Δανίαχα, σύγχρονη ονομασία: Çeşmeler
ιστορικό, καθαρά ελληνικό, χωριό, που κατοικούνταν από 650 κατοίκους. Στη Δανείαχα, σύμφωνα με την παράδοση, παραθέριζαν οι Κομνηνοί τους καλοκαιρινούς μήνες. Ορισμένα υπολείμματα κάστρων και κτισμάτων που σώζονται γύρω από τη Δανείαχα θεωρούνται ότι είναι απομεινάρια από τα θέρετρα των Κομνηνών
πηγή : εδώ

[πδ 8.10.2015]

Χρονικά του Πόντου, 1944, τ. 5-6

από το βιβλίο του Σ. Χ. Χριστοφορίδη - Σάρπογλη, μαύρα καιρούς και μαύρα ημέρας

ο γουρζουλάς #3 - Λαραχανή

➤ αυτή είναι η τρίτη ανάρτηση μας για τον γουρζουλά
γράφει ο Ελ. Ε. Ελευθεριάδης από την Λαραχανή - 13 αναρτήσεις μέχρι σήμερα εδώ 
προηγούμενες για τον γουρζουλά : πρώτη  -  δεύτερη

[πρώτη δημοσίευση 26.5.2015]

ΠΕ, 1975, τ. 1

η παραπάνω περιγραφόμενη Σπέλια δεν έχει καμία σχέση με το χωριό Σπέλια (τώρα Ocakli κοντά στο Τσεβιζλούκ).

βιβλίο "η Αμάσεια" - #3 : το Τσίρ -Τσίρ

➤ από την ειρηνική ζωή #2
είναι πέντε θέματα από την καθημερινή ζωή της πόλης όπως τα περιγράφει η συγγραφέας Ευδοκία Επέογλου - Μπακαλάκη
το Τσίρ -Τσίρ

[πδ 22.7.2016]

ο Πόντος ανά τους αιώνας - #015

πρώτη δημοσίευση 26.2.2020

➤ ανάρτηση #015 από το βιβλίο του Αρχιμανδρίτη Πανάρετου Τοπαλίδη "ο Πόντος ανά τους αιώνας"
όλες οι αναρτήσεις αυτού του βιβλίου θα συγκεντρώνονται στην ετικέτα "ο Πόντος ανά τους αιώνας" - εδώ
κεφάλαιο Ε'
είναι η πρώτη ενότητα από τις τρεις και αφορά την περίοδο των τερέμπεηδων. Ίσως η πλέον φρικτή περίοδος που έζησε ο Ποντιακός Ελληνισμός. Και το ερώτημα είναι πόσο μεγάλο ψυχικό σθένος είχε αυτός ο λαός και έτσι επέζησε, όσοι επέζησαν... και δεν αλλαξοπίστησε, όσοι δεν εξισλαμίστηκαν...





Τρίτη, 25 Φεβρουαρίου 2020

μια επίσκεψη στη γενέτειρα - #1

πρώτη δημοσίευση 25.2.2020

➤ Μάϊος του 1962
ο Κωνστ. Ανδρεάδης μαζί με τον Γιάννη Πεϊμανίδη αποφασίζουν να κάνουν ένα ταξίδι - προσκύνημα στην γενέτειρα
ο πρώτος γεννήθηκε στο Καπίκιοϊ και ο δεύτερος στην Βερίζενα του Κουσπιδί
τον Γ. Πεϊμανίδη τον γνωρίσαμε από τα βιβλία της θυγατέρας του Δέσποινας Πεϊμανίδου - Πολυχρονίδου από τα οποία έχουμε μέχρι τώρα 7 αναρτήσεις - εδώ
ο Κ. Ανδρεάδης ξεκίνησε να δημοσιεύει αυτό το οδοιπορικό τους στην ΠΕ του 1963 και στο τεύχος 157-163
η δεύτερη και η τρίτη συνέχεια δημοσιεύθηκαν στα επόμενα 2 τεύχη της ΠΕ αλλά εκεί σταμάτησε η έκδοση του περιοδικού λόγω θανάτου του Φίλωνα Κτενίδη
εμείς θα αναρτήσουμε αυτό το ημιτελές οδοιπορικό σε τρεις συνέχειες, όσες δηλ. δημοσιεύτηκαν στην ΠΕ
η φωτό που ακολουθεί είναι τις αναρτήσεις μας για την Δ. Πεϊμανίδου.

μάνα και θυγατέρα...

εφ. Καθημερινή - ένθετο Επτά ημέρες (1997)

ο γουρζουλάς #2 - Αργυρούπολη

➤ ση Κανί τα χωρία = στα χωριά του Κάν δηλ. της Αργυρούπολης
Κάν (το)
η αρχαία ονομασία της Αργυρουπόλεως διασωθείσα μέχρις ημών υπό περιοίκων (όρα λ. Αργυρούπολις). Ήτο άλλοτε επισκοπή υπό τον Τραπεζούντος και άλλοτε ανεξάρτητος και προβεβιβάσθη εις αρχιεπισκοπήν επί Χαλδίας Συλβέστρου του Α'. Ελέγετο και Ζάχλα και ήτο πατρίς του τιμαριωτικού οίκου των Ζανηχητών.
(Γ. Κανδηλάπτου - Κάνεως, γεωγραφικόν & ιστορικόν λεξικόν) 



βιβλίο "η Αμάσεια" - #2 : οι μύλοι της πόλης

➤ από την ειρηνική ζωή #1 : οι μύλοι της πόλης
είναι πέντε θέματα από την καθημερινή ζωή της πόλης όπως τα περιγράφει η συγγραφέας Ευδοκία Επέογλου - Μπακαλάκη
πρώτη ανάρτηση από έξι εδώ 

[πδ 22.7.2016] 



Δευτέρα, 24 Φεβρουαρίου 2020

ο γουρζουλάς #1

➤ "…η φοβερωτέρα επιδημία του Γουρζουλά εσημειώθει εις Μεσοχάλδιον και Ματσούκαν περί το 1830. Οι κάτοικοι του χωρίου μας, οι Αδυσενοί, κατέφυγαν εις τα δάση. Το χωριό ηρημώθη και οι χωρικοί με τα ζώα των και μερικά σκεπάσματα και τρόφιμα κατεσκήνωσαν εις την τοποθεσία Πλάτων, έναντι του γνωστού βράχου Γραμματισμένον…"
Ποντιακή Εστία, 1959, τ. 111-112
γράφει ο Π.Η. Μελανοφρύδης 

[πρώτη δημοσίευση Φεβρουάριος 2015]

 
Οι κάτοικοι των περιοχών αυτών
κατέφευγαν εντός των δασών
και των σπηλαίων προκειμένου
να μην τους βρει το "τέρας",
ο άνδρας που κρατούσε
στο ένα του χέρι δρεπάνι.

από το Ιστορικόν Λεξικόν της Ποντικής Διαλέκτου,
υπό Άνθιμου Α. Παπαδόπουλου