Κυριακή, 31 Δεκεμβρίου 2017

καλή χρονιά

παραμονή Πρωτοχρονιάς στο σπίτι τη νιchαλούς, στην Αργυρούπολη του Πόντου...

➤ αναλυτικότατος ο Κανδηλάπτης
 ίσως λίγο υπερβολικός... μα να διανυκετρεύσει στο σπίτι της αραβωνιάρας ;;; δεν γίνονται αυτά τα πράματα...
 προσέξτε το φιλοδώρημα στα παιδιά που είπαν τα κάλαντα "...καρφώνουν μικρά κέρματα επί των μήλων και πορτοκαλίων των"
 από την ΠΕ, 1954, τ. 49


κάλαντα Πρωτοχρονιάς

➤ μάλλον είναι τα καλύτερα κάλαντα που βρήκα στο δίκτυο
➤ με τους Μπάμπη Ιορδανίδη, Γιώργο Ιωαννίδη και άλλους που θα δείτε στο τέλος
➤ μια προσεγμένη παραγωγή όπως όλες του Don Christo
➤ ...και εις έτη πολλά!!!

Σάββατο, 30 Δεκεμβρίου 2017

Ο φίλος μου ο Γιώργος ο Ανδρεάδης - in memoriam

➤ αρχική δημοσίευση του άρθρου την 1η Φεβρουαρίου 2015

όλες οι αναρτήσεις μας για τον Γ.Α. εδώ

1. Δεν θυμάμαι κάτω από ποιες συνθήκες γνωριστήκαμε. Σίγουρα όμως τον γνώριζα πριν από το καλοκαίρι του 1989. Λίγο πιο πάνω από τα γραφεία της εταιρείας που εργαζόμουν στην Λεωφ. Συγγρού της Καλλιθέας, είχε τα δικά του γραφεία (logistics, διεθνείς μεταφορές κλπ.). Κάθε τρεις και λίγο στο γραφείο του Γιώργου και τα λέγαμε.

Δεν μιλούσαμε ούτε για υπολογιστές ούτε για μεταφορές. Για τον Πόντο μιλούσαμε. Κυρίως τον άκουγα. Ήταν κάτι σαν δάσκαλος μου. Έμαθα τα πάντα για τον Γιώργο. Πήγαινα να τον ακούσω όπου τον καλούσαν για να κάνει μια ομιλία. Διάβαζα ότι έβρισκα και ότι μου έδινε.

Μέσω του κ. Ανδρεάδη και του γραφείου Tonya Travel έσμιξα με το γκρούπ της Καλαμαριάς στο αξέχαστο εκείνο ταξίδι στον Πόντο καλοκαίρι του 1989.

Κάποτε του εκμυστηρεύτηκα ότι θα ήθελα να κάνω κι’ εγώ όπως αυτός το γενεαλογικό μας δέντρο. Με ενθάρρυνε και μάλιστα προλόγισε το έντυπο που τελικά μοίρασα σε όλο το συγγενολόι μου.

Συνέχιζα να προμηθεύομαι ότι καινούργιο βιβλίο έβρισκα του Γιώργου. Μετά χαθήκαμε. Εγώ άλλαξα εταιρεία και αυτός συνταξιοδοτήθηκε και τώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές είναι στην αγαπημένη του Καλαμαριά. Του εύχομαι να είναι γερός και υγιής (το κείμενο γράφτηκε την 1.2.2015). Και εάν κάποιος από τους αναγνώστες αυτής της σελίδας έχει κάποια επαφή, ας του την αναγνώσει. 

Να πω τέλος ότι όλοι εμείς οι Πόντιοι, οργανωμένοι και μη, χρωστάμε μεγάλη ευγνωμοσύνη στον Γ. Ανδρεάδη γιατί με την στάση ζωής του, την δράση του, τον αγώνα του για τα Ποντιακά, τα βιβλία που εξέδωσε, προσέφερε τεράστιο έργο για το Ποντιακό ζήτημα. Το εθνικό έργο που προσέφερε αποδεικνύεται από την απαγόρευση εισόδου του στην χώρα των Αγαρηνών, πολλά χρόνια τώρα.

2. άρθρο εφημερίδας Καθημερινή 19.4.2008

Από Καλαμαριά στον Πόντο για μια σχέση ζωής 
Γιώργος Ανδρεάδης, Θεσσαλονίκη

Γεννήθηκε και μεγάλωσε στις προσφυγικές παράγκες της Καλαμαριάς με ιστορίες από τη Μαύρη Θάλασσα. Τα βιώματα και τα ακούσματα από τις ιστορίες της γιαγιάς του για την Αργυρούπολη, την Τραπεζούντα, την Κρώμνη και το Βατούμ τον οδήγησαν σ’ ένα ταξίδι - προσκύνημα στον Πόντο και έγιναν η αφορμή για πενήντα δύο διαδοχικές επισκέψεις, τριάντα πέντε βιβλία, ένα βραβείο Ιπεκτσί κι ένα βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών. Αναζητώντας τις εστίες των προγόνων του βρήκε μαζί φιλίες και άρρηκτους δεσμούς.


Ο Γιώργος Ανδρεάδης, ο γνωστός συγγραφέας και κήρυκας της ελληνοτουρκικής φιλίας, βραβευμένος το 1992 με το βραβείο Ιπεκτσί και το 2000 με το βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών "διά το συγγραφικό του έργο, αλλά και διά την αφύπνιση των εναπομεινάντων εξισλαμισθέντων Ποντίων της Μαύρης Θάλασσας", απελάθηκε στις 5 Δεκεμβρίου 1998 από τη γείτονα χώρα εξαιτίας της επιρροής που είχαν τα βιβλία του.


Mιλώντας στην «Κ» εκμυστηρεύεται πως τίποτα απ’ όλα αυτά δεν του έχουν αλλάξει άποψη για τη "σχέση ζωής" με τον Πόντο και την Τουρκία που ξεκίνησε το 1960, όταν, σε ηλικία 23 χρόνων, ταξίδεψε από τη Γερμανία όπου σπούδαζε μέχρι την Τραπεζούντα για να επισκεφθεί τα πάτρια εδάφη.


Μεγάλωσε σε "άκρως αντιτουρκικό περιβάλλον", όπως είπε, καθώς ο πατέρας του Κυριάκος υπήρξε βουλευτής στη Βουλή του Ανεξάρτητου Πόντου και καταδικάστηκε ερήμην εις θάνατον από τα δικαστήρια ανεξαρτησίας το 1921 στην Αμάσεια, αλλά και οι υπόλοιποι συγγενείς του είχαν ανάμειξη στο Ποντιακό ζήτημα. Αντίβαρο, όμως, υπήρξε η ακριβοδίκαιη γιαγιά του Αφροδίτη, που αφηγούνταν γύρω από το μαγκάλι στα "παρακάθια" στην παράγκα της οδού ΚΚΩ1 στην προσφυγική Καλαμαριά, ανθρώπινες ιστορίες από τη Μαύρη Θάλασσα, τα καλά και τα άσχημα, ιστορίες πόνου αλλά και χαράς, ιστορίες συνύπαρξης και φιλίας. Με αυτά τα βιώματα αλλά και την έξαρση του Κυπριακού το 1960, ο Γιώργος Ανδρεάδης, φοιτητής Πολιτικής Οικονομίας στο Φράιμπουργκ της Γερμανίας τότε, αποφάσισε να ταξιδέψει σε Κωνσταντινούπολη, Αγκυρα και Σμύρνη προκειμένου να διερευνήσει το Κυπριακό, κάνοντας παράλληλα και ένα σύντομο πέρασμα από τον Πόντο για να φωτογραφίσει τα σπίτια και τις γειτονιές όπου έζησαν οι δικοί του. "Ούτε Αγκυρα είδα ούτε Πόλη ούτε τίποτα. Ο κόσμος στον Πόντο ήταν τόσο φιλόξενος που δεν μπορούσα να φύγω. Ολοι ήθελαν να με φιλοξενήσουν, να με ξεναγήσουν, να με φιλέψουν. Μιλούσαμε τούρκικα και ποντιακά κι αυτό τους ενθουσίαζε όσο κι εμένα. Ξεκίνησα να μείνω έξι μέρες στον Πόντο και έμεινα τελικά σαράντα. Κι αυτό έγινε σχέση ζωής".


Βρήκε ένα από τα πατρικά των παππούδων του (το κονάκι της Βαρενούς στην Κρώμνη), χάρη στις διηγήσεις της Αφροδίτης. "Ήταν η πρώτη νύχτα της ζωής μου που θα κοιμόμουν σε δικό μας σπίτι, αλλά και τι σπίτι! Σκέτο κονάκι!" γράφει στο βιβλίο του "Το σπίτι μου στον Πόντο". Η συγκίνησή του ήταν τέτοια που δεν κοιμήθηκε όλο το βράδυ.


σύνδεσμος Καθημερινής εδώ

3. πρόλογος στο δικό μου έντυπο


Αντί προλόγου, θα ήθελα να συγχαρώ τον αγαπητό Χρόνη Κοϊμτσίδη, για την προσπάθεια του να καταγράψει το γενεαλογικό του δένδρο και έτσι να παραδώσει στην Ιστορία μας, άλλο ένα τεκμήριο της ύπαρξης του Ελληνισμού εκεί στην Μαύρη Θάλασσα, ή την καθ’ ημάς Ανατολή, όπως συχνά πυκνά συνήθιζε να την ονομάζει ο σεβαστός και τελευταίος Μητροπολίτης μας Τραπεζούντας και μετέπειτα Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος Χρύσανθος.
Τέτοια γενεαλογικά δένδρα, πιστεύω ότι όφειλαν να γράψουν, όλα τα παιδιά που γεννήθηκαν από εκείνους, που εγκατέλειψαν εστίες τριών χιλιάδων χρόνων και ήρθαν στην Ελλάδα σαν στραπατσαρισμένα καράβια. Τουλάχιστον έπρεπε να γράψουν όλα τα παιδιά που αξιώθηκαν έστω και μια στοιχειώδη εκπαίδευση. Διότι σιγά σιγά θα συνειδητοποιήσουμε όλοι ότι αυτό που έγινε τότε με την ανταλλαγή δεν ήταν κάτι το συνηθισμένο. Εμείς, τα παιδιά αυτών των προσφύγων, είμαστε είδος σπάνιο, γιατί τέτοιοι ξεριζωμοί δεν γίνονται κάθε μέρα και τουλάχιστον αυτός που έγινε εις βάρος των γονιών μας ήταν ένα κακό που όμοιο του δεν ξανάζησε η φυλή των Ελλήνων. Άρα ήμασταν από την μοίρα οι μόνοι μάρτυρες που παραλάβαμε την σκυτάλη της προφορικής ιστορίας από εκείνους τους φυγάδες της πατρώας γης με την υποχρέωση να την παραδώσουμε στις επόμενες γενιές. Δυστυχώς οι πολλοί, απασχολημένοι με την επιβίωση τους, ξέχασαν το καθήκον αυτό. Ευτυχώς ο Χρόνης Κοϊμτσίδης είναι από τους λίγους που έστω και αργά το πρόλαβαν. Πότε άλλοτε θα βρεθεί λαός με αναφορές σε προγόνους 90 και πλέον γενιών που δεν αναπαύονται στην γή που ο ίδιος ζει; Διότι πράγματι εκεί στην Μαύρη Θάλασσα ο καθένας μας άφησε νεκρούς πάνω από 90 γενιές στα 3.000 χρόνια παρουσίας του Ελληνισμού στα μέρη εκείνα. Ο Χρόνης έκαμε το καθήκον του και μου θυμίζει τα όσα είπε ο προφήτης Ιωήλ:


"Υπέρ αυτών τοις τέκνοις υμών διηγήσασθε
και τα τέκνα υμών τοις τέκνοις αυτών
και τα τέκνα αυτών εις γενεάν ετέραν"


Παραπονείται ο αγαπητός Χρόνης για το σφάλμα του ότι πολύ αργά το σκέφτηκε και έτσι χάθηκαν οι πηγές που ενδεχομένως θα του έδιναν περισσότερο πολύτιμο υλικό. Ποτέ δεν είναι αργά και αυτό που έκαμε είναι άξιο για να υπενθυμίσω τα όσα είπε ένας μεγάλος Έλληνας, που κατά την γνώμη μου είναι ο μεγαλύτερος τον οποίον διαθέτει το γένος μας σήμερα.


"Είμεθα ολίγοι και αναρίθμητοι
Είμεθα ασθενείς και πανίσχυροι
Είμεθα οικείοι προς πάντας
διότι μεταφέρουμε το μήνυμα Εκείνου
που αγαπά, ευλογεί και συγχωρεί τους πάντας"

Ο Κωνσταντινουπόλεως και Ν. Ρώμης
Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος ο Α’

Γιώργος Ανδρεάδης
συγγραφέας
20 Αυγούστου 1997


(1) Γ. Ανδρεάδης - (2) Π. Βιόπουλος σ' ένα από τα αναρίθμητα ταξίδια τους στον Πόντο

τι λέμε για καθένα από τους 12 μήνες : Δεκέμβριος

➤ από μια παλαιότερη ανάρτηση μας "τι λέμε για καθένα από τους 12 μήνες" από την ΠΕ, 1980, τ. 36

Παρασκευή, 29 Δεκεμβρίου 2017

σο Κεμπρούκ - του Δημήτρη Ψαθά

➤ μέρες που είναι είπα να ξαναθυμηθούμε από την "γη του Πόντου" του Δημήτρη Ψαθά τα σχετικά με τα Χριστούγεννα και την Πρωτοχρονιά. Το βιβλίο δεν έχει παρά μόνο μισή σελίδα για τις παραπάνω εορτές,
➤ βρήκαμε όμως στο δίκτυο ένα θαυμάσιο αυτοβιογραφικό διήγημα για την πρωτοχρονιά του 1917
➤ διαβάστε το, Ψαθάς είναι αυτός …


➤ την Παρασκευή 1.1.1965 η εφημερίδα ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ δημοσίευσε το παρακάτω αυτοβιογραφικό διήγημα του Δημήτρη Ψαθά:

Καθώς τις χρονιάρες τούτες μέρες το μυαλό φτερουγίζει πάντα προς τα παιδικά χρόνια, θα θυμηθώ σήμερα πάλι κάποια μακρινή Πρωτοχρονιά στην Τραπεζούντα, σε χρόνια ταραγμένα –ξεχασμένα– εν έτει σωτηρίω… 1917. Ήταν ένα αστείο γεγονός – ολόκληρη η πόλη να είναι ντυμένη στα ίδια υφάσματα, του ίδιου τύπου, των ίδιων χρωματισμών κι αυτό να προκαλέσει την κατάρα του δεσπότη.

Επειδή όλα αυτά τα υφάσματα ήσαν… κλεμένα!
Όχι μονάχα ήσαν κλεμένα αλλά και σε κραυγάζανε με τα ποικίλα σχέδιά τους, τόσο μαρκαρισμένα και τόσο στερεότυπα όλα ώστε μόλις έβλεπες καμιά γυναίκα – προπάντων οι γυναίκες τα φορούσαν – έλεγες:
– Κεμπρούκ!


Κεμπρούκ σήμαινε το τελωνείο – ή τις αποθήκες του τελωνείου – όπου είχε γίνει η ομαδική διαρπαγή υπό συνθήκες πρωτάκουστες και κωμικοτραγικές, ενώ δηλαδή η πόλη βομβαρδιζόταν από τα καράβια της Α. Μ. του τσάρου πασών των Ρωσιών.
Με τους βομβαρδισμούς αυτούς, που ήσαν τακτικότατοι, είχαμε εξοικειωθεί – επί ένα ή δυο χρόνια τον καιρό εκείνο που ο τσαρικός στρατός προχωρώντας απ’ το Βακούμ καταλάμβανε τα παράλια του Πόντου και ζύγωνε προς την Τραπεζούντα με αντικειμενικό σκοπό να φτάσει εις την Κωνσταντινούπολιν και ο στόλος βομβάρδιζε τις μεγάλες παραλιακές πόλεις για να εξουδετερώσει τις ανύπαρκτες οχυρώσεις των Τούρκων.


Αξίζει να χαράξω μερικές γραμμές γι’ αυτούς τους βομβαρδισμούς – προτού προχωρήσω στο Κεμπρούκ – γιατί είχαν μια αγριάδα αλλά και περίεργη γραφικότητα.
Ιδιαίτερο γούστο – τραγικό – είχε η πρώτη εμφάνιση του ρωσικού στόλου που γέμισε χαρά και ενθουσιασμούς τον ελληνικό πληθυσμό της Τραπεζούντας επειδή θεωρούσε τη Ρωσία προστάτιδα δύναμη και περίμενε απ’ τον τσάρο την απελευθέρωσή του. Γέμισε ο γιαλός από Ρωμιούς που καμάρωναν τα καράβια κι απ’ τα Εξώτειχα, την πιο δυτική παραλιακή συνοικία της πόλης, μέχρι τον Άγιο Γρηγόρη και πέρα, ανατολικά, προς τη Δαφνούντα, όλοι βλέπαμε χαρούμενοι τα καράβια που ζυγώναν, ενώ οι Τούρκοι αγριεμένοι και ανήσυχοι κοιτούσαν να κρυφτούν.
Τα παιδιά του σχολείου – στο περίφημο "Φροντιστήριον Τραπεζούντος" – ένα επιβλητικό κτίριο που υψωνόταν κατενάντι στην θάλασσα – είχαμε βγει στα παράθυρα και χαιρετούσαμε τον στόλο. Σε μικρή απόσταση υψωνόταν επιβλητικός επίσης ο Άγιος Γρηγόριος – η μητροπολιτική εκκλησιά – μεσολαβούσε μια απέναντι παραλία, στο τέλος της οποίας υψωνόντουσαν τα τείχη και τα κάστρα των Κομνηνών, σχεδόν άθικτα μέσα στους αιώνες. Απ’ την άλλη μεριά ήταν το λιμάνι, το "Κεμπρούκ" και πέρα η Δαφνούντα. Στην πλάτη αυτής της έκτασης υψωνόταν ο λόφος του Ποζ τεπέ, όπου αναρριχότανε η πόλη.


Με χαρά και αγαλλίαση απ’ το σχολειό μας – το «Φροντιστήριο» – παρακολουθούσαμε κι εμείς οι πιτσιρίκοι τα καράβια που όλο και πλησίαζαν όταν ξαφνικά από το ένα άστραψε μια λάμψη, ύστερα έσκισε τον αέρα ένα σφύριγμα κι απότομα:
- μπουμ!…


Μια τρομακτική έκρηξη ακούστηκε κι ένας απ’ τους συμμαθητές μας – Σπύρος Μαρμάρης – έπεσε βουτηγμένος στο αίμα. Αστραπιαία ήρθε ο πανικός, ο τρόμος, τρέξαν πολλοί και πιάσαν το παιδί, που είχε τραυματισθεί άσχημα στο χέρι από ένα κομμάτι της οβίδας. Σήμερα ο πρώτος εκείνος τραυματίας ζει στην Αθήνα, έχει κατάστημα και το χέρι του μαρτυρά τα αγαθά της χαρούμενης εκείνης μέρας.
Δεν ήταν, φυσικά, η μόνη οβίδα που έπεσε, ούτε κι ο μόνος βομβαρδισμός της πόλης, εκείνος. Από τότε τα ρούσικα καράβια μας ερχόντουσαν ξαφνικά αλλά κανένας πια δεν έβγαινε σε παράθυρο ή μπαλκόνι για να τα χαιρετήσει. Ο ερχομός – το ξέραμε πια – σήμαινε βομβαρδισμό κι ο πανικός ξεσπούσε μόλις διαγραφόταν στο μακρινό βάθος του ορίζοντα αμυδρότατα ο καπνός των καραβιών, έστω και τόσο αδιόρατος σαν τον καπνό τσιγάρου… Μια κραυγή αντηχούσε τότε:


- τα… βαπόρια!

Με μόνη την κραυγή αυτή τρανταζότανε η πόλη γιατί μεταδινότανε σαν αστραπή κι ο κόσμος όλος – Τούρκοι και Ρωμιοί – άρχιζε να τρέχει σαν τρελός, ενώ τα ρολά των μαγαζιών κι οι πόρτες κλείνανε με πάταγο, σ’ ένα ανεμοστρόβιλο αναστάτωσης και πανικού. Ολόκληρη η πόλη ερημωνόταν μέσα σε λίγη ώρα, όλος ο πληθυσμός τρύπωνε στα υπόγεια. Το πανηγύρι, άλλωστε, δεν αργούσε: Μπαμ, μπουμ, βζζζ, μπουμ, μπουμ, μπουμ… Όταν ύστερα από μια ή δυο ώρες, σταματούσε το κακό και βγαίναμε, βλέπαμε πού και πού σπίτια χαλασμένα και μαζεύαμε απ’ τους δρόμους, ζεστά ακόμα, τα κομμάτια οβίδων.

Σ’ όλα όμως συνηθίζει το πιο εύκολα προσαρμοζόμενο θηρίο που λέγεται άνθρωπος και μέσα σε ένα ή δυο χρόνια οι βομβαρδισμοί έγιναν μια ατραξιόν της καθημερινής ζωής μας. Άλλωστε ο ρωσικός στρατός πλησίαζε – ερχόταν η απελευθέρωση από τον τουρκικό ζυγό – κι οι Ρωμιοί είχαμε ξεθαρρέψει. Οι Τούρκοι τρομοκρατημένοι φεύγαν προς τα δυτικά αποχαιρετώντας με τα θρηνώδη τραγούδια τους την Τραπεζούντα:

Τραπεζοντάν τσικτούμ πασί σελιαμέεε…γκιαφίρ Ουρούς μπομπαρντεμάν έτιορ.
(Βγαίνοντας, δηλαδή, από την Τραπεζούντα, στέλνω χαιρετίσματα…, ο άτιμος ο Ρώσος βομβαρδίζει…)


Φύγαν στο τέλος και οι τουρκικές αρχές και η πόλη τώρα βρισκόταν στα χέρια του μητροπολίτη Χρύσανθου, που και αυτός πέρασε στους θρήνους των Τούρκων

 – "Μητροπολίτ βερμέζ πιζέ τεσκερέέέ"

Στο μεταξύ είχαν μεσολαβήσει γεγονότα φοβερά – το ομαδικό μάζεμα και η σφαγή των Αρμενίων από τους Τούρκους – αναμνήσεις ολοζώντανες στη μνήμη μου επίσης, που ίσως με άλλη ευκαιρία να γράψω. Τώρα η πόλη ήταν χωρίς αρχές, χωρίς αστυνομία και το τελωνείο πήχτρα από εμπορεύματα που προοριζόντουσαν για την πόλη της Τραπεζούντας ή για το Ερζερούμ. Ένα σύνθημα είχε ακουστεί:

- στο Κεμπρούκ!…


Κόσμος και ντουνιάς ξεχύθηκε κατά το τελωνείο – εγκαταλελειμμένο απ’ τους Τούρκους – ενώ ο ρωσικός στόλος, όπως βλέπαμε τις αστραπές απ’ το γιαλό, βομβάρδιζε τα Πλάτανα, μια μικρή παραλιακή πόλη που βρισκόταν απέναντι, στα δυτικά της Τραπεζούντας, σε απόσταση λίγων ωρών. Χάζευα κι εγώ απ’ το γιαλό όταν ένας φίλος μου – μεγαλύτερος – ήλθε λαχανιασμένος:

- ντο κάθεσαι, νέπε;
- ντο εν; ρώτησα.
- σο Κεμπρούκ! Πάμε κι εμείς σο Κεμπρούκ!


Από τον Αϊ-Γρηγόρη διανύσαμε τρέχοντας την απόσταση μέχρι το Κεμπρούκ – ήταν αρκετά μακριά – ενώ στο δρόμο βλέπαμε πλήθος ανθρώπων που ήσαν φορτωμένοι ο καθένας από πέντε μέχρι και δέκα τόπια υφασμάτων. Όταν φτάσαμε στις αποθήκες το θέαμα ήταν πρωτοφανές. Μια μυρμηγκιά ανθρώπων κι ο καθένας μ’ έναν κασμά έσπαζε τα σύρματα τεραστίων δεμάτων απ’ τα οποία ξεχυνόντουσαν τόπια υφασμάτων. Μέσα σ’ απερίγραπτο σαματά και φασαρία ο καθένας φορτωνόταν όσα τόπια μπορούσε και τραβούσε για το σπίτι του.

Αλλά ο στόλος απ’ τα Πλάτανα έφτασε στην Τραπεζούντα κι άρχισε την κανονική ατραξιόν. Κανένας όμως δεν έδινε σημασία στις οβίδες που σκάζαν πέρα στην πόλη. Οι κασμάδες συνεχίζαν τη δουλειά τους κι όσο ξεχυνόντουσαν τα τόπια τόσο ξεμακραίνανε το φόβο.

Σε δυο τρεις εβδομάδες – οι Ρώσοι είχαν μπει στην Τραπεζούντα – ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού ήταν ντυμένο απ’ το Κεμπρούκ. Προπάντων την πρωτοχρονιά το θέαμα ήταν μοναδικό γιατί στις εκκλησιές όλοι είχαν βάλει… τα καλά τους και δείχναν έτσι ομοιόμορφα ντυμένοι, σαν από ορφανοτροφείο.

Ο δεσπότης, λέγαν, καταράστηκε όσους πήραν τόπια απ’ το Κεμπρούκ καλώντας τους να τα επιστρέψουν αλλά η λαϊκή μούσα το γύρισε στο αστείο και τραγουδούσε με τον κεμεντζέ – την ποντιακή λύρα:

Α σο Κεμπρούκ που κι έκλεψεν
σον Αδ θα πάη κλαμένος
κι α σου δεσπότ’ την κατάραν
θα πάη κουρταρεμένος 


Δηλαδή εκείνος που δεν έκλεψε απ’ το Κεμπρούκ θα γλιτώσει μεν απ’ την κατάρα του δεσπότη αλλά θα πάει στον Άδη κλαμένος.
Και φυσικά οι περισσότεροι ήσαν ευχαριστημένοι που δεν θα πηγαίνανε κλαμένοι, αλλά καλοντυμένοι και χαρούμενοι.

πηγή : εδώ

ΔΗΜ. ΨΑΘΑΣ "ΚΑΠΟΙΑ ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑ – ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΑΙΔΙΚΕΣ ΜΟΥ ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ"
εφημερίδα ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, 1.1.1965

η πρωτοχρονιά του δάσκαλου ...

➤ είναι παραμονή πρωτοχρονιάς του 1903. Ο Φίλων Κτενίδης μαζί με τους φίλους του κάνουν ξαφνική βραδινή επίσκεψη στον μοναχικό καθηγητή τους, τον κ. Σαδελόγλου. Καθηγητής τους στο Φροντιστήριο, από την περιφέρεια της Καισάρειας. Διορισμένος στην Κωνσταντινούπολη. Εκεί έχασε τα δύο του παιδιά και την γυναίκα του και έφυγε όσο ήταν μπορετό μακριά για να ξεχάσει. Τον διόρισαν στην Τραπεζούντα. Εκεί μόνος κι’ έρημος, τσακισμένος από την θλίψη του …

➤ διαβάστε την ανάρτηση. Θέλησα να την βάλω σε δύο-τρεις συνέχειες. Υπάρχουν όμως μερικές ιστορίες που δεν μπορούν να διαβασθούν σε συνέχειες, όπως αυτή...

η Δαφνούντα το 1925 - από την σελίδα DreamPontos
ΠΕ, 1962, τ. 155-156







Τρίτη, 26 Δεκεμβρίου 2017

τα Χριστούγεννα στο Τσαγράκ Κερασούντας

➤ από το βιβλίο του Χρήστου Ανδρεάδη "το Τσαγράκ τηε Κερασούντας του Πόντου"
➤ άλλες αναρτήσεις μας για το Τσαγράκ στην ετικέτα Χρ. Γ. Ανδρεάδης.




ο Βέβαιας με την γραβάταν ...

➤ μέρες Χριστουγέννων στην Τραπεζούντα...
 ο Βέβαιας αναλαμβάνει μια αποστολή. Θα πάει για προξενιό για την κόρη του καθηγητή από την Ελλάδα του πρόσφατα διορίσθηκε στο Φροντιστήριο...
 του φορέσανε γραβάτα και πάει...
 από την ΠΕ, 1955, τ. 61 - γράφει ο Φίλων Κτενίδης, φυσικά στα Ποντιακά.
 περιγραφή του Βέβαια από τον Μελανοφρύδη εδώ





Δευτέρα, 25 Δεκεμβρίου 2017

το δωδεκαήμερο στην περιοχή του Μεσοχαλδίου

➤ τμήμα από το άρθρο των Ποντιακών Φύλλων, έτος 1938, τεύχος 25
➤ αναφέρεται στο Δωδεκαήμερο, στην παραμονή των Χριστουγέννων, τα κάλαντα, τα Μωμογέρια.
➤ γράφτηκε από τον Παντελή Μελανοφρύδη ο οποίος γεννήθηκε το 1885 στην Άδυσσα Μεσοχαλδίου,
➤ υπάρχουν άλλες 27 αναρτήσεις για τον Π.Μ. (δείτε την ετικέτα Π.Η. Μελανοφρύδης).

οι Μωμόγεροι εκεί δεν ήταν με τσολιαδίστικα,
κόκκινες γραβάτες & καθρεφτάκια ...

τα κάλαντα στο πατρικό μου από τον όμιλο Σέρρα στις 24.12.1997

➤ είναι παραμονή Χριστουγέννων του 1997. Εμείς "κρεμασμένοι" στο μπαλκόνι να τους δούμε να έρχονται. Να, αυτοί είναι...
➤ τα κάλαντα αρχίζουν από τις σκάλες...
➤ η Έλλη και η Μαρία, οι ανιψιές μου, στις κάμερες... Η μάνα μου στην κουζίνα, τα Φάτσαλουδικα περεκοπούλια και το τάν είναι έτοιμα,
➤ στην παρέα μας και η γειτόνισσα, η συγχωρεμένη η κυρία Μαρία με την εγγόνα της την Μαρία,
➤ δείτε οι παλιοί και νοσταλγήστε…


➤ ο αφανής ήρωας της κομπανίας, ο σωφέρ για τις μετακινήσεις της ομάδας, ο Δημήτρης ο Τριανταφυλλίδης.

Χριστός ετέχθη ...


από την ανάρτηση  εδώ

Κυριακή, 24 Δεκεμβρίου 2017

ευχές για...

Χρήστος Ι. Αντωνιάδης, το Καλήν Εσπέραν στην Σαμψούντα

➤ πρώτη δημοσίευση στις 23.12.2015
➤ τρίτη ανάρτηση μας άρθρου του κοντοχωριανού μας Χρήστου Ι. Αντωνιάδη
 δημοσιεύθηκε στην Ποντιακή Εστία, τόμος 1962, τεύχος 145-146

από παλαιό τεύχος
της εφημερίδας Οφίτικα Νέα


η καλήν εσπέραν

ΠΕ, 1950, τ. 12
κάτι μου λέει ότι το ένα παιδάκι είναι αυτός που υπογράφει ...
ο Φίλων Κτενίδης ...

κάλαντα Κερασούντας

➤ αφιερωμένα σε όλους τους συμπατριώτες μας που ζουν εκτός Ελλάδας. Στην μακρινή Αυστραλία που μας βλέπουν, στον Καναδά, στις ΗΠΑ, στην Ευρώπη.
Καλά Χριστούγεννα αγαπητοί φίλοι ...
➤ κάλαντα Κερασούντας από την Παιδική Χορωδία του Γιάννη Τσιαμούλη.

Σάββατο, 23 Δεκεμβρίου 2017

τα Χριστούγεννα του Μολλά Μουσταφά στην Τραπεζούντα

➤ του Φίλωνα Κτενίδη - ΠΕ, 1954, τ. 59-60
➤ μου είναι αδύνατο να προσθέσω κάτι παρά μόνο, κάντε τον κόπο ...





ο Στέλιος Σπεράντζας των παιδικών μας χρόνων ...

➤ τον Στέλιο Σπεράντζα τον αναφέραμε ξανά σε τούτες τις σελίδες όταν γράφαμε τις αναρτήσεις μας για τους Μωμόγερους & Κοτσαμάνια - εδώ
➤ τον Στέλιο Σπεράντζα τον "συναντήσαμε" κι' εμείς οι μεγαλύτεροι σε ηλικία στο δημοτικό σχολείο. Πάμε να θυμηθούμε μερικά ποιηματάκια του και κυρίως τις εικόνες του αναγνωστικού ... - σχετική ανάρτηση μας εδώ





ο χειμώνας του 1911 στην Τραπεζούντα...

➤ο Δημήτρης Ψαθάς γεννήθηκε στην Τραπεζούντα το 1907. Τεσσάρων ή πέντε χρονών ήταν όταν έκανε τον χειμώνα που περιγράφει στο βιβλίο του "γη του Πόντου".

παραμονή Χριστουγέννων του 1911 στο Σταυρίν ...

➤ πρώτη δημοσίευση 24.12.2016
➤ γράφει ο Δ.Κ. Παπαδόπουλος (Σταυριώτης) στην ΠΕ, 1953, τ. 47-48





Πέμπτη, 21 Δεκεμβρίου 2017

εξέβαμε σην καληνεσπέραν …

➤ τα κάλαντα των Χριστουγέννων από την χορωδία του Γεώργιου Κακουλίδη,
 η εικόνα φόντου είναι άγνωστη σε μας, ζωγραφιά με τα κάλαντα που βρήκαμε χρόνια πριν στο δίκτυο,
 οι στίχοι είναι επίσης από το δίκτυο. Διαπιστώσαμε τις πολλές εκδόσεις που υπάρχουν με διαφορετικές λέξεις,
 όλα μαζί τα επεξεργαστήκαμε και τα κάναμε ένα μάλλον καλό video το οποίο είναι στην διάθεση σας για ανάρτηση στις σελίδες σας,
 Καλά Χριστούγεννα σε όλους.