Τετάρτη, 28 Φεβρουαρίου 2018

η σάγκα

➤ προχθές, σε μια ανάρτηση μας, συναντήσαμε την σάγκα,
ο φίλος Στέλιος Γκαλάς, διαχειριστής της σελίδας της Κρώμνης, μας έδωσε περισσότερα στοιχεία
είναι από το βιβλίο του Γεωργίου Φιρτινίδη, Κρώμνη

κάπως έτσι ήταν και η σάγκα - από την έκδοση "ο Ελληνικός Πόντος" των Αργοναυτών


Τρίτη, 27 Φεβρουαρίου 2018

Κρητικές μαντινάδες - Κρωμέτκα τραγωδίας

➤ η Ίδη εδάνεισε την λύραν στον Παρυάδρην ή τουναντίον ο θρυλικός Πόντος την εχάρισε στην όμορφη νύμφη της Μεσογείου, στην ξακουσμένη Κρήτη ; 
γράφει ο Παντελής Μελανοφρύδης
από τα ΠΦ, έτος 1937, τ. 13




Παρασκευή, 23 Φεβρουαρίου 2018

Αρχιμανδρίτου Πανάρετου Τοπαλίδη, ο Πόντος ανά τους αιώνας #4 - Μεσοχαλδινοί

➤ τέταρτη ανάρτηση μας από το επανεκδοθέν βιβλίο του Πανάρετου Τοπαλίδη "ο Πόντος ανά τους αιώνας" - δείτε τις προηγούμενες αναρτήσεις μας στην ετικέτα Παν. Τοπαλίδης
από το κεφάλαιο "Εθνολογικόν καταστατικόν του Πόντου αρχομένου του εικοστού αιώνος" θα αναρτήσουμε τις τρεις σελίδες που αναφέρονται στους Μεσοχαλδινούς, δηλ. του κατοίκους της Μεσοχαλδίας - βλέπε ανάρτησή μας εδώ
δείτε πως αντιτίθεται μάλλον οργισμένος, με τις γραφές των Σκαλιέρη (*) και άλλων σχετικά με το θέμα και με το δίκιο του
δεν μπορεί το Τσεβιζλούκ να θεωρείται τμήμα του Μεσοχαλδίου και άλλα πολλά...

     (*) μέχρι σήμερα δεν ασχοληθήκαμε ακόμη με το βιβλίο του Γεωργίου Σκαλιέρη.

η περιοχή του Μεσοχαλδίου (κατά προσέγγιση)





ένας από τους πίνακες που παραθέτει ο Σκαλιέρης,
μάλλον θεωρώντας τους Μεσοχαλδινούς ως άλλη εθνότητα

Σάββατο, 17 Φεβρουαρίου 2018

στον δρόμο για το Τσιμενλί, #10 - Τραπεζούντα

➤ τελευταίο (*) τραγούδι από τον δίσκο
➤ περιγράφει την είσοδο των Ρώσων στην Τραπεζούντα και την αποχώρηση τους
➤ το τραγούδι τελειώνει με την παρότρυνση "αφήστε γλέντια και χορούς, ζωστήτε τ' άρματα σας ..."
➤ δυστυχώς δεν έγινε έτσι. Αντιθέτως, χιλιάδες Ρωμιοί του Ρωσοκρατούμενου Πόντου εγκατέλειψαν συν γυναιξί και τέκνοις την περιοχή.

(*) υπάρχουν ακόμη 2 τραγούδια τα οποία στην αρχική μας κασέτα δεν υπήρχαν



➤ από το βιβλίο "ο Μητροπολίτης Τραπεζούντος Χρύσανθος Φιλιππίδης" του Αρχιμανδρίτη Παύλου Αποστολίδη (Μητροπολίτης Δράμας κ.κ. Παύλος) :


➤ από το βιβλίο του Δ. Ψαθά, γη του Πόντου εδώ

Air Pontus #11 : Τόπτσαμ, Μπουγαλή Ντάγ - το αντάρτικο της Έρπαας

➤ στο τρίγωνο Αμάσεια – Έρπαα – Τοκάτη βρίσκονται δύο ορεινοί όγκοι. Το Τόπτσαμ ή Γιαϊλατζίκ και το Μπουγαλή Ντάγ. Εκεί αναπτύχτηκε ένα μεγαλειώδες αντάρτικο κίνημα αρχικά από τον καπετάν Γιακώβ (Ιάκωβος Καρατελίδης) και τον Αναστάση Αράπογλου και στην συνέχεια από τον Κοτζά Αναστάς με υπαρχηγό τον Αράπογλου. Δυστυχώς και οι τρείς αχικαπετάνιοι σκοτώθηκαν. Να σημειωθεί ότι σε μάχη της μεραρχίας του μέραρχου Τζεμάλ Τσεβίτ στο Δαζλί, ο Καράφιλος σκότωσε τον ίδιο τον μέραρχο και το επιτελείο του με αποτέλεσμα να διαλυθεί η Τούρκικη μεραρχία. Άλλοι καπετάνιοι : Καράφιλος, Μιχάλ Αγάς, Ποτός Αγάς, Τσεντίδης Φώτιος, Γελαστόπουλος Φώτης και πολλοί άλλοι. 

➤ θα επανέλθουμε με τον σχολιασμό του βιβλίου του Λάζαρου Τσακιρίδη, Τόπτσαμ - το Ποντιακό αντάρτικο με τον καπετάν Γοτσάναστας
➤ δείτε επίσης τις σχετικές αναρτήσεις μας : 
  • βιβλίο για τον Κοτζά Αναστάς εδώ
  • Θεοφάνη Δεληγιαννίδη, αντάρτης στα Ποντιακά βουνά εδώ και εδώ
  • ημερολόγιο του οπλαρχηγού Σάββα Κ. Ασλανίδη εδώ
  • τα ανταρτο-λημέρια του Δυτικού Πόντου εδώ
➤ δείτε το video  - διάρκεια 06:53

 
sound : Ray Manzarek - 1983 Carl Orff-Carmina Burana

______ το χωριό των Γρεβενών είναι ο Βατόλακκος ______ 

➤ Καπετάν Γιακώβ

βρήκαμε μια φωτογραφία του πρωτοκαπετάνιου της Έρπαα, αυτού που ξεκίνησε την αντίσταση στον Τούρκο, τον Καπετάν Γιακώβ. (είναι από το βιβλίο Έξοδος, Γ' τόμος του ΚΜΣ) είναι μοντάζ, το δεξί χέρι είναι χέρι κοπέλας, το κεφάλι μάλλον καλύπτει ένα καραφλό κεφάλι από πίσω. Κάθε τέτοια επέμβαση στην ιστορία, με βρίσκει αντίθετο. 
Add caption

Κυριακή, 11 Φεβρουαρίου 2018

περιήγηση #2 : Κοτύωρα έως Ριζούντα

➤ δεύτερη ανάρτηση από την νέα σειρά γρήγορων πτήσεων,
 οι πτήσεις αυτές γίνονται με την νέα (για μας) μέθοδο του ορισμού διαδρομής (path) που είναι πολύ απλή και κυρίως λιγότερο χρονοβόρα διαδικασία από την προηγούμενη,
 η κίτρινη γραμμή που ακολουθούμε την ορίσαμε σε ύψος 20 μέτρων. Όταν φαίνεται η γραμμή, το έδαφος είναι κάτω από αυτό το ύψος αντίστροφα για τα σημεία όπου δεν φαίνεται. Έτσι ο χρήστης μπορεί να εκτιμήσει χοντρικά την διαδρομή. Υπάρχουν και άλλοι τρόποι, βλ. σχέδιο παρακάτω.
 η σημερινή διαδρομή καλύπτει την περιοχή από το νέο αεροδρόμιο Κοτυώρων - Κερασούντας μέχρι την Ριζούντα. Πρώτο μέρος Σινώπη - Κοτύωρα εδώ
 η διάρκεια της πτήσης είναι 16 λεπτά, το αεροπλάνο μας πετά σε ύψος 3.000 μέτρων και η απόσταση που καλύπτουμε είναι ~250 χιλιόμετρα, δηλ. πετάμε με ταχύτητα περίπου 930  χιλ. την ώρα...
 αυτήν την φορά βάλαμε ήχο από αυτούς που μας παρέχει το πρόγραμμα επεξεργασίας της εικόνας. Ελπίζω να είναι της αρεσκείας σας. Η εικόνα είναι υψηλής ανάλυσης (δείτε το σε πλήρη οθόνη).


 παράδειγμα υψομετρικής διαφοράς κατά την διαδρομή από Χαμψίκιοϊ έως την είσοδο του τούνελ της Ζύγανας. Φαίνονται η πορεία, και στο γράφημα τα ύψη και η απόσταση.

οι χοτλάχ' στην Χαλδία

➤ ανέκαθεν τα μυστήρια, τα ανεξήγητα με γοήτευαν. Ένα από αυτά είναι οι χότλαχ' που ακούγαμε παιδιά στο χωριό μου. Δεν ξεχνώ τις ιστορίες που λέγανε οι μεγάλοι. Στις κρύες νύχτες του χειμώνα, όταν τελείωναν την πρέφα οι πατεράδες μας στο καφενείο, πολλές φορές εφεύρισκαν διάφορες ζαβολιές. Μια από αυτές ήταν όποιος πάει στα μνήματα του χωριού και φέρει τον ξύλινο σταυρό από το μνήμα του τάδε, έχει κέρασμα. Τις περισσότερες φορές, τρέχανε 2-3 από άλλους δρόμους και προλάβαιναν τον "ατρόμητο" στο κοιμητήριο. Καταλαβαίνετε την συνέχεια. Εάν ο "ατρόμητος" το έβαζε στα πόδια, η καζούρα, το δούλεμα, κράταγε πολύ καιρό …
➤ να λοιπόν μια ανάρτηση για τους χοτλάχ' από τα Χρονικά του Πόντου, έτος 1943, τεύχος 3.
➤ άλλη μία βάλαμε παλαιότερα εδώ



οι χοτλάχς - του R. M. Dawkins

➤ Richard MacGillivray Dawkins (24 October 1871 – 4 May 1955) was a British archaeologist. He was associated with the British School at Athens, of which he was Director between 1906 and 1913.
από εδώ

➤ άλλη ανάρτηση μας για του χοτλάχς εδώ

ΠΕ, 1951 τ. 23

Σάββατο, 10 Φεβρουαρίου 2018

οι δάσκαλοι του γένους των Ποντίων : Γεώργιος Βαλαβάνης [1876 – 1941]

1η δημοσίευση στις  18.8.2016

update : βρήκαμε στο αρχείο φωτογραφιών της ΕΠΜ δύο πίνακες με το όνομα Γεώργιος Βαλαβάνης. Στην Εγκυκλοπαίδεια του Π.Ε. στην ίδια φωτογραφία αναφέρει τον θεατρικό συγγραφέα Ι. Βαλαβάνη. Δεν γνωρίζουμε τελικά ποιος από του δύο είναι...

➤ ποιος δεν ξέρει τον Γεώργιο Βαλαβάνη και το βιβλίο του "σύγχρονος γενική ιστορία του Πόντου" ; Πασίγνωστο σε όλους τους Πόντιους, η ιστορική μας βίβλος θα προσέθετα,
➤ γραμμένο το 1925, δηλαδή με πολύ φρέσκες ακόμα τις μνήμες,
➤ να τι γράφει η Εγκυκλοπαίδεια του Ποντιακού Ελληνισμού για τον Γ. Βαλαβάνη. Προσέξτε πως πέθανε ...
➤ στα Χρονικά του Πόντου, τεύχος 3 του 1943 η νεκρολογία του.



  • Γεώργιου Βαλαβάνη "Σύγχρονος γενική ιστορία του Πόντου"
  • έκδοση Αφοί Κυριακίδη- Θεσ/νίκη 1995
  • ανατύπωση από την 1η έκδοση του 1925
  • σελίδες 318

Παρασκευή, 9 Φεβρουαρίου 2018

Αναστάς Ιωαννίδης - Τζολοβέκ #2

➤ πρώτη δημοσίευση στις 24.10.2015

➤ το 2ο μέρος της ανάρτησης
➤ πρώτο μέρος εδώ
➤ πηγή : ΕΘΝΟΣ ένθετο ΙΣΤΟΡΙΑ, Μάϊος 2011

➤ εάν δυσκολεύεστε να το διαβάσετε στα σκαναρισμένα φύλλα, ανατρέξτε εδώ

Πέμπτη, 8 Φεβρουαρίου 2018

Αναστάς Ιωαννίδης - Τζολοβέκ #1

➤ πρώτη δημοσίευση στις 22.10.2015

➤ θα αναρτήσουμε σε δύο συνέχειες την μαρτυρία του Τζολοβέκ.
➤ πηγή : ΕΘΝΟΣ ένθετο ΙΣΤΟΡΙΑ, Μάϊος 2011
 από το κείμενο :
"Πριν από λίγα χρόνια ο Ιωαννίδης Γεώργιος, γιός του Αναστάς Ιωαννίδη από το χωριό Παράδεισος Καβάλας, ήρθε στο ιατρείο κρατώντας στα χέρια του ένα τετράδιο.
«Είναι οι αναμνήσεις του πατέρα μου γιατρέ», μου είπε βαθειά συγκινημένος και επειδή ξέρω πως γράφεις βιβλία θεώρησα πως μόνο εσύ θα μπορούσες να το αξιοποιήσεις και να τιμήσεις όπως θα έπρεπε τον πατέρα μας. Συνέχισε να λέει πως «ήρθαν πολλοί γι’ αυτό το βιβλίο, άλλοι θέλησαν να πληρώσουν τον γέρο ( έτσι τον χαρακτήριζε ο ίδιος), ήρθαν στρατιωτικοί, πολίτες διάφοροι, το διάβασαν αλλά ποτέ δεν είδαμε κάτι γραμμένο σε ένα περιοδικό σε μία εφημερίδα ή σε ένα βιβλίο».

Το πήρα στα χέρια μου συγκινημένος όχι για τα καλά του λόγια, αλλά επειδή για πρώτη φορά στα χέρια μου είχα μία προσωπική μαρτυρία καταγραμμένη από τον ίδιο για το αντάρτικο του Πόντου. Αν και δεν είμαι Πόντιος στην καταγωγή, ασχολούμαι περισσότερο με την συγγραφή βιβλίων για τη Θράκη λόγω καταγωγής, η εμπιστοσύνη στο πρόσωπο μου από το Γιώργη Ιωαννίδη, με ανάγκασε να δεχτώ και κατ’ επέκταση να ασχοληθώ με τις καταγραμμένες αναμνήσεις του Αναστάς ή Τζολοβέκ. Στο πρώτο ξεφύλλισμα του τετραδίου, που έγινε αυθημερόν έμεινα εμβρόντητος από την καθαρή γραφή του. Όπως με πληροφόρησε ο Γιώργης ήξερε να γράφει ελληνικά, τουρκικά και οθωμανικά. Σπάνιο για την εποχή του.

Αυτό το διαπίστωσα αμέσως ανατρέχοντας στις σελίδες του τετραδίου όπου και διαπίστωσα πως στις σελίδες 90, 98,99,127, είχε κείμενα στην οθωμανική γραφή, αμέσως από κάτω στην τουρκική γλώσσα με ελληνικούς χαρακτήρες και πιο κάτω εξηγούσε στα ελληνικά τα κείμενα αυτά............."

εάν δυσκολεύεστε να το διαβάσετε στα σκαναρισμένα φύλλα, ανατρέξτε εδώ








Τρίτη, 6 Φεβρουαρίου 2018

περιήγηση #1 : Σινώπη έως Κοτύωρα

➤ ξεκινάμε μια νέα σειρά γρήγορων πτήσεων,
 οι πτήσεις αυτές θα γίνουν με την νέα (για μας) μέθοδο του ορισμού διαδρομής (path) που είναι πολύ απλή και κυρίως λιγότερο χρονοβόρα διαδικασία από την προηγούμενη,
 η πρώτη μας διαδρομή θα είναι όλη η ακτογραμμή του Πόντου. Η σημερινή θα καλύψει την περιοχή από Σινώπη έως Κοτύωρα,
 η διάρκεια της πτήσης είναι 21λεπτά, το αεροπλάνο μας πετά σε ύψος 3.000 μέτρων και η απόσταση που καλύπτουμε είναι ~327 χιλιόμετρα,
 δεν έχει ήχο και είναι υψηλής ανάλυσης (δείτε το σε πλήρη οθόνη).

Κυριακή, 4 Φεβρουαρίου 2018

ο αντάρτης παπάς της Σαμψούντας ...

➤ σε τούτο το άρθρο από την Ποντιακή Εστία του 1989 (τεύχος 77), ο συγγραφέας παπάς Κωνσταντίνος Χαλβατζάκης μας περιγράφει μέσα σε πέντε σελίδες την δράση του παπά του χωριού Γκιονέκι,
➤ δυσκολευόμαστε να πιστέψουμε, συγνώμη πάτερ ..., ότι είναι πέρα ως πέρα αληθινό. Και να γιατί ... 
➤ στον Δυτικό Πόντο δεν υπάρχουν καταγραφές για μπέηδες - κρυπτοχριστιανούς σαν κι’ αυτόν που περιγράφει το άρθρο και που δίνει την διαταγή για τα ξύλα ...
➤ ίσως να είναι μεταφορά – διασκευή του άρθρου που έχουμε αναρτήσει με τον παπά μέσα στην Τραπεζούντα. Βλέπε ανάρτηση μας εδώ
➤ μας είναι άγνωστα όλα τα τοπωνύμια, χωριό Γκιονέκι, Τουλούμπαση, Νοβιρέστουμ, λαός με το όνομα Οβριγοί ...
➤ σε κάθε περίπτωση, διαβάστε το άρθρο, σίγουρα μας μεταφέρει το κλίμα, την πραγματικότητα που ήταν κάπως έτσι.

δεν είναι στον Πόντο,
είναι ο ανταρτόπαπας Χολέβας
της περιόδου αντίστασης 1941-44 στην Ελλάδα