Τετάρτη, 30 Νοεμβρίου 2016

σκιαγραφία Πουλαντζάκης

η Πουλαντζάκη του Πόντου
  • " ... πριν από τον ξεριζωμό οι κάτοικοί της, που έφταναν τις τρεις χιλιάδες, ήταν κατά 99% Έλληνες"
  • "η απόσταση της από την Κερασούντα ήταν δύο και μισή ώρες με τα πόδια"
  • "οι κάτοικοί της κατάγονταν στην πλειοψηφία τους από τη Χαλδία ..."
  • "η Πουλαντζάκη ήταν η πατρίδα του Λεωνίδα Ιασσονίδη"
από την ΕτΠΕ (εγκυκλοπαίδεια του Ποντιακού Ελληνισμού)

ΠΦ, 1937, τ.16

Σάββατο, 26 Νοεμβρίου 2016

ορεινοί λαοί ....

από το βιβλίο του Γ. Θ. Κανδηλάπτη, επί των οχθών του Πυξίτου
σελ. 40

" ... ενταύθα ενεμνήσθην τον διαπρεπή γυμνασιάρχην Διδυμοτείχου, τον εκ Χαβιάνης της Αργυρουπόλεως κ. Χριστόφορον Δρακοντίδην, ειπόντα Πάντοτε οι ορεινοί λαοί απετέλεσαν το υγιέστερον μέρος της ανθρωπότητας, πάντοτε το σθεναρώτερον και εντιμότερον, πάντοτε το λιτότατον και προς τας κακουχίας ανθεκτικώτερον."

Γεώργιος Θ. Κανδηλάπτης – Κάνις, επί των οχθών του Πυξίτου

1η δημοσίευση 13.1.2015

➤ το βιβλίο αυτό είναι μια εξαιρετική ηθογραφία του Πόντου. Συγκεκριμένα, διαδραματίζεται στην Λιβερά της Ματσούκας και του Κουσπιδή, αν θυμάμαι καλά, το χωριό απέναντι. Το συστήνουμε ανεπιφύλακτα σε όλους
➤ γραμμένο το 1937 σε απλή καθαρεύουσα που μάλλον του ταιριάζει περισσότερο. Του προσδίδει μια αίγλη
➤ με μικρές τροποποιήσεις θα μπορούσε να γίνει ένα θαυμάσιο θεατρικό έργο ακόμα και videoclip. Ας το δούνε οι καλλιτέχνες μας.
   • Γεωργίος Θ. Κανδηλάπτης – Κάνις 
   • επί των οχθών του Πυξίτου
   • εκδ. Αδελφοί Κυριακίδη – Θεσσαλονίκη 2001
   • σελ. 108
όλα τα βιβλία του Γ.Θ. Κανδηλάπτη στην σελίδα του biblionet.gr εδώ






Δευτέρα, 21 Νοεμβρίου 2016

η ευγηρία στον Πόντο

Δεν γνωρίζω εάν είναι φυσιολογικό όσο μεγαλώνει ο άνθρωπος να έχει μεγαλύτερη έγνοια και φροντίδα προς ηλικιωμένους, γονείς και εν γένει γέροντες. Αυτό συμβαίνει σε μένα αγαπητοί φίλοι. Φροντίζω όσο μπορώ κάθε μεγάλο σε ηλικία, κάθε γέροντα. Έχω πει σε φιλικές κουβέντες ότι αυτοί οι άνθρωποι δεν θέλουν, δεν περιμένουν πολλά από εμάς. Λίγο να νοιαστούμε γι’ αυτούς, λίγο να τους ακούσουμε να μας πουν τις ιστορίες τους, λίγο να τους καταλάβουμε. Πρέπει να επιδείξουμε την δέουσα υπομονή μπρος στις παραξενιές τους γιατί οι παραξενιές αυτές νομίζω ότι είναι ένα είδος γεροντικής ασθένειας. Παρακάτω αναρτούμε ένα άρθρο το οποίο τα προηγούμενα χρόνια θα το προσπερνούσα. Σήμερα όμως στάθηκα εδώ και σας καλώ να το διαβάσετε. Αφορά αυτούς που μας μεγάλωσαν, που μας νανούρισαν, που μας κουβάλησαν στην πλάτη. Είναι αυτοί που μας έμαθαν να αγαπούμε τον Πόντο, μας δίδαξαν χορό και γλώσσα …

ΠΕ, 1983, τ. 52

Πέμπτη, 17 Νοεμβρίου 2016

βιβλίο για τον Κοτζά Αναστάς

➤ πρώτη ανάρτηση 3.10.2015 

πρόσφατα κυκλοφόρησε ένα μικρό βιβλίο "το αντάρτικο στον Πόντο και ο Κοτζά Αναστάς (Αναστάσιος Παπαδόπουλος)" του Θεοφάνη Μαλκίδη – εκδόσεις Γόρδιος, σελ. 144
 


λίγα λόγια για το βιβλίο
Χωρίζεται σε 4 ενότητες. Η 3η είναι αυτή που αναφέρεται στον Κοτζά Αναστάς. Προτείνεται στους αναγνώστες που δεν έχουν καμία γνώση για τον μεγάλο καπετάνιο και την εν γένει αντάρτικη δράση της περιοχής Έρπαα, δηλ. τα ανταρτολημέρια του Τόπτσαμ (ή Γιαϊλατζίκ) και του Μπουγαλή Ντάγ.


➤ ανάρτηση μας με την Air Pontus εδώ


σε μερικά σημεία έχουμε τις παρακάτω ενστάσεις :
 

1. έχουμε ξαναδιαβάσει για την μεγάλη σύναξη όλων των καπετάνιων (Ιούνιο του 1916, όχι Απρίλιο όπως γράφεται σ' αυτό το βιβλίο) στην Τραπεζούντα, υπό τον Ρώσο στρατηγό Λιαχώφ …

  • προσέξτε στην 1η σειρά τις ημερομηνίες : "Τον Απρίλιο του 1916 ο Κοτζά Αναστάς παίρνει μέρος ..." στην συγκέντρωση που έγινε στην Τραπεζούντα.
  • από το βιβλίο του Θεοφάνη Δεληγιαννίδη "αντάρτης στα Ποντιακά βουνά" δηλ. τα έζησε ο ίδιος. Να τι γράφει στην σελίδα 98 : "Το 1920 που είχε αναλάβει την αρχηγία ο Κοτσάναστας ..." τονίζουμε το 1920 ...
  • επίσης στην σελίδα 94 (Θ. Δεληγιαννίδης) : "Το 1916 τον κάλεσε (τον Κοτζά Αναστάς) η τούρκικη κυβέρνηση ..." δηλ. επιστρατεύθηκε, τον στείλανε σε τούρκικα σπίτια στρατιωτικών για βοηθητικές δουλειές.
  • το 1916, καπετάνιος στην περιοχή της Έρπαα ήταν ο Ιακώβ με δεύτερο τον Αναστάσιο Αράπογλου
  • συνεπώς έχουμε τον Κοτζάναστας : το 1916 να βρίσκεται στην σύναξη των καπετάνιων στην Τραπεζούντα και ταυτόχρονα να βρίσκεται σε χωριό της Έρπαας ως βοηθητικός αλλά στρατευμένος στον Τούρκικο στρατό. Όπως επίσης ότι ανέλαβε την αρχηγία της περιοχής το 1920

Δεν ξέρουμε ποιος πρωτοέγραψε γι' αυτή την μάζωξη. Ίσως ο Γ. Αντωνιάδης. Κάναμε μια αναφορά στην ανάρτηση μας εδώ
 

Πως δεν έγραψε κανείς άλλος για την κορυφαία αυτή μάζωξη στην Τραπεζούντα είναι ένα τεράστιο ερωτηματικό. Πως ορίστηκε από τον Λιαχώφ ο Πάφραλης Αντών Πασάς "γενικός αρχηγός των αντάρτικων τμημάτων του Δυτικού Πόντου" είναι ένα τεράστιο ερωτηματικό. Και δεν ενέκριναν ως γενικό αρχηγό τον Βασίλ Ουστά ο οποίος είχε απελευθερώσει ένα Ρώσο στρατηγό στην Σεβάστεια ; Να συμπληρώσουμε επίσης ότι η μετακίνηση των καπετανάτων από την Σαμψούντα, Πάφρα, Έρπαα κλπ. μέχρι την Τραπεζούντα, μέσα από τις εχθρικές γραμμές του στρατού, των τσετών αλλά και απλών πολιτών οι οποίοι αμέσως ενημέρωναν τις αρχές για αυτές τις μετακινήσεις, ήταν παρακινδυνευμένο έως αδύνατο.
Είναι λοιπόν κατά την γνώμη μας μια ιστορική ανακρίβεια, μια κατασκευασμένη – τοπικιστική επινόηση (*). Σε τίποτα το παραπάνω δεν αμφισβητεί την γενναιότητα και την παλικαριά του Αντών Πασά. Αμφισβητεί την γενική αρχηγεία. Το ατύχημα είναι ότι δεν υπήρχε κεντρική διοίκηση των ανταρτών. Το αναφέρει και ο Χρήστος Γ. Ανδρεάδης, - ανάρτηση μας εδώ

 


Ο συγγραφέας του βιβλίου δεν μας λέει (παρ' ότι το βιβλίο βρίθει από παραπομπές), από πού προκύπτει αυτό για την μάζωξη στην Τραπεζούντα.

άλλες αναρτήσεις για το ίδιο θέμα :
εδώ-1
εδώ-2

2. η λύκαινα ... 

η ιστορία του Κοτζά Αναστάς με την λύκαινα :



Το παραπάνω ο Θ. Μαλκίδης το αναπαράγει από αυτό το βιβλίο "το Ποντιακό αντάρτικο και η γενοκτονία" του Σταύρου Γ. Καρκαλέτση - ανάρτηση μας εδώ

(*)
Όποιος έχει υλικό που να τεκμηριώνει (τονίζω την λέξη : τεκμηριώνει, όχι το έγραψε ο Αντωνιάδης, ο Ανθεμίδης κλπ. κλπ.) την μάζωξη στον Τραπεζούντα, τον παρακαλώ να μου στείλει τα στοιχεία που διαθέτει στο koempoli@gmail.com και φυσικά θα ανασκευάσω.

Τρίτη, 15 Νοεμβρίου 2016

τα ανταρτολημέρια του Δ. Πόντου Σαλτούχ και Κοτσά Ντάγ

1η δημοσίευση 25.6.2015

Τα ανταρτολημέρια του Δ. Πόντου Σαλτούχ και Κοτσά Ντάγ τα είχαμε υπόψη μας αλλά μέχρι τώρα δεν μπορούσαμε να τα εντοπίσουμε στον χάρτη. Με προσεκτική μελέτη των κειμένων και πολύ ψάξιμο του παλιού χάρτη που διαθέτουμε, τα εντοπίσαμε.
  • Κοτσά Ντάγ : βρίσκεται βόρειο – δυτικά του Καβάκ. Εκτός από λημέρι ήταν και πέρασμα στις μετακινήσεις των μαχητών και των αμάχων από το Αγιού τεπέ προς Νεπιέν Ντάγ και αντιστρόφως. Το ύψος του είναι 910 μέτρα.
  • Σαλτούχ : βρίσκεται νότια – δυτικά του Αγιού τεπέ. Αναφέρεται και ως δάσος Σαλτούχ. Παραθέτουμε εικόνα από το Google Earth που φαίνεται ότι ακόμη και σήμερα είναι ένα τεράστιο δάσος. Το ύψος του είναι 1.150 μέτρα. Θα επανέλθουμε με ανάρτηση μας για την μάχη του Σαλτούχ.

Σαλτούχ : το δάσος, πλάτος 5 χιλιόμετρα

Κυριακή, 6 Νοεμβρίου 2016

δύο ανέκδοτάκια : την μάναν ατ' ... & ...

ΠΕ, 1975, τ. 3

Τατιάνα Γκρίτση – Μιλλιέξ, η Τρίπολη του Πόντου – ιστορική μονογραφία

1η δημοσίευση στις 1.11.2015

το δεύτερο βιβλίο που αναφέρεται στην Τρίπολη του Πόντου είναι αυτό της Τατιάνας Γκρίτση – Μιλλιέξ. Ο τίτλος του είναι "η Τρίπολη του Πόντου – ιστορική μονογραφία". Είναι ένα βιβλίο έρευνας και προέκυψε από πολλές συνεντεύξεις κατά την διάρκεια των καταγραφών του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών (ΚΜΣ). Περιέχει πολλά στοιχεία για την κοινωνική ζωή της πόλης και περίπου 15 σελίδες για την έξοδο του πληθυσμού, δηλ. τις λευκές πορείες. Η Τρίπολη και οι κάτοικοι της είναι μια από τις πόλεις που υπέφερε και λόγω τις γειτνίασης της με το μέτωπο (ο ποταμός Χαρσιώτης ήταν το σύνορο Ρώσων και Τούρκων). Ο πληθυσμός της αποδεκατίστηκε από την πρώτη κιόλας περίοδο. δηλ. Μάρτιος 1916 (σε πόλεμο η Ρωσία με την Οθωμανική αυτοκρατορία) - Μάρτιος 1918 (αποχώρηση Ρωσικών στρατευμάτων από Τραπεζούντα).
  • Τατιάνα Γκρίτση – Μιλλιέξ
  • η Τρίπολη του Πόντου – ιστορική μονογραφία
  • 4η έκδοση (1991), Καστανιώτης
  • σελ. 158
άλλη ανάρτηση μας για την Τρίπολη εδώ

Σάββατο, 5 Νοεμβρίου 2016

Ο φίλος μου ο Γιώργος ο Αδαμίδης

1η δημοσίευση 26.2.2015

in memoriam

Πρέπει να ήταν αρχές δεκαετίας του ’90. Το περιοδικό Αθηνόραμα έκανε ένα αφιέρωμα για το "καλύτερο σουβλάκι της Αθήνας". Ένα από βραβευμένα μαγαζιά ήταν το "Ποντιακό σουβλάκι" κάπου στο Περιστέρι. Εκεί την άλλη μέρα με την παρέα μου. Μπαίνουμε στην ουρά και περιμένουμε. Μια κυρία στον πάγκο και δίπλα της ο ψήστης με μια πετσέτα περασμένη στο λαιμό. Όταν ήρθε η σειρά μας, πιάσαμε κουβέντα. Από πού είστε, πως σας λένε, αν πάτε στα Ποντιακά, πως και δεν βρεθήκαμε εκεί κλπ. κλπ. Ο Γιώργος ήταν ο ψήστης και η Ελένη το δεξί του χέρι. Από τότε γίναμε φιλαράκια. Μαζί στα διοικητικά της ΑΡΓΩ-ΣΕΡΡΑ στην αρχή και στην συνέχεια στην αυτονομημένη ΣΕΡΡΑ. Στα γλέντια, στα μουχαπέτια, στο εξοχικό τους στην Ελευσίνα.

Το Γιώργο όμως δεν τον έφτανε κανείς. Πρώτος σε όλα. Δεν έλειπε από το χορευτικό ποτέ. Στο ΔΣ πάντα παρών. Έδινε την ψυχή του για τον Πόντο ο Γιωρίκας. Τέτοιο πάθος σπάνια συναντά κανείς.

Κάποτε, στο τραπέζι εκεί που καθόμασταν στο Κορτσόπον διαπίστωσα κάτι παράξενο. Το πρόγραμμα είχε λαϊκά τραγούδια και πίναμε το κλασικό μας κρασάκι. Όταν ξεκίνησε το Ποντιακό, ο Γιώργος βγάζει από την εσωτερική τσέπη του σακακιού ένα πλακέ μπουκάλι και γεμίζει ένα ποτήρι. Μύρισε αμέσως το τσίπουρο.


-Τι είναι αυτό ρε Γιωρίκα ;
- Όταν ακούω Ποντιακά, άλλο τηδέν κι πίνω …

Έκτοτε με το που τον έβλεπα στο Κορτσόπον του έλεγα …
-Το εργόχειρο’ς έγκες ;
Κι’ αυτός με το χέρι του μου έδειχνε την γεμάτη τσέπη, μ’ένα χαμόγελο μέχρι την … Τραπεζούντα, όπως πάντα ...

Βιάστηκε κι’ έφυγε. Έζησε όμως όπως αγαπούσε. Τώρα θα κάνει παρέα με τον αδελφό μου, που "έφυγε" ένα χρόνο πριν απόν τον Γιώργο. Μαζεύτηκαν εκεί όλοι οι μουχαπετλήδες.


Δεν σε ξεχνάμε φίλε ...