Δευτέρα, 27 Νοεμβρίου 2017

οι δάσκαλοι του γένους των Ποντίων : Μιχάλης Μεταλλείδης (1901 - 1978)

➤ άλλος ένας λόγιος από την Χαλδία, άλλος ένας δάσκαλος τους γένους των Ποντίων
➤ ο Γεώργιος Φυρτινίδης στο βιβλίο του "Κρώμνη" αναφέρει επιγραμματικά :
"Μεταλλείδης Μιχαήλ, Αργυρουπολίτης, από μητέρα Κρωμναία. Λογοτέχνης επίλεκτο μέλος της Ποντιακής κοινότητας στη Θεσσαλονίκη."
➤ από υπολογισμούς, πρέπει να γεννήθηκε το 1901 και πέθανε σε ηλικία 77 ετών το 1978
➤ μέχρι σήμερα 27.11.2017 έχουμε 7 αναρτήσεις με άρθρα του Μεταλλείδη - βλέπε σχετική ετικέτα εδώ
➤ δυστυχώς δεν βρήκαμε περισσότερα βιογραφικά στοιχεία του
 διαβάστε το ποίημα "πάρε μ' αγέρι" που ακολουθεί, δείτε τον καημό ενός ακόμη μεγάλου νοσταλγού ...

από την Ποντιακή Εστία, έτος 1978, τ. 23
από το βιβλίο του Γ. Φυρτινίδη "Κρώμνη"
τα άρθρα για τα Κέτζια τα έχουμε ήδη αναρτήσει

Κυριακή, 26 Νοεμβρίου 2017

Μωμόγεροι & Κοτσαμάνια #5 - καλοπροαίρετα και θαρρετά

➤ μετά από αρκετό διάβασμα για το θέμα το οποίο παραθέσαμε σε 4 συνέχειες, έχουμε καταλήξει σε ορισμένα συμπεράσματα. Αυτά καλείστε να τα διαβάσετε ψύχραιμα και καλοπροαίρετα. Κάθε αντίλογος δεκτός στα σχόλια εδώ ή με e-mail (το οποίο θα δημοσιεύσουμε), αλλά με τεκμηρίωση. Και τεκμηρίωση δεν νοείται "μα έχω από τον παππού μου μια φουστανέλα στο σεντούκι ..."

δεν σας ζητάμε να υιοθετήσετε τα συμπεράσματα μας, διαβάστε και βγάλτε τα δικά σας

τα προηγούμενα μέρη του άρθρου …
    • 1ο μέρος : εδώ
    • 2ο μέρος : εδώ
    • 3ο μέρος : εδώ

    • 4ο μέρος : εδώ

τα σχόλια μας :

  • το δηλώσαμε από την αρχή, δεν είμαστε ειδικοί και πολύ περισσότερο δεν είμαστε ειδικοί στον χορό, στο τραγούδι, στο θέατρο, στην λαογραφία. Απλά, βάζουμε ερωτήματα, διαβάζουμε, μελετούμε, συγκρίνουμε …
  • τα δρώμενα στον Πόντο ήταν δύο, διαφορετικά μεταξύ τους : Μωμόγεροι και Κοτσαμάνια (αναφέρεται σε διάφορα άρθρα, κάνουμε ειδική μνεία στον Ματσουκέτα Ν. Λαπαρίδη, #10 στην Ποντιακή Εστία & στο βιβλίο του). Στην Ελλάδα, τα Κοτσαμάνια βαπτίσθηκαν Μωμογέρια, δεν ξέρουμε γιατί, ποια η σκοπιμότητα, δεν μας αρέσει το όνομα Κοτσαμάνια ; είναι Τούρκικο ; Παράδοση αλά κάρτ ;
  • ΝΑΙ, υπήρξαν χωριά που φόρεσαν φουστανέλες, περικεφαλαίες κλπ. (ΠΕ, 1954 άρθρο Δημητριάδη Χρ., άρθρο & βιβλίο Νίκου Λαπαρίδη κλπ. κλπ.). Αυτά δεν πρέπει να ήταν παραπάνω από εφτά (7) κατά τον Δημητριάδη, δύο (2) κατά τον Λαπαρίδη. Και βέβαια το ερώτημα είναι : γιατί μόνο στα 7 χωριά (2 κατά τον Λαπαρίδη) και όχι στα διπλανά, π.χ. στην Κούτουλα, Άγουρσα, Λαραχανή, στην Γαλίαινα, στα χωριά της κοιλάδας του Χαμψίκϊοϊ και Κουσεράς. Δεν λέμε στην Χαλδία ούτε ακόμα πιο μακριά, π.χ. στα δικά μας χωριά του Δ. Πόντου !!! Όταν έχουμε την ίδια γλώσσα απ’ άκρη σε άκρη σε όλο τον Πόντο, αναρωτιόμαστε γιατί ΜΟΝΟ ΕΚΕΙ το κατ’ αυτούς "αρχαιοπρεπές" και "Αλεξανδρινόν" έθιμο ; 
  • η "αιώνια" απορία μας για το πώς βρέθηκαν οι φουστανέλες και οι περικεφαλαίες στην Ματσούκα, απαντιέται από τον Ν. Λαπαρίδη στο άρθρο της Ποντιακής Εστίας του 1979 τεύχος 26 (βλέπε παρακάτω)
  • ενδεχόμενη πιθανή εμπλοκή για "εθνική ενδυμασία" από τον "εθνικό μας δαφνοστεφή ποιητή" Στέλιο Σπεράντζα ο οποίος ήταν διευθυντής στο σχολείο της Λιβεράς επί μια πενταετία. Ο Σπεράντζας γεννήθηκε στην Σμύρνη και σπούδασε στην Αθήνα. (βιβλία Ν. Λαπαρίδη & Ανέστη Παπαδόπουλου, Αναμνήσεις και νοσταλγήματα από τον Πόντο μας – έκδοση 1962, σελ. 69).
  • παραθέτουμε (παρακάτω) δύο φωτογραφίες από θεατρικές παραστάσεις στην Κερασούντα και Τραπεζούντα στις αρχές του αιώνα. Μπορεί σε κάποιους κάτι να λέει ...
  • είναι αναμφισβήτητο λοιπόν ότι υπήρξαν και Μωμόγεροι και Κοτσαμάνια. Η δική μας ένσταση συνίσταται στην καθιέρωση (ή στην προσπάθεια καθιέρωσης) μιας ξένης για τον Πόντο φορεσιάς. Αυτή μάλλον υπαγορεύτηκε στις αρχές του αιώνα από μια προσπάθεια "απόδειξης" της Ελληνικότητας του Πόντου σε στενό όμως γεωγραφικό χώρο. Σ’ αυτό βοήθησαν διάφοροι παράγοντες όπως ταξίδια και μετανάστευση κατοίκων της Λιβεράς στην Πόλη, ενδεχομένως κάποια προνόμια λόγω Γκιούλ Μπαχάρ (πχ ελευθερία έκφρασης), ο Σμυρνιός-Ελλαδίτης δάσκαλος Στέλιος Σπεράντζας που έμεινε πέντε χρόνια διευθυντής στο σχολείο της Λιβεράς, οι θεατρικοί θίασοι στην Τραπεζούντα κλπ. κλπ.  
  • η/οι Ομοσπονδία/ες πρέπει να αναθέσει σε μια ομάδα μελετητών να ξεδιαλύνει το θέμα μια για πάντα. Μελετητές, όμως ανεπηρέαστοι από τοπικισμούς, εμμονές, ιδεοληψίες κλπ. κλπ. Η άλλη λύση είναι να μην γίνει τίποτα, που είναι και η πιο πιθανή.
  • ο διαχειριστής αυτής της σελίδας δηλώνει κατηγορηματικά ότι η μόνη μας πρεμούρα είναι η διατήρηση της ράτσας μας, η γνώση της ιστορίας και του πολιτισμού μας, η σύμπνοια μεταξύ μας. Γι’ αυτό πασχίζαμε και συνεχίζουμε να πασχίζουμε. Όλα όμως τα παραπάνω σε σωστές βάσεις, χωρίς αυτοσχεδιασμούς, χωρίς ιδιοτέλειες, χωρίς αρχηγιλίκια, χωρίς κανένα αντάλλαγμα κάθε μορφής …
  • αυτά ...  
ΠΕ, 1979, τ. 26
ο Νίκος Λαπαρίδης, επίτ. λυκειάρχης,
γεννήθηκε το 1920 στο Νοβοροσίσκ της Ρωσίας.
Έλκει την καταγωγή από τη Ζάβερα της Ματσούκας

Σάββατο, 25 Νοεμβρίου 2017

Νίκος Παπαβραμίδης

➤ ένα άρθρο για τον Νίκο Παπαβραμίδη από την Ποντιακή Λύρα, έτος 2002, τεύχος 86
➤ γράφει ο Παύλος Ψωμιάδης.



Σάββατο, 18 Νοεμβρίου 2017

Περικλής Τριανταφυλλίδης, η Ματσούκα

πρώτη δημοσίευση στις 11.7.2016

➤ από το ψηφιακό έντυπο που σύνδεσμο για download βάλαμε εδώ αναρτούμε το κεφάλαιο "η συμβίωσις Χριστιανών και Τούρκων",
➤ ο συγγραφέας μάλλον δεν κατάλαβε πολλά πράματα, όσα δηλ. συνέβησαν λίγο πιο πέρα από το χωριό του, την Σκαλίτα της Ματσούκας, π.χ. η φράση "έγιναν αρκετές αυθαιρεσίες" από τον Κεμάλ θυμίζει λίγο πολύ τους σύγχρονους "συνωστισμούς", τα χριστιανικά αντάρτικα σώματα ήταν "ουσιαστικά ληστρικά" και άλλα αστόχαστα και γενικευμένα...

➤  όποιος επιθυμεί μπορεί να διαβάσει μια ανάρτηση μας για την ευρύτερη περιοχή, εδώ

Παρασκευή, 17 Νοεμβρίου 2017

Λαογραφικά Πόντου, της Έλσας Γαλανίδου - Μπαλφούσια

➤ αναρτούμε άρθρο από την Ποντιακή Λύρα, έτος 2010, τεύχος 116
➤ είναι η παρουσίαση του βιβλίου της Ε. Γαλανίδου-Μπαλφούσια "Λαογραφικά Πόντου" από τον Γεώργιο Χατζόπουλο.




Τετάρτη, 15 Νοεμβρίου 2017

η Ακαδημία Αθηνών τιμά τον Γιώργο Ανδρεάδη

➤ στις 28.12.2000 η Ακαδημία Αθηνών τίμησε τον Γιώργο Ανδρεάδη για το συγγραφικό του έργο και την προσφορά του στα εθνικά θέματα
➤ άρθρο από την Ποντιακή Λύρα, έτος 2001, τεύχος 79


Τρίτη, 14 Νοεμβρίου 2017

οι δάσκαλοι του γένους των Ποντίων : Παντελής Η. Μελανοφρύδης (1885 – 1967)

➤ ένας ακόμη λόγιος της πρώτης και ηρωικής γενιάς. Αυτών που γεννήθηκαν και μεγάλωσαν στην ιστορική μας πατρίδα. Αυτών που με τις γραφές τους μας άφησαν πολύτιμη γνώση για τον πολιτισμό των προγόνων μας, τα ήθη και έθιμα, την καθημερινότητα τους, τις έγνοιες και τις σκοτούρες, την συμβίωση με τον Τούρκο δυνάστη.


➤ ο Μελανοφρύδης είναι ένας από τους αγαπητούς λόγιους αυτής της σελίδας. Είκοσι εφτά είναι μέχρι σήμερα 14.11.2017 οι αναρτήσεις μας τις οποίες μπορείτε να δείτε στην ετικέτα "Π.Η. Μελανοφρύδης"



➤ παρακάτω δίνουμε ένα σύντομο βιογραφικό από την σελίδα του βιβλίοNet -εδώ


Ο Παντελής Μελανοφρύδης γεννήθηκε στην Άδισσα (περιοχή Άρδασας του Νομού Τραπεζούντας). Αποφοίτησε από το περίφημο φροντιστήριο Αργυρούπολης και άσκησε το λειτούργημα του διδασκάλου στις ελληνικές κοινότητες του Πόντου. Για τα έτη 1913-14 διηύθυνε το Λύκειο της Μονής Γουμερά. Νεότατος ασχολήθηκε με τη συγγραφή και με τη δημοσιογραφία, δημοσιεύοντας άρθρα σε εφημερίδες της Τραπεζούντας και του Βατούμ. Το 1910 εκδόθηκε το θαυμάσιο βιβλίο του: "Η εν Πόντω Ελληνική Γλώσσα", έργο διαχρονικό, που και σήμερα, επανεκδιδόμενο, χρησιμοποιείται από τους μελετητές. Δημοσίευσε πλήθος μονογραφιών στα περιοδικά "Ποντιακά Φύλλα", "Αρχείον Πόντου", "Ποντιακή Εστία" κ.ά. Μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών εγκαταστάθηκε στην Πτολεμαΐδα. Εργάστηκε και σταδιοδρόμησε με επιτυχία ως διευθυντής της Ενώσεως Γεωργικών Συνεταιρισμών. Απεβίωσε το 1967.


➤ δίνουμε επίσης ακόμη τρεις συνδέσμους όπου θα βρείτε πολλά στοιχεία για τον Π.Μ.: 

e-ptolemeos.gr_1

Δευτέρα, 13 Νοεμβρίου 2017

ο χειμωγκός

ο χειμωγκός
Ποντιακή Λύρα, 2005, #98



οι δάσκαλοι του γένους των Ποντίων : Δημήτρης Ψαθάς (1907 - 1979)

➤ γεννήθηκε στην Τραπεζούντα το 1907 από πατέρα από την Τένεδο και μάνα Πόντια. Έζησε εκεί μέχρι το 1923. Κορυφαίος δημοσιογράφος και θεατρικός συγγραφέας. Μας άφησε παρακαταθήκη το μνημειώδες βιβλίο του "γη του Πόντου". Μας περιγράφει με την μοναδική γραφή του τα ειρηνικά παιδικά του χρόνια. Διαβάζοντας τα κανείς μπορεί να καταλάβει το κλίμα, την προκοπή, τον πολιτισμό των Ρωμιών τα χρόνια εκείνα στην πόλη της Τραπεζούντας. Η σελίδα μας έχει αναρτήσει αρκετά κομμάτια από το βιβλίο του. Ανατρέξτε στην ετικέτα "Δ. Ψαθάς".
πέθανε στην Αθήνα σαν σήμερα 13 Νοεμβρίου του 1979. Τιμητική φρουρά στην εξόδιο ακολουθία ήταν μέλη του χορευτικού του συλλόγου Αργοναύτες – Κομνηνοί. Μεταξύ αυτών και η σύζυγος μου.

➤ διαβάστε το κείμενο που γράφει ο Σίμος Λιανίδης για τον Πόντιο Δ. Ψαθά και τα μουχαπέτια στην παράγκα - ταβέρνα του Ανέστη του Μαυρόπουλου, δίπλα στους Αργοναύτες στην Καλλιθέα. Ζήστε το κλίμα της διασκέδασης των Ποντίων της πρώτης γενιάς, δεκαετία του ’50 …

από την εισαγωγή του βιβλίου - οι γονείς του ...
ΠΕ, 1983, τ. 53

Πέμπτη, 9 Νοεμβρίου 2017

γενεαλογικό δέντρο...

➤ πριν από λίγο καιρό, λάβαμε από την διαδικτυακή φίλη Νούλα Φιλιππίδου το κείμενο "χρονικό της μάχης της Γαράκλισε Κάρς" - ανάρτησή μας εδώ - αλλά και το γενεαλογικό της δένδρο,
➤ με αφορμή λοιπόν το παραπάνω προτείνουμε σε όλους την δημιουργία του δικού τους γενεαλογικού δένδρου. Δεν χρειάζεται τίποτε άλλο παρά όρεξη, ψάξιμο δηλ. ερωτήσεις στους ηλικιωμένους της οικογένειας του καθενός, χαρτί και μολύβι ...
όσοι έχουν υπολογιστή, δηλ. όλοι, μπορούν να το κάνουν στο excel ή με άλλα αντίστοιχα προγράμματα,
στο δίκτυο υπάρχουν άπειρα προγράμματα ακριβώς γι' αυτήν την δουλειά. ψάξτε τα με το family tree programs.

1. της Νούλας Φιλιππίδου με MS excel


2. από το βιβλίο "όσοι δεν γέλασαν ποτέ"


3. το δικό μας με MS visio


➤ προλογίζει το έντυπο μας το 1997 ο συγχωρεμένος Γιώργος Ανδρεάδης ...

τραγικό λάθος ...

➤ άρθρο "τραγικό λάθος της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας η μη αξιοποίηση των 20.000 έως 30.000 χιλιάδων Ποντίων ανταρτών"
➤ περιοδικό Ποντιακά, 2009, τεύχος 24



Τετάρτη, 8 Νοεμβρίου 2017

από την Ποντιακή Λύρα - 1985, τ. 14 - τα τραγούδια του Πόντου

Σάββας Καβαζίδης

➤ δεν κάναμε παρέα όμως τον γνώριζα. Και ποιος δεν τον ήξερε !!!
➤ ήταν ένας από τους μόνιμους θαμώνες του Κορτσόπον κάθε Σάββατο βραδύ. Η παρέα του ήταν ο Μελέτης & Έλλη Σιδηροπούλου, ο Λάζος ο Τερζάς και άλλοι,
➤ αργά ή μάλλον ξημερώματα Κυριακής έπαιρνε την λύρα και παίζανε στο τραπέζι,
πρέπει να "έσβησε" εκατοντάδες κλήσεις της τροχαίας άλλα μόνο εάν ήσουν Πόντιος ...
δυστυχώς, αυτός ο χρυσός πατριώτης έφυγε νωρίς.

🔻 δανειστήκαμε καμιά πενηνταριά τεύχη του παλαιού περιοδικού "Ποντιακή Λύρα" του Χαϊδαρίου, επιλέξαμε μερικά θέματα που θα τα ανεβάσουμε. Αυτό για τον Σ. Καβαζίδη είναι το πρώτο και δημοσιεύθηκε το 1987 στο τεύχος 22