30 Νοεμβρίου 2019

ξωκλήσια και αγιάσματα του Τσαγράκ Κερασούντας

➤ από το βιβλίο του Γεωργίου Α. Ανδρεάδη και του υιού του Χρήστου Γ. Ανδρεάδη το κείμενο που ακολουθεί - γράφει ο πατέρας (1883-1973)
➤ όλες οι αναρτήσεις μας για το Τσαγράκ στην ετικέτα Χρ. Γ. Ανδρεάδης

δεν γνωρίζουμε ποια εκκλησία είναι,
μόλις έξω από το χωριό
από το Google Earth - Panoramio


οι δάσκαλοι του γένους των Ποντίων : Μιλτιάδης Νυμφόπουλος (1883 - 1973)

πρώτη δημοσίευση στις 15.4.2016

➤ ο Σανταίος δάσκαλος Μιλτιάδης Νυμφόπουλος γεννήθηκε στον οικισμό Ισχανάντων και ως γιος δασκάλου από μικρός μαθήτευσε δίπλα στον πατέρα του και στην συνέχεια φοίτησε στο φροντιστήριο Τραπεζούντας. Επίσης διδάχθηκε βυζαντινή μουσική από τον πρωτοψάλτη του Οικουμενικού Πατριαρχείου, Τριαντάφυλλο Γεωργιάδη
➤ σε ηλικία 18 ετών εργάστηκε ως κοινοτικός δάσκαλος στον οικισμό Ισχανάντων και υπηρέτησε σε πολλά χωριά και πόλεις του Πόντου ως δάσκαλος παράλληλα όμως ασκούσε και το επάγγελμα του ιεροψάλτη. Ασχολήθηκε ταυτόχρονα και με την δημοσιογραφία αρθρογραφώντας στις εφημερίδες Φάρος της Ανατολής, Αργοναύτης, Κράτος των Αθηνών και Ταχυδρόμος. Κατά καιρούς έχουν δημοσιευθεί άρθρα του στα περιοδικά Αρχείον Πόντου, Ποντιακή Εστία, Ποντιακά χρονικά
➤ το 1923 ήρθε στην Ελλάδα και εγκαταστάθηκε στο Χρυσοκέφαλο Δράμας, όπου υπηρέτησε ως δάσκαλος μέχρι και το 1947. Το 1953 εξέδωσε το πρώτο του βιβλίο με τίτλο Ιστορία της Σάντας του Πόντου. Ακολούθησαν και άλλα έργα του όπως το Ιστορία του Χωριού Χρυσοκέφαλος Δράμας, Ευτράπελα, Σαντέικα Τραγωδίας και άλλα. (το παραπάνω κείμενο το βρήκαμε στο internet)
ο Μιλτιάδης Νυμφόπουλος ακούει και καταγράφει την συνομιλία των μεγάλων για τον Θήχη - ανάρτησή μας το βουνό Θήχης του Ξενοφώντος : εκδοχή της Σάντας
για τον έτερο λόγιο της Σάντας, τον Φίλιππο Χειμωνίδη, ανάρτησή μας εδώ

ως χρόνο γέννησης βρήκαμε το 1981
ενώ εδώ είναι το 1983

➤ στο δίκτυο κυκλοφορεί ένα αρχείο σε pdf με τίτλο "Αναμνήσεις - η Καρτέρη". Είναι γραμμένο από την κόρη της Καρτέρη η οποία ήταν αδελφή του Μιλτιάδη Νυμφόπουλου. Εδώ θα βρείτε αρκετά στοιχεία για την οικογένεια Νυμφόπουλου
➤ μπορείτε να το κατεβάσετε (9,9 MB) εδώ 
➤ παραθέτουμε μία σελίδα...

 ➤ δυστυχώς δεν έχουμε βρει μέχρι τώρα το βιβλίο του Μ. Νυμφόπουλου για την ιστορία της Σάντας. Προμηθευτήκαμε προχθές ένα σχετικά καινούργιο βιβλίο, του 2009, αφορά την λαογραφία της Σάντας.

Η επτάκωμος Σάντα

25 Νοεμβρίου 2019

Τσερκέζοι ή Κιρκάσιοι

➤ εθνότητα του Καυκάσου μεγάλες ομάδες της οποίας ήλθαν στην Οθωμανική Τουρκία από τον 19ο αιώνα
η σχέση των Ρωμιών με τους Τσερκέζους υπήρξε άψογη. Στον Δ. Πόντο υπήρξαν τροφοδότες σε οπλισμό και τρόφιμα των αντάρτικων ομάδων
διαβάσαμε σε πολλά βιβλία με θέμα το αντάρτικο τις σχέσεις των Τσερκέζων με τους αντάρτες και τις δοσοληψίες - αγορές οπλισμού και τροφίμων από αυτούς αλλά και παροχή πληροφοριών σχετικά με τις θέσεις των στρατιωτικών μονάδων της Τουρκίας, των τσετών κλπ.
στην παρούσα ανάρτηση θα βάλουμε δύο κείμενα. το πρώτο είναι από την εγκυκλοπαίδεια του Π.Ε. και το δεύτερο από το βιβλίο του Αχιλλέα Ανθεμίδη "Τουρκία, η χώρα των θρησκευτικών και εθνικών μειονοτήτων"
περισσότερα εδώ - εδώ - εδώ  

Κιρκάσιοι, πίνακας του Πολωνού ζωγράφου Alfred Von Wierusz Kowalski

22 Νοεμβρίου 2019

οικογενειακό κειμήλιο από την πατρίδα, την Φάτσα

πρώτη δημοσίευση στις 11.1.2015

πριν από πολλά χρόνια, μαθαίνω ότι στο σπίτι μας στο χωριό, πάνω στο πατάρι (το λέγαμε "ταβάνι") υπάρχει μια φωτογραφία που έφερε η γιαγιά μου από τον Πόντο. Έβαλα ξαδέλφια και ανέβηκαν στο ταβάνι, την βρήκαν και μου την έφεραν. Παρατημένη εκεί άρχισε να καταστρέφεται. Ξεφλούδισε σε πολλά σημεία από την υγρασία. Απευθύνθηκα σε τεχνίτες για να την αποκατάσταση της. Το αποτέλεσμα (σε αντίγραφα πάντα) δεν ήταν το προσδοκώμενο. Έτσι μείναμε στην αρχική φωτογραφία, χωρίς επεμβάσεις παρά μόνο την πλαστικοποίηση της.
η φωτογραφία αυτή πρέπει να είναι του 1918, σίγουρα μετά το τέλος του Α' ΠΠ και όταν ησύχασε ο τόπος. Είναι ο παππούς μου Πολυχρόνης, η γιαγιά μου η "Κουγιουμτζάβα", η θεία μου Ειρήνη και ο πατέρας μου Τάκης. Το τρίτο τους παιδί, ο Σάββας, δεν είχε γεννηθεί ακόμη

είναι στην Φάτσα του Πόντου
κάποτε ρώτησα την σύζυγο μου "τι θα προσπαθούσες να σώσεις από το σπίτι μας, αν αίφνης πιάναμε φωτιά ;" Μου είπε ότι μου είπε. Στην ίδια ερώτηση εγώ της έδειξα την παρακάτω εικόνα, αυτές είναι οι ρίζες μας, χωρίς αυτές δεν στεριώνουμε…

🔻 ο σκοπός αυτής της ανάρτησης είναι να ευαισθητοποιήσει όλους εμάς για να ενδιαφερθούμε για την ιστορία μας, να βρούμε οικογενειακά μας κειμήλια, να καταγράψουμε τις θύμισες των παλαιών, να εντοπίσουμε ξεχασμένα κείμενα-χειρόγραφα στα μπαούλα των σπιτιών μας. Τελικά, να μην αφήσουμε τίποτα που να μείνει στην αφάνεια και στη λησμονιά.

12 Νοεμβρίου 2019

η γιαγιά μου η μάνα...

πρώτη δημοσίευση 30.11.2015

➤ βάζουμε ένα άρθρο του Φίλωνα Κτενίδη (Ποντιακή Εστία, έτος 1958, τ. 100) το οποίο μας είναι ιδιαίτερα αγαπητό για τον παρακάτω λόγο...
το άρθρο έχει τίτλο "η μάνα μου" και εννοεί την γιαγιά του
έτσι λέγαμε κι' εμείς, δώδεκα πρωτοξάδελφα από το σόι της μητέρας μου, μάνα λέγαμε την γιαγιά μας μέχρι το 1995 που έφυγε. Μάνα την λέγανε και τα δισέγγονα της, μάνα οι πάντες, όλο το χωριό. Μόνο λίγοι την φωνάζανε με τ' όνομα της
➤ έχουμε ξαναγράψει για την μάνα μας εδώ και εδώ


➤ χρόνια στο Αγιού τεπέ, την είχε μαζί του ο Χάμπος, ο μεγάλος αδελφός της, αντάρτης ο ίδιος από το Κογιουμτζάντων (περιοχή Τσαλ) στο Αγιού Τεπέ.

11 Νοεμβρίου 2019

χάρτης Πόντου του 1890

➤ διοικητική (*) διαίρεση του Πόντου κατά το 1890 (πολιτική και όχι εκκλησιαστική)
βιλαέτι Τραπεζούντας
    • τέσσερα σαντζάκια :
    • Σαμψούντας, Τραπεζούντας, Λαζιστάν και Αργυρούπολης
    • συνολικά : 22 καζάδες
νότια είναι το βιλαέτι της Σεβάστειας και του Ερζερούμ (δείτε χάρτη)
διαστάσεις : 3314 Χ 1710 pixels 
download : εδώ

(*) διοικητική διαίρεση Οθωμανών :

     • Βιλαέτι = πάνω από το σαντζάκι, κάτι σαν χώρα
     • Σαντζάκι = περιφέρεια
     • Καζάς ή καϊμακαμλίκι = κάτι σαν νομός (πόλη με γύρω τα χωριά της)
     • Ναχιγιές = κοινότητα (μουχτάρης = κοινοτάρχης)

09 Νοεμβρίου 2019

διάφορα...



τ' Αρμαλού το χαν και του Ξερέα είναι το ίδιο χάνι


οπισθόφυλλο σε όλους τους τόμους της εγκυκλοπαίδειας του Π.Ε.



Αντύπας, της Δέσποινας Χατζοπούλου

πρώτη δημοσίευση 9.11.2019

➤ πολυγραφότατη η Δέσποινα Χατζοπούλου με καταγωγή τον Δ. Πόντο και συγκεκριμένα από το χωριό Γιαγτζίμαχμούρ της Κάβζας
το βιβλίο έχει σαν υπότιτλο "η ιστορία της οικογένειας μου μέσα από τον ξεριζωμό και τον εμφύλιο"
τα του ξεριζωμού είναι λίγο-πολύ γνωστά σε όλες τις οικογένειες του ΠΕ
στο βιβλίο όμως αυτό έχουμε και την τραγική ιστορία του θείου Αντύπα ό οποίος σκοτώθηκε κατά την διάρκεια του εμφυλίου. Το ακόμα πιο τραγικό είναι ότι ο Αντύπας ήταν με τους αντάρτες του ΔΣΕ και ο αδελφός του Γιώργος με τους κυβερνητικούς, δηλ. πολεμούσε ο αδελφός τον αδελφό...
το παρακάτω είναι από το το οπισθόφυλλο : 

Μια μαρτυρία με διαχρονικό ιστορικό στίγμα, πέρα για πέρα αληθινή, που καταγράφει τις εμπειρίες μιας οικογένειας Ποντίων της Κάβζας στην πιο ανηλεή φάση της ποντιακής γενοκτονίας: Γιαγτζίμαχμούρ, Νεπιένταγ, Μαύρη Θάλασσα, κολαστήρια Σαμσούντας και τέλος Κιουρκιούτ στην Ελλάδα. Αρχίζουν να κτίζουν και πάλι τη ζωή τους, ξεκινώντας από μηδενική βάση, για να βιώσουν δύο περίπου δεκαετίες αργότερα την κατοχή και μετά τον εμφύλιο, που θα τους κάνει να αιμορραγήσουν ξανά και να προσπαθήσουν να καταπραϋνουν τις πληγές τους. Το βιβλίο με άξονα την ιστορική μαρτυρία καταγράφει τα δεινά του ελληνισμού κατά την γενοκτονία των Ποντίων και των Μικρασιατών και τον εμφύλιο πόλεμο μεταγενέστερα.Οι μνήμες που περιέχει δεν αφορούν μόνο τα πρόσωπα που αναφέρονται, αλλά όλους τους Έλληνες. 



δεν νομίζω να κάνω λάθος αλλά ο Σαλαντίν ήταν Κούρδος

αυτό μάλλον είναι το χωριό τους

07 Νοεμβρίου 2019

περιοδικό Ποντιακή Στοά

➤ "περιοδική έκδοση της Παμποντιακής Ένωσης Αθηνών "Ποντιακή Στοά". Κυκλοφόρησε το 1971. Βγήκαν άλλοι δύο τόμοι του 1972-1974 και 1975-1984.
➤ στα περιεχόμενα της έκδοσης περιλαμβάνονται κείμενα των Τσιρκινίδη Η. Α., Λαμψίδη Οδ., Σαλάτα-Λιθοξόου Ζηνοβίας, Δόξα Άγγελου .........." από την εγκυκλοπαίδεια του Π.Ε.
➤ παραθέτουμε τον πίνακα περιεχομένων που κάναμε,
είναι διαθέσιμα σε ψηφιακή μορφή στην σελίδα της ΕΠΜ.

05 Νοεμβρίου 2019

λεύκωμα "Έλληνες του Πόντου"

πρώτη δημοσίευση 5.11.2019

➤ γύρω στα μέσα Μαΐου, εδώ και μερικά χρόνια, οι εφημερίδες "θυμούνται" τον Ποντιακό Ελληνισμό και του "αφιερώνουν" ειδικά ένθετα
τις περισσότερες φορές είναι πρόχειρες και φθηνές εκδόσεις, τυπωμένες σε ένα άθλιο χαρτί
άλλες φορές έχουμε καλαίσθητες και ακριβές εκδόσεις γιατί υπάρχει χορηγός
μια τέτοια έκδοση είναι ένα ένθετο της εφ. ΕΘΝΟΣ - έκδοση 2007
είναι ένα πολυσέλιδο λεύκωμα με τίτλο "Έλληνες του Πόντου" που υπογράφει ο Βλάσης Αγτζίδης και χορηγός είναι η Aegean του Μελισανίδη
από αυτήν την έκδοση αναρτούμε ότι ακολουθεί.
 
το εξώφυλλο

χρυσόβουλο του Αλεξίου Γ' Μεγάλου Κομνηνού και της αυτοκράτειρας Θεοδώρας (1374)


φωτογραφία δική μας από το ταξίδι μας το 1989 -
μάλλον το λησμόνησε ο συγγραφέας

04 Νοεμβρίου 2019

01 Νοεμβρίου 2019

καλό μήνα

από το λεύκωμα "Πόντος - στην άκρη του ορίζοντα" του Κύρου Κόκκα


από άρθρο του Γ.Κ.Χατζόπουλου