Κυριακή, 22 Ιανουαρίου 2017

Κισά Μπατζάκ - Κυριάκος Παπαδόπουλος

➤ 1η δημοσίευση 30.7.2015

η θεματολογία αυτής της σελίδας, είναι γνωστή, είναι ο Πόντος. Τίποτα περισσότερο - τίποτα λιγότερο. Με βάση το παραπάνω, δημοσιεύουμε τις πρώτες σελίδες από ένα βιβλίο που αναφέρεται στον Κισά Μπατζάκ (Κυριάκος Παπαδόπουλος). Την αντιστασιακή του δράση στον Πόντο. Στην Ελλάδα ο καπετάνιος εγκαταστάθηκε στον χωριό Κούκος Πιερίας.





σχόλια μας :
  • τα παραπάνω είναι από το βιβλίο του Γεωργίου Ξανθόπουλου, Κισάμπατζακ - ο τραντέλλενας της Μακεδονίας. (Αφορά την δράση του καπετάνιου εδώ στην Ελλάδα την δεκαετία του '40).
  • τα πλάγια γράμματα στο παραπάνω κείμενο, είναι μάλλον από το βιβλίο του Π. Τανιμανίδη - Γ. Αντωνιάδη "το αντάρτικο του Πόντου".
  •  Ο συγγραφέας Γεώργιος Αντωνιάδης (*) είναι γνωστός Πάφραλης ο οποίος έκανε μεγάλες προσπάθειες ανάδειξης της ιστορίας και της λαογραφίας της περιφέρειας της Πάφρας. Μερικές φορές μάλλον παρασύρθηκε από τον φιλοτοπικισμό του στην προσπάθεια του αυτή. Ο καπετάνιος Αντών Πασάς της Πάφρας, από πουθενά δεν προκύπτει ότι ήταν ο "γενικός αρχηγός" του αντάρτικου του Δ. Πόντου. Το κακό είναι ότι δεν υπήρχε τέτοιος.
  • κατά τον ίδιο τρόπο, ο Κισά Μπατζάκ δεν ήταν αρχηγός στην μάχη του Τσαγκσούρ όπως αναφέρεται παραπάνω. Δείτε επίσης την σχετική μας ανάρτηση εδώ
(*)
δάσκαλος, γεννημένος το 1926 (απεβίωσε το 2014) στην Νέα Μπάφρα Σερρών. Έγραψε αρκετά βιβλία.

Λιβερά Ματσούκας

Λιβερά, σύγχρονη ονομασία Yazlık

Το πιο ιστορικό, ίσως, κεφαλοχώρι της Ματσούκας, με 260 οικογένειες, στη συντριπτική πλειοψηφία φανερούς χριστιανούς και τέσσερις ή πέντε οικογένειες εξισλαμισμένων Ελλήνων. Η Λιβερά ήταν χωρισμένη σε τρεις συνοικισμούς-ενορίες, τη Φάλενα, του Σαγκσενού και την κυρίως Λιβερά, που είχε έξι γειτονιές.

Στη Λιβερά λειτουργούσε πλήρης αστική σχολή με 200 μαθητές, στην οποία επί μια πενταετία διευθυντής ήταν ο ποιητής Στέλιος Σπεράντζας, ο οποίος οργάνωσε τη λειτουργία των σχολείων της περιοχής.

Στη γραφική κωμόπολη, που ήταν πατρίδα της Μαρίας-Γκιούλ μπαχάρ, γυναίκας του σουλτάνου Βαγιαζήτ και μητέρας του σουλτάνου Σελίμ του Α΄, εκτός από το μητροπολιτικό ναό του Αγίου Γεωργίου λειτουργούσε και η εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Σημειώνεται ότι η Λιβερά υπήρξε η έδρα της μητροπόλεως Ροδοπόλεως, για όσο διάστημα λειτούργησε το 19ο και τον 20ο αι. Μετά την Ανταλλαγή οι Λιβερίτ’ εγκαταστάθηκαν στον Τετράλοφο Κοζάνης, στο Ροδοχώρι Νάουσας, στην Ασβεστόπετρα Πτολεμαΐδας, στην Καστανιά και Λιβερά Λακωνίας κ.α.

[κείμενο & φωτό από το Pontos news]

ΠΕ, 1950, τ. 6


➤ και από μία παλαιότερη ανάρτηση μας :
οι κοιλάδες του Τσεβιζλούκ ...
σχολιάζουμε αυτήν την πολύ ωραία φωτογραφία που βρήκαμε στο δίκτυο ...

Λιβερά, το χωριό μπροστά

(1) η κοιλάδα από Τσεβιζλούκ προς Π. Σουμελά χωρίζεται στα δύο στο ύψος του Κουσπιδή. Από το σκέλος (2) πάει για Π. Σουμελά και από το σκέλος (3) πάει Λαραχανή, συνεχίζει προς Αε Ζαχαρέα, Κρώμνη. Η κοιλάδα (4) είναι αυτή που περνάει από τα χωριά του Χαμψίκιοϊ, Άνω Ματσούκα, συνεχίζει προς Ζύγανα, Τορούλ, Αργυρούπολη κλπ. Η κοιλάδα (5) είναι αυτή που πάει προς χωριά Μουλάκας, Σπέλια. Η μπλέ συνεχόμενη γραμμή (6) είναι ο παλιός δρόμος που συνέδεε το Τσεβιζλούκ με την Χαλδία και περνούσε πάνω από τα βουνά, χάνια Γοργόρογλη, Καρακαπάν, Χοτζά μεζαρί, Αε Σερ. Για τις στράτες αυτές κάναμε σχετικές αναρτήσεις και πτήσεις.

Παρασκευή, 20 Ιανουαρίου 2017

σκέψεις πάνω στο ζήτημα των κρυπτοχριστιανών …

τις τελευταίες μέρες βάλαμε αρκετές αναρτήσεις με θέμα τους κρυπτοχριστιανούς. Όλες οι γραφές (βιβλία-περιοδικά) αφορούσαν κάποιες συγκεκριμένες περιοχές όπως Κρώμνη, Σταυρίν, Αργυρούπολη, Σάντα, Τραπεζούντα και τα σιμοχώρια και φυσικά Όφις και Τόνυα. Είναι βέβαιο ότι υπήρξαν κρυπτοχριστιανοί και σε άλλα μέρη όμως δεν έχουμε διαβάσει κάτι σχετικό. Εκείνο που μας έκανε εντύπωση είναι ότι πουθενά δεν διαβάσαμε για κρυπτοχριστιανούς στα χωριά της Μούζενας τα οποία είναι δίπλα στο Σταυρίν.

➤ σημειώνουμε πάλι ότι στα βιβλία και τα περιοδικά της 1ης περιόδου που διαβάσαμε δεν είδαμε σχετικές αναφορές.

➤ την ίδια και μεγαλύτερη εντύπωση μας έκανε ότι πουθενά δεν υπάρχει αναφορά (εξ όσων διαβάσαμε ξαναλέμε…) στον Δ. Πόντο (Σαμψούντα, Πάφρα, Σινώπη, Αμάσεια, Βεζίρκιοπρου, Έρπαα κλπ.) και στον κεντρικό Πόντο (Τρίπολις, Κερασούντα, Κοτύωρα, Φάτσα, Οινόη, Γαράσαρη κλπ.). Μόνο της περιφέρειας Πάφρας είναι γνωστή η διατήρηση της θρησκείας και η επιλογή της Τουρκοφωνίας.

δείτε παρακάτω και θαυμάστε, τέτοιες κασκαρίκες μόνο οι "αφορεσμέν" οι Κρεμέτ επείναν...

από το βιβλίο "οι Πόντιοι ανά τους αιώνας" τόμος 1ος, 1972
τρισέλιδο άρθρο που θα αναρτήσουμε αργότερα
το υπογράφει ο Ιωάννης Αβραμάντης.
το Ταλταπάν είναι ο οικισμός της νέας Αργυρούπολης. 

Τρίτη, 17 Ιανουαρίου 2017

τη γραιϊτσας τα μουράτια

➤ ποίημα της Μαίρης Κωνσταντινίδου, μάλλον η ίδια που αναφέρεται στην ανάρτηση μας "ο δάσκαλος από την Κορόνιξα" εδώ

ΠΕ, 1979, τ. 30

Κυριακή, 8 Ιανουαρίου 2017

8.1.2017 ετήσιο μνημόσυνο Γεωργίου Ανδρεάδη

ήταν το 1997 όταν ο φίλος μου Γιώργος Ανδρεάδης προλόγισε ένα μικρό μου βιβλιαράκι...


Αντί προλόγου, θα ήθελα να συγχαρώ τον αγαπητό ΧΚ, για την προσπάθεια του να καταγράψει το γενεαλογικό του δένδρο και έτσι να παραδώσει στην Ιστορία μας, άλλο ένα τεκμήριο της ύπαρξης του Ελληνισμού εκεί στην Μαύρη Θάλασσα, ή την καθ’ ημάς Ανατολή, όπως συχνά πυκνά συνήθιζε να την ονομάζει ο σεβαστός και τελευταίος Μητροπολίτης μας Τραπεζούντας και μετέπειτα Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος Χρύσανθος.

Τέτοια γενεαλογικά δένδρα, πιστεύω ότι όφειλαν να γράψουν, όλα τα παιδιά που γεννήθηκαν από εκείνους, που εγκατέλειψαν εστίες τριών χιλιάδων χρόνων και ήρθαν στην Ελλάδα σαν στραπατσαρισμένα καράβια. Τουλάχιστον έπρεπε να γράψουν όλα τα παιδιά που αξιώθηκαν έστω και μια στοιχειώδη εκπαίδευση. Διότι σιγά σιγά θα συνειδητοποιήσουμε όλοι ότι αυτό που έγινε τότε με την ανταλλαγή δεν ήταν κάτι το συνηθισμένο. Εμείς, τα παιδιά αυτών των προσφύγων, είμαστε είδος σπάνιο, γιατί τέτοιοι ξεριζωμοί δεν γίνονται κάθε μέρα και τουλάχιστον αυτός που έγινε εις βάρος των γονιών μας ήταν ένα κακό που όμοιο του δεν ξανάζησε η φυλή των Ελλήνων. Άρα ήμασταν από την μοίρα οι μόνοι μάρτυρες που παραλάβαμε την σκυτάλη της προφορικής ιστορίας από εκείνους τους φυγάδες της πατρώας γης με την υποχρέωση να την παραδώσουμε στις επόμενες γενιές. Δυστυχώς οι πολλοί, απασχολημένοι με την επιβίωση τους, ξέχασαν το καθήκον αυτό. Ευτυχώς ο ΧΚ είναι από τους λίγους που έστω και αργά το πρόλαβαν. Πότε άλλοτε θα βρεθεί λαός με αναφορές σε προγόνους 90 και πλέον γενιών που δεν αναπαύονται στην γή που ο ίδιος ζει; Διότι πράγματι εκεί στην Μαύρη Θάλασσα ο καθένας μας άφησε νεκρούς πάνω από 90 γενιές στα 3.000 χρόνια παρουσίας του Ελληνισμού στα μέρη εκείνα. Ο Χ. έκαμε το καθήκον του και μου θυμίζει τα όσα είπε ο προφήτης Ιωήλ:

"Υπέρ αυτών τοις τέκνοις υμών διηγήσασθε
και τα τέκνα υμών τοις τέκνοις αυτών
και τα τέκνα αυτών εις γενεάν ετέραν" 

Παραπονείται ο αγαπητός Χ. για το σφάλμα του ότι πολύ αργά το σκέφτηκε και έτσι χάθηκαν οι πηγές που ενδεχομένως θα του έδιναν περισσότερο πολύτιμο υλικό. Ποτέ δεν είναι αργά και αυτό που έκαμε είναι άξιο για να υπενθυμίσω τα όσα είπε ένας μεγάλος Έλληνας, που κατά την γνώμη μου είναι ο μεγαλύτερος τον οποίον διαθέτει το γένος μας σήμερα. 

"Είμεθα ολίγοι και αναρίθμητοι
Είμεθα ασθενείς και πανίσχυροι
Είμεθα οικείοι προς πάντας
διότι μεταφέρουμε το μήνυμα Εκείνου 
που αγαπά, ευλογεί και συγχωρεί τους πάντας"

Ο Κωνσταντινουπόλεως και Ν. Ρώμης
Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος ο Α’


Γιώργος Ανδρεάδης
συγγραφέας
20 Αυγούστου 1997

Τρίτη, 3 Ιανουαρίου 2017

Αερεμίτ'σα Ίμερας

Άρθρο από την Ποντιακή Εστία, έτος 1950 τ. 7.
Υπογραφή Α. Φωστηρόπουλος. Πρέπει να είναι ο Αγαθάγγελος Φωστηρόπουλος (1895-1985) γεν. στην Ίμερα. Εκπαιδευτικός και συγγραφέας. Ίσως να είναι της ίδιας οικογένειας των τραπεζιτών Φωστηρόπουλων της Ίμερας.

η εικονιζόμενη εκκλησία είναι ο Άγιος Θεόδωρος
Σαράντων στην Κρώμνη
(διόρθωση από Στέλιο Γκαλά

http://kromni.blogspot.gr/ )

το σχόλιο του Δ. Κ. Παπαδόπουλου (Σταυριώτης) για την Αερεμίτσα από το βιβλίο του "αρχείο Σταυρί"