Τρίτη, 31 Οκτωβρίου 2017

το εξάμβλωμα των Κομνηνών ...

➤ από τα μικρά και από τις λεπτομέρειες φαίνεται πόσο συγκροτημένος και μεθοδικός είναι ένας λαός, μια ράτσα όπως εμείς,
τις τελευταίες μέρες και χωρίς μεγάλη προσπάθεια μάζεψα τα παρακάτω τρία λογότυπα συλλόγων με σήμα τον Ποντιακό αετό,
σημεία και τέρατα ...
είναι τόσο δύσκολο οι ομοσπονδίες να "επιβάλουν" μια ενιαία αποτύπωση του συμβόλου μας αντί να αυτοσχεδιάζει ο καθένας ;
το σύμβολο αυτό είναι η "σημαία" μας και όπως δεν μπορεί κανείς να αυτοσχεδιάζει με την σημαία, έτσι κι' εδώ. 


➤ δείτε μια σελίδα από άρθρο του Κωνσταντίνου Χιονίδη - ανάρτησή μας εδώ
στην κεντρική σελίδα του blog μας και στο κουμπί "λογότυπα" - εδώ - δείτε και διαλέξτε!!!

Air Pontus #11 : Τόπτσαμ, Μπουγαλή Ντάγ - το αντάρτικο της Έρπαας

➤ 1η δημοσίευση 24.1.2016

➤ στο τρίγωνο Αμάσεια – Έρπαα – Τοκάτη βρίσκονται δύο ορεινοί όγκοι. Το Τόπτσαμ ή Γιαϊλατζίκ και το Μπουγαλή Ντάγ. Εκεί αναπτύχτηκε ένα μεγαλειώδες αντάρτικο κίνημα αρχικά από τον καπετάν Γιακώβ (Ιάκωβος Καρατελίδης) και τον Αναστάση Αράπογλου και στην συνέχεια από τον Κοτζά Αναστάς με υπαρχηγό τον Αράπογλου. Δυστυχώς και οι τρείς αχικαπετάνιοι σκοτώθηκαν. Να σημειωθεί ότι σε μάχη της μεραρχίας του μέραρχου Τζεμάλ Τσεβίτ στο Δαζλί, ο Καράφιλος σκότωσε τον ίδιο τον μέραρχο και το επιτελείο του με αποτέλεσμα να διαλυθεί η Τούρκικη μεραρχία. Άλλοι καπετάνιοι : Καράφιλος, Μιχάλ Αγάς, Ποτός Αγάς, Τσεντίδης Φώτιος, Γελαστόπουλος Φώτης και πολλοί άλλοι. 

➤ θα επανέλθουμε με τον σχολιασμό του βιβλίου του Λάζαρου Τσακιρίδη, Τόπτσαμ - το Ποντιακό αντάρτικο με τον καπετάν Γοτσάναστας
➤ δείτε επίσης τις σχετικές αναρτήσεις μας : 
  • βιβλίο για τον Κοτζά Αναστάς εδώ
  • Θεοφάνη Δεληγιαννίδη, αντάρτης στα Ποντιακά βουνά εδώ και εδώ
  • ημερολόγιο του οπλαρχηγού Σάββα Κ. Ασλανίδη εδώ
  • τα ανταρτο-λημέρια του Δυτικού Πόντου εδώ
➤ δείτε το video  - διάρκεια 06:53

 
sound : Ray Manzarek - 1983 Carl Orff-Carmina Burana

______ το χωριό των Γρεβενών είναι ο Βατόλακκος ______ 

➤ Καπετάν Γιακώβ

βρήκαμε μια φωτογραφία του πρωτοκαπετάνιου της Έρπαα, αυτού που ξεκίνησε την αντίσταση στον Τούρκο, τον Καπετάν Γιακώβ. (είναι από το βιβλίο Έξοδος, Γ' τόμος του ΚΜΣ)

από βουνό σε βουνό ...

➤ μια από τις εκατοντάδες μαρτυρίες από το αρχείο προφορικής παράδοσης του ΚΜΣ - ανάρτηση μας για το αρχείο εδώ
➤ αφορά την περιφέρεια της Έρπαα - όλες οι αναρτήσεις για την Έρπαα εδώ

Θεοφάνης Δεληγιαννίδης, αντάρτης στα Ποντιακά βουνά - #2

➤ η διάλυση της Τούρκικης μεραρχίας στην Τάζλου

➤ ήταν Φεβρουάριος του 1922 όταν δόθηκε μία από τις μεγαλύτερες μάχες στο Μπουγαλί Νταγ,
➤ ήταν η τελευταία μάχη στην Τάζλου ή Δαζλή. Την περιγράφει απλά, χωρίς φιοριτούρες ο αντάρτης Θεοφάνης Δεληγιαννίδης,
➤ εκεί διαλύσανε την μεραρχία του Τζεμάλ Τσεβήτ και σκοτώσανε τον ίδιο και το επιτελείο του... 
➤ δείτε επίσης την ανάρτηση μας για το αντάρτικο της Έρπαα εδώ και την πρώτη ανάρτηση από το βιβλίο του Θ. Δεληγιαννίδη εδώ






Δευτέρα, 30 Οκτωβρίου 2017

Θεοφάνης Δεληγιαννίδης, αντάρτης στα Ποντιακά βουνά - #1

➤ θα ξαναβάλουμε μερικές αναρτήσεις από τις θύμισες του αντάρτη του Τόπτσαμ Θεοφάνη Δεληγιαννίδη,
μακάρι να μπορούσαμε να βάλουμε το σύνολο του βιβλίου των 200 σελίδων με αυθεντικές μαρτυρίες από την δράση του στο βουνό ...
μακάρι να γινόταν να επανεκδοθεί το βιβλίο και να γίνει κτήμα όλων αυτών που χάνουν τον χρόνο τους σε μυθιστορίες, γιατί "αυτά τα γεγονότα είναι αυθεντική ιστορία, χωρίς μυθιστορηματικές διατυπώσεις" όπως αναφέρεται στο οπισθόφυλλο,
τέλος, η σελίδα μας θα συλλέξει όσα στοιχεία υπάρχουν προκειμένου να αναδείξει τους πρωτοκαπετάνιους του αντάρτικου που δεν έτυχαν της ανάλογης προβολής και αναγνώρισης όπως ο καπετάν Γιακώβ, ο μπροστάρης-καπετάνιος του Τόπτσαμ.


➤ δείτε όλες τις αναρτήσεις μας για την περιοχή της Έρπαα εδώ
➤ πρώτη ανάρτηση για το βιβλίο στις 7.10.2015 εδώ

Έρπαα

συμβολή Λύκου με Ίρη ποταμό και η πεδιάδα της Έρπαα στο βάθος

φωτό από το GE panoramio

η ιέρεια του παρακαμίν ...

➤ " ... ω, μαγεύτρα γιαγιά, ιέρεια του "παρακαμίν", Θεά Εστία, πόσο μαστορεμένα συνδαυλίζεις, την άσβεστη φλόγα, Ολυμπιακή δάδα των Ελληνοχριστιανικών παραδόσεων, από γενιά σε γενιά …!
➤ Πόσα σου δεν σου χρωστά το Έθνος και η Εκκλησία …!"


      • έτσι καταλήγει στον πρόλογό του ο Ελευθέριος Ελευθεριάδης, στο βιβλίο του "λαογραφικά Λαραχανής"
      • ... διαβάστε το !!! 

από τα βιβλία του δημοτικού των παιδικών μας χρόνων ...




Κυριακή, 29 Οκτωβρίου 2017

του Αμπντουλάχ και της Χαβά ...

➤ τα εκτουρκισθέντα ορφανά των Ρωμιών υπολογίζονται σε 80.000
αυτά έπρεπε να αποκτήσουν μια ταυτότητα, όνομα-επίθετο και όνομα πατέρα και μητέρας.
οι Αγαρηνοί βρήκαν την λύση, "του Αμπλτουλάχ και της Χαβά" όλα τα ορφανά !!!
παραθέτουμε κείμενο του Γιώργου Ανδρεάδη από το βιβλίο του "ελάτε μαζί μου στον Πόντο"

➤  θυμίζουμε για άλλη μια φορά την ανάρτησή μας με τίτλο "... από όλα τα δεινά του Γένους το φοβερότερο ήταν ο εξισλαμισμός" του Ιωάννη Αβραμάντη εδώ

οι δάσκαλοι του γένους των Ποντίων : Γεώργιος Θ. Κανδηλάπτης – Κάνις (1881 – 1971)

πρώτη δημοσίευση στις  21.1.2016

➤ τα βιογραφικά του στοιχεία θα τα διαβάσετε στα οπισθόφυλλα των βιβλίων του παρακάτω. Ο Κανδηλάπτης και ο Φίλων Κτενίδης νομίζω ότι είναι οι κορυφαίοι δάσκαλοι τους γένους των Ποντίων. Ο πρώτος υπήρξε και ο μοναδικός που δίδασκε ως δάσκαλος και κατέγραφε τα πάντα, σα να διαισθανόταν ότι πρέπει όλος αυτός ο πολιτισμός των Ποντίων να καταγραφεί και να αποδοθεί στις επόμενες γενεές,

δεν γνωρίζω κατά πόσο ο οργανωμένος Πόντος τον έχει τιμήσει με ένα μνημείο, ένα δρόμο, ένας σύλλογος να φέρει τ’ όνομα του,

➤ το βιβλίο του "γεωγραφικόν και ιστορικόν λεξικόν ..." έχει βοηθήσει τα μέγιστα στην ύλη αυτής της σελίδας. Είναι ένα καθημερινό εργαλείο αναφοράς και νομίζω ότι δεν πρέπει να λείπει από κανένα Κιμισχαναλή,

➤ έχουμε ετικέτα με το όνομα Κανδηλάπτης όπου θα βρείτε όλες τις σχετικές αναρτήσεις μας.



από το blog Άμαστρις του καλού
περιοδικού που δυστυχώς δεν βγαίνει πλέον

τα βιβλία του Κανδηλάπτη όπως φαίνονται
στην ιστοσελίδα ενός μεγάλου βιβλιοπωλείου
βιβλίο αναφοράς
ο Κανέτας Κανδηλάπτης γράφει
μια φορερή ηθογραφία με Ματσουκέτες με κέντρο την Λιβερά.
μακάρι να γινότανε θεατρικό έργο ...
γιος του δάσκαλου, διαβάστε το,
προσέξτε την ημερομηνία θανάτου,
σαν σήμερα, 21.1.1941
(από τα ΧτΠ, 1945, τ. 15-16)

Θέρμη ή Θέρμαι ή Τέρμε : μια άγνωστη κωμόπολη

➤ όπου την αναφέρουν είναι πέντε-δέκα γραμμούλες. Οι ταξιδιώτες την προσπερνούν, κανείς δεν σταματάει. Της "κλέβουν την ύπαρξη" οι προηγούμενες πόλεις αλλά και οι επόμενες,
το ΚΜΣ στην Έξοδο δεν την αναφέρει πουθενά,
μάλλον πιο γνωστά είναι τα 3 χωριά της Τσέγκερις - Λιμάντερε - Τζουλάρ (*) παρά η ίδια,
βαλθήκαμε να βρούμε υλικό γι' αυτήν την κωμόπολη η οποία είχε 5000 κατοίκους,
να τι βρήκαμε : 
   1. από τον τουριστικό οδηγό της Infognomon Δυτικός Πόντος
   2. από το βιβλίο του Χρ. Σαμουηλίδη "οδοιπορικό στον Πόντο"
   3. από το βιβλίο της Τασούλας Καμπουρίδου "οδοιπορικό του Πόντου"
   4. από την εγκυκλοπαίδεια του Ποντιακού Ελληνισμού
   5. από το βιβλίο "ειρηνικά και πολεμικά χρόνια στον Πόντο" των Καραταγλίδη-Σταμπουλίδη
   6. από το βιβλίο του Γιώργου Ανδρεάδη "ελάτε μαζί μου στον Πόντο".

(*) θα επανέλθουμε

Σάββατο, 28 Οκτωβρίου 2017

Πόντιοι αξιωματικοί

➤ μας είναι άγνωστος ο αριθμός των Ποντίων αξιωματικών που σκοτώθηκαν κατά την διάρκεια του Ελληνοϊταλικού πολέμου. Βρήκαμε αναφορές για δύο μόνο :

1. ο Νικόλαος Γ. Φωτιάδης, γεν. 1915 στην Λιβερά,
2. ο Θεόδωρος Γ. Κανδηλάπτης, γεν. το 1918 στην Αργυρούπολη. Γιος του γνωστού από τις πολλές αναρτήσεις μας Γεωργίου Θ. Κανδηλάπτη (Κάνις).

Το 1940 ο Φωτιάδης ήταν μόλις 25 χρονών και 22 ο Κανδηλάπτης.

ΧτΠ, 1946, τ. 21-22
ΠΕ, 1960, τ. 5

ακόμα ακούου του "αέρα" απ’ τ’ς φαντάρ’ μας στουν Προφήτ’ Ηλία ...

➤ Φούρκα, υψόμετρο 1380 μέτρα στα ριζοβούνια του Σμόλικα.
το χωριό αυτό το έχω συνδέσει με τον πόλεμο του '40 περισσότερο απ' οτιδήποτε άλλο. Ίσως γιατί ήταν το δυσκολότερο μέτωπο, αυτό του αποσπάσματος Δαβάκη ο οποίος με 2,5 τάγματα έπρεπε να αναχαιτίσει την επίλεκτη μεραρχία Τζούλια. 
διαβάστε τις εκπληκτικές θύμισες τ' "Αλέξ’ του Μουτσούλ’ς", ποίημα ...


Φούρκα, το χωριό του Σμόλικα που "έζησε" τη μάχη της Πίνδου

 Ο Αλέξης Μουτσούλης είναι ίσως ο πιο διάσημος σήμερα Φουρκιώτης όχι μόνο γιατί χρημάτισε οδηγός του Δαβάκη αλλά γιατί πρόσφερε κι ο ίδιος πολλαπλές υπηρεσίες στον αγώνα του Αποσπάσματος της Πίνδου. Τόσες που η Πολιτεία να του έχει απονείμει τον Πολεμικό Σταυρό κι η Τηλεόραση να τον επισκέπτεται συχνά για συνεντεύξεις κάθε φορά που γυρίζεται κι ένα καινούριο ντοκιμαντέρ με θέμα την εποποιία της Πίνδου. Η διασημότητα όμως είναι φανερό πως δεν άλλαξε καθόλου το συμπαθέστατο 83χρονο γεροντάκο. Τον βρίσκουμε την ώρα που σκαλίζει τα "κηπολόια" του κι αφού μας καλωσορίζει και μας μπάζει μ’ απροσποίητη ευγένεια στο φτωχικό του, όπου δεχόμαστε άφθονες τις περιποιήσεις της κυράς του Αθηνάς, δέχεται πρόθυμα να διηγηθεί και μας διηγείται με μια απλότητα τόσο φυσική που μοιάζει μ’ αφύσικη τα γεγονότα εκείνα του 40 που τα έζησε συνειδητά αντάμα με το Δαβάκη κι ανυποψίαστα συντροφιά με τη Δόξα.

"Όταν πλάκουσε ου πόλεμους εγώ δούλευα λουτόμους στου μουναστήρ’ Παναγιά Αγία Κλαδόρμ’ απ’ πέφτ’ καμιά ώρα όξου απ’ του χουριό (πρόκειται για το ίδιο μοναστήρι που αναφέρεται και στη διήγηση του Πάπαρη). Ήμν’α ακόμα εκεί όταν έφτασε του κακό χαμπάρ’ πως οι Ιταλοί είχανε μυρμηγκιάσ’ μέσα στ’ Φούρκα κι στα γύρου υψώματα. Τ’ς 30 του μηνός του προυί έφτασε στου μουναστήρ’ ένας λόχος του Νταβάκ’ με του λουχαγό Κόκκινου. Ρώτ’σε ποιος ξέρ’ καλά τ’ μπεριουχή κι όταν τ’ ούπα πως τ’ν ξέρου με κλειστά τα μάτια μ’ γύρεψε να τουν κατατοπίσου για τουν Προφήτ’ Ηλία. Του ΄πα ό,τ’ ήξερα κι τουν πήγα του απόγεμα κουντά. Τ’νύχτα ου Κόκκινους έκανε επίθεσ’ και κατά τ’ς 10 του πήρε του ύψουμα. Του ίδιου βράδ’ έφτασε αργά στου μουναστήρ’ κι ου Νταβάκ’ς που όταν έμαθε πως ου Κόκκινους επιτέθ’κε στουν Προυφήτ’ Ηλία μας είπε: "Βάλτε στραβά τ’ σκούφια σας. Ου Κόκκινους του πήρε του ύψουμα". Το ΄πανε οι άλλ’ πως εγώ οδήγ’σα τουν Κόκκινου κι με συγχάρ’κε. Ύστερα μ’ έβαλε και του ΄πα με το νι και με το σίγμα τ’ς δρόμου’, τα μουνουπάτια κι τα υψώματα γύρου απ’ τ’ Φούρκα. Στου τέλους γυρίζ’ κι μ’ λέει:

- Βρέ Αλέκου, ξέρ’ς τι θέλου απού σένα τώρα;
- Τι θέλ’ς, καπετάνιου; τ’ λέου.
- Μπουρείς, μ’ λέει, να πας ταχιά του προυί στου χουριό σ’ να ιδείς με τρόπο πόσοιν και πού είναι οι Ιταλοί και να βρεις πάλι τρόπου να έρθ’ς αδιταχιά να μ’ πεις;
- Μετά χαράς τ’ λέου, καπετάνιου. Έβαλα απ’ λένε του κεφάλι μ’ στουν ντουρβά και ήρθα. Γύρ’σα τ’ς γειτουνιές ούλες κι ούλα τα κατάμερα τ’ς Φούρκας μ’ ένα καπίστρ’ στου χέρ’ τάχα πως έψαχνα για του ζουντανό μ’. Κανένας απ’ τ’ς Ιταλοί δεν μ’ είπε τι κάνου και πού πάου. Ξαναγύρ’σα πριν απ’ το γιόμα στου μουναστήρ’ κι είπα στου Νταβάκ’ χαρτί και καλαμάρ’ τι είδα. Μ’ αγκάλιασε και με φίλ’σε.
- Θα ιδείς Αλέκου, μ’ είπε, πώς θα τ’ς μαντρώσου σαν τα πρόβατα. Φουβάμαι μουναχά να μη χαλάσ’νε του χουριό.
- Τ’ νύχτα ήρθε κι άλλους στρατός κι ου Νταβάκ’ς ξαγρύπνησε με τουν υπουδιοικητή τ’ Καραβία δίνουντας διαταγές. Τ’ν επαύριου του προυί οι θ’κοί μας βαρέσανε απού παντού τα υψώματα γύρου στ’ Φούρκα. Άναψε ου τόπους απ’ του τ’φεκίδ’. Εμένα μ’ έστειλε ου Νταβάκ’ς σαν οδηγό στου Ταμπούρ’. Εκεί έμαθα τ’ν επαύριου τ’ απόγεμα πως ου καπετάνιους ανεβαίνουντας στουν Προυφήτ’ Ηλία, απ’ τον είχαν ξαναπάρ’ οι φαντάρ’ μας, λαβώθ’κε στου στήθους. Τα παράτ’σα ούλα κι έτρεξα να τουν προυλάβου καθώς τουν κατέβαζαν με φουρείου στου Εφταχώρ’. Μ’ είδε κι δάκρυσε.
- Τι έπαθες, καπετάνιου μ’, τ’ λέου.
- Δεν είναι τίπουτα, Αλέκου, μ’ λέει. Αλλά συ μη χάνεσαι εδώ μαζί μ’. Τράβα απάν’ κι παρουσιάσ’ στουν Καραβία γιατί είσαι απαραίτητος εκεί. Άντε, γεια σου και καλή αντάμωση.
- Ξαναγύρ’σα κι μπήκα στ’ν υπηρεσία τ’ Καραβία μέχρι απ’ ξεπαστρεύ’κε η περιουχή απ’ τ’ς Ιταλοί κι ου στρατός μας προυχώρ’σε προς τα πάν’. Τουν Νταβάκ’ όμους δεν τουν ξαναείδα. Θεός σχωρέστον. Ήταν μεγάλου παλικάρ’."

Τα δάκρυα έπνιξαν τον αγαθό Φουρκιώτη γέροντα στην ανάμνηση του καπετάνιου της Πίνδου, μα κι η δική μας συγκίνηση για τον ήρωα που χάθηκε μα και για τούτον που ΄χαμε ολοζώντανο μπροστά μας δεν ήταν λιγότερη.
Και τώρα ακόμα που αναθυμάμαι τη λιτή αλλά τόσο αποκαλυπτική διήγηση του γερο-Φουρκιώτη Αλέξη Μουτσούλη η συγκίνηση ξαναγυρίζει αψιά στην καρδιά μου, ενώ στοχάζομαι πόσο ανεπιτήδευτη μπορεί να 'ναι κάποτε-κάποτε η αλήθεια, πόσο απλά κι ανθρώπινα γράφεται στην πραγματικότητα η Ιστορία, πόσο φυσικό στάθηκε και το γεγονός εκείνο που οι μεγαλόσχημοι κοντυλοφόροι μας συνήθισαν να τ’ ονομάζουμε "εποποιία της Πίνδου".

το σύνολο της δημοσίευσης εδώ τους οποίους ευχαριστούμε θερμά.