Τρίτη, 30 Ιουλίου 2019

Γέμουρα, η Καλιφόρνια του Πόντου

➤ σύγχρονη ονομασία Yomra
➤ βρίσκεται Α. της Τραπεζούντας, από την οποία απέχει 14 χλμ. Ο πληθυσμός της σήμερα είναι 12.400 κάτοικοι. Η κωμόπολη στην αρχαιότητα ονομαζόταν Δρύωνα, Δρώνα και σε επόμενες εποχές Γημωρά, από το οποίο προήλθε το Γεμουρά. Τα Γημωρά επί βυζαντινής αυτοκρατορίας ήταν έδρα του βάνδου Γημωρών. Κατά πάσα πιθανότητα εδώ βρισκόταν η μονή του Αγίου Φωκά του Διάπλου, ιστορικό βυζαντινό ίδρυμα, στο οποίο ηγούμενος ήταν ο Άγιος Αθανάσιος ο Δαιμονοκαταλύτης και πρώτος μητροπολίτης Τραπεζούντος.
➤ η Γέμουρα είναι πλούσια περιοχή, όπου ευδοκιμούν εκτός των άλλων και τα εσπεριδοειδή, εξ’ ου και ο τίτλος "Καλλιφόρνια του Πόντου" που της είχαν απονείμει οι Έλληνες κάτοικοί της.
➤ η Γέμουρα σήμερα είναι στην ουσία προάστιο της Τραπεζούντας και ζει στους ρυθμούς της πρωτεύουσας του Πόντου.
➤ μέχρι την Ανταλλαγή των πληθυσμών στην κωμόπολη κατοικούσαν μερικές οικογένειες Ελλήνων, ενώ στην περιοχή υπήρχαν αρκετά ελληνικά χωριά, στα οποία κατοικούσαν σε μεγάλο βαθμό Έλληνες της Σάντας που είχαν μετοικήσει σε διάφορες περιόδους.
πηγή : Pontos News 

[πδ  Ιούνιος 2015]
 
από την Ποντιακή Εστία, έτος 1977, τεύχος 14, σελίδα 109

Κυριακή, 28 Ιουλίου 2019

η μάχη του Αγιού τεπέ

πρώτη δημοσίευση Ιούνιος 2018

➤ είναι μία από τις μεγαλύτερες μάχες που δόθηκε κατά την πρώτη περίοδο του αντάρτικου (1914-1918) και κατά το ένθετο ΙΣΤΟΡΙΑ #26 - Μάιος 2011 της εφημερίδας ΤΟ ΕΘΝΟΣ η μάχη έγινε στις 16.11.1914
έχουμε σοβαρές επιφυλάξεις για την χρονολογία. ο Σαμουηλίδης στο κείμενο που ακολουθεί αναφέρει στην αρχή τον Μάρτιο του 1917 που είναι και η πιθανότερη χρονολογία
οι καπετάνιοι που αναφέρονται στο κείμενο είναι :
  • καπετάνιος Κώστας Παπούλας, από του πρωτοπόρους καπετάνιους, από τους Βαλκανικούς πολέμους - παρακαλώ όποιον/α γνωρίζει περισσότερα να σχολιάσει
  • κ. Στύλος είναι ο Ιστύλ Αγάς - Στυλιανός Κοσμίδης (έχουμε τουλάχιστον 3 αναρτήσεις)
  • κ. Δημήτρης είναι ο Δημήτρης Χαραλαμπίδης ή Τσιμενλί Τιμίτ, καπνέμπορος στην Σαμψούντα, από το χωριό Τσιμενλί. Στην μάχη αυτή έχασε και τους δυο γιούς του Θεόδωρο και Δημοσθένη. Δεν γνωρίζουμε εάν ο ίδιος επέζησε και ήλθε στην Ελλάδα. Μετά από έναν σοβαρό τραυματισμό του τον αντικατέστησε ο Παντέλ Αγάς
  • κ. Παντελής είναι ο Παντέλ Αγάς - Παντελής Αναστασιάδης, γαμπρός του Τσιμενλί Τιμίτ. Έχουμε δύο αναρτήσεις εδώ και εδώ
  • Ραφέτ πασάς είναι το τέρας της Σαμψούντας - ανάρτησή μας εδώ - για αυτόν που δεν φρόντισαν να τον τσιμεντάρουν στον Βόσπορο...
το παρακάτω άρθρο είναι από το βιβλίο του Χρήστου Σαμουηλίδη "μαύρη θάλασσα" - ενημερώνουμε ότι διαβάζεται εύκολα!!!












το τελευταίο κράτος των Ελλήνων του Πόντου...

 πρώτη δημοσίευση 11.11.2017

➤ όλα τα είδαμε μέχρι τώρα αλλά ότι είχαμε κράτος στον Πόντο δεν το γνωρίζαμε. Μάλιστα το τελευταίο ήταν στην περιοχή της Έρπαα !!!
αυτά και άλλα θαυματουργά, όπως για τον "μεγάλο εραστή" τον Ιορδάν Αγά με το σκαλιστήρι του, διαβάστε τα παρακάτω !!!
Σάββατο βράδυ, χαλαράααααα...



ας κάνουμε κι' ένα διάλειμμα...

Σάββατο, 27 Ιουλίου 2019

ο χαιρετισμός παρά τοις Ποντίοις

πρώτη δημοσίευση Μάρτιος 2015

➤ πως χαιρετιόντουσαν στον Πόντο ;
➤ από ένα πολύ καλό άρθρο του Παντελή Μελανοφύδη, θα δώσουμε μερικούς από τους χαιρετισμούς μεταξύ των Ρωμιών του Πόντου.
παρακάτω το άρθρο που δημοσιεύθηκε στα Ποντιακά Φύλλα, 1936, τ. 6 
  • καλημέρα – καλησπέρα δεν υπήρχε…
  • αντ’ αυτού είχαμε το "υϊαν κ’ ευλογίαν", η απάντηση συνήθως ήτανε "καλώς την ευλογίαν"
  • σε συνάντηση του Ρωμιού με εργαζόμενους ο χαιρετισμός ήταν "καλώς κάμνετε"
  • σε αυτούς που αναπαυόντουσαν μετά από την εργασία "καλώς αναπαίουστουν" ή "καλώς κάθουστουν" ή "καλώς ευωριάουστουν" γιατί κάθονταν στην ευόρα… (σκιά)
  • σε γάμο στην υγειά των νεονύμφων η ευχή ήταν "ογουρλία (1), γατεμλία (2), αμπέλια πολύκλαδα, να ζούνε, να συγερούνε" (1) ευτυχισμένα, (2) στερεωμένα και φυσικά το συγερούνε είναι να γεράσουν μαζί.
  • εάν κάποιος πήγαινε σε σπίτι και τους έβρισκε στο φαγητό, ο χαιρετισμός ήταν "έμνοστοι" δηλ. νόστιμοι, είθε το φαγητό σας να είναι νόστιμο. Η απάντηση συνήθως ήταν "ορίστε, έλα να τρώγωμεν".
και φυσικά μην ξεχνάμε τον απόλυτο χαιρετισμό...


 
ΠΦ, 1936, τ. 6

η ακτινογραφία του Ελληνισμού της Μ. Ασίας κατά το ΚΜΣ

πρώτη δημοσίευση Ιούνιος 2017

το αναγνωρίζουμε, ο τίτλος είναι βαρύγδουπος, θέλαμε όμως να καταδείξουμε τα όντως αξιόλογα στοιχεία που περιλαμβάνει το βιβλίο, μέσα σε τρεις πίνακες…
είναι έκδοση του 1974 του ΚΜΣ και έχει τίτλο "ο τελευταίος Ελληνισμός της Μικράς Ασίας"


1ος πίνακας : συμπεράσματα…
➤ σύνολο οικισμών με ελληνικό πληθυσμό ή μικτό στην Μ.Ασία : 2.174
➤ εξ αυτών οι 1.457 είναι στον Πόντο, με τις 37 περιφέρειες (*) όπως ορίζονται από το ΚΜΣ, δηλ. το 67% του συνόλου της Μ. Ασίας είναι στον Πόντο
➤ ακολουθεί η επαρχία της Βιθυνίας με 181 οικισμούς και η Ιωνία με 122 (για σύγκριση : μόνη της η περιφέρεια της Σαμψούντας έχει 279 οικισμούς)
➤ προσέξτε το πλήθος των σελίδων που υπάρχουν στο αρχείο προφορικής παράδοσης της επαρχίας της Καπαδοκίας : 42.454 με μόνο 81 οικισμούς. Ο Πόντος με 1.457 οικισμούς έχει μόνο 52.862 σελίδες. Λαλίστατοι οι Καπαδόκες...
➤ από 674 οικισμούς στην επαρχία του Πόντου δεν υπάρχουν στοιχεία, σε ένα σύνολο 818 οικισμών της Μ. Ασίας, δηλ. το 82% του συνόλου. Αυτό από μόνο του κάτι λέει.

(*) αναρτήσεις μας  εδώ  και  εδώ


2ος και 3ος πίνακας

➤ εδώ θα αναφέρουμε τα :
• περιφ. Σαμψούντας 279 οικισμοί - 177 οικισμοί χωρίς υλικό, δηλ. το 63%
• περιφ. Πάφρας 171 οικισμοί - 114 οικισμοί χωρίς υλικό, δηλ. το 67%
• περιφ. Τραπεζούντας 137 - 11 οικισμοί χωρίς υλικό, δηλ. το 8%
• περιφ. Νικοπόλεως 112 - 38 οικισμοί χωρίς υλικό δηλ. το 34%
• περιφ. Αργυρούπολης 94 - 12 οικισμοί χωρίς υλικό δηλ. το 13%

Παρασκευή, 26 Ιουλίου 2019

η γιαγιά μου η Παρασκευή, ή μάνα...

εκάπνιξαν το μάτι(ε)α΄μ... (*)

σήμερα γιόρταζε και στην συνείδησή μου εξακολουθεί να γιορτάζει η εκ μητρός γιαγιά μου, η μάνα (**), η μικρο-αντάρτισσα...
γεννήθηκε στο Κογιουμτζάντων του Αγιού τεπέ Σαμψούντας το 1907. Χρόνια στο βουνό, την είχε μαζί του ο Χάμπος, ο μεγάλος αδελφός της, αντάρτης ο ίδιος
από την οικογένεια της, πατρικό Ιωαννίδης, γονείς, 11 αδέλφια, νύφες και παιδιά, επέζησαν μόνο τα δύο μικρότερα αδέλφια και η μάνα τους Ελισάβετ. Αυτοί ήλθαν στην Ελλάδα με πρώτο σταθμό την Άρτα
η μάνα μας λοιπόν… έτσι λέγαμε δώδεκα πρωτοξάδελφα από το σόι της μητέρας μου, μάνα λέγαμε την γιαγιά μας μέχρι το 1995 που έφυγε. Μάνα την λέγανε και τα δισέγγονα της, μάνα οι πάντες, όλο το χωριό. Μόνο λίγοι την φωνάζανε με τ' όνομα της
κάποτε που βρέθηκα στο χωριό μου, είχα μαζί μου και τους χάρτες του Πόντου, αυτούς της ΕΠΜ. Ήμασταν όλοι μαζεμένοι στην μεγάλη αυλή του θείου μου Αβραάμ και βαλθήκαμε, κυρίως εγώ, να εντοπίσουμε το χωριό της μάνας, το Κογιουμτζάντων που είχε για κεφαλοχώρι το Τσάλ, πάνω στο Αγιού τεπέ – ανάρτησή μας εδώ
παρ’ όλες τις περιγραφές της μάνας, τους χάρτες που είχα μαζί μου, μέχρι και σήμερα, δεν το έχω εντοπίσει παρά μόνο το Τσάλ και αυτό όχι στο Google Earth. Μπορώ μόνο να πω που βρισκόταν κατά προσέγγιση,
ένα από τα πολλά ρητά που έλεγε ήταν "εγέρασα και άσπρο σαλβάρ δεν έβαλα" και φυσικά το νόημα ήταν ότι από τα πολλά βάσανα και πένθη…
όταν πέθανε και μετά, επισκέφθηκε το χωριό μας ένας ερευνητής. Σε κουβέντα με την θεία μου, κόρη της μάνας, την ρώτησε τι τραγούδια τραγουδούσε η μάνα της… και η απόκριση… "η μάνα μου μόνο μοιρολόγια έλεγε…"
σ΄ ένα βιβλιαράκι μας για το γενεαλογικό μας δένδρο, η αφιέρωση ήταν "σ’ αυτούς που δεν είχαν τόπο να ανάψουν ένα κερί" και αυτοί ήταν οι παππούδες και οι γιαγιάδες όλων μας γιατί αφήσαμε πίσω τους νεκρούς μας. Ένα δράμα που εμείς οι νεότεροι ούτε να το φαντασθούμε μπορούμε…
παρακάτω ένα τμήμα του οικογενειακού εντύπου που χρόνια τώρα έχω συντάξει και διανείμει σε όλους τους οικείους, ένα σκίτσο που έκανα εκείνο τον καιρό με τα χωριά κλπ. καθώς επίσης και ένα τμήμα της περιοχής, στον μοναδικό χάρτη που φαίνεται ένα χωριό με το όνομα Cal. Το Zafer ίσως να είναι η παλαιά Γαράτουσλα,
κλείνουμε με ένα ακόμη από τα πολλά ρητά της : η θάλασσα γιαούρτ να κλώσκεται, σ’ εμάς χουλιάρ κι’ ευρίεται…

(**) έτσι λέγανε οι παλαιοί την γιαγιά τους - βλ. άρθρο Φίλωνα Κτενίδη εδώ




(*) "θα καπνίζετε ασο μάτι(ε)α΄μ" - αυτήν την φράση την έλεγε σε μας, στα εγγόνια της, όταν θα μετακομίζαμε για μόνιμη εγκατάσταση στην Αθήνα, το 1964.

"εκάπνιξαν τ΄ομμάτα ΄τ = ο καπνός ο ερεθίζων τους οφθαλμούς προκαλεί δάκρυα, όθεν μεταφορικά δι ΄άνθρωπον δακρύοντα εξ επιθυμίας να ίδη προσφιλές πρόσωπον"

Πέμπτη, 25 Ιουλίου 2019

Άννα Θεοφυλάκτου "έχουμε περισσότερα σωματεία απ' όσα πραγματικά χρειαζόμαστε..."

πρώτη δημοσίευση 26.5.2019

➤ Άμαστρις, τεύχος 9, Φεβρουάριος 2010
συνέντευξη της Άννας Θεοφυλάκτου στον Δ. Πιπερίδη
"έχουμε περισσότερα σωματεία απ' όσα πραγματικά χρειαζόμαστε..." ή να το πω διαφορετικά... "παράγουμε" περισσότερα σωματεία απ' όσα μπορούμε να "καταναλώσουμε"... ομοσπονδιών συμπεριλαμβανομένων...
διαβάστε...








Τετάρτη, 24 Ιουλίου 2019

Θέμπεδα Αργυρούπολης

➤ χωριό πολύ κοντά στην παλιά Αργρούπολη (Κάν),
➤ λέγεται ότι από εκεί κατάγονται οι Μουρούζηδες,
➤ τα παρακάτω άρθρα είναι από το βιβλίο του Γ.Θ. Κανδηλάπτη "γεωγραφικόν και ιστορικόν λεξικόν" και το μικρό κειμενάκι από την εγκυκλοπαίδεια του Π.Ε.
➤ το ψηφιακό αρχείο της ΕΠΜ δεν έχει κανένα άρθρο για την Θέμπεδα ούτε γνωρίζουμε κάποιο βιβλίο με αναφορές στο χωριό.

[πδ 19.12.2017]

προσέξτε το όνομα του χωριού με την Ρωμέϊκη ονομασία.
προσέξτε επίσης κατά μήκος του ποταμού Κάνι τους ονομαστούς κήπους (Gardens)


Δευτέρα, 22 Ιουλίου 2019

στα εργατικά τάγματα και η σκλάβα Αρμενοπούλα

πρώτη δημοσίευση 22.7.2019

➤ από την ΠΕ, 1957, τ.86-87 ένα άρθρο του Ν. Χ''Ιωσηφίδη από το Κ. Νευροκόπι
τα περιγραφόμενα διαδραματίζονται στην περιοχή πέριξ του Τσεβιζλούκ
διαβάστε στο τέλος τι έχουμε λαμβάνειν!!!


Κυριακή, 21 Ιουλίου 2019

αρχαίες φρυκτωρίες

πρώτη δημοσίευση 21.7.2018

➤ Ελληνικό Πανόραμα : είναι το μόνο περιοδικό που συνεχίζω να αγοράζω, το έχω σχεδόν από τα πρώτα τεύχη
πριν λίγες μέρες κυκλοφόρησε το νέο τεύχος (4 τεύχη τον χρόνο, προ κρίσης 6) με ένα ακόμη ενδιαφέρον άρθρο, τις αρχαίες φρυκτωρίες με συντάκτη τον Κυριάκο Παπαγεωργίου
η σελίδα μας έχει πάθος με την γεωγραφία, τις στράτες, τις επικοινωνίες όπως αυτή, τα κάστρα...
δείτε λοιπόν από αυτό το άρθρο τον χάρτη επικοινωνίας της Τροίας με τις Μυκήνες
άρθρο της Βικιπαίδεια εδώ
άρθρο στην σελίδα μας (και video) για τις φρυκτωρίες στον Πόντο εδώ