Πέμπτη, 31 Οκτωβρίου 2019

Ανανία Νικολαϊδη, πόνου μοιρολόϊ

ΠΕ, 1976, τ. 7

το χωριό Αμπρίκ του Μεσοχαλδίου

➤ περιγραφή του χωριού από τον Παναγιώτη Σωπίδη στην Ποντιακή Ηχώ, έτος 1982, τεύχος 2
➤ δείτε τον συγγραφέα να χορεύει Σέρρα μαζί με άλλους της πρώτης γενιάς (δεκαετία '60), όλοι χορευτές του συλλόγου Αργοναύται-Κομνηνοί
στον σύνδεσμο (στην λύρα ο Μπαϊρακτάρης) εδώ
μάθημα...


αφήγηση...

➤ από το βιβλίο του Θεόδωρου Ε. Παυλίδη "ο Ελληνισμός του Δυτικού Πόντου"
➤ αφηγείται ο γιος του καπετάν Λαζίκ, ο Χαράλαμπος Αβραμίδης.


➤ η υπερβολή του αφηγητή Χατζηλάζαρου είναι εμφανής. Θέλει να καταδείξει το μέγεθος της σφαγής. Αναφέρεται στον ποταμό Άλυ ο οποίος έχει μήκος 960 χιλιόμετρα, δηλ. πρόκειται για έναν τεράστιο ποταμό με μεγάλη ροή. Δεν είναι κάποιο ρυάκι...
ανάρτησή μας εδώ
 

Τετάρτη, 30 Οκτωβρίου 2019

Καράπερτσιν Αγιού τεπέ Σαμψούντας

➤ ακόμα ένα χωριό που μας συνδέει μια ειδική σχέση...
είναι πολύ κοντά στο χωριό του εκ μητρός παππού μου όπου εκεί, στο Καράπερτσιν, τελείωσε το σχολαρχείο και έγινε δάσκαλος
αναρτούμε τα στοιχεία για το χωριό καθώς και την προσωπική μαρτυρία ενός από τους επιζήσαντες - από τον 5ο τόμο της εξόδου του ΚΜΣ
να συμπληρώσω ότι τα περισσότερα χωριά της Τεκκιάς (ανάρτησή μας εδώ ) μιλούσαν Ποντιακά. Το γράφει ο Χρήστος Σαμουηλίδης στα βιβλία του, στα άρθρα του (βλ. πίνακα παρακάτω). Το γνωρίζω κι εγώ προσωπικά από τους δικούς μου και τους συγχωριανούς των που εγκαταστάθηκαν στην Καλλίφυτο Δράμας.

[πρώτη δημοσίευση 30.10.2019]




από το βιβλίο του Χρ. Σαμουηλίδη "Αμισός (Σαμψούντα) και η περιφέρεια της"
στα πέριξ του Καράπερτσιν - από το Google Earth

ο αντάρτης - διευθυντής του σχολαρχείου του Καράπερτσιν

πρώτη δημοσίευση 30.10.2019

➤ το όνομά του Περικλής Μαυροσκολίδης
ήταν ο διευθυντής - δάσκαλος του σχολαρχείου στο Καράπερτσιν 
μαχητής και αυτός όπως όλος ο πληθυσμός, απέναντι στον δυνάστη του, τον αγαρηνό...
δυστυχώς σκοτώθηκε στην μάχη της Τεκιάς - εδώ
η ανάρτηση είναι για να καταδείξει για άλλη μια φορά στην συνολική συμμετοχή στο αντάρτικο καθώς επίσης και έναν ακόμη από την στρατιά των αφανών ηρώων της λατρευτής μας πατρίδας
δεν γνωρίζω εάν υπάρχουν κάποιοι απόγονοί του από το σόϊ του. Όποιος-α έχει πληροφορίες ή γνωρίζει κάτι ας σχολιάσει.


με το βελάκι ο Π. Μαυροσκολίδης - ΠΕ, 1976, τ. 10, σελ. 298

από το βιβλίο του Παντελή Αναστασιάδη
"μνήμες του Ποντιακού έπους 1913-1922"

Τρίτη, 29 Οκτωβρίου 2019

ο Πεντικόν

➤ από το βιβλίο του Δ. Κ. Παπαδόπουλου, "αρχείον Σταυρί" (ανάρτηση μας εδώ ) οι σελίδες που αναφέρονται στον οικισμό Πεντικόν ή Ponticum
ο χάρτης - σκαρίφημα είναι και αυτός του συγγραφέα του άρθρου.

[πδ 27.6.2016]

από την σελίδα "αροθυμία σ"

προσκύνημα στον Πόντο - Ιούλιος 2020

➤ ...και για να πάρουμε μια ιδέα, να μυρίσουμε πατρίδα, να πάρουμε δυνάμεις και να προετοιμαζόμαστε, αναρτώ ένα προηγούμενο προσκύνημα (δεν το λέω ποτέ εκδρομή, μόνο όταν έχει μπροστά την λεξούλα "προσκυνηματική") του Φωκίωνα Φουντουκίδη που βρήκα στο You Tube.

Air Pontus # 17 : το αντάρτικο του Δυτικού Πόντου - 2η έκδοση

➤ πρώτη δημοσίευση 12 Μαρτίου 2017

➤ κάναμε μια νέα εικονική περιήγηση με την Air Pontus, στις ανταρτο-περιοχές του Δυτικού Πόντου - πρώτη έκδοση του video εδώ
➤ διάρκεια πτήσης 7 λεπτά
➤ η περιήγηση μας στα ανταρτο-λιμέρια του Δυτικού Πόντου περιλαμβάνει :
  • πάμε στις μεγάλες πόλεις όπου η περιφέρεια αυτών ανέπτυξε το αντάρτικο της περιοχής : Σαμψούντα – Πάφρα – Έρπαα
  • πετάμε πάνω από τα Τεβρένια και το Ταφλάν όπου εκεί έγινε με καΐκια (ξεκινούσαν από τα Ρώσικα πολεμικά τα οποία ήταν αγκυροβολημένα στα βαθιά) τροφοδοσία όπλων από την Ρωσία. Εκτός από τον Βασίλ Ουστά που έκανε επανειλημμένες επιχειρήσεις τροφοδοσίας, υπήρξαν και άλλοι καπετάνιοι που μετέφεραν όπλα από την Ρωσία με τον ίδιο τρόπο. Ηλίας Κοσμίδης (ο αδελφός του Ιστύλ Αγά), Δημήτρης Χαραλαμπίδης (Τιμίτ Τσιμενλί και άλλοι) – έχουμε σχετικές αναρτήσεις, δύο για την μάχη του Ταφλάν
  • πετάμε πάνω από το Αγιού τεπέ. Κατά την γνώμη μας ήταν η ψυχή, το κέντρο όλου του αντάρτικου του Δ. Πόντου. Από εκεί ξεκίνησαν όλα για δύο λόγους. Ήταν το πλησιέστερο στην μεγάλη πόλη της Σαμψούντας. Πολλοί κάτοικοι της πόλης αυτής εκεί βρήκαν καταφύγιο και ζώστηκαν τα άρματα. Ήταν κοντά στην ακτή για παραλαβή των πολεμοφοδίων από την Ρωσία. Ίσως και λόγω γειτνίασης με τις εκκλησιαστικές αρχές της Σαμψούντας όπως Γερμανός Καραβαγγέλης & Ευθύμιος Αγριτέλης.
  • στην συνέχεια πετάμε πάνω από το Σαλτούχ (έχουμε ανάρτηση), το δάσος του Κεστενέ (μάλλον πρέπει να είναι αυτό), άλλα βουνά-ανταρτολιμέρια της περιοχής Σαμψούντα-Πάφρα.
  • πετάμε πάνω από τα δύο μεγάλα ανταρτοβούνια της Πάφρας, το Νεπιέν και το Γιούκ ντάγ. Φαίνονται επίσης και το χωριό Τσαγκσούρ καθώς και το Ότκαγια.
  • Ταφσάν νταγ : το αντάρτικο της περιοχής Κάβζα, Βαζίρ Κιοπρού με γνωστούς καπετάνιους της περιοχής τον Κισά μπατζάκ, τελή Σωκράτ, Λαζίκ και άλλους.
  • Ιντγίζ νταγ : το ανταρτοβούνι του Μεταλλείου Σίμ με τους Κοντοβραχιονίδη και Ιωαννίδη (έχουμε δύο αναρτήσεις)
  • Τσοπού τερεσί : μία περιοχή πολύ κοντά στο Λαδίκ – Λαοδοκεία με σημαντικό αντάρτικο. Έχουμε σχετικό άρθρο. Εδώ έδρασαν κυρίως οι Κάβζαλιδες και οι εκ Λαδίκ καπετάνιοι
  • Έρπαα : μεγάλη ανταρτοπεριοχή με πρωτοπόρο τον καπετάν Γιακώβ (Ιάκωβος) και τον υπαρχηγό του Αναστάσιο Αράπογλου. Ακολούθησε ο Κοτζά Αναστάς με πολλούς άλλους μικρότερους καπετάνιους. Τα βουνά δράσης ήταν το Μπουγαλή ντάγ και το Τόπτσαμ (έχουμε σχετική ανάρτηση-πτήση).
  • πάμε μέχρι το Μεταλλείο του άσπρου βουνού όπου και εδώ υπήρξε αντάρτικη δραστηριότητα. Δεν έχουμε αναρτήσει μέχρι τώρα κάτι σχετικό.
  • η περιήγηση κλείνει με ένα αντιπροσωπευτικό κολάζ εννιά καπετάνιων της ευρύτερης περιοχής :

1. καπετάν Γιακώβ – Έρπαα
2. Βασίλ Ουστάς – Επές (έδρασε στην Σαμψούντα, Σεβάστεια και αλλού)
3. Ιστύλ Αγάς – Σαμψούντα / Κιοβτσέ Πογάρ
4. Παντέλ Αγάς – Σαμψούντα / Τσιμενλί
5. Ιορδάνης Χασερής ή Χασαρής – Σαμψούντα / Τερετσίκ (;)
6. Κισά Μπατζάκ – Βεζίρ Κιοπρού
7. Ελβάν μπέης [Βαγγέλης Ιωαννίδης] – Μεταλλείο Σίμ
8. Αναστάσιος Αράπογλου – Έρπαα
9. Κοτζά Αναστάς – Έρπαα 
δυστυχώς δεν είδαμε πουθενά μέχρι σήμερα φωτογραφία του Αντών πασά της Πάφρας και πολλών άλλων.

➤ Video :
➤ η βιντεοσκόπηση έγινε εσωτερικά, δηλ. χωρίς εξωτερική κάμερα όπως κάναμε στις πρώτες μας πτήσεις,
χρησιμοποιήσαμε για πρώτη φορά ένα πρόγραμμα με τεράστιες δυνατότητες, το Corel VideoStudio X10, 
δείτε το σε υψηλή ανάλυση,
➤ στην λύρα ο ανιψιός μου Σωτήρης Λυκίδης.


Δευτέρα, 28 Οκτωβρίου 2019

αχπάσκουμαι ’ς σον πόλεμον...

πρώτη δημοσίευση 28.10.2019
 

από το Pontos News - εδώ

➤ "η ποντιακή λύρα" – ποίημα του 1940 καλεί τους Πόντιους να πολεμήσουν 
➤ το ποίημα γράφτηκε από τον Δημήτρη Παρασκευόπουλο το 1940 και δημοσιεύτηκε στις 22 Δεκεμβρίου του ίδιου έτους στην εφημερίδα Το Φως της Θεσσαλονίκης
➤ γεννημένος στο Χατζή Οσμάν της Νικομήδειας, ο Δημήτρης Παρασκευόπουλος εγκαταστάθηκε στην Άψαλο Πέλλας από το 1924 έως το 1946, όπου υπηρέτησε ως δάσκαλος. Στη συνέχεια μετακόμισε με την οικογένειά του στη Θεσσαλονίκη.

Αχπάσκουμαι ’ς σον πόλεμον
πάγω ’ς σην Αλβανίαν,
μάνα παράκαλ’ τον Θεόν
διπλά την Παναγίαν.
Να δί’ με μάνα δύναμιν
πάντα μπροστά να πάω
και τον στρατόν τη Μουσουλίν’
ταρμανταγάν να φτάγω.
Ο Μουσουλίντς εθάρρεσεν
πως ’ς σην Ελλάδαν π’ είναι
οι Πόντιοι οι τραντέλλενοι
πολεμιστάδες ’κί είναι.

Εμέν ακρίτα λένε ’με
τον Ντούτσε ’κί φογούμαι
κι αντίς να είμαι σκλάβος ατ’
καλλίον να σκοτούμαι.
Κανείται μάνα ντ’ έσυρεν
ο κύρι’ μ’ ’ς σην Τουρκίαν,
εγώ ραγιάς ’κί γίνουμαι
απέσ’ ’ς σην Ιταλίαν.
Λέγω και ξαν λέγ’ ατο
’ς σον πόλεμον θα πάγω
τον Μουσουλίν’ ’κί προσκυνώ
και τεμενάν ’κι εφτάγω.

Με την παντιέρα τη Σταυρού
θα γίνουμαι φαντάρος
τη Μουσουλίν’ το στράτευμαν
θα κόφτω άμον χάρος.
Ψηλά ’ς σ’ αλβανικά ρασιά
θα χτίζω κοιμητήρια
ν’ ελέπ’ ατά ο Μουσουλίν’
να κλαίει με τα μαντίλια.
Εποίκα όρκον ’ς σον Θεόν
μάνα πριν ν’ αποθάνω
τη φασισμού τη γενεάν
απαδακές να χάνω…

Εθάρρεσεν ο κεπαζές
οι Πόντιοι κοιμούνταν
κι άμον οψάρια ’ς σο τηγάν’
ψεμένα θα σκλαβούνταν.
Για άκ’σον ναι παι, Μουσουλίν’
μη κρου’ς Ελλάδας πόρταν
τα ιντέριας Πόντιοι φαντάρ’
θ’ εφτάν’ ’ς ση λύρα μ’ κόρδας!


 
Δημοτικό Σχολείο Αψάλου, ΣΤ' Τάξη, 1936

το έπος του '40 : ο ζωγράφος της νίκης

➤ Αλέξανδρος Δ. Αλεξανδράκης (Αθήνα, 1913 – 1968)
Έλληνας ζωγράφος που έγινε γνωστός στο ευρύ κοινό από τις ιδιαιτέρως δυναμικές απεικονίσεις του Ελληνοϊταλικού Πολέμου του 1940 (όλες οι εικόνες από το δίκτυο)
➤ wiki σύνδεσμος : εδώ 

ακόμα ακούου του "αέρα" απ’ τ’ς φαντάρ’ μας στουν Προφήτ’ Ηλία... - χωριό Φούρκα

➤ Φούρκα, υψόμετρο 1380 μέτρα στα ριζοβούνια του Σμόλικα.
το χωριό αυτό το έχω συνδέσει με τον πόλεμο του '40 περισσότερο απ' οτιδήποτε άλλο. Ίσως γιατί ήταν το δυσκολότερο μέτωπο, αυτό του αποσπάσματος Δαβάκη ο οποίος με 2,5 τάγματα έπρεπε να αναχαιτίσει την επίλεκτη μεραρχία Τζούλια. 
διαβάστε τις εκπληκτικές θύμισες τ' "Αλέξ’ του Μουτσούλ’ς", ποίημα...


Φούρκα, το χωριό του Σμόλικα που "έζησε" τη μάχη της Πίνδου

 Ο Αλέξης Μουτσούλης είναι ίσως ο πιο διάσημος σήμερα Φουρκιώτης όχι μόνο γιατί χρημάτισε οδηγός του Δαβάκη αλλά γιατί πρόσφερε κι ο ίδιος πολλαπλές υπηρεσίες στον αγώνα του Αποσπάσματος της Πίνδου. Τόσες που η Πολιτεία να του έχει απονείμει τον Πολεμικό Σταυρό κι η Τηλεόραση να τον επισκέπτεται συχνά για συνεντεύξεις κάθε φορά που γυρίζεται κι ένα καινούριο ντοκιμαντέρ με θέμα την εποποιία της Πίνδου. Η διασημότητα όμως είναι φανερό πως δεν άλλαξε καθόλου το συμπαθέστατο 83χρονο γεροντάκο. Τον βρίσκουμε την ώρα που σκαλίζει τα "κηπολόια" του κι αφού μας καλωσορίζει και μας μπάζει μ’ απροσποίητη ευγένεια στο φτωχικό του, όπου δεχόμαστε άφθονες τις περιποιήσεις της κυράς του Αθηνάς, δέχεται πρόθυμα να διηγηθεί και μας διηγείται με μια απλότητα τόσο φυσική που μοιάζει μ’ αφύσικη τα γεγονότα εκείνα του 40 που τα έζησε συνειδητά αντάμα με το Δαβάκη κι ανυποψίαστα συντροφιά με τη Δόξα.

από το βιβλιαράκι "εικόνες και μνήμες από το έπος 1940-41 ανακαλούνται"

"Όταν πλάκουσε ου πόλεμους εγώ δούλευα λουτόμους στου μουναστήρ’ Παναγιά Αγία Κλαδόρμ’ απ’ πέφτ’ καμιά ώρα όξου απ’ του χουριό (πρόκειται για το ίδιο μοναστήρι που αναφέρεται και στη διήγηση του Πάπαρη). Ήμν’α ακόμα εκεί όταν έφτασε του κακό χαμπάρ’ πως οι Ιταλοί είχανε μυρμηγκιάσ’ μέσα στ’ Φούρκα κι στα γύρου υψώματα. Τ’ς 30 του μηνός του προυί έφτασε στου μουναστήρ’ ένας λόχος του Νταβάκ’ με του λουχαγό Κόκκινου. Ρώτ’σε ποιος ξέρ’ καλά τ’ μπεριουχή κι όταν τ’ ούπα πως τ’ν ξέρου με κλειστά τα μάτια μ’ γύρεψε να τουν κατατοπίσου για τουν Προφήτ’ Ηλία. Του ΄πα ό,τ’ ήξερα κι τουν πήγα του απόγεμα κουντά. Τ’νύχτα ου Κόκκινους έκανε επίθεσ’ και κατά τ’ς 10 του πήρε του ύψουμα. Του ίδιου βράδ’ έφτασε αργά στου μουναστήρ’ κι ου Νταβάκ’ς που όταν έμαθε πως ου Κόκκινους επιτέθ’κε στουν Προυφήτ’ Ηλία μας είπε: "Βάλτε στραβά τ’ σκούφια σας. Ου Κόκκινους του πήρε του ύψουμα". Το ΄πανε οι άλλ’ πως εγώ οδήγ’σα τουν Κόκκινου κι με συγχάρ’κε. Ύστερα μ’ έβαλε και του ΄πα με το νι και με το σίγμα τ’ς δρόμου’, τα μουνουπάτια κι τα υψώματα γύρου απ’ τ’ Φούρκα. Στου τέλους γυρίζ’ κι μ’ λέει:

- Βρέ Αλέκου, ξέρ’ς τι θέλου απού σένα τώρα;
- Τι θέλ’ς, καπετάνιου; τ’ λέου.
- Μπουρείς, μ’ λέει, να πας ταχιά του προυί στου χουριό σ’ να ιδείς με τρόπο πόσοιν και πού είναι οι Ιταλοί και να βρεις πάλι τρόπου να έρθ’ς αδιταχιά να μ’ πεις;
- Μετά χαράς τ’ λέου, καπετάνιου. Έβαλα απ’ λένε του κεφάλι μ’ στουν ντουρβά και ήρθα. Γύρ’σα τ’ς γειτουνιές ούλες κι ούλα τα κατάμερα τ’ς Φούρκας μ’ ένα καπίστρ’ στου χέρ’ τάχα πως έψαχνα για του ζουντανό μ’. Κανένας απ’ τ’ς Ιταλοί δεν μ’ είπε τι κάνου και πού πάου. Ξαναγύρ’σα πριν απ’ το γιόμα στου μουναστήρ’ κι είπα στου Νταβάκ’ χαρτί και καλαμάρ’ τι είδα. Μ’ αγκάλιασε και με φίλ’σε.
- Θα ιδείς Αλέκου, μ’ είπε, πώς θα τ’ς μαντρώσου σαν τα πρόβατα. Φουβάμαι μουναχά να μη χαλάσ’νε του χουριό.
- Τ’ νύχτα ήρθε κι άλλους στρατός κι ου Νταβάκ’ς ξαγρύπνησε με τουν υπουδιοικητή τ’ Καραβία δίνουντας διαταγές. Τ’ν επαύριου του προυί οι θ’κοί μας βαρέσανε απού παντού τα υψώματα γύρου στ’ Φούρκα. Άναψε ου τόπους απ’ του τ’φεκίδ’. Εμένα μ’ έστειλε ου Νταβάκ’ς σαν οδηγό στου Ταμπούρ’. Εκεί έμαθα τ’ν επαύριου τ’ απόγεμα πως ου καπετάνιους ανεβαίνουντας στουν Προυφήτ’ Ηλία, απ’ τον είχαν ξαναπάρ’ οι φαντάρ’ μας, λαβώθ’κε στου στήθους. Τα παράτ’σα ούλα κι έτρεξα να τουν προυλάβου καθώς τουν κατέβαζαν με φουρείου στου Εφταχώρ’. Μ’ είδε κι δάκρυσε.
- Τι έπαθες, καπετάνιου μ’, τ’ λέου.
- Δεν είναι τίπουτα, Αλέκου, μ’ λέει. Αλλά συ μη χάνεσαι εδώ μαζί μ’. Τράβα απάν’ κι παρουσιάσ’ στουν Καραβία γιατί είσαι απαραίτητος εκεί. Άντε, γεια σου και καλή αντάμωση.
- Ξαναγύρ’σα κι μπήκα στ’ν υπηρεσία τ’ Καραβία μέχρι απ’ ξεπαστρεύ’κε η περιουχή απ’ τ’ς Ιταλοί κι ου στρατός μας προυχώρ’σε προς τα πάν’. Τουν Νταβάκ’ όμους δεν τουν ξαναείδα. Θεός σχωρέστον. Ήταν μεγάλου παλικάρ’."

Τα δάκρυα έπνιξαν τον αγαθό Φουρκιώτη γέροντα στην ανάμνηση του καπετάνιου της Πίνδου, μα κι η δική μας συγκίνηση για τον ήρωα που χάθηκε μα και για τούτον που ΄χαμε ολοζώντανο μπροστά μας δεν ήταν λιγότερη.
Και τώρα ακόμα που αναθυμάμαι τη λιτή αλλά τόσο αποκαλυπτική διήγηση του γερο-Φουρκιώτη Αλέξη Μουτσούλη η συγκίνηση ξαναγυρίζει αψιά στην καρδιά μου, ενώ στοχάζομαι πόσο ανεπιτήδευτη μπορεί να 'ναι κάποτε-κάποτε η αλήθεια, πόσο απλά κι ανθρώπινα γράφεται στην πραγματικότητα η Ιστορία, πόσο φυσικό στάθηκε και το γεγονός εκείνο που οι μεγαλόσχημοι κοντυλοφόροι μας συνήθισαν να τ’ ονομάζουμε "εποποιία της Πίνδου".

το σύνολο της δημοσίευσης εδώ τους οποίους ευχαριστούμε θερμά.


Κυριακή, 27 Οκτωβρίου 2019

εφ. Καθημερινή - 13.6.2010

πρώτη δημοσίευση 27.10.2019

το έπος του ΄40
➤ καλοκαιριάτικα του 2010 η εφ. Καθημερινή είχε το παρακάτω δισέλιδο αφιέρωμα
το σπάσαμε σε δύο μέρη (ανάλυση 1465 x 2315) αλλά και πάλι είναι πολύ μεγάλο για τα κινητά
download εδώ
πρώτα το πινακάκι με τις φάσεις του πολέμου.



το έπος του '40 : η γέφυρα της Μέρτζανης ή Περάτι

➤ σημαντικό κομμάτι της σύγχρονης ιστορίας της Ελλάδας είναι ετούτη η παλιά πεσμένη γέφυρα της Μέρτζανης. Δύο βάθρα έχουν απομείνει στις όχθες του ποταμού Σαραντάπορου, λίγο πριν αυτός ενωθεί με τον Αώο και ξενιτευτούν μαζί για την Αλβανία. Ελληνικό τραγούδι που να αναφέρεται στην παλιά γέφυρα της Μέρτζανης δεν υπάρχει... υπάρχει όμως ιταλικό!

➤ αν γυρίσουμε πίσω στα 1940, θα δούμε ετούτη τη γέφυρα να θεωρείται ως θριαμβική αψίδα εισόδου των Ιταλών στο ελληνικό έδαφος. Έναν μήνα μετά, όμως, η φωτογραφία που δημοσιεύθηκε στις ιταλικές εφημερίδες, δείχνει τη γέφυρα κατεστραμμένη, μια πρόχειρη από ξύλα να έχει κατασκευαστεί όπως όπως και την Τρίτη Μεραρχία των Αλπινιστών "Τζούλια" να περνάει από πάνω επιστρέφοντας αποδεκατισμένη. Ponte di Perati ονόμαζαν οι Ιταλοί τη γέφυρα της Μέρτζανης (από το τότε κοντινό αλβανικό χωριό Perat).

➤ και το τραγούδι λέει:
"πάνω στη γέφυρα Περάτι, μαύρη σημαία. Ανεμίζει το πένθος της "Τζούλια" που πήγε στον πόλεμο, με τον ανθό της νιότης της τώρα κάτω από το χώμα...". 

➤ μπορεί η παλιά πέτρινη, τραγουδισμένη γέφυρα να μην υπάρχει πια, αλλά μερικές εκατοντάδες μέτρα πιο κάτω, η ιστορία του περάσματος της Μέρτζανης δείχνει να συνεχίζεται. Μια νέα σύγχρονη γέφυρα είναι στημένη και απομένει να ολοκληρωθεί (ολοκληρώθηκε ...) η κατασκευή του τελωνείου, για να λειτουργήσει ξανά η δίοδος της Μέρτζανης προς την Αλβανία. (πηγή : Internet)

η Ιταλική εκδοχή για την γέφυρα - ανάρτησή μας εδώ


  • Ιταλικό ντοκιμαντέρ για το πόλεμο του '40 διάρκειας μιας ώρας εδώ


δική μας φωτό από το φυλάκιο του χωριού Μολυβδοσκέπαστος
1. Ελλην. τελωνείο - 2. γέφυρα - 3. Αλβ. τελωνείο