Τετάρτη, 31 Ιανουαρίου 2018

Ποντιακά δημοτικά τραγούδια

Ποντιακά Φύλλα, έτος 1937 - τεύχος 20

οι δάσκαλοι του γένους των Ποντίων : Ιωακείμ Δ. Σαλτσής

➤ οι Κοτυωρίτες (Ορτουλούδες) έχουν δύο πολυγραφότατους λόγιους. Τον Ξενοφώντα Άκογλου (Ξένος Ξενίτας) - ανάρτηση μας εδώ - και τον Ιωακείμ Δ. Σαλτσή 
➤ πολυγραφότατοι και οι δύο στα περιοδικά της πρώτης περιόδου. Ένα παλαιό βιβλίο, γραμμένο προς τιμήν του Ι. Σαλτσή είναι το παρακάτω από το οποίο παραθέτουμε την βιογραφία του καθώς και την γνωριμία του με τον Στ. Τηλικίδη
➤ χάρη σε αυτή την γενιά των λογίων όπως έχουμε ξαναπεί, οι Πόντιοι χρωστάνε την καταγραφή των πάντων-όλων. 

  • Γεωργίου Ι. Ζερζελίδη, Ιωακείμ Δ. Σαλτσής 1893-1968 / βιογραφικό λεύκωμα - έκδοση Ιωλκός / Αθήνα 1973, σελ. 122




Δευτέρα, 29 Ιανουαρίου 2018

στα παρχάρια της Μεσουδιέ και του Μεταλλείου

➤ στο Μακεδονικό Ημερολόγιο του 1978, ο Αριστείδης Θ. Σιδέρης μας περιγράφει τις θύμισες του από τα καλοκαίρια του στα παρχάρια της περιοχής της Μεσουδιέ
 άλλες σχετικές αναρτήσεις μας για την περιοχή της Μελανθίας εδώ
 η εικόνα του αλωνίσματος είναι από το έντυπο "ο Ελληνικός Πόντος" (1947) του συλλόγου Αργοναύται - Κομνηνοί.








Κυριακή, 28 Ιανουαρίου 2018

Τοξάνγιαλαντς #2

διαβάστε την πρώτη μας ανάρτηση για τον 90% εδώ

ΠΕ, 1980, τ. 35

Τοξάνγιαλαντς #1


ΠΕ, 1950, τ. 3
αν δεν κάνουμε λάθος, με αυτό το ψευδώνυμο υπέγραψε πολλά άρθρα του ο Φίλων Κτενίδης.

ξημερώνει … - 45 χρόνια με το κολέγιο Ανατόλια

1η δημοσίευση στις 3.12.2015

Αυτή είναι η 500η ανάρτηση μας. Σε λίγες μέρες, στις 28.12.2015, η σελίδα μας θα έχει τα πρώτα της γενέθλια. Ετοιμάστε τα σχόλια σας τα οποία όλα μαζί θα γίνουν μια ανάρτηση. Γράψτε τις εντυπώσεις σας για την "γη του Πόντου". Τι σας αρέσει, τι δεν σας αρέσει, τι προτείνετε κλπ. και στείλτε τα στο koempoli@gmail.com 

η 500η ανάρτηση αφορά το βιβλίο του Carl C. Compton "ξημερώνει … - 45 χρόνια με το κολέγιο Ανατόλια". Ο ίδιος και η γυναίκα του υπήρξαν καθηγητές στο κολέγιο Ανατόλια στην Μερζιφούντα. Έλαβαν μέρος σε διάφορες αποστολές κοινωνικού περιεχομένου σε όλη την Τουρκία την περίοδο της γενοκτονίας των Χριστιανών. Αυτό που πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη από τον απλό αναγνώστη μέχρι τον ιστορικό που θα μελετήσει το βιβλίο, είναι ότι ΔΕΝ είναι γραμμένο από έναν Αρμένη ή Ρωμιό αλλά από έναν ουδέτερο Αμερικάνο με τον πιο αντικειμενικό τρόπο. Ξεχωρίσαμε και παρουσιάζουμε τρία επεισόδια από την ζωή του συγγραφέα εκεί, στα μέρη του Πόντου. 
  • Carl C. Compton
  • ξημερώνει … - 45 χρόνια με το κολέγιο Ανατόλια
  • έκδοση "Αρμενικός πολιτιστικός σύλλογος Χαμασκάϊν"
  • 1997 – Θεσσαλονίκη
  • σελίδες 144


1. τα πράσινα χέρια
Ο C. Compton σε αποστολή από Μερζιφούντα στην Κωνσταντινούπολη, στα κεντρικά γραφεία της υπηρεσίας του. Χρόνος αποστολής είναι ο Ιούλιος – Αύγουστος του 1915 δηλ. μετά το μεγάλο κύμα των διωγμών των Αρμενίων. 



2. αποφυλακίζονται οι κατάδικοι

Δεύτερο ταξίδι του συγγραφέα στην Κωνσταντινούπολη. Στον δρόμο συμβαίνει το παρακάτω περιστατικό. Δείτε τους "εθελοντές" που στην συνέχεια ανέλαβαν δράση. 

3. το κολέγιο Ανατόλια "επαναστατεί".

εδώ τα σχόλια περιττεύουν …


βιβλίο για το αρχείο σας, χαρίστε το σε όποιον ανόητο επιμένει στην γραμμή των Φ(ι)λούφληδων, δώστε το να το διαβάσουν στο σπιτικό σας, οι φίλοι σας …

Σάββατο, 27 Ιανουαρίου 2018

7 ανέκδοτα από την πατρίδα ...

• από ένα η Τραπεζούντα, Ματσούκα και Χαλδία. Τέσσερα τα Κοτύωρα ...
• φυσικά όλα στα Ποντιακά (με λεξιλόγιο)
• ΧτΠ, Μάρτιος - Απρίλιος 1946





ο θάνατος του Σταυριώτη

➤ είναι η συνέχεια του άρθρου του Ελισαίου Χ. Μουρατίδη "οι κρυφοχριστιανοί Σταυριώτες" - ανάρτηση μας εδώ
 είναι στην μνήμη του Γιάννη Μουρατίδη (Γιουσούφ εφέντης Τσερτσόγλου) δικηγόρος, αδελφός του παππού του αρθρογράφου
 δεν γνωρίζαμε ότι ο πόλη Τσορούμ, αυτό το κολαστήριο για τους Σαμψούντιους, το όνομα της προέρχεται από το "τσιόκ Ρούμ" δηλ. πολλοί Ρωμιοί
 από το Μακεδονικό Ημερολόγιο, 1984







Πέμπτη, 25 Ιανουαρίου 2018

είμαι καλά, τρώγω και κι φουρκίουμαι...

➤ από το βιβλίο "ένα ταξίδι στο Κάρς Καυκάσου" του Κώστα Δ. Ανδρεάδη  (Αφοί Κυριακίδη, 1997, σελίδες 85)
 ο συγγραφέας προσπαθεί να δώσει εξήγηση στην φράση "είμαι καλά, τρώγω και κι φουρκίουμαι"





Βυζαντινά κάστρα Χαλδίας, το κάστρο των Κοτυλίων - #08

➤ διορθώνουμε ένα ακόμη λάθος για την ύπαρξη κάστρου στο χωριό Τσιμπρικά (ανάρτηση μας #04 - εδώ )
➤ βασιστήκαμε στα παρακάτω άρθρα του Γ.Θ. Κανδηλάπτη για την ύπαρξη κάστρου εκεί :

1. το κείμενο στην ΠΕ, 1956, τ. 115


2. το κείμενο στην ΠΕ, 1951, τ. 16 – από το άρθρο γεωγραφικό και ιστορικό λεξικό (βλ. σημείο 2)


➤ πουθενά αλλού δεν διαβάσαμε γι’ αυτό το κάστρο, δεν είδαμε σε χάρτη, σε δορυφορικές εικόνες και φωτογραφίες αναγνωστών. Τι νόημα θα είχε άλλωστε τόσο κοντά στο κάστρο της Άρδασας (Μεσοχάλδιον) ;

➤ για όλα τα παραπάνω, φρονώ ότι ο Κανδηλάπτης έκανε λάθος με τον τόπο, με το χωριό Τσιμπρικά. Ίσως να επισκέφθηκε κάποιο άλλο τόπο, κάποιο άλλο χωριό που προσομοιάζει με το Τσιμπρικά. Ένα τέτοιο υπάρχει παρακάτω (~ 14 km) και έχει κάστρο. Είναι το χωριό Κοτύλια, στην είσοδο της κοιλάδας για Άτρα, Νίβενα, Δέρενα κλπ. (ποτάμι Νίβενας & Καράμουσταφα).

➤ να τι γράφει ο ίδιος για το χωριό Κοτύλια :
"Κοτύλα (το) : Παχτσά, σήμερον τουρκικόν χωρίον εκ δύο ενοριών με 50 οικογενείας εις το ποτ. Άτρας ή Καραμουσταφά με λαμπρούς κήπους. Απέχει της Αργυρουπόλεως 2,5 ώρας. Έχει και ερείπια Βυζαντινού φρουρίου. Έχει και πολλούς και ωραίους κήπους".

➤ από το βιβλίο – λεύκωμα "Τραπεζούς – στα ίχνη των Μεγάλων Κομνηνών" του Ακύλα Μήλλα :
"Ο Bryer ταυτίζει τα Γόδαινα ή Γόδονα με το ταπεινό σήμερα χωριό Gumuskaya (δίπλα στα Κοτύλια) …"

➤ γενικά έχουμε διαπιστώσει την δυσκολία να βρεθούν, μελετηθούν, διασταυρωθούν και ταυτοποιηθούν στον χώρο τα Βυζαντινά κάστρα και αυτά των Μεγαλο-Κομνηνών. Είναι άκρως απαραίτητη η επιτόπια έρευνα. Τονίζουμε ότι το εν γένει θέμα έχει τεράστιο ενδιαφέρον και μάλλον μια καλή επιλογή για μεταπτυχιακό από τους νέους μας.

➤ από την σελίδα του πανεπιστημίου της Αργυρούπολης - εδώ :

Kodil Castle
Kodil Kalesi (Kodil Castle) is situated among mountains that surround the area north of Dibekli village. The castle stands on the old trade route to Trabzon, which suggests that one of its functions was to secure trade. The entrance to the castle is between two mountains and displays an interesting feat of creativity. Ruins on rocks around the castle belong to observation towers. There are steps (almost completely eroded), ruins of a building constructed according to a circular plan, and a historical cistern, all of which are worth viewing. 

από το βιβλίο "Τραπεζούς – στα ίχνη των Μεγάλων Κομνηνών"
δείτε σε κύκλο το χωριό Τσιμπρικά με την ονομασία Cimrikas.

σε σύγχρονο χάρτη φαίνονται τα κάστρα με αρίθμηση :
1. Άρδασας – Μεσοχάλδιον
2. Ζάνιχας ή Τσάνιχας ή Ζάγχας ή Τσάγχας
3. Κούκου ή Kov Kalesi
4. Άτρας
5. Κοτυλίων – στον παραπάνω χάρτη Kodil
6. Kandil

Τετάρτη, 24 Ιανουαρίου 2018

Βυζαντινά κάστρα & καστέλλια Χαλδίας - #04

➤ δεύτερη ανάρτηση με άρθρο του Γ.Θ. Κανδηλάπτη και τίτλο "κάστρα & καστέλλια εν Χαλδία και Ματσούκα στον Πόντο". 
➤ δημοσιεύθηκε στην Ποντιακή Εστία, έτος 1956, τεύχος 115



Όπως γράφει ο συγγραφέας, τρία από αυτά τα επισκέφθηκε. Κάνουμε μια απόπειρα να τα εντοπίσουμε.

1. κάστρο Ζάνιχας
από το βιβλίο του συγγραφέα "γεωγραφικόν και ιστορικόν λεξικόν"
Ζάγχα ή Τσάγχα ή παλαιά Κάνις (σ. 61) : "... ύπερθεν αυτού υπάρχει επί αποτόμου βράχου, ύψους 500 μέτρων, ημικατεστραμμένον το εκφαντορικώς προβάλλον βυζαντινής εποχής διάσημον "φρούριον της Τσάνιχας", εν εκ των ιστορικών φρουρίων ..."

από το δίκτυο (GE Panoramio)
2. κάστρες Τσιμπρικά
η Τσιμπρικά είναι ένα χωριό κοντά στην Άρδασα. Δεν μπορέσαμε όμως να εντοπίσουμε ούτε το ακριβές σημείο του κάστρου ούτε και κάποια σχετική φωτογραφία να βρούμε. Πολύ κοντά βρίσκεται και το Μεσοχάλδιον. Είναι πιθανό αυτά τα δύο κάστρα να είχαν κάποια μορφή συνεργασίας.

update : δεν υπήρχε κάστρο εδώ, λάθος του Κανδηλάπτη, υπάρχει κάστρο στην επόμενη κοιλάδα, το κάστρο των Κοτυλίων, ανάρτηση μας εδώ


3. Πίρ-Αχμέτ
από το βιβλίο του Κανδηλάπτη : "Πιρ-αχμέτ (το) Τουρκ. χωρίον επί της οδού Αργυρουπόλεως - Ερζιγγέν και σταθμός καραβανίων με 25 οίκ." Εντοπίσαμε το χωριό όχι όμως το κάστρο. Αν κάνετε την διαδρομή (με Google Maps - street view) θα δείτε ότι σε μερικά σημεία υπάρχει στενό πέρασμα. Ότι πιό ιδανικό για να τηθεί" κάποιο κάστρο ή μετερίζι. Κάποιες φωτογραφίες αναγνωστών δείχνουν κάτι σχετικό, μερικές με τίτλο "Kale ..."

update : το κάστρο είναι νοτιότερα από τον οικισμό Πιρ-Αχμέτ. Είναι το κάστρο του Κούκου, ανάρτηση μας εδώ

από το street view του Google maps