Κυριακή, 31 Μαρτίου 2019

Απέch ή Επέch ή Χαπέch

πρώτη δημοσίευση στις 12.1.2015

ξαναβάζουμε την ανάρτηση για το Απές με περισσότερα στοιχεία
➤ "...κείται εις τον Νομ. Σεβαστείας και εκατέρωθεν της οδικής αρτηρίας από Σεβαστείας εις Ερζερούμ, μεταξύ των υποδιοικήσεων Ζάρας και Σου-Σεχρί και προς δυσμάς του ορεινού όγκου του Κιουτέ-δαγ, διακλαδώσεως του Αντιταύρου και περί ής διεξοδικώς έγραψεν ο εκ Σερρών Σάββας Ιωακειμίδης εν τη Ποντ. Εστία (σελ. 891, 1582, 1704, 1858, 1997 και 2814)
➤ ιδρύθη κατά τα τέλη του 18ου αιώνα ή τας αρχάς του 19ου αιώνος από αποίκους εξελθόντας εξ Αργυρουπόλεως και των πέριξ χωρίων, μετά την μη επαρκή εργασίαν εν τη μητροπόλει των" (από το βιβλίο του Γ.Θ. Κανδηλάπτη, γεωγραφικόν και ιστορικόν λεξικόν)

ΠΕ, 1951, τ. 16
ΠΕ, 1960 - τ. 123-124
Κιζίκ, το χωριό του Βασίλ Ουστά

Παρασκευή, 29 Μαρτίου 2019

Αυτουρασάν Κάβζας

➤ το χωριό Αυτουρασάν της Κάβζας [αναφέρεται και ως Αβντουρασάν και Αμπτουρχασάν]
➤ από την Ποντιακή Ηχώ του 1983, τεύχος 11

αριστερά το ανταρτοβούνι Ταφσάν Ντάγ
(στην ετικέτα αντάρτικο θα βρείτε σχετικές αναρτήσεις)

Τετάρτη, 27 Μαρτίου 2019

το άλογο του γραμματέα...

πρώτη δημοσίευση  4.5.2017

➤ άρθρο του Γ. Φωτιάδη από το Άκ Νταγ Μαντέν
➤ από την Ποντιακή Εστία, 1977, τ.15 σ. 201

(*) λάθεψε φυσικά ο Φωτιάδης,
Κεμαλικοί το 1918-1919 δεν υπήρχαν ακόμη ...

βιογραφίες : Δημοσθένης Η. Οικονομίδης ( 1858-1938 )

πρώτη δημοσίευση 7.9.2017

➤ Γεννήθηκε στην Αργυρούπολη του Πόντου. Τα πρώτα του γράμματα έμαθε στο Φροντιστήριο Αργυρούπολης και στη συνέχεια παρακολούθησε μαθήματα στο Φροντιστήριο Τραπεζούντας απ’ όπου και αποφοίτησε

Με τη χορηγία του Μητροπολίτη Χαλδίας Γερβασίου πήγε στην Κωνσταντινούπολη για να συνεχίσει τις σπουδές του στη Μεγάλη του Γένους Σχολή.


Κατόπιν με την προστασία του Σχολάρχου Γρηγορίου Παλαμά και των ευεργετών του έθνους Ζαννή και Παύλου Στεφάνοβικ σπούδασε στα Πανεπιστήμια της Λειψίας και Μονάχου, όπου ειδικώς μελέτησε την ελληνική και λατινική γλώσσα και ιστορία της Φιλοσοφίας. Η διδακτορική του διατριβή με τον τίτλο Laudlehre des Pontischen (περί της φωνητικής της διαλέκτου του Πόντου) εγκρίθηκε από τη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου της Λειψίας (1887) αξία παντός επαίνου και βραβεύτηκε από το Ινστιτούτο Γ. Κουρτίου.

Το 1888 εκλέχτηκε καθηγητής των λατινικών στην αρχή και των ελληνικών αργότερα στη Μεγάλη του Γένους Σχολή, θέση την οποία διατήρησε μέχρι το 1914, δίδαξε παράλληλα στο Ιωακείμειο Παρθεναγωγείο στο Φανάρι και στο Ζωγράφειο Γυμνάσιο του Πέραν.

Η μεγάλη του αγάπη προς την ιδιαίτερη πατρίδα του τον οδήγησε σε προγραμματισμένη περιοδεία στον Πόντο από το 1885 όπου περισυνέλλεξε και αποθησαύρισε ανεκτίμητο πλούτο γλωσσικού και λαογραφικού υλικού, το οποίο υπήρξε θέμα όλης της μετέπειτα επιστημονικής παραγωγής.

Στην Κωνσταντινούπολη υπήρξε αντιπρόεδρος του Φιλολογικού Συλλόγου και του Διδασκαλικού Συνδέσμου καθώς και μέλος πολλών εκπαιδευτικών, φιλανθρωπικών και εθνικών οργανώσεων, με σκοπό την πολιτιστική πρόοδο του Ελληνισμού.

Το 1914 κλήθηκε ειδικώς από την Εφορευτική Επιτροπή του Ιστορικού Λεξικού της νέας Ελληνικής γλώσσας να εργαστεί ως συντάκτης. Εκεί εργάστηκε ως 1926 και από το 1931 ανέλαβε τη διεύθυνση του Μεσαιωνικού Αρχείου της Ακαδημίας Αθηνών, θέση την οποία διατήρησε μέχρι το θάνατό του 22 Φεβρουαρίου 1938.

Υπήρξε ένας από τους ιδρυτές της Επιτροπής Ποντιακών Μελετών, έγραψε πολλά βιβλία αναφερόμενα στην ποντιακή διάλεκτο, την ιστορία και γενικώς την παιδεία του Ελληνισμού στον Πόντο. Το 1958 η Ακαδημία Αθηνών εξέδωσε την εργασία του "Γραμματική της ελληνικής διαλέκτου του Πόντου". Στο "Αρχείον Πόντου" δημοσίευσε στον τόμο 2 (1929) την πολύ σπουδαία εργασία του για την παραδοσιακή φορεσιά των Ελλήνων του Πόντου με τίτλο "Περί αμφιέσεως", σελ. 1-48, στις οποίες περιλαμβάνονται και σχετικές φωτογραφίες. Ο Οικονομίδης έθεσε τη σφραγίδα της συστηματικής και εξονυχιστικής έρευνας των ποντιακών γραμμάτων, για μια ολόκληρη 60ετία. Στις 16 Μαΐου 1937 εορτάσθηκε στην Αθήνα από την Επιτροπή η επιστημονική πεντηκονταετηρίς του, προεδρεύοντος του Μητροπολίτου Χρυσάνθου, και στη Θεσσαλονίκη οργανώθηκε εκδήλωση από την Εύξεινο Λέσχη προς τιμή του και την προσφορά του στην επιστήμη.
[από την σελίδα της ΕΠΜ]

Τρίτη, 26 Μαρτίου 2019

Οι Μπάφραληδες και η δεκαετία του '40

πρώτη δημοσίευση 11.3.2017

➤ εκτός από την ιστορία του Πόντου έχουμε εδώ και χρόνια ένα άλλο πάθος...
➤ την μελέτη της Ελληνικής ιστορίας της δεκαετίας του '40, δηλ.
  • Ελληνοϊταλικός πόλεμος (το έπος του 40),
  • τριπλή κατοχή / αντίσταση (Γερμανο.Ιταλο.Βούλγαροι)
  • εμφύλιος 1946-1949
➤ ένα σχετικό βιβλίο, επιχειρεί να εξηγήσει την πολιτική συμπεριφορά των Μπαφραλήδων κατά την διάρκεια της δεκαετίας του 1940
επιλογές από αυτό το βιβλίο στην ανάρτησή μας για τον Γερμανό Καραβαγγέλη εδώ
➤ στο εξώφυλλο εικονίζονται δύο καπετάνιοι όχι Πάφραληδες αλλά Σαμψούντιοι. Ο Ιστύλ Αγάς (Στυλιανός Κοσμίδης) και ο Ιορδάνης Χασερής ή Χασαρής.

Αριστείδης & Κωνσταντίνος Ιεροκλής

➤ δύο αδέλφια με καταγωγή από την Κρώμνη, με σπουδές στην Τραπεζούντα, Αθήνα αλλά και στην Ευρώπη
καθηγητής στο Φροντιστήριο Τραπεζούντας ο πρώτος αλλά και γυμνασιάρχης στο γυμνάσιο της Σαμψούντας
περίεργη η συμπεριφορά των Τραπεζούντιων απέναντι στον δεύτερο ο οποίος αποσύρθηκε από τον δημόσιο βίο και "βρήκε καταφύγιο" στη μονή του Αγίου Γεωργίου Περιστερεώτα
άρθρα από την εγκυκλοπαίδεια του ΠΕ και φωτό (γυμνάσιο Σαμψούντας) από την ΠΕ, 1976, τ.10




Παπαδόπουλος Χαράλαμπος, αδελφός του νονού μου
Βασίλη Παπαδόπουλου, από την Όξε Σαμψούντας.
Αργότερα σπούδασε γιατρός στην Ελλάδα
πριν την ανταλλαγή.
Σκοτώθηκε σε αεροπορική επιδρομή των Γερμανών
Ναζί ή Ιταλών στην Θεσσαλονίκη
την περίοδο της επίθεσης εναντίον της Ελλάδας
(Απρίλιος 1941)

άρθρα του Αριστείδη Ιεροκλή - ψηφιακή βιβλιοθήκη της ΕΠΜ

Πέμπτη, 21 Μαρτίου 2019

Χρήστου Γ. Ανδρεάδη, Ιστορικό σχεδίασμα της δράσεως των Ελλήνων ανταρτών του Πόντου

➤ το Ποντιακό αντάρτικο

➤ κατά την γνώμη μου είναι η πιο εμπεριστατωμένη παρουσίαση του Ποντιακού αντάρτικου σε μόλις 12 σελίδες
➤ υπάρχει και μία πιο αναλυτική παρουσίαση του ίδιου θέματος από τον ίδιο συγγραφέα, με πλήρη τεκμηρίωση στο Αρχείον Πόντου της ΕΠΜ, τόμος 44ος (1992-93) σελίδες 153 έως 301 δηλ. το παρακάτω κείμενο των 12 σελίδων σε μία ανάπτυξη 150 σελίδων (6 σελίδες είναι η βιβλιογραφία).

το άρθρο είναι από μία έκδοση του συλλόγου
ΑΡΓΟΝΑΥΤΑΙ - ΚΟΜΝΗΝΟΙ,
ομιλίες για τον Ελληνισμό του Πόντου 1988-1989











Τρίτη, 19 Μαρτίου 2019

καθηγητής Δημήτριος Χρυσουλίδης ( xxxx - 1938 )

➤ "ο Δημήτριος Χρυσουλίδης του Ευσταθίου γεννήθηκε και έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στην Τραπεζούντα του Πόντου. Σπούδασε ελληνική φιλολογία στην Κωνσταντινούπολη, στη Μεγάλη του Γένους Σχολή, και δίδαξε στο Φροντιστήριο Τραπεζούντας από το 1905 ως το 1922. Έφερε τον τίτλο του ισόβιου καθηγητή στο σπουδαιότερο, τότε, σχολείο του Πόντου, το οποίο διηύθυνε με σοφία και σταθερό χέρι. Με τον ξεριζωμό αναγκάστηκε να μεταναστεύσει στην Ελλάδα αφήνοντας πίσω το αγαπημένο του Φροντιστήριο. Εγκαταστάθηκε στην Καλαμαριά και συνέχισε το διδακτικό έργο του στο Πρακτικό Λύκειο της Θεσσαλονίκης. Ήταν βαθιά μορφωμένος Έλληνας της διασποράς, αυστηρός αλλά ακριβοδίκαιος δάσκαλος και ευσεβής άνθρωπος. Στο ένα χέρι κρατούσε την Ιλιάδα και στο άλλο την Καινή Διαθήκη. Με αυτά νουθέτησε για περισσότερο από μισό αιώνα χιλιάδες μαθητές. Πολλοί από αυτούς έγιναν σημαντικά μέλη της ελληνικής κοινωνίας. Μεταξύ τους ο θεατρικός συγγραφέας Δημήτρης Ψαθάς, που τον μνημονεύει με σεβασμό και αγάπη ως ένα σοφό φιλόλογο και ως τη σημαντικότερη μορφή του Φροντιστηρίου. Πέθανε στην Καλαμαριά στις 18-2-1938 και στην κηδεία του συνωστίσθηκαν ορφανεμένοι οι περισσότεροι Πόντιοι πρόσφυγες της πρώτης γενεάς. Για εκείνους ήταν ένας διδάσκαλος του Γένους. Για μένα είναι o προπάππος μου, πηγή τιμής και ευθύνης." από το δίκτυο

τρεις οι καθηγητές που "άφησαν εποχή" στο Φροντιστήριο Τραπεζούντας : Χρυσουλίδης, Ισραήλ Βασιλειάδης (ανάρτηση μας εδώ ) και Νικόλαος Λιθοξόος - εδώ 

και οι τρεις πέθαναν μέσα σ' ένα χρόνο, εδώ στην Ελλάδα

από το βιβλίο των Κωνσταντινιδαίων "οι Ρίζες μας" είναι η παρακάτω περιγραφή.



Παρασκευή, 15 Μαρτίου 2019

Φιτικιάρ ή Φυτικάρ Μεσοχαλδίου

➤ από την Έξοδο, 3ος τόμος του ΚΜΣ

Γολή, ποταμός Τζίζερες ή Αμπρικάντων
από το δίκτυο  (GE Panoramio)
φωτογραφία του συμπατριώτη μας andreadis ioannis

Πέμπτη, 14 Μαρτίου 2019

οι εξωμόται...

➤ από τον τρίτο τόμο της Ποντιακής Στοάς (1975-1984) και από το άρθρο "από την ζωή των κρυφών Χριστιανών" μόνο μία σελίδα... (άρθρο Δημήτριου Λαζαρίδη)
το θέμα ίσως το έχουν μελετήσει οι κοινωνιολόγοι, δεν γνωρίζουμε
δείτε την συμπεριφορά του απέναντι "σουλτάνου" και αναλογισθείτε...

Δευτέρα, 11 Μαρτίου 2019

βιβλίο Αρχείον Σταυρί, του Δ. Κ. Παπαδόπουλου (Σταυριώτη)

πρώτη δημοσίευση 10.10.2016

➤ ένα από τα καλλίτερα βιβλία που διαβάσαμε για την ζωή στον Πόντο είναι το βιωματικό "Αρχείον Σταυρί" του Δ. Κ. Παπαδόπουλου (Σταυριώτη). Είναι μια έκδοση 179 σελίδων του ΚΟΠΑ με έτος έκδοσης το 1985
➤ ο συγγραφέας μας είναι γνωστός γιατί τον έχουμε "συναντήσει" να αρθρογραφεί συχνότατα στα περιοδικά της πρώτης περιόδου, δηλ. στα Ποντιακά Φύλλα, Ποντιακή Εστία, Χρονικά του Πόντου, Αρχείο Πόντου της ΕΠΜ και σε πολλά ακόμη
ανήκει σ’ εκείνη την ομάδα των λογίων που γεννήθηκαν και ανδρώθηκαν στον ιστορικό Πόντο. Είναι αυτοί που κατέγραψαν σε βιβλία και περιοδικά τα βιώματα τους. Παπαδόπουλος, Κανδηλάπτης, Μεταλλείδης, Μελανοφρύδης, Κτενίδης, Άκογλου, Σαλτσής, Παμπούκης, Ψαθάς και πολλοί ακόμη
➤ μελλοντικά (*) θα κάνουμε ανάρτηση για όλους αυτούς στους οποίους χρωστούμε άπειρη ευγνωμοσύνη για την ιερή παρακαταθήκη τους
➤ συστήνουμε το βιβλίο σε όλους τους Σταυρί(ω)τες, τους εκ Χαλδίας και γενικά όσους θέλουν να μάθουν από πρώτο χέρι για την ζωή στον Πόντο
➤ δίνουμε ένα δείγμα μερικών σελίδων του. Τα στοιχεία του ΚΟΠΑ είναι : Καλλιτεχνικός Οργανισμός Ποντίων Αθηνών, Αριστείδου 183 και Φιλαρέτου, Καλλιθέα Αττικής, ΤΚ 176 73, τηλ. 210-95.20.164
 

(*) 
🔻 έγιναν μέχρι σήμερα (11.3.2019) 26 αναρτήσεις, βλ. σχετικά ετικέτα οι δάσκαλοι εδώ
🔻 μικρό βιογραφικό του συγγραφέα εδώ

μια ιδέα για το περιεχόμενο

🔻 μία από τις καλλίτερες πανηγύρεις στον Πόντο, η καλλίτερη κατά τον συγγραφέα, ήταν αυτή του Άγεσερή (Αε Σερ). Δείτε το σχόλιο του για τις γειτονικές πανηγύρεις…


από την σελίδα "Αροθυμία σ' θα τρώει με"
η κοιλάδα και τα όρια του Σταυρίν (υπόβαθρο GE)

άλλες αναρτήσεις μας :