Πέμπτη, 30 Απριλίου 2020

οι κοιλάδες του Τσεβιζλούκ...

πρώτη δημοσίευση στις 11.12.2017

➤ αυτήν την πολύ ωραία φωτογραφία που βρήκαμε στο δίκτυο, μας έκανε να την σχολιάσουμε...

 



(1) η κοιλάδα από Τσεβιζλούκ προς Π. Σουμελά χωρίζει στα δύο στο ύψος του Κουσπιδή
από το σκέλος (2) πάει για Π. Σουμελά και από το σκέλος (3) πάει Λαραχανή και συνεχίζει μέχρι Αε Ζαχαρέα, Κρώμνη
η κοιλάδα (4) είναι αυτή που περνάει από τα χωριά του Χαμψίκιοϊ, Άνω Ματσούκα, συνεχίζει προς Ζύγανα, Άρδασα, Αργυρούπολη, Παϊπούρτ κλπ.
η κοιλάδα (5) είναι αυτή που πάει προς χωριά Μουλάκας, Σπέλια
η μπλέ γραμμή (6) είναι ο παλιός δρόμος που συνέδεε το Τσεβιζλούκ με την Χαλδία και περνούσε πάνω από τα βουνά, χάνια Γοργόρογλη, Καρακαπάν, Χοτζά μεζαρί, Αε Σερ. Για τις στράτες αυτές κάναμε σχετικές αναρτήσεις και πτήσεις.

➤ η πρώτη-πρώτη ανάρτησή μας με ημερομηνία 3.2.2015 : Δαφνούντα, κοιλάδα Πυξίτη (Δαφνοπόταμος), Ματσούκα, Π. Σουμελά, Κρώμνη, Ίμερα, Ζύγανα... πτήση με την Air Pontus

Air Pontus #2020.02 : ένα προσκύνημα στην Παναγία Σουμελά

πρώτη δημοσίευση 7.2.2020

➤ το άρθρο που ακολουθεί μας το επεσήμανε ο φίλος Θέμης Τσιγκερίδης τον οποίο ευχαριστώ
➤ είναι από την ΠΕ, έτος 1959, τεύχος 7 και έχει τίτλο "ένα προσκύνημα στην Παναγία Σουμελά"
➤ το άρθρο είναι του Μιχάλη Μεταλλείδη και μας περιγράφει την διαδρομή Άεν Ζαχαρέας Κρώμνης μέχρι την Παναγία. Την στράτα αυτήν την έκανε αρκετές φορές ο συγγραφέας σε μικρή ηλικία (γεννήθηκε το 1901) - βιογραφία του, ανάρτησή μας εδώ 
➤ διαβάστε το άρθρο, περπατήστε μαζί με τους προσκυνητές
➤ δείτε το video που αναρτούμε και που βασίζεται στην περιγραφή του συγγραφέα
➤ στα τοπωνύμια όπου έχουμε βάλει ερωτηματικό (?) είναι γιατί δεν μπορούμε να ταυτοποιήσουμε 100% το όνομα με το σημείο
➤ κάναμε χρήση όλων των χαρτών που διαθέτουμε καθώς επίσης παρατηρήσαμε πολύ καλά και την τοπογραφία της περιοχής
➤ δεν ισχυριζόμαστε ότι η διαδρομή που αναρτούμε είναι 100% ακριβής - όποιος/α γνωρίζει μπορεί να σχολιάσει (*)
➤ μετρήσαμε την διαδρομή με τα εργαλεία που μας δίνει το Google Earth. Είναι περίπου 22 χιλιόμετρα. Η Χαντσούκα από την Παναγία Σουμελά απέχει ~ 3,5 km 
➤ η τεχνική που ακολουθήσαμε για πρώτη φορά είναι το νέο Google Earth το οποίο είναι βασισμένο σε φυλλομετρητή (browser) και έχει αρκετές δυνατότητες από το λίγο που το ψάξαμε
➤ το μέγεθος των βουνών δεν πρέπει να εκπλήσσει γιατί το Google Earth επέλεξε να τα εμφανίζει με κάποια έξαρση (elevation exaggeration) είναι κάτι που δεν ρυθμίζεται όπως στην έκδοση για desktop.
➤ το video είναι υψηλής ανάλυσης και η μουσική είναι αντίστοιχη της διαδρομής των παρχαριών...

(*) 
μακάρι να υπάρχει κάποιος/α που έκανε (ή προτίθεται να κάνει) την διαδρομή και την έχει καταγράψει σε GPS - η καταγραφή αυτή μας είναι χρήσιμη.







από στιγμή σε στιγμή #8 - προσκύνημα στην Π. Σουμελά

παιδικές θύμησες από το προσκύνημα τους στην Παναγία Σουμελά. Μια μοναδική περιγραφή που περιλαμβάνει την διαδρομή από τα Λωρία Κρώμνης μέχρι την Παναγία και την επιστροφή τους στο χωριό μέσα από δάση, παρχάρια και κρύα νερά,
πρέπει να είναι γύρω στο 1910
➤ όγδοη ανάρτηση από το βιβλίο του Δημήτρη Πηχωρίδη / οι προηγούμενες :  - - - - -      
➤ μια εικόνα του Πόντου και της εορτής στην Παναγία Σουμελά με τα μάτια ενός παιδιού γύρω στα 1910...
δείτε ένα οδοιπορικό από Κρώμνη προς Παναγία Σουμελά με βάση την περιγραφή του Μιχ. Μεταλλείδη εδώ 

[πρώτη δημοσίευση Μάρτιος 2018]






από στιγμή σε στιγμή #7 - Ρουσταμάντων & Πάσχα

➤ έβδομη ανάρτηση από το βιβλίο του Δ. Πηχωρίδη /  - - - -       
ο συγγραφέας περιγράφει εν ολίγοις το χωριό Ρουσταμάντων (*) και στην συνέχεια μας δίνει μια εικόνα της σαρακοστής και του Πάσχα στο Νανάκ
να σημειώσουμε ότι σε όλο το βιβλίο την γιαγιά του την αποκαλεί μάνα (η άλλη είναι η μητέρα)

(*) μικρά ενορία της Κρώμνης με 22 οικογενείας, νυν ακατοίκητος όπισθεν της Γλούβενας (Γ.Θ. Κανδηλάπτης, γεωγραφικό & ιστορικό λεξικό). Υπάρχει αναλυτικότατη περιγραφή στο βιβλίο του Γεωργίου Φιρτινίδη "Κρώμνη". Από αυτό το βιβλίο είναι η φωτογραφία του της Παναγίας του λόφου Καλούλ και το σκαρίφημα.








ο βασιλικός δρόμος

➤ στον Πόντο, σε κάθε κεντρική στράτα δίνανε την ονομασία "βασιλικός δρόμος". Τέτοιες στράτες υπήρχαν παντού,
➤ ο "βασιλικός δρόμος" της Σαμψούντας π.χ. ήταν αυτός που περνούσε από Καβάκ, Κάβζα, Αμάσεια και έφθανε θεωρητικά έως την Βαγδάτη γι’ αυτό ονομαζότανε Μπαγντάτ Τσατεσί (Bağdat Caddesi),
➤ στον κεντρικό Πόντο υπήρχε ο δρόμος Κερασούντα - Γαράσαρη,
➤ ανατολικά είναι ο δρόμος των καραβανιών που αρχικά περνούσε από τις κορυφογραμμές (χάνια Γοργόρογλη, Καρακαπάν, Πύλες Πόντου), αργότερα από την κοιλάδα Τσεβιζλούκ – Χαμψίκιοϊ – Ζύγανα – Αργυρούπολη,
ανάρτηση μας για την διαδρομή από το βουνό Γορόch εδώ

➤ από το πολύ καλό βιβλίο του Δ. Κ. Παπαδόπουλου, "Αρχείον Σταυρί" - ανάρτηση μας εδώ - παραθέτουμε το κεφάλαιο ο Βασιλ(εα)κον ο δρόμον

[πρώτη δημοσίευση Σεπτέμβριος 2015]

το δάσος του Γοργόρογλου (Γοργόρογλη)

η επανάσταση των νεοτούρκων στην Θεσσαλονίκη

➤ άρθρο του Γιώργου Ζωγραφάκη από το Μακεδονικόν Ημερολόγιον του 1984
 δείτε τι γράφει στο τέλος : "όμως οι διευθύνοντες το όλο κίνημα παραμένουν αθέατοι. Κανείς δεν ξέρει ούτε ποιοί, ούτε που συνεδριάζουν"
 οι Ρωμιοί στον Πόντο διασκεδάζουν μαζί τους χθεσινούς δυνάστες τους, έπεσε ο Χαμίτ, οι νεότουρκοι και ο Μουσταφά Κεμάλ έρχονται, αλίμονο...
 άρθρο στην βικιπαίδεια εδώ

[πρώτη δημοσίευση Ιανουάριος 2018]




Τετάρτη, 29 Απριλίου 2020

ο Δήμον ο κεμεντζετσής

Α. Λ. Σταμπουλίδης, Πόντος - οι ρίζες μας

πρώτη δημοσίευση 29.4.2020

➤ δεν έχει πολλά χρόνια που κυκλοφόρησε αυτό το βιβλίο
αναφέρεται στο αντάρτικο της περιοχής της Έρπαα δηλ. στα ανταρτολημέρια του Τόπτσαμ, Τσοπού ντερέ
σημείωσα πολλά σημεία για να αναρτήσω αλλά τελικά επέλεξα μόνο ένα και άσχετο με το αντάρτικο. Είναι το συγκλονιστικό ποίημα του Ηλία Τσιρκινίδη και είναι η ανάλυση που ακολουθεί από τον Ιορδάνη Παμπούκη - ...για διάβασμα








Τραπεζούντα, το λιμάνι της Περσίας...

➤ από μια παλιά ανάρτηση μας ξεχωρίζουμε την αναφορά στις στράτες
 περιγράφεται αναλυτικά αυτή που ενώνει την Τραπεζούντα με τα Περσικά σύνορα και εξηγεί τους λόγους που ξεκίνησαν τις κατασκευές δρόμων από αυτήν "... ίνα εννοήση τις την σημασίαν της οδού ταύτης πρέπει να λάβη υπ' όψιν ότι η Τραπεζούς είναι λιμήν της Περσίας και της Ανατολικής Ασίας"
 από το βιβλίο του 1921 (ανατυπώθηκε το 1995) "Γεωγραφία της Μικράς Ασίας - Φυσική σύστασις της χώρας, πολιτική γεωγραφία, φυσικός πλούτος" του Παντελή Κοντογιάννη.




άσκηση επί χάρτου : η πορεία των μυρίων προς τον Πόντο

πρώτη δημοσίευση στις 25.9.2015

➤ έπεσε στα χέρια μου ένας τοπογραφικός χάρτης του Πόντου. Είναι του Αγγλικού στρατού με κλίμακα 1 : 500.000 και είναι έκδοση του 1958. Επειδή μου άρεσε αυτός ο χάρτης και λόγω του ότι πρόσφατα αναρτήσαμε "το βουνό Θήχης του Ξενοφώντος : εκδοχή της Σάντας" - εδώ - είπα να κάνω μια άσκηση επί χάρτου (στην κυριολεξία…). Έβαλα λοιπόν κάτω τον χάρτη και άρχισα "επιτελικές" σκέψεις για την (βέλτιστη) πορεία των μυρίων. Σημειώνω ότι είναι μια ερασιτεχνική προσπάθεια – άσκηση που δεν διεκδικεί περγαμηνές, πρωτεία και αλάθητο. Μακριά από μένα όλα τούτα…

➤ παραδοχές :
οι παραδοχές που έκανα και που θα έκανε κάθε ένας που θα πορευόταν προς τον βορρά, διασχίζοντας άγνωστα γι’ αυτόν μέρη θα ήταν…
1. οι οδηγοί που είχαν μαζί τους θα πρέπει να γνώριζαν την διαδρομή
2. η πορεία που θα τους υποδείκνυαν οι οδηγοί θα ήταν σίγουρα υπάρχουσες & υφιστάμενες στράτες. Δεν θα "ανακάλυπταν" δικά τους μονοπάτια.
3. πορεία πάνω σε υφιστάμενη στράτα σίγουρα σημαίνει ύπαρξη νερού από πηγές - ρέματα - γκιόλες / χωριά - οικισμοί για τροφοδοσία.
4. θα απέφευγαν όσο αυτό θα ήταν εφικτό την πορεία σε άγνωστα μέρη (πιθανοί κίνδυνοι), πάνω από μεγάλα υψόμετρα κλπ. 


➤ στο χάρτη έχουμε σημειώσει :
  • τις κορυφές των βουνών που βρίσκονται στην πορεία τους : α. 2.510 μ. Κουλάτ – Αεσέρ β. 3.062 μ. Άγιος Παύλος (δεξιά της Κρώμνης) γ. 2.550 μ. Καρακαπάν Σάντας.
  • την πόλη Παϊπούρτ δηλ. την αρχαία Γυμνιάδα (;) του Ξενοφώντα. Πύλη εισόδου στην περιοχή των Ελλήνων. (στον χάρτη, κάτω δεξιά).
  • άλλες πόλεις (Αργυρούπολη, Τσεβιζλούκ κλπ.)
  • 4 σημεία που υπάρχουν στράτες προς βορρά. Παρατηρείστε την διακεκομμένη κόκκινη γραμμή, μόνο αυτές οι 4 υπάρχουν.
  1. Α – 1 : οδηγεί στην στράτα (8) και από εκεί στην χώρα του Όφι
  2. Β – 2 : οδηγεί στον ορεινό όγκο του Αγ. Παύλου και από εκεί δύο επιλογές : Γοργόρογλη (6) ή Καράκαπαν Σάντας (7)
  3. C – 3 : όπως με την προηγούμενη Β-2 αλλά να σημειώσουμε εδώ τον δρόμο (σημείο Ν) που έρχεται από Ερζιγκιάν, Σεβάστεια. Αυτό προσθέτει επιπλέον πιθανότητες για κεντρική στράτα η C- 3
  4. D – 4 : πορεία προς περιοχή της Ίμερα (από Χάκαξα) στην συνέχεια περιοχή Κρώμνης – Αγ. Σαχαρία. Δύο επιλογές : Δεξιά για Καράκαπαν Σάντας (7), αριστερά Κουλάτ-Γοργόρογλη (6)
  5. Ε – 5 : η κλασική εκδοχή. Πορεία από κοιλάδα Γιαγλίτερε, Σταυρίν, Κουλάτ, Αεσέρ, Γοργόρογλη (6)
    • σημειωμένα με Χ είναι οι κοιλάδες Κρώμνη-Λαραχανή και Χαμψίκιοϊ. Θεωρούμε απίθανο να πέρασαν από εκεί. (οι στράτες αυτές γίνανε αιώνες αργότερα).
κατά την ταπεινή μου γνώμη και χωρίς να έχω μελετήσει το κείμενο του Ξενοφώντα, χωρίς να γνωρίζω την γεωγραφία των λαών (Μάκρωνες, Κόλχοι…) επικρατέστερη είναι η C – 3 και μετά Καράκαπαν Σάντας (7). Επιστημονικά δεν νομίζω ότι θα τεκμηριωθεί ποτέ η πορεία εκτός πια κι αν γίνουν εκτεταμένες ανασκαφές πάνω σε πιθανά περάσματα ή/και ανίχνευση του εδάφους με ειδικά μηχανήματα-ραντάρ πάνω σε drones.

από την φιλική σελίδα της Κρώμνης : Όποιος ενδιαφέρεται να μάθει λεπτομέρειες για το πέρασμα του Ξενοφώντα από τα μέρη της Χαλδίας του Πόντου, μπορεί να διαβάσει το κείμενο του ίδιου του Ξενοφώντα (σε νεοελληνική μετάφραση) εδώ
• και το υπόμνημα του χάρτη



update :
μετά από την ανάρτηση "η στράτα των καραβανιών μέσω Ματέν Κρώμνης - Λερί - Μουράτ Χαν" - εδώ - στο άρθρο προστίθεται και ο παρακάτω χάρτης (Ρώσικος χάρτης με κλίμακα 1:100.000).

δεν είναι καθόλου απίθανο η Μύριοι να πορεύτηκαν
από την περιοχή Μουράτ Χαν προς τα βόρεια.

από στιγμή σε στιγμή #6 - στην Ζυγανίτα

➤ έκτη ανάρτηση από το βιβλίο του Δ. Πηχωρίδη /  - - -     
ο συγγραφέας περιγράφει την μετάβαση τους στην Ζυγανίτα και επίσης μας περιγράφει την ζωή τους κατά την διάρκεια του χειμώνα (τα Λωρία είναι σε υψόμετρο περίπου 2.200 και το Νανάκ στα 1.900 μέτρα)
➤ προσέξτε επίσης και την γραφή του όπως για παράδειγμα "επίλιπον" "μινινικόν" κά.
η σάγκα ήταν (μάλλον) ένα χαμηλό τραπέζι και κάτω στην μέση κάτι σαν ένα μαγκάλι αλλά σίγουρα χωρίς φωτιά αλλά με κάρβουνα. Κάτω από τραπεζάκι βάζανε τα πόδια τους και ήσαν σκεπασμένοι με διάφορα υφάσματα για να διατηρείται η θερμοκρασία

[πρώτη δημοσίευση 26.2.2018]