Δευτέρα, 31 Οκτωβρίου 2016

Γιώργος Ανδρεάδης : ο Θόδωρον

1η δημοσίευση στις 26.1.2015

Ας θυμηθούμε την ιστορία του Θόδωρου από το Στάμαν. Ο Γιώργος ο Ανδρεάδης έγραψε ένα βιβλίο που περιγράφει την ιστορία του και πως έμεινε εκεί. Δεν είχε την επιτυχία και αναγνωσιμότητα της "Ταμάμα" αλλά ήταν εξίσου μια συγκλονιστική ιστορία που έφερε στο φως ο συγγραφέας όπως τόσες άλλες.
  • Γεώργιος Ανδρεάδης, ο Θόδωρον
  • 1995, εκδόσεις Γόρδιος
  • σελ. 111
από την εισαγωγή του βιβλίου
από το περιοδικό ΑΚΡΙΤΕΙΑ

Κυριακή, 30 Οκτωβρίου 2016

Τσάλ Κερασούντας

Δεν βρήκαμε πολλά στοιχεία. Ούτε η Εγκυκλοπαίδεια του Ποντιακού Ελληνισμού
αλλά ούτε σε κανένα παλαιό περιοδικό της ψηφιακής βιβλιοθήκης βρήκαμε κάτι. Το μόνο που εντοπίσαμε είναι από τον οδηγό του Ανατολικού Πόντους της Infognomon.

από το Google Earth - Panoramio

Θεοφύλακτος Θεοφύλακτος, η πρώτη μου ανάμνηση

Τσίτε Μεσοχαλδίου περίπου το 1890. Ο Θεοφύλακτος 5 χρονώ. Χρόνια μετά θυμάται και περιγράφει παρακάτω την πρώτη του ανάμνηση στην Τσίτε. Σημειώστε ότι αποκαλεί την γιαγιά του μάνα ...

δείτε πως καταλήγει ...

ΠΕ,1950, τ. 1

σημειώσεις :
1. Θεοφύλακτος Θεοφύλακτος (1884 – 1961)

Γιατρός, εκδότης εφημερίδας και περιοδικού. Από τους πρωτοπόρους της κίνησης για την ανεξαρτησία του Πόντου. Γεννήθηκε στο χωριό Τσίτη Αργυρούπολης (Χαλδίας). Φοίτησε στο φροντιστήριο Τραπεζούντας και στην Αθήνα σπούδασε στην ιατρική σχολή. Πήρε το πτυχίο του το 1907. Τις σπουδές του τις συνέχισε στο Παρίσι … (η εισαγωγή του άρθρου από 13 σελίδες, από την Εγκυκλοπαίδεια του Ποντιακού Ελληνισμού).

2. Σαλονίκ’ς = Πασίγνωστος δάσκαλος από το χωριό Πιβερά της Τσίτης. Δίδαξε στην περιφέρεια του Ντορούλ μιαό αιώνα, περίπου, και πέθανε σε βαθιά γεράματα το 1900. (ΕτΠΕ)

3. Πιβερά = Μια από τις τρεις ενορίες της Τσίτας, στη Χαλδία, με 30 ελληνικές οικογένειες και ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Ήταν πατρίδα του ηγούμενου της μονής Γουμεράς, Διονυσίου Σαλονικέως και του μεγάλου δασκάλου, Παναγιώτη Σαλονικέως, που δίδαξε στην περιοχή επί 60 χρόνια. (ΕτΠΕ)

Παρασκευή, 28 Οκτωβρίου 2016

Σίμος Λιανίδης : ο εχθρός Rino Carmine ...

Από τις 14 Νοεμβρίου 1940 ο στρατός μας, αφού σταμάτησε την προέλαση των Ιταλών, ξεκινά την γενική αντεπίθεση. Βρισκόμαστε νότια του Σμόλικα, στον δρόμο που ενώνει τα Γρεβενά με την Κόνιτσα. Συγκεκριμένα στην περιοχή του χωριού Δίστρατο, νότια της Σαμαρίνας. Ο στρατός μας απωθεί τους Ιταλούς προς την Αλβανία. Διεξάγονται μάχες, ο εχθρός προβάλει "λυσσασμένη αντίσταση". 

Άλλη μια ιστορία από το έπος του ’40 με πρωταγωνιστή τον Σαντέτα Σίμο Λιανίδη. Διαβάστε με πόσο ενδιαφέρον και στοργή περιβάλει τον αιχμάλωτο πολέμου, τον "εχθρό" του. Η Ποντιακή ψυχή είναι και πάλι παρούσα. Μέσα στην δίνη του πολέμου είναι πάλι εκεί …

ΠΕ, 1979, τ. 29

Σίμος Λιανίδης [ 1915 - 2001]
Γεννήθηκε το 1915 στην ενορία Ισχανάντων της Σάντας. Μετά την οπισθοχώρηση του ρωσικού στρατού από τον Πόντο, η οικογένειά του κατέφυγε στην πόλη Κουταΐσι της Γεωργίας. Το 1921 με την ανταλλαγή, ήρθε στην Ελλάδα και αρχικά εγκαταστάθηκε στο χωριό Καταχάς Πιερίας. Στη συνέχεια η δικοί του πήγαν στην Καλαμαριά, όπου μέσα στη φτώχεια και τη δυστυχία της προσφυγιάς, τελείωσε το δημοτικό, το γυμνάσιο. Σπούδασε βυζαντινή και νεοελληνική φιλολογία στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και εργάστηκε ως καθηγητής στη μέση εκπαίδευση, απ’ όπου και συνταξιοδοτήθηκε το 1981.

Έλαβε μέρος στον ελληνοϊταλικό πόλεμο το 1940 ως έφεδρος ανθυπολοχαγός ιππικού και παρασημοφορήθηκε με "Πολεμικό Σταυρό" ...... (θα επανέλθουμε με πλήρη ανάρτηση για τον Σ.Λ.)

Πέμπτη, 27 Οκτωβρίου 2016

το έπος του '40 : ο ζωγράφος της νίκης

Αλέξανδρος Δ. Αλεξανδράκης (Αθήνα, 1913 – Αθήνα, 1968)
Έλληνας ζωγράφος που έγινε γνωστός στο ευρύ κοινό από τις ιδιαιτέρως δυναμικές απεικονίσεις του Ελληνοϊταλικού Πολέμου του 1940 (όλες οι εικόνες από το δίκτυο).

σύνδεσμος : εδώ 

Πόντιοι αξιωματικοί

Υπάρχουν τουλάχιστον δύο Πόντιοι αξιωματικοί που σκοτώθηκαν στα πεδία των μαχών κατά την διάρκεια του Ελληνοϊταλικού πολέμου το 1940-41

1. ο Νίκος Γ. Φωτιάδης, γεν. 1915 στην Λιβερά,
2. ο Θεόδωρος Γ. Κανδηλάπτης, γεν. το 1918 στην Αργυρούπολη. Γιος του γνωστού από τις πολλές αναρτήσεις μας Γεωργίου Θ. Κανδηλάπτη (Κάνις).

Το 1940 ο Φωτιάδης ήταν μόλις 25 χρονών και 22 ο Κανδηλάπτης.
Ακριτογενιά ...

ΧτΠ, 1946, τ. 21-22
ΠΕ, 1960, τ. 5

Τρίτη, 25 Οκτωβρίου 2016

οι δάσκαλοι του γένους των Ποντίων : Θεοφύλακτος Θεοφύλακτος (1884 – 1961)

"Γιατρός, εκδότης εφημερίδας και περιοδικού. Από τους πρωτοπόρους της κίνησης για την ανεξαρτησία του Πόντου. Γεννήθηκε στο χωριό Τσίτη Αργυρούπολης (Χαλδίας)(*). Φοίτησε στο φροντιστήριο Τραπεζούντας και στην Αθήνα σπούδασε στην ιατρική σχολή. Πήρε το πτυχίο του το 1907. Τις σπουδές του τις συνέχισε στο Παρίσι …" (είναι η εισαγωγή του άρθρου από 13 σελίδες, από την Εγκυκλοπαίδεια του Ποντιακού Ελληνισμού. Επίσης και οι τρεις φωτογραφίες που ακολουθούν).

(*) Μεσοχαλδίου

από την Ποντιακή Ηχώ, 1981, τεύχος 1
το βιβλίο του ΘΘ (το δικό μας αντίτυπο ... χάθηκε)
... δείτε τα σπίτια στο βάθος ...

Δευτέρα, 24 Οκτωβρίου 2016

γνωριμία με το Κέντρο Μικτρασιατικών Σπουδών (ΚΜΣ)

Το Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών (ΚΜΣ) ασχολείται από το 1930 με την έρευνα της ιστορίας και του πολιτισμού του Μικρασιατικού ελληνισμού, ιδίως κατά την τελευταία φάση της μακραίωνης διαδρομής του στις αρχαίες του κοιτίδες.

Πρωταρχικό αντικείμενο της έρευνας υπήρξε η περισυλλογή της προφορικής παράδοσης του Μικρασιατικού ελληνισμού και η τεκμηρίωση της παρουσίας του σε ολόκληρο το γεωγραφικό εύρος της Μικρασιατικής χερσονήσου. Το Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών εκδίδει επιστημονικό περιοδικό, επιστημονικές μονογραφίες και άλλες εκδόσεις για να καθιστά γνωστά τα αποτελέσματα των ερευνών του.


Ταυτότητα
Το Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών αναπτύσσει τις δραστηριότητές του στους εξής τομείς:
•    συλλογή και διάθεση αρχειακού υλικού που αναφέρεται στη ζωή του ελληνισμού στη Μικρά Ασία, τον εκπατρισμό και την μετεγκατάστασή του στην Ελλάδα
•    έκδοση του Δελτίου Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών το οποίο αποτελεί επιστημονικό όργανο που παρακολουθεί και προάγει τις μικρασιατικές σπουδές και ταυτόχρονα αναδεικνύει με επιστημονικές δημοσιεύσεις το πλουσιότατο αρχειακό υλικό του Ιδρύματος
•    συγκέντρωση και συντήρηση βιβλιογραφικού υλικού σχετικού με το επιστημονικό αντικείμενο του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών και διάθεση του υλικού αυτού σε επισκέπτες του ιδρύματος στο αναγνωστήριο
•    διάθεση αρχειακού υλικού σε επιστήμονες και ερευνητές με σκοπό την προώθηση της έρευνας καθώς και σε πρόσφυγες δεύτερης και τρίτης γενιάς που ενδιαφέρονται για τον τόπο καταγωγής τους
•    οργάνωση εκδηλώσεων προβολής του υλικού και των σκοπών του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών.


Ιστορικό
Το Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών δημιουργήθηκε όταν, με την καταστροφή του 1922, έγινε κοινή συνείδηση στην ελληνική κοινωνία η ανάγκη αποτύπωσης του πολιτισμού και της ιστορίας των μικρασιατικών κοιτίδων του προσφυγικού πληθυσμού που συνέρρευσε στην Ελλάδα με την ανταλλαγή των πληθυσμών.

Τότε, η μουσικολόγος Μέλπω Λογοθέτη-Μερλιέ και ο σύζυγός της ελληνιστής Οκτάβιος Μερλιέ τέθηκαν επικεφαλής μιας κίνησης για τη διάσωση της πρόσφατης μικρασιατικής ιστορίας. Η επιστημονική έρευνα αρχίζει κατά το μεσοπόλεμο με καταγραφές δημοτικών τραγουδιών σε πανελλαδική κλίμακα: η μουσική συνιστά τον αρχικό πυρήνα. Γι’ αυτό και στην πρώιμη μορφή του αποκαλείται Μουσικό Λαογραφικό Αρχείο (1930-1933) και φέρει διαδοχικές επωνυμίες. Όταν το ίδρυμα διευρύνει τους ορίζοντές του και περνά από τη λαογραφία στην ιστορία, μεταπολεμικά, οριστικοποιεί μορφή, θέμα και περιεχόμενο ερευνητικών στόχων και τότε ονομάζεται "Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών – Ίδρυμα Μέλπως και Οκτάβιου Μερλιέ".

Έως το 1962, η ιδιότητα του Οκτάβιου Μερλιέ ως διευθυντή του Γαλλικού Ινστιτούτου υπήρξε καθοριστική για τη συνεργασία του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών με το γαλλικό κράτος, το οποίο στάθηκε ουσιαστικός αρωγός στο εκδοτικό έργο και στην επιστημονική του αποστολή.

Από το 1962, το Κέντρο, ως Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου, εποπτεύεται και χρηματοδοτείται από το Υπουργείο Πολιτισμού.

Αρχείο Προφορικής Παράδοσης
Το επιστημονικό ενδιαφέρον του ιδρύματος στράφηκε εξαρχής στους εκπατρισμένους. Επί σειρά ετών (1930-1975) έγινε επί τόπου έρευνα στους συνοικισμούς εντός και εκτός του λεκανοπεδίου της Αττικής. Καταγράφηκε η προφορική ιστορία 5.000 προσφύγων από όλες τις περιοχές της Μικράς Ασίας, ερευνήθηκαν 1.375 οικιστικές μονάδες και εργάστηκαν για το σκοπό αυτό πάνω από εκατό ερευνητές. Οι μαρτυρίες συγκροτούν το Αρχείο Προφορικής Παράδοσης, αρχείο που αριθμεί 300.000 χειρόγραφες σελίδες.
Το πλούσιο πληροφοριακό υλικό αναφέρεται στην ειρηνική – την προ της καταστροφής – περίοδο και περιγράφει ολόκληρο τον κύκλο ζωής των μικρασιατικών πληθυσμών στη γενέτειρα. Έχει ταξινομηθεί κατά γεωγραφική περιοχή (Αιολίδα, Ιωνία, Καρία, Λυκία, Παμφυλία, Κιλικία, Πισιδία, Φρυγία, Γαλατία, Λυκαονία, Καππαδοκία, Παφλαγονία, Πόντος, Βιθυνία, Λυδία, Μυσία, Ανατολική Θράκη, Χώρες Τίγρη και Ευφράτη Ποταμού και Καύκασος).
Το ταξινομικό σχήμα του Αρχείου παρέχει την ευχέρεια να εξεταστούν οι μικρασιατικοί οικισμοί, στο πλαίσιο ευρύτερων γεωγραφικών και κοινωνικών ενοτήτων, στις οποίες είναι ενταγμένοι. Η Μικρά Ασία έχει χωριστεί σε 20 επαρχίες και 120 περίπου περιφέρειες. Παρότι η οριοθέτηση βασίστηκε σε εμπειρικά κριτήρια της δεκαετίας του 1930, κρίθηκε σκόπιμο να συσχετιστούν με τη ρωμαϊκή διαίρεση της Μικράς Ασίας και να χρησιμοποιηθεί η αρχαία ελληνική ονοματολογία. Η διερεύνηση κάθε οικισμού, λαογραφική στη βασική σύλληψή της, είναι πολύπλευρη και λεπτομερής, ενώ τα στοιχεία που συλλέχθηκαν καλύπτουν ευρύτατο θεματικό πεδίο. Εξετάζονται μεταξύ άλλων: γλώσσα, γεωγραφία, οικονομία, κοινωνική και θρησκευτική ζωή, εκπαίδευση, τοπική ιστορία.


Εκδόσεις του ΚΜΣ
έως 24.10.2014 εδώ


KΕΝΤΡΟ ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ
Κυδαθηναίων 11, 105 58 Αθήνα

Τηλ.:210-32.39.225
info@kms.org.gr
e-mail βιβλιοθήκης : library@kms.org.gr
www.kms.org.gr

Μαναστήρ Χαλδίας #1

Πρώτη μας ανάρτηση για το χωριό Μαναστήρ (Μοναστήρι) Χαλδίας.

1. Γ.Θ. Κανδηλάπτη από το "γεωγραφικόν & ιστορικόν λεξικόν"

2. οδηγός Ανατολικού Πόντου της Infognomon

Κυριακή, 23 Οκτωβρίου 2016

γνωριμία με την Επιτροπή Ποντιακών Μελετών (ΕΠΜ)

ΕΠΜ

Η Επιτροπή Ποντιακών Μελετών είναι σωματείο επιστημονικό, μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, ιδρύθηκε το 1927 στην Αθήνα από ομάδα Ποντίων διανοουμένων και παραγόντων της δημόσιας και κοινωνικής ζωής με τη θερμουργό πρωτοβουλία του γιατρού Θεοφύλακτου Θεοφυλάκτου από τη Θεσσαλονίκη και την αποφασιστική ηγεσία του τελευταίου Μητροπολίτη της Τραπεζούντας Χρυσάνθου (Φιλιππίδη) και μετέπειτα Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος.

Σκοπός της ίδρυσης της Επιτροπής Ποντιακών Μελετών ορίστηκε σύμφωνα με το άρθρο 1 του πρώτου καταστατικού "η περισυλλογή, μελέτη και δημοσίευσης γλωσσικού, λαογραφικού και ιστορικού υλικού του Πόντου". Στις αρχές του Ιουνίου 1927 αποφασίστηκε η έκδοση περιοδικού με τίτλο "Αρχείον Πόντου" με διακριτικό σήμα τον μονοκέφαλο αετό από νόμισμα της Σινώπης. Η παράσταση αυτή, που παρουσίασε σε γύψινο εκμαγείο ο Άνθιμος Παπαδόπουλος στο Δ.Σ., χρησιμοποιείται έκτοτε μέχρι σήμερα ως διακριτικό όλων των εντύπων της Ε.Π.Μ.


Στη σειρά των εκδόσεων της Ε.Π.Μ. συγκαταλέγονται: 54 τόμοι του περιοδικού συγγράμματος "Αρχείον Πόντου" στους οποίους έχουν συγκεντρωθεί με επιστημονική μέθοδο μελέτες ιστορικές, γλωσσικές, λαογραφικές κ.ά. από Έλληνες και ξένους συνεργάτες, 33 παραρτήματά του που περιλαμβάνουν πρωτότυπες και αυτοτελείς επιστημονικές πραγματείες και αναφέρονται στον εν γένει πολιτισμό του ποντιακού ελληνισμού,  καθώς και 8 άλλες εκδόσεις (χάρτες, λευκώματα, κάρτες μουσείου, dvd, κ.ά.)


Παράλληλα με το επιστημονικό της έργο η Ε.Π.Μ. πέτυχε την απόκτηση ιδιόκτητου κτηρίου που φέρει την επωνυμία "Στέγη Κειμηλίων του Ελληνισμού του Πόντου" (Αγνώστων Μαρτύρων 73 – Νέα Σμύρνη Αττικής – 171 23), στο οποίο στεγάζονται, εκτός των γραφείων, η βιβλιοθήκη, το Μουσείο του Ελληνισμού του Πόντου, αίθουσες διαλέξεων και συνεδρίων καθώς και χώροι φύλαξης των ιστορικών κειμηλίων και των εκδόσεών της.

ΕΠΜ
Αγνώστων Μαρτύρων 73
Νέα Σμύρνη Αττικής 171-23 

τηλ: 210 - 93.25.521 
www.epm.gr
info@epm.gr

εκδόσεις ΕΠΜ

Συνιστούμε σε όλους να επισκεφθείτε την ΕΠΜ για το μουσείο της και την πλούσια βιβλιοθήκη. Επίσης την ιστοσελίδα της με πλούσιο ψηφιακό υλικό πολλών εκδόσεων. Για μας είναι μια πολύτιμη πηγή πληροφοριών.

Μπαϊρακτάρης Χρήστος (1906 – 1981) & Παπαβραμίδης Νίκος (1907 – 1995)

1. Μπαϊρακτάρης Χρήστος (1906 – 1981)
Σπουδαίος λυράρης και τραγουδιστής από την Κρώμνη, έγινε γνωστός ως Μπαϊρακτάρης αν και το πραγματικό του όνομα ήταν Σημαιοφορίδης.
Γεννήθηκε στην Κρώμνη του Πόντου το 1906 και μεγάλωσε στην Τραπεζούντα, όπου έμαθε να παίζει λύρα και να τραγουδάει με δάσκαλο τον Δήμο Κωνσταντά. Μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του στη Μακεδονία αλλά αργότερα πήγε στην Αθήνα.


Ο Μπαϊρακτάρης τραγουδούσε κι έπαιζε σε ποντιακούς συλλόγους ενώ είχε κάνει ηχογραφήσεις και σε ειδικές εκπομπές της Δόμνας Σαμίου και στον ραδιοφωνικό σταθμό Αθηνών. Ήταν επίσης μέλος του "Συλλόγου προς διάδοσιν της Εθνικής Μουσικής". Υπήρξε από τις πιο αξιόλογες μορφές του ποντιακού τραγουδιού. Πέθανε στην Αθήνα το 1981. Κόρη του η Ελένη Μπαϊρακτάρη-Κοταλακίδη.
(από το Pontos news)

Στο ψηφιακό αρχείο της ΕΠΜ, στο περιοδικό Ποντιακή Ηχώ, τεύχος 3 υπάρχει ένα άρθρο δύο σελίδων με τίτλο "Καλλιτεχνικό μνημόσυνο του Πόντιου λυράρη Χρίστου Μπαϊρακτάρη", για όποιον ενδιαφέρεται.
 
2. Παπαβραμίδης Νίκος (1907 – 1995)

Από παιδί εξοικειωμένος με τη λύρα, την αγάπησε και την υπηρέτησε όσο λίγοι. Ο Παπαβραμίδης ήταν κορυφαίος λυράρης και τραγουδιστής.
Γεννήθηκε στην Αργυρούπολη του Πόντου το 1907, αλλά μεγάλωσε στην Τραπεζούντα, όπου εργαζόταν ο Κρωμναίος πατέρας του. Έμαθε να παίζει λύρα από την ηλικία των 10-12 ετών. Η πρώτη λύρα του μάλιστα ήταν καμωμένη από τον ίδιο με κλωστές καρουλιού – παιχνίδι, με άλλα λόγια, ο ίδιος όμως έκανε τάχα ότι παίζει, προκαλώντας το ενδιαφέρον των μικρότερων παιδιών που έτρεχαν από πίσω του. Ο πατέρας του, όταν διαπίστωσε την αγάπη του για τη λύρα, παράγγειλε σε κάποιον μαραγκό να του φτιάξει μία, την οποία του την έδωσε αποβραδίς για να πει τα κάλαντα. Από τότε αφοσιώθηκε στη λύρα και δεν ήθελε να πάει στο σχολείο. Όταν έμαθε ο δάσκαλος τι συνέβαινε, του είπε γελώντας: "Τα γράμματα φαντάγματα, υιέ μ’ την λύραν παίξον".

Το 1923, με την Ανταλλαγή, έφηβος ήρθε με την οικογένειά του στην Ελλάδα. Το καράβι, στο οποίο πλήρωσαν ναύλο, τους άφησε στη Μακρόνησο, όπου έμειναν σε σκηνές τρεις μήνες, και από εκεί πήγαν και εγκαταστάθηκαν στον Πειραιά. Μαζί του είχε και τη λύρα και άρχισε να παίζει, μαθαίνοντας τους σκοπούς των τραγουδιών από μεγαλύτερους λυράρηδες. Ο Παπαβραμίδης φέρεται να είχε δάσκαλο τον σπουδαίο λυράρη Δήμο (τον "Κωνσταντά").
(από το Pontos news)

δείτε ένα πολύ καλό video της ΕΠΟΝΑ εδώ