28 Φεβρουαρίου 2019

πορεία 111 ετών...

• Ελένη Σπανίδου - Συμεωνίδου από το Νέο Πετρίτσι Σερρών
γεννήθηκε το 1887 στο ορεινό χωριό Ζουγκουρλού Σαμψούντας
• το 1998 ήταν 111 ετών και είχε 27 εγγόνια, 47 δισέγγονα και 10 τρισέγγονα...
• πέθανε το 2001
• περιοδικό Ποντιακά, έτος 2008, τεύχος 5

27 Φεβρουαρίου 2019

Κρώμνη : ενδυμασία ανδρών

➤ από το βιβλίο του Γεωργίου Φιρτινίδη "Κρώμνη" οι σχετικές φωτογραφίες της ενότητας ενδυμασία ανδρών του κεφαλαίου "ενδυμασία - υπόδηση" - σελίδες 301 - 306
➤ έκδοση βιβλίου 1994






μάλλον αυτός είναι...

Ανέστης ο Μουσίκς έναν ημέραν ετυριαννίουτουν,

τα κεραμίδια τ' οσπιτί ατ' έσταζαν και κ' εύρηκεν
μάστοραν ν' ισιάζ-ατα.
Έξεν ατον κι' Αχιλλέας.
- Νέπαι, ντο τυριαννίεσαι, είπεν-ατόν,

ατώρα άμον ντ' εβγαίν' ήλιον, κι θα στάζνε άλλο!
(Π.Φ. 1938)

17 Φεβρουαρίου 2019

Γεώργιος Κ. Φωτιάδης, το Ελληνικόν μεταλλείον Ακ-Δαγ - #2

➤ δεύτερη ανάρτηση μας από το βιβλίο του Γεωργίου Κ. Φωτιάδη - πρώτη εδώ
➤ λίγα στοιχεία για τον συγγραφέα από την εγκυκλοπαίδεια του Ποντιακού Ελληνισμού :
  • Φωτιάδης Γεώργιος (1910-2002)
  • Δάσκαλος και συγγραφέας. Γεννήθηκε στο χωριό Αταλάν του Ακ Νταγ Ματέν του "Γαλατικού Πόντου", έναν όρο που εισηγήθηκε και καθιέρωσε ο ίδιος. Έζησε μικρός όλα τα γεγονότα των ετών 1916-1923, τα οποία περιέγραψε στο βιβλίο του {αυτό της ανάρτησης} και σε πολλά άρθρα του στα περιοδικά "Ποντιακή Εστία" και "Αρχείον Πόντου".
  • Αποφοίτησε από το γυμνάσιο Δράμας, όπου εγκαταστάθηκε η οικογένειά του το 1922 (χωριό Χωριστή)......
το Ακ Ντάγ Ματέν σήμερα (από το Google Earth - Panoramio)

➤ πρόσφατα κυκλοφόρησε το παρακάτω βιβλίο το οποίο όμως δεν προμηθευτήκαμε, ακόμα...

16 Φεβρουαρίου 2019

Γεώργιος Κ. Φωτιάδης, το Ελληνικόν μεταλλείον Ακ-Δαγ - #1

➤ ο Γεώργιος Κ. Φωτιάδης είναι ο συγγραφέας που μας άφησε αυτό το πολύτιμο βιβλίο για το Ακ Ντάγ και τα 30 χωριά του
➤ γεννήθηκε στο χωριό Αταλάν και ήλθε στην Ελλάδα 12 χρονών. Συνεπώς είχε κάποιες καλές παραστάσεις από την περιοχή. Αυτές μας διηγείται στο βιβλίο του
 θα βάλουμε δύο αναρτήσεις από αυτό το βιβλίο. Δυστυχώς δεν αναφέρει τίποτα σχετικό για το αντάρτικο της περιοχής.
     • Γεωργίου Κ. Φωτιάδη
     • Γαλατικός Πόντος - Το Ελληνικόν Μεταλλείον Ακ-Δάγ (Ak-Dag-Madeni)
     • Αθήνα 1994
     • σελ. 176

➤ δημιουργήσαμε μια νέα ετικέτα με το όνομα Ακ Ντάγ Ματέν όπου ομαδοποιήσαμε όλες τις σχετικές αναρτήσεις.


13 Φεβρουαρίου 2019

το Ρυάκ της Χαλδίας

πρώτη δημοσίευση 7.7.2015

➤ το Ρυάκ της Χαλδίας, όπως θα διαβάσετε παρακάτω, είναι ένα χωριό της περιφέρειας Άρδασας (Τορούλ) 
διαβάστε πως περιγράφει ο συγγραφέας τα δραματικά γεγονότα της υποχρεωτικής εγκατάληψης του χωριού τους. Ο ίδιος τότε ήταν 11 χρονών 
στην Ελλάδα εγκαταστάθηκαν στην Μακρυνίτσα Σερρών 
γράφει ο Σάββας Παπαδόπουλος


ΠΗ, 1982, τ.7

12 Φεβρουαρίου 2019

ο καπετάν Γιωρίκας Καλαϊτζόγλης βγαίνει στο αντάρτικο της Σάντας

➤ ένα άρθρο του φίλου και συμπατριώτη Κωνσταντίνου Μαυρόπουλου (Κανλικέτες) που αναρτήθηκε στο Pontos News εδώ
αφορά τον καπετάνιο της Σάντας Γεώργιο Καλαϊδόπουλο (Ταβάτισον) που μετά την ανταλλαγή εγκαταστάθηκε στην ανταρτομάνα Δράμα, στο χωριό Οχυρό.

[ 
Ο Γεώργιος Καλαϊδόπουλος με τον ξεριζωμό εγκαταστάθηκε στο Οχυρό Δράμας. Το παρωνύμιο Ταβάρισον του το προσάρτησαν την εποχή που δούλευε με τους Ρώσους, όταν κατέλαβαν την Τραπεζούντα, και προέρχεται από τη ρωσική λέξη ταβάρις = σύντροφος, συστρατιώτης. Την αληθινή αυτή ιστορία ανέσυρα από τη μνήμη μου, όπως την άκουσα στα αλησμόνητα παρακάθια (νυχτέρια) του Οχυρού:

Όντες επαίρεν την απόφασιν ο Γιωρίκας ο Καλαϊτζόγλης (ο Ταβάρισσον) ας σην Δίρχαν τη Τραπεζούντας, να εβγαίν’ ’ς σο αντάρτικο τη Σάντας, η μάνα τ’ ερρούξεν κι επαρακαλ’νεν ατον να μη πάει. Εκείνος τιδέν ’κ’ έκουεν και είπεν ατεν: «Μάνα επαίρα την απόφασιν, θα πάω!».

Ο Γιωρίκας έτον ορφανός και τον τρανόν αδελφόν ατ’ τον Συμεών, εσάευεν ατον άμον πατέρα! Επήεν η μάνα τ’ επίασεν τον Συμεών και είπεν ατον: «Δέβα πε κάτ’ τον Γιωρίκαν, εσκώθεν να εβγαίν’ ’ς σο αντάρτικο».

Πάει ο Συμεώντς πιάν’ τον Γιωρίκαν και λέει ατον: «Νέπε, πού θα πας; Πουθέν δουλείαν ’κ’ έχ’ς!».

«Εγώ επαίρα την απόφασιν και ’κί αλλάζ’ ατο, θα πάω», είπεν ο Γιωρίκας!

«Νέπε, λέει ατον ο Συμεώντς, εκαικά να ελέπω το λέσσι σ’ ’κί θα κλώσκουμαι παίρω θάφτ’ ατο!». Και απαντά ο Γιωρίκας: «Εγώ να μη πάω, κι άμα πάω, ’ς σα σκατά απέσ’ πα να βάλετε με, εγώ τιδέν ’κί θα εγροικώ!».

Ας σο είδεν ο Συμεώντς, ο Γιωρίκας το ταπιάτ’ν ατ’ ’κί αλλάζ’, είπεν ατον: «Νέπε όντες εβγαίντς ας σο χωρίον, σύρον έναν φισέκ’ να τερείς το τιφέκι σ’ δουλεύ’, ατόσα χρόνια θαμμένο έτον!».

Όντες εξέβεν ο Γιωρίκας ας σο χωρίον, έσυρεν ένα φισέκ’ και το κουρσούμ’ έσσκισεν τα λίβεα!

Ας σο έκ’σαν την τουφεγκέαν έναν ξάι ησύχασαν, ενσόουντα το τιφέκ’ δουλεύ’!



Πώς έσωσε ο Καλαϊτζόγλης τον καπετάν Ευκλείδη Κουρτίδη
Οι αντάρτες της Σάντας είχαν γίνει πονοκέφαλος για τους Τούρκους! Στην περιοχή εκτός Σάντας δρούσαν και αντίστοιχες τουρκικές ανταρτικές ομάδες, οι οποίες κυρίως επιδίδονταν σε πλιάτσικο εναντίον των Ελλήνων. Μια μέρα ένας Τούρκος οπλαρχηγός κάλεσε τον καπετάν Ευκλείδη να συζητήσουν και να συμφωνήσουν για ειρήνη. Καλόπιστος ο καπετάν Ευκλείδης ετοιμάστηκε να πάει.

Του λέει ο Καλαϊτζόγλης: «Καπετάνιε, μην πας, είναι παγίδα, θέλουν να σε σκοτώσουν!».

Ο καπετάν Ευκλείδης δεν τον άκουσε, πήρε μαζί του δυο παλικάρια και ξεκίνησε. Ο Καλαϊτζόγλης ανησύχησε και δεν το σήκωνε η συνείδησή του να αφήσει τους Τούρκους να τον σκοτώσουν. Ξεκίνησε να πάει να τους ανταμώσει. Όταν έφτασε στο σημείο της συνάντησης, παρατήρησε ότι ένας από τους Τούρκους που συνόδευαν τον Τούρκο οπλαρχηγό, είχε το όπλο του στα γόνατα απασφαλισμένο και στραμμένο κατευθείαν στον καπετάν Ευκλείδη!

Ο Καλαϊτζόγλης πήγε και κάθισε σε μια θέση που να έχει στην ίδια ευθεία τόσο τον Τούρκο, που το όπλο του ήταν στραμμένο προς τον καπετάν Ευκλείδη, όσο και έναν άλλο. Τοποθέτησε και αυτός το όπλο επάνω στα γόνατά του με την κάνη στραμμένη επάνω τους. Έτσι, με μια σφαίρα να τους σκότωνε και τους δυο! Αθόρυβα και με τρόπο απασφάλισε κι αυτός το όπλο του και ήταν σε ετοιμότητα.

Οι Τούρκοι κατάλαβαν με ποιον είχαν να κάνουν και δεν τόλμησαν να προχωρήσουν το σχέδιό τους να δολοφονήσουν τον καπετάν Ευκλείδη! Μετά από λίγη ώρα αποχώρησαν αμφότεροι χωρίς δυσάρεστη εξέλιξη. ]

Κωνσταντίνος Μαυρόπουλος (Κανλικέτες)