Κυριακή, 30 Απριλίου 2017

μας λείπουν πολλά ...

➤ Χρονικά του Πόντου, έτος 1946

➤ δείτε την αγωνία των λογίων μας γι' αυτά που δεν έγιναν και που πρέπει να γίνουν σε σχέση με τον πολιτισμό μας. Φαντασθείτε τι θα έγραφε σήμερα ο Παντελής Μελανοφρύδης και για τ' άλλα που μας προέκυψαν, π.χ. την έλλειψη ενότητας του Ποντιακού χώρου, την ιδιοτέλεια, τις διάφορες επινοήσεις στην ιστορία και στον πολιτισμό. 
➤ γέμισε ο Πόντος με τσολιάδες, η γλώσσα μας εμπλουτίσθηκε με τσαμουριχτισμένες, Πόντιοι υπουργοί που το μόνο που κατέχουν από Πόντο είναι να κόβουν πρωτοχρονιάτικες πίτες στους συλλόγους. 
➤ λεζάντα και θεωρία ...

ΧτΠ, 1946, τ.23-24

Πόντος poll ...

➤ ελάτε να "μετρηθούμε" δηλ. να δούμε πόσοι είμαστε ανά περιφέρεια του Πόντου
➤ λάβαμε ως βάση τις 37 περιφέρειες του Πόντου κατά το Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών (ΚΜΣ) - σχετική ανάρτηση μας και πτήση εδώ
➤ έχουμε μόνο μια επιλογή
➤ ο πίνακας των επιλογών δεξιά
➤ μπορείτε να ψηφίσετε και από το κινητό σας, απλά μεγαλώστε τον πίνακα επιλογών
➤ φυσικά στο τέλος της απογραφής θα δημοσιοποιήσουμε τα αποτελέσματα και θα σχολιάσουμε όλοι μαζί την καταγραφή
➤ δεν γνωρίζω να υπάρχει αντίστοιχη απογραφή, σχόλια όπως πάντα ευπρόσδεκτα
➤ παρακαλούμε κοινοποιήστε προκειμένου να έχουμε μεγάλη συμμετοχή.

από την ΠΕ, 1959, τ. 113-114

Σάββατο, 29 Απριλίου 2017

Κρωμέτκα τραγωδίας

ΠΕ / 1959 / τ. 113-114

μαθαίνουμε λεξούλες #2 …

➤ αφεντία η, από το αρχ. ουσ. αυθεντία
·         πολιτική εξουσία, βασιλεία
·         κράτος, βασίλειον
Άσμ. αϊλλοί εμάς και βάϊ εμάς, ‘πάρθεν η αφεντία


➤ βόρα η, Οιν. αβόρα, Σιν. εβόρα, επίσης ιβόρα, αβόρας (ο)
από το ρήμα βορίζω παρ’ ό και εβορίζω και ιβορίζω
·         αήρ, άνεμος
·         δροσερός καιρός
·         τόπος δροσερός ως υπόσκιος
·         η όπισθεν πράγματος σχηματιζομένη σκιά


➤ επίλοιπος επίθ. Σαντ.
·         το αρχ. επίθ. επίλοιπος=ο περισσεύων, ο υπολειπόμενος


➤ κονεύω, γονεύω
από το Τουρκ. konmak = καταλύειν εις τι κατάλυμα
·         κάμνω εν τη πορεία σταθμόν αναπαύσεως ή διανυκτερεύσεως
·         επί πτηνών, καθιπτ΄;μενος, επικάθημαι κάπου
παράγ. κόνεμαν, γόνεμαν


➤ ποδεδίζω, ποδεθίζω (Οφ), μεσ. ποδεδίσκομαι
·         ενεργ. και μεσ. χαίρομαι, απολαμβάνω (να ποδεδίζω σε=να σε χαρώ)
·         προσκυνώ (ποδεδίζω τον Θεόν)

μαθαίνουμε λεξούλες #1 …

➤ βασιλοσκάμνιν το, Κερ. βασιλοσκάμν’ Τραπ. Χαλδ. βασιλοσκάμ’  
από το ουσ. βασιλέας και σκαμνίν. Η αποβολή του ν εις το βασίλοσκάμ' δι΄ευφωνίαν
1) βασιλικός θρόνος
2) πρωτεύουσα βασιλείου
από το τραγούδι "Πάρθεν η Ρωμανία"
ναϊλί εμάς και βάι εμάς,
οι Τούρκ την Πολ επαίραν.
επαίραν το βασιλοσκάμ,
κι ελάεν η αφεντία. (αφεντία = πολιτική εξουσία, βασιλεία)


➤ δερνοκοπώ αμαρτ. Μεσ. δερνοκοπίουμαι
Τραπ. Χαλδ. δερνοκοπισκούμαι
από το ρήμα δέρνω < δέρω και την κατ. –κοπώ
ολοφύρομαι, μαλλοτραβιέμαι : άσμ. Άη-Γιάννες ο Χρυσόστομον κλαίει δερνοκοπιέται


➤ σιλάχιν το, σιλάχ’, σελάχ’, σουλάχ’
πλυθ. σουλάχα από το Αραβ. Silah
γενικώς όπλον ασχέτως είδους
άσμα :
παρχαρομάννα, φύλαξον, εch κ’ έρχουν οι ρομάνες
εch κ’ έρχουνταν οι τσοπάν’
τραβωδούν και chυρίζνε
κι ολ’ έχνε τα σιλάχα τουν’ ς
σ’ ωμία φορτωμένα
η γιαγιά μου η Κουγιουμτζάβα (Φάτσα Πόντου) έλεγε : "τα σιλάγα’ μ κα κι’ αφήνω"
παρατηρούμε τον πληθυντικό σε "σιλάγα". Η ερμηνεία του ήταν "δεν αφήνω κάτω τα όπλα μου" με άλλα λόγια "δεν τα παρατάω", "δεν το βάζω κάτω".


➤ τσόλιν το, Κερ. τσόλ’ Κοτ. Σαντ. Χαλδ.
από το Τούρκικο col = έρημος πεδιάς
1)      τόπος έρημος, ακατοίκητος
2)      κτήμα αδέσποτον
παράδειγμα : το τσόλ η Τραπεζούντα …

Παρασκευή, 28 Απριλίου 2017

Φάτσα, μαθήτριες στο Ελληνικό σχολείο

➤ από τον 5ο τόμο της Εξόδου του ΚΜΣ

η γνώμη του κόσμου για τον Δεσπότη τους ...

➤ δεν έχει πολύ καιρό που βάλαμε πέντε αναρτήσεις με τίτλο "ο παρορμητικός Γερμανός Καραβαγγέλης #Χ" - δείτε την ετικέτα Γ. Καραβαγγέλης
➤ σήμερα θα βάλουμε μια ανάρτηση από το βιβλίο Έξοδος τόμος Ε' του ΚΜΣ με την συνέντευξη που πήραν οι ερευνητές του κέντρου από τον Χαράλαμπο Καρακασίδη στις 14.10.1974
➤ διαβάστε την γνώμη του απλού λαού για τον Δεσπότη τους.

το άρθρο στο βιβλίο έχει ακόμη δύο σελίδες

Πέμπτη, 27 Απριλίου 2017

αληθινές Ποντιακές ιστορίες

➤ γράφει ο Πόλυς Χάϊτας και μας περιγράφει δύο αληθινές ιστορίες
➤ γεννήθηκε στα Κοτύωρα, ίσως στο Σεμέν γιατί οι παρακάτω ιστορίες του αφορούν εκείνη την περιοχή
➤ τον γνώριζα φυσιογνωμικά. Περνούσε σχεδόν κάθε μέρα από την Σοφοκλέους & Χαροκόπου και πήγαινε πιθανότατα στους Αργοναύτες. Εκεί ήταν για πολλά χρόνια υπεύθυνος του θεατρικού, μάλλον και του χορευτικού τμήματος. Από τους τρανούς μας θεατράνθρωπους
➤ διαβάστε τις παρακάτω ιστορίες, εκτός των άλλων είναι μάθημα στα Ποντιακά ...
  • η φωνή που απαγγέλει είναι του Π. Χάϊτα εδώ

από την Εγκυκλοπαίδεια του Ποντιακού Ελληνισμού
Ποντιακή Ηχώ, 1982, τ. 3

κομματικά Κοτυώρων

➤ ένα μικρό άρθρο του Ξένου Ξενίτα (Ξενοφών Άκογλου – ανάρτηση μας εδώ ) που αφορά ένα μάλλον σπάνιο θέμα στις γραφές για τον Πόντο. Εμείς προσωπικά δεν έχουμε ξαναδιαβάσει κάτι αντίστοιχο.
➤ τα κομματικά (κοινοτικά) στα Κοτύωρα, δοσμένα με χιούμορ από τον συγγραφέα.

Χρονικά του Πόντου, έτος 1946, τεύχος 23-24

Τρίτη, 25 Απριλίου 2017

Air Pontus # 18 : νέα έκδοση της ανάρτησης "το σεφκιέτ του θανάτου της Τρίπολης"

➤ κάναμε μια δεύτερη έκδοση της πτήσης μας αναφορικά με το σεφκιέτ της Τρίπολης της 16.11.1916
➤ δείτε τα κείμενα στην αρχική μας ανάρτηση εδώ
➤ η διάρκεια του video είναι 9 λεπτά.


Δευτέρα, 24 Απριλίου 2017

Σούρμενα - περιγραφή Ανέστη Μαβίδη

➤ αναρτούμε την μαρτυρία για την πατρίδα του τα Σούρμενα του Ανέστη Μαβίδη. Είναι από το βιβλίο του Θεόδωρου Παυλίδη "ο ελληνισμός του Δ. Πόντου" που αναρτήσαμε εδώ


Σάββατο, 22 Απριλίου 2017

ανεκδοτάκια πατρίδας ...

➤ τρεις χορταστικές σελίδες από τα Χρονικά του Πόντου, 1945, τ. 13

μία περιπέτεια στου Καρακαντζή (Σούρμενα)

➤ 1η δημοσίευση 23.11.2015

➤ δεύτερη μας ανάρτηση για τα Σούρμενα. Είναι από την ΠΕ, 1962, τ. 145-146
➤ πρώτη μας ανάρτηση εδώ 
➤ γράφει ο Χρ. Στ. Εφραιμίδης

Αγγλικός στρατ. χάρτης του 1958
δεν είναι όλα τα χωριά, θα ακολουθήσει έκδοση
οι οικισμοί Χαλανίκη, Χαμουργκάντων και Κελόνισα (Κοινώνησα) σήμερα αποτελούν την πόλη των Σουρμένων.

➤ επιπλέον στοιχεία για τα Σούρμενα από το pontos-news εδώ

το ξερίζωμα των Σουρμενιτών

➤ 1η δημοσίευση 27.11.2015

➤ άρθρο του Χρήστου Σ. Εφραιμίδη για την πατρίδα του τα Σούρμενα. Δείτε με πόσο πόνο και σπαραγμό περιγράφει σε λίγες γραμμές την προετοιμασία για την παντοτινή εγκατάλειψη των πατρογονικών εστιών.

ΠΕ, 1958, τ. 100

Σάββατο, 8 Απριλίου 2017

έθιμα της Κυριακής των Βαϊων


ΠΕ - 1954 - τ. 52
➤ θυμάμαι την Φάτσαλουσα την γιαγιά μου Ανάστα Κουγιουμτζή να μου λέει ότι τέτοια μέρα λέγανε τα κάλαντα :
Βάϊ Βάϊ τη Βαϊ
τρώμε ψάρι και χαμψί
και την άλλη Κερεκή
τρώμε κόκκινον ωβό.