Σάββατο, 31 Μαρτίου 2018

Κρώμνη

➤ από τα ΧτΠ, 1946, τ. 19-20
➤ του Γ.Θ. Κανδηλάπτη από το "γεωγραφικόν και ιστορικόν λεξικόν"


Παρασκευή, 30 Μαρτίου 2018

οι Αμαζόνες...

➤ άρθρο του Λεωνίδα Ιασονίδη από τα ΧτΠ, έτος 1944, τ. 11-12
➤ από τη Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού, Μ. Ασία :

     1. Σχέσεις – ετυμολογία ονόματος
Οι Αμαζόνες φέρονται ως κόρες του θεού Άρη και της νύμφης Αρμονίας. Δεν υπάρχει αξιόπιστη ετυμολογία του ονόματος «Αμαζών», που πρωτοαπαντά στην Ιλιάδα από ρίζα που δεν είναι μάλλον ελληνική. Οι περισσότερες όψιμες πηγές ωστόσο το ετυμολογούν από το στερητικό «α-» και το «μαζός» (= μαστός), επειδή λέγεται ότι οι Αμαζόνες συνήθιζαν σε νηπιακή ηλικία να ακρωτηριάζουν τον ένα ή και τους δύο μαστούς τους ώστε να μην εμποδίζονται στις στρατιωτικές τους δραστηριότητες. Μια δεύτερη εκδοχή αναγνωρίζει ως δεύτερο συνθετικό όχι το «μαζός» αλλά το «μάζα» (= κρίθινο ψωμί), αναφορά ίσως στη συνήθειά των Αμαζόνων να τρώνε κυρίως κρέας, και μάλιστα σαύρες, φίδια, σκορπιούς, χελώνες.


     2. Πατρίδα
Οι περισσότερες αρχαίες γραπτές πηγές εντοπίζουν το βασίλειο των Αμαζόνων στην περιοχή της αρχαίας Βιθυνίας, κοντά στον ποταμό Θερμώδοντα. Ορίζουν όλες τις πεδιάδες και τα βουνά γύρω από τον ποταμό, με πρωτεύουσα τα Θεμίσκυρα.


➤ όλο το άρθρο εδώ

από το δίκτυο

Πέμπτη, 29 Μαρτίου 2018

ένας θρύλος του Σταυρί

ΠΕ, 1980, τ. 33

Κορόνιξα ή Κορόξενα, του Ανανία Νικολαϊδη - #1

➤ πρέπει να είναι η πλέον ολοκληρωμένη περιγραφή του χωριού και της γύρω περιοχής
είναι η δεύτερη φορά που συναντώ αναφορά στο κατεστραμμένο μοναστήρι Φωτόβολα - ανάρτησή μας εδώ
από τα ΧτΠ, 1945, τ.14
γράφει ο δάσκαλος Ανανίας Νικολαϊδης.

πολλά είναι τα άρθρα για το χωριό - αναζητήστε τα
στο ψηφιακό αρχείο της ΕΠΜ στο όνομα Νικολαΐδης Ανανίας





Τρίτη, 27 Μαρτίου 2018

ο δάσκαλος από την Κορόνιξα ...

➤ ... εξόριστος στο Ερζερούμ, έτος 1922
➤ διαβάστε την κάρτα, προσέξτε την καλλιγραφία, θαυμάστε Ελληνικά
➤ ανάρτηση μας "Ερζερούμ 1916" με αυθεντική μαρτυρία από τις εξορίες που προηγήθηκαν εδώ

ΠΕ, 1979, τ. 30

Κορόνιξα ή Κορόξενα Χαλδίας

➤ τρεις είναι οι συντάκτες αυτού του άρθρου για το χωριό Κορόνιξα ή Κορόξενα Χαλδίας (για την ακρίβεια Μεσοχαλδίου)
είναι από την Ποντιακή Ηχώ, έτος 1983, τεύχος 8
από το χωριό αυτό ήταν ο δάσκαλος Ανανίας Νικολαϊδης, άρθρα του οποίου θα αναρτήσουμε τις επόμενες μέρες.




η εκκλησία του Γενίτσαρου

➤ "... και πράγματι ο (γενίτσαρος) Σαμής ίδρυσεν επί των ερειπίων κατεστραμμένου παρεκκλησίου ναόν της Ζωοδόχου Πηγής, ο οποίος εσώζετο μέχρι των ημερών μας και ήτο γνωστός ως η εκκλησία του Γενίτσαρου"
του Γ.Θ. Κανδηλάπτη
Ποντιακά Φύλλα, 1936, τεύχος 7-8
περισσότερα για τους γενίτσαρους στην βικιπαίδεια εδώ

Παρασκευή, 23 Μαρτίου 2018

από βουνό σε βουνό ...

➤ μια από τις εκατοντάδες μαρτυρίες από το αρχείο προφορικής παράδοσης του ΚΜΣ - ανάρτηση μας για το αρχείο εδώ
➤ αφορά την περιφέρεια της Έρπαα - όλες οι αναρτήσεις για την Έρπαα εδώ

Έρπαα

➤ συμβολή Λύκου με Ίρη ποταμό και η πεδιάδα της Έρπαα στο βάθος

φωτό από το GE panoramio

Πέμπτη, 22 Μαρτίου 2018

η κλέφτρα γάτα ή η νύφη απ’ την Χαψάμανα...

οικογένεια Τερζόπουλου, μια πατριαρχική οικογένεια στην Φάτσα του Πόντου
➤ από την Αργυρούπολη στην Φάτσα
➤ πολυμελής οικογένεια, "53 χουλäρια"...
➤ αρκετά εύπορη, "…αλλά ολάκαιρης της πόλης, οικονομικά, διοικητικά και κοινωνικά ήταν στο χέρι του…" Χατζή-Βαρύτιμου Τερζόγλου
➤ ο γάμος του 3ου γιου του με μια κόρη, την μάνα του συγγραφέα, από την Χαψάμανα - ανάρτησή μας για την Χαψάμανα εδώ
➤ τα βάσανα "της κλέφτρας γάτας…", της μάνας του "…σκλάβα αυστηρών ηθών και εθίμων…"
➤ συντάκτης Ν. Τερζόπουλος, έχουμε άλλη μια ανάρτηση για την γεϊλέ της Φάτσας εδώ
➤ δεν υπάρχουν άλλα άρθρα του Ν. Τερζόπουλου στο ψηφιακό αρχείο της ΕΜΠ, ούτε κάποιο σχετικό λήμμα στην ετΠΕ
διαβάστε το...

Τρίτη, 20 Μαρτίου 2018

Κρωμέτκα τραγωδίας #1 - η άνοιξη

➤ ξαναβάζουμε το ποιήμα του Δ. Κ. Παπαδόπουλου (Σταυριώτη)
➤ είναι από την ΠΕ, 1953 - τ. 40
➤ τώρα παρατηρώ την επικεφαλίδα "Κρωμέτκα τραγωδίας" και φαντάζομαι τις φασαρίες που θα τους έκανε γι' αυτό ο Σταυριώτης γιατί το Σταυρίν δεν ήταν Κρώμνη...

 

το τζαμί του Αγ. Ευγενίου

➤ παλαιότερη ανάρτηση
➤ του Αγ. Ευγενίου αύριο
διαβάστε τι γράφει το 1937 ο Μιχάλης Μεταλλείδης 
ο Άγιος Ευγένιος έγινε τζαμί με το όνομα Γενί τζουμά. Μας περιγράφει δύο περιστατικά που συνέβησαν σε αυτό το τζαμί πλέον
➤ το πρώτο το 1914 και το δεύτερο τον επόμενο χρόνο, όταν έμπλεξε  ο αετός ενός χριστιανόπουλου πάνω στην κεραία του τζαμιού και σχηματίσθηκε σταυρός
➤ και τότε αρχίζουν τα ευτράπελα... 

ΠΦ, 1937, τ. 20

Κυριακή, 18 Μαρτίου 2018

Ταλασάν ορμάν...

➤ μια φίλη της σελίδας μου έστειλε έναν σύνδεσμο που δεν γνώριζα,
➤ έχει τίτλο "ονόματα - καταγωγή" και ο σύνδεσμος είναι εδώ
➤ έκανα μια πρώτη αναζήτηση και βρήκα την αναφορά στην εκ πατρός γιαγιά μου, την Φάτσαλουσα...
του Πολυχρονίου, το όνομα του παππού μου ο οποίος ήλθε
στην Ελλάδα αργότερα μέσω Ρωσίας.
Η Κουγιουμτζάβα, η γιαγιά μου με τα τρία της παιδιά,
το δεύτερο, ο πατέρας μου μόλις 8 χρονών.
θυμάμαι συχνά τα διάφορα ρητά, γνωμικά, ρήσεις... που έλεγε. Για όλα είχε κάτι σχετικό. Να π.χ. τι λέγανε για τις γυναίκες της διπλανής τους πόλης...
"τ' Ορτουλού η γυναίκα φτάει τέκα-τέκα..." η ερμηνεία φαντάζομαι να είναι κατανοητή από όλους.
➤  έχω καταγράψει όσες θυμήθηκα και "κόλλησα" στην ερμηνεία τούτης : "το Ταλασάν ορμάν θα τρώει μας..."
➤  το Ταλασάν δεν μπορεί να είναι κάτι άλλο από όνομα βουνού. Βρήκα μόνο μια παλιά γέφυρα με αυτό το όνομα. Ίσως το βουνό αυτό να είναι εκεί που έχω το σημείο (1) στον παρακάτω χάρτη. Πολύ κοντά είναι η παλαιά γέφυρα.
➤  ίσως επίσης το βουνό αυτό να υπήρξε τόπος μαρτυρίου για τα σεφκιέτ της Οινόης και Φάτσας και από εκεί να έμεινε η ρήση...
➤  όποιος γνωρίζει ας στείλει μήνυμα ή να σχολιάσει. 


➤  το Ταλασάν Κιοπρισί το αναφέρει ο Ιωακείμ Δ. Σαλτσής στο βιβλίο του "χρονικά Κοτυώρων" στην σελίδα 101


η γέφυρα είναι επί του Λύκου ποταμού, παραπόταμος του Ίρη

το φάντασμα της Φάτσας...

➤ ΠΕ, 1992, τ. 344 - γράφει η Δέσποινα Βαλαβάνη - Κεμερίδου
"κερχανά, θα σου δείξω εγώ που τρομάζεις τον κόσμο..."

➤ κερχανάς = βρισιά στα τούρκικα, επίσης και κερχανατζής, μας είναι άγνωστη η ερμηνεία αλλά δεν πρέπει να είναι κάτι αισχρό.


Πέμπτη, 15 Μαρτίου 2018

Μαναστήρ Χαλδίας #2

➤ δεύτερη ανάρτηση μας για το χωριό Μαναστήρ Χαλδίας - προηγούμενη εδώ
μας το περιγράφουν οι κάτοικοι του Νικήτας Χατζηκοσμάς ή Μουρατίδης και Γρηγόρης Παπαδόπουλος
➤ οι κάτοικοι του Μαναστήρ, Άτρα και Μάλαχα εγκαταστάθηκαν στην Παναγίτσα Εδέσσης.
από την ΠΗ, 1982, τ. 5



Τετάρτη, 14 Μαρτίου 2018

Μαναστήρ Χαλδίας #1

➤ πρώτη μας ανάρτηση για το χωριό Μαναστήρ (Μοναστήρι) Χαλδίας.

1. Γ.Θ. Κανδηλάπτη από το "γεωγραφικόν & ιστορικόν λεξικόν"

2. οδηγός Ανατολικού Πόντου της Infognomon