Πέμπτη, 31 Μαΐου 2018

Ρωμάνα επαρχάρευε…

το απόλυτο βουκολικό τραγούδι του Πόντου

➤ όταν το ακούω, βρίσκομαι εκεί, "αναπνέω" καθάριο αέρα πατρίδας, "καπνίζνε" τ' ομμάτε' μ...

     • "εκάπνιξαν τ΄ομμάτα ΄τ = ο καπνός ο ερεθίζων τους οφθαλμούς προκαλεί δάκρυα, όθεν μεταφορικά δι ΄άνθρωπον δακρύοντα εξ επιθυμίας να ίδη προσφιλές πρόσωπον"


Ποντιακά Φύλλα, έτος 1937 - τεύχος 15
--------------------
στο πρώτο τραγούδι αναφέρει "σον Καύκασον",
σίγουρα δεν εννοεί το βουνό του Καυκάσου
αλλά τον Κασκαμάτ (ορεινός όγκος
μεταξύ Λαραχανής και Κρώμνης)
 


και η νέα του έκδοση
Ρωμάνα επαρχάρευε
κουντούρ'  σ'α  λιβαδ(ί)α
σ'ου Μύρη και σ'ου Κοβλακά
και σ' άσπρα τα πλακία

Ρωμάνα τρώει τ' ανθόγαλαν
τη μαντζίραν, το στύπον,
φτερία στρών' και κοί'ται  'κα
κοιμάται 'λαφρόν ύπνον

Η δείσα έκατσεν σ'α ραχιά
θολούνταν τα παρ'χάρια
Ρωμάνα άλλο 'κι είδα 'σε
έχασα και τη χνάρια

Ρωμάνες πάτε σ'ον παρ'χάρ'
καλά δουλείας ποί'στεν
'σο μέλ' κι ασό ανθόγαλαν
το μερτικό μ' κρατείστεν

--------------------------------------------

Ρωμάνα ξαν ρωμάνα
του παρ'χαρί η μάνα
τιδέν 'κι φοβερίζει ατέν
απές σ' άγρα τ' ορμάνια.

   
   • ακούστετο με τους Αχιλλέα Βασιλειάδη - Κώστα Σιαμίδη εδώ 
   • Νίκου Λαπαρίδη, τα παρχάρια της Ματσούκας
   • έκδοση Αφοί Κυριακίδη / Θεσσαλονίκη 1998 / σελ. 64

Ανέστη Παπαδόπουλου, αναμνήσεις & νοσταλγήματα από τον Πόντο μας #1

➤ βιβλίο παλαιό και σχεδόν άγνωστο σε πολλούς που όμως είναι θησαυρός...
κυκλοφόρησε το 1962 και ήταν μια ιδιωτική έκδοση του δάσκαλου Ανέστη Παπαδόπουλου γεννημένο στη Άγουρσα της Ματσούκας
εμείς το έχουμε σε φωτοτυπία αλλά φρονώ ότι οι εκδότες μας και οι απόγονοι του δάσκαλου οφείλουν να το επανεκδόσουν με σύγχρονες μεθόδους
από το βιβλίο αυτό έχουμε δύο αναρτήσεις από τις πρώτες αυτής της σελίδας :
   1. προλήψεις και δεισιδαιμονίες... - εδώ 
   2. τα Καμμένα του Πόντου ή Καμένα - update 7.3.2015 - εδώ

   • Ανέστη Παπαδόπουλου, αναμνήσεις και νοσταλγήματα από τον Πόντο μας
   • ιδιωτική έκδοση
   • 1962 - σελίδες 354

από τον πρόλογο, γράφει ο συγγραφέας
"Από πολλά χρόνια κι' εδώ, αισθανόμουνα μέσα μου μια σκέψη, και σαν ν' άκουγα την επιταγή μιας αόρατης φωνής που μ' έλεγε : "Θα ανεχθής να λησμονηθή ή ιδιαίτερη Πατρίδα σου, η Άγουρσα, από τους νεαρούς Αγουρσίτες, που γεννήθηκαν εδώ στην Ελλάδα και δεν την ξέρουν;
Δεν νομίζεις πως έχεις ιερήν υποχρέωση να γράψης κάτι, όχι μόνον γι' αυτήν, αλλά γενικώτερα για την επαρχία που βρίσκεται και για τον νομό στον οποίο υπάγεται; Και η πραγματεία σου αυτή να χρησιμεύη για την Νεολαία της και για την Νεολαία της Ματσούκας ως και του Πόντου όλου γενικά, σαν ιερή πατριωτική παρακαταθήκη; Ποιον άλλον περιμένεις να ενδιαφερθεί, αφού, σύ είσαι σήμερα "εν ζωή" από το χωριό o σου ο μόνος σχετικά αρμόδιος και εγγράμματος που γεννήθηκες και γαλουχήθηκες εκεί, έζησες την ζωή της αγαπημένης σου Άγουρσας και την ζωή των κατοίκων της, ένοιωσες τις χαρές και τις λαχτάρες της, είδες με τα ίδια σου τα μάτια και έζησες τις αγωνιώδεις στιγμές, τα βάσανα και τα μαρτύρια των κατοίκων της, τους εξευτελισμούς και τους σκοτωμούς των υπό τών βαρβάρων; Αγνοείς ότι η ασύγνωστη αδιαφορία σε παρόμοιες περιστάσεις αποτελεί έγκλημα; 

Αυτά και άλλα πολύ εντονότερα με προέβαλλεν ή συνείδησή μου, που πολλές φορές και προπάντων τις νύχτες με επηρεάζουν σε σημείο που δεν μπορούσα να κοιμηθώ. Οφείλω όμως να ομολογήσω ότι, παρ' όλες τις τύψεις αυτές, δεν απεφάσιζα να προβώ σε καμμιά σχετική εργασία, δεν τολμούσα, και τούτο, γιατί δεν είμαι προικισμένος με το ταλέντο του συγγραφέα, αλλά και για τους παρακάτω λόγους:

Πρώτον, γιατί από χαρακτήρα, δεν μ' αρέσουν οι αβάσιμες, αστήρικτες σύντομες και επιπόλαιες πληροφορίες που μπορεί να δημοσιεύη κανείς. Αντίθετα πρεσβεύω, ότι μια πραγματεία που θα επιχειρούσε κανείς να δώση στην δημοσιότητα, πρέπει να είναι όσον το δυνατόν πλήρης και ν' ανταποκρίνεται στην αλήθεια. Μα εγώ, έζησα βέβαια, ο τα αξέχαστα εκείνα μέρη και γνωρίζω πολλά αρκετά πολλά πράγματα..."





η κατσίκα του γείτονα...

➤ ο χειρότερος μήνας, ο πιο τραγικός και φονικός υπήρξε ο Ιούνιος του 1921
χιλιάδες Ρωμιών είναι στις στράτες σε βουνά και σε κάμπους και σέρνουν τις ταλαιπωρημένες ψυχές και σώματα...
κάποιοι από αυτούς καταλήγουν στην πόλη της Έρπαα
εκεί βρίσκουν κάποια ησυχία και προσπαθούν να επιζήσουν
εκεί όμως "κουβαλούν" και τ' αρνητικά της φυλής, τον φθόνο, την προδοσία...

από το βιβλίο του Ιωακείμ Δ. Σαλτσή, χρονικά Κοτυώρων

Τρίτη, 29 Μαΐου 2018

29 Μαϊου 1453 - του Φίλωνα Κτενίδη

➤ η Κωνσταντινούπολη πολέμησε, αντιστάθηκε. Να η απάντηση του Παλαιολόγου για παράδοση της πόλης "κοινή γαρ γνώμη πάντες αυτοπροαιρέτως αποθανούμεθα, μη φειδώμενοι της ζωής ημών"
οκτώ χρόνια μετά, η Τραπεζούντα παραδόθηκε αμαχητί στον αγαρηνό. Μια από τις μελανότερες σελίδες της Ποντιακής ιστορίας. Θλίβομαι όταν τα διαβάζω
ίσως μελλοντικά αναρτήσουμε σχετικά
από την ΠΕ, 1950, τ.125-126