Τετάρτη, 30 Μαΐου 2018

Ξενοφώντα Άκογλου, λαογραφικά Κοτυώρων #3

➤ τρίτη ανάρτηση μας από το βιβλίο του Ξ. Άκογλου
πρώτη εδώ / δεύτερη εδώ
θέμα : διοικητική και εκκλησιαστική εξάρτηση.



Κυριακή, 27 Μαΐου 2018

το αντάρτικο στον Πόντο... [περιοδικό Ποντιακά]

➤ από το περιοδικό Ποντιακά, έτος 2008, τεύχος 8
➤ δύο σελίδες για το αντάρτικο "βασισμένο στα γραφτά του Γιώργου Αντωνιαδή" και χωρίς τις φιοριτούρες του...
➤ δύο μικρά σχόλια :
     • σημεία 1 και 2 στο κείμενο : τελικά στην Κρώμνη είχαμε ή δεν είχαμε "σημαντικό αντάρτικο κίνημα" ;
     • σημείο 3 : "περιοχή (Ζήλα) κοντά στην Πάφρα". Σε ευθεία γραμμή απέχουν 132 χιλιόμετρα. Όχι και τόσο κοντά...


Παρασκευή, 25 Μαΐου 2018

Χρονικά του Πόντου (ΧτΠ)

➤ πρώτη δημοσίευση στις 16.1.2016

μετά τα Ποντιακά Φύλλα (ΠΦ), που υπήρξε η πρώτη περιοδική έκδοση των Ποντίων, ακολούθησαν τα Χρονικά του Πόντου
➤ ήταν μια έκδοση του συλλόγου Αργοναύται-Κομνηνοί της Καλλιθέας Αττικής
➤ διευθυντής του περιοδικού ήταν ο Ξενοφών Κ. Άκογλους (ψευδώνυμο Ξένος Ξενίτας)
κυκλοφόρησε σε μια δύσκολη εποχή για την χώρα μας, από το 1943 μέχρι το 1946 
➤ είκοσι τέσσερα τεύχη μερικά από τα οποία διπλά. Όλα τα τεύχη βρίσκονται στο ψηφιακό αρχείο της ΕΠΜ ( εδώ ) και μπορείτε να τα διαβάσετε - μελετήσετε
πρόσφατα που βρέθηκα στα γραφεία των Αργοναυτών στην Καλλιθέα είδα να υπάρχουν ακόμη διαθέσιμα προς πώληση μερικά σετ
➤ δεν υπάρχουν όμως σε ψηφιακή μορφή τα περιεχόμενα των 2 τόμων. Τα σκανάραμε και θα τα βρείτε στην νέα σελίδα ΧτΠ εδώ


ψηφιακό αρχείο ΕΠΜ

Πέμπτη, 24 Μαΐου 2018

Ξενοφώντα Άκογλου, λαογραφικά Κοτυώρων #2

➤ από την 1η Μαΐου του 2015 κάναμε μια πρώτη ανάρτηση με μία υπόσχεση... εδώ
έπρεπε λοιπόν κάποτε να το ξεκινήσουμε...
με φόβιζε ο όγκος του, 1ος τόμος, 526 σελίδες - 2ος τόμος 436 δηλ. συνολικά 960 σελίδες...
είναι θησαυρός και το εννοώ, είναι αυτό που λέει ο τίτλος του, λαογραφικό 100% και μάλλον όχι μόνο των Κοτυώρων
ο 1ος τόμος δεν έχει πίνακα περιεχομένων, τον έκανα εγώ. δείτε τα περιεχόμενα και θα καταλάβετε τι υλικό υπάρχει, δείτε για παράδειγμα το πλήθος των σελίδων στο κεφάλαιο "Κρωμέτκα τραγωδίας" στην σελίδα 347
ένα (πιστεύω) απαραίτητο βιβλίο για τους καλλιτέχνες μας, (μουσικοί - στιχουργοί - θεατράνθρωποι) ξαναλέω, θησαυρός λαογραφίας.


1. περιεχόμενα :

2. πρώτο θέμα : σκωπτικές και πειραχτικές εκφράσεις



Τετάρτη, 23 Μαΐου 2018

οι δάσκαλοι του γένους των Ποντίων : Ξενοφών Άκογλου (1895-1961)

πρώτη δημοσίευση στις 28.11.2016
➤ Ξενοφών Άκογλου, ψευδώνυμο Ξένος Ξενίτας (1895-1961)

1. ο Ξενοφών Άκογλου, του Κοσμά και της Αφροδίτης, το γένος Γρηγοριάδη, γνωστός και με το ψευδώνυμο "Ξένος Ξενίτας", γεννήθηκε στη Σαμψούντα (Αμισό) το 1895. Πέρασε τα παιδικά του χρόνια στα Κοτύωρα (Ordu), όπου τελείωσε την αστική σχολή, και ύστερα φοίτησε στο γυμνάσιο της Αμισού. Το 1915 διέφυγε από την Τουρκία και πήγε στη Θεσσαλονίκη, όπου τον επόμενο χρόνο κατατάχθηκε εθελοντής στο στρατό της Εθνικής Άμυνας. Μετά το 1918 εκπαιδεύτηκε στη Σχολή Εφέδρων Αξιωματικών, από την οποία αποφοίτησε με το βαθμό του ανθυπολοχαγού. Έλαβε κατόπιν μέρος στις επιχειρήσεις της μικρασιατικής εκστρατείας. Μονιμοποιήθηκε και παρέμεινε στο στρατό μέχρι το 1935, οπότε αποστρατεύθηκε με το βαθμό του ταγματάρχη. Επαναστρατεύτηκε, ωστόσο, το 1940-1941 και από το αλβανικό μέτωπο έστελνε ανταποκρίσεις στα Νεοελληνικά Γράμματα, τις οποίες αναδημοσίευσε συμπληρωμένες το 1945 στην Αθήνα με τον τίτλο Το θαύμα της Αλβανίας απ’ τη σκοπιά της ΙΙΙ Μεραρχίας.

εργογραφία και συλλογή λαογραφικού υλικού 
ο Άκογλου δημοσίευσε μεγάλο αριθμό άρθρων σε διάφορα περιοδικά (Αρχείον Πόντου, Μικρασιατικά Χρονικά, Ποντιακή Εστία, Νεοελληνικά Γράμματα και ιδιαίτερα στα Χρονικά του Πόντου, των οποίων υπήρξε διευθυντής καθ’ όλη τη διάρκεια της έκδοσής τους) και τέσσερα βιβλία, χρησιμοποιώντας συνήθως το ψευδώνυμο "Ξένος Ξενίτας". Εκτός από το θαύμα της Αλβανίας απ’ τη σκοπιά της ΙΙΙ Μεραρχίας εξέδωσε ένα λογοτεχνικό έργο, τα Διηγήματα ηθογραφικά, από τη ζωή της ταβέρνας και των ψαράδων (Αθήνα 1939), και το θεατρικό Ακρίτας, γραμμένο στην ποντιακή. Το έργο αυτό (ιστορικό δράμα σε πέντε πράξεις και μια εικόνα), για το οποίο ο Άκογλου πήρε έπαινο από τον Καλοκαιρίνειο διαγωνισμό το 1945, αφορά τη δράση των Πόντιων οπλαρχηγών και των αντάρτικων σωμάτων τους την περίοδο 1914-1923. Ο συγγραφέας στόχευε αρχικά στη σύνταξη μελέτης, αλλά ελλείψει των απαιτούμενων πηγών αναγκάστηκε να συνθέσει το δράμα αυτό, το οποίο, μάλλον λόγω βαρύτητας, δε φαίνεται να σημείωσε μεγάλη επιτυχία επί σκηνής.

το σημαντικότερο όμως έργο του υπήρξε το δίτομο Από τη ζωή του Πόντου, λαογραφικά Κοτυώρων. Καρπός μακράς και επίπονης διαδικασίας συλλογής λαογραφικού υλικού από Κοτυωρίτες διεσπαρμένους ανά την Ελλάδα (Αθήνα, Πειραιάς και προάστια, Θεσσαλονίκη, Κατερίνη, Κιλκίς), το βιβλίο χαρακτηρίστηκε ένα από τα πληρέστερα του είδους. Ο Άκογλου, εκτός του ότι δίνει μια ολοκληρωμένη και λεπτομερή περιγραφή της ζωής στα Κοτύωρα (κύκλος ζωής, κοινοτική και οικονομική οργάνωση, έθιμα και δοξασίες) που πληροί τις προδιαγραφές της κλασικής λαογραφίας, καταβάλλει προσπάθεια να είναι αντικειμενικός, πράγμα εξαιρετικά σπάνιο σε τέτοιου είδους συλλογές. Τα Λαογραφικά Κοτυώρων δε συνθέτουν μία ειδυλλιακή εικόνα της ιδιαίτερης πατρίδας του: έστω και αποσπασματικά, αναφέρονται στις ενδοκοινοτικές συγκρούσεις, στις ταξικές διαφορές, στην περιορισμένη καλλιτεχνική κίνηση του τόπου. Με λίγα λόγια δίνουν, πολύ περισσότερο από τα αναλόγου περιεχομένου έργα άλλων συλλεκτών, την αίσθηση στον αναγνώστη ότι έχει να κάνει με μια πραγματική, ζωντανή κοινωνία και όχι με μια ουτοπική ανασύνθεση της χαμένης πατρίδας.

ο Άκογλου πέθανε στην Αθήνα το Δεκέμβριο του 1961.
πηγή : pontos-news

2. Άκογλου Ξενοφών (Ξένος Ξενίτας), 1895 Αμισός – 1961 Αθήνα.
λαογράφος και λογοτέχνης. Φοίτησε στο γυμνάσιο Αμισού. Κατέβηκε στη Θεσσαλονίκη το 1915 και το 1916 κατατάχτηκε εθελοντής στο στρατό Εθνικής Άμυνας και τραυματίστηκε στη μάχη του Σκρα. Το 1918 φοίτησε στη σχολή υπαξιωματικών, ενώ το 1919 αποσπάστηκε με το βαθμό του εφέδρου υπολοχαγού στο τάγμα εθελοντών του Πόντου. Αποστρατεύτηκε το 1935 με το βαθμό του ταγματάρχη.
 

σε όλη τη ζωή του ασχολήθηκε με τη λαογραφία και τη λογοτεχνία. Ανάμεσα στα έργα του έγραψε και το μνημειώδες έργο "λαογραφικά Κοτυώρων Α’ τόμος" το 1939, το οποίο βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών. Τα "Λαογραφικά Κοτυώρων Β’ τόμος" εκδόθηκαν μετά το θάνατό του το 1964. Υπήρξε άριστος συλλέκτης και ως γνώστης βυζαντινής μουσικής συγκέντρωσε πολλές μελωδίες δημωδών ασμάτων και χορών των Ποντίων των Κοτυώρων.
πηγή : ΕΠΜ

3. αναρτήσεις μας :
• από την ζωή του Πόντου – Λαογραφικά Κοτυώρων εδώ
• Χρονικά του Πόντου  εδώ
• για την επιβίωση των παραδόσεών μας εδώ
• Χριστού 1941 τη χρονίας εδώ 

• ανέκδοτα Κοτυώρων και Σταυρίν εδώ

ΠΕ, 1961, 143-144

Τρίτη, 22 Μαΐου 2018

Αφοί Κακούλη : οι φωτογράφοι του Πόντου - #1

• από το λεύκωμα "ζωντανές μνήμες του Πόντου" της Μέριμνας Ποντίων Κυριών
παρακάτω το εξώφυλλο και μια φωτογραφία από το λεύκωμα "Εύξεινος Πόντος" 

  


Σάββατο, 19 Μαΐου 2018

στον δρόμο για το Τσιμενλί, #09 - μπαμ και μπουμ οι ντουφεκιές

➤ ...είναι ο ύμνος στο αντάρτικο, ύμνος στην αντριοσύνη, στην φιλοπατρία, την ελευθερία, την τιμή του γένους...
➤ μέχρι σήμερα 19.5.2018 έχουμε 99 αναρτήσεις για το αντάρτικο (βλέπε σχετική ετικέτα)
παρακάτω ο χάρτης του αντάρτικου του Δ. Πόντου - ανάρτηση μας εδώ
➤ επίσης προτείνουμε άλλες δύο :

Χ. Γ. Ανδρεάδης - ιστορικό σχεδίασμα
Τσαγκσούρ : η εκδίκηση του Ότκαγια




Πέμπτη, 17 Μαΐου 2018

η πυρπόληση του χωριού Ατά Σαμψούντας

➤ πρώτη δημοσίευση 8.5.2015

χωριό Άτα ή Ατά
➤ καιρό τώρα διαπιστώνουμε ότι υπάρχει ένα τεράστιο κενό βιβλιογραφίας, σχετικά με την ευρύτερη περιφέρεια της Σαμψούντας (Σαμψούντα, Πάφρα, Σινώπη, Κάβζα, Αμάσεια, Τσαρτσαμπά και ακόμη Οινόη, Φάτσα κλπ.). Οι λόγοι της πενιχρής βιβλιογραφίας είναι μάλλον δυσανάλογοι με τον πληθυσμό του Χριστιανικού στοιχείου, με την φιλομάθεια τους και την εν γένει παρουσία τους στις επιστήμες και στα γράμματα. Ένας νομίζουμε είναι ο λόγος. Ότι επέζησαν ελάχιστοι από αυτούς που θα μπορούσαν να αποτυπώσουν στο χαρτί τα βιώματα τους, τους αγώνες, τους διωγμούς, την γενοκτονία. Να θυμηθούμε ότι το σύνολο του πληθυσμού της Εκκλησιαστικής περιφέρειας Αμάσειας (Αμάσεια – Σαμψούντα –Τσαρτσαμπάς – Μπάφρα - Σινώπη) ήταν 183.000 κάτοικοι. Από αυτούς σκοτώθηκαν από τους Τούρκους οι 134.078 δηλαδή το 73.26% του πληθυσμού της περιφέρειας αυτής δεν επέζησε
➤ ο Αντώνιος Ι. Γαβριηλίδης από την Πάφρα, εξέδωσε το 1924 ένα συνταρακτικό βιβλίο για τα όσα διαδραματίσθηκαν στον Δυτικό Πόντο. Ο ίδιος είναι από τους λίγους που επέζησαν από τις μαζικές εκτοπίσεις του πληθυσμού
παρακάτω θα παραθέσουμε από το βιβλίο του το περιστατικό της πυρπόλησης του χωριού Άτα (ή Ατά) της Σαμψούντας.
➤ χρόνια πολλά πριν, η μητέρα μου, μου υπαγόρευσε το παρακάτω τραγούδι-θρήνο που το έλεγε η μάνα της δηλ. η γιαγιά μου Παρασκευή Παπαδοπούλου από το Κογιουμτζάντων (χωριό του Αγιού Τεπέ Σαμψούντας) και που το τραγουδούσαν στην πατρίδα για τον Γερμανό Καραβαγγέλη :
  • Άτα ήτα γιαταλάρ, κονκσού Τουρκλερί, κομίρ κιπί ολντού, Ουρούμ κεμικλέρι - σου μιλέτι σεπεπί, δεσπότη Γερμάνο, κοϊτού μιτερλερί, τσουχτούμ μαϊρτίρος
μετάφραση :
  • το χωριό Άτα που το κάψανε οι γείτονες Τούρκοι, σαν κάρβουνα γίνανε τα κόκαλα των Ελλήνων - αυτός ήταν ο αίτιος, ο Δεσπότης Γερμανός. έβαλε τα πολυβόλα, βγήκε αθώος.


έκδοση Μαλλιάρης - Παιδεία του 1992

δεν είμαστε βέβαιοι ότι είναι σωστή η γεωγραφική θέση

Τετάρτη, 16 Μαΐου 2018

όλοι οι σύνδεσμοι των τραγουδιών του δίσκου ...

... στον δρόμο για το Τσιμενλί


• #01 - στον δρόμο για το Τσιμενλί - εδώ
• #02 - ο Βασίλουστα - εδώ
• #03 - γιουρουνούζ - εδώ 
• #04 - μη ρωτάς - εδώ
• #05 - τοπάλ οσμάν - εδώ
• #06 - δέκα Παβρενοί - εδώ
• #07 - νυφέπαρμαν - εδώ
• #08 - Καλαμαριά - εδώ
• #09 - μπαμ και μπουμ οι ντουφεκιές - εδώ
• #10 - Τραπεζούντα - εδώ

στον δρόμο για το Τσιμενλί, #03 - γιουρουνούζ

 
δείτε & ακούστε...

από το βιβλίο του Δ. Ψαθά, γη του Πόντου

άλλες σχετικές αναρτήσεις μας :


τα σεφκιέτ του θανάτου
η Τρίπολις του Πόντου - 1
η Τρίπολις του Πόντου - 2
οι εξοντωτικές εξορίες 

Δευτέρα, 14 Μαΐου 2018

...κι ένας λαός πορεύκεται σ' Αδάμ την εξορίαν


στο σκίτσο είναι από το βιβλίο του Δημ. Σ. Κουτσογιαννόπουλου
"ανάμεσα στους αντάρτες του Πόντου"
και ο στίχος από το ποίημα "Πόντος εν άστρον φωτεινόν"
του
Γιώργου Σαρακενίδη
σύνδεσμος για το βιβλίο εδώ

Σάββατο, 12 Μαΐου 2018

εργογραφία, τόμος Β' του Χρ. Γ. Ανδρεάδη

➤ περιλήψεις από άρθρα του συγγραφέα όπως αυτά δημοσιεύθηκαν στο ενημερωτικό δελτίο του συλλόγου Αργοναύται - Κομνηνοί
αφορούν την Μακεδονία, τον Κώστα Φωτιάδη και του Αγαρηνούς με τις αστείες συμπεριφορές τους, όταν απαγόρευσαν την διέλευση της Αργώς από τον Βόσπορο, φοβούνται μην ξυπνήσει ο λαός που εξισλάμισαν...