Τετάρτη, 31 Ιουλίου 2019

οι κήποι της Αργυρούπολης...

πρώτη δημοσίευση 31.7.2019

➤ πολλές φορές και σε πολλά βιβλία διαβάσαμε για τους θαυμαστούς κήπους της Αργυρούπολης
ήταν κατά μήκος του Κάνι ποταμού από το ύψος της Χάραβας, ίσως λίγο παρακάτω, μέχρι την σημερινή Αργυρούπολη, το παλιό Ταλταπάν
τους αναφέρουν τουλάχιστον ο Γ. Θ. Κανδηλάπτης και ο Θεόφιλος Ντέϋρολ στο βιβλίο του από το οποίο βάλαμε πολλές αναρτήσεις - παρακάτω απόσπασμα από την τρίτη ανάρτηση εδώ
όσοι βρεθείτε τις επόμενες μέρες πάνω σ' αυτόν τον δρόμο με κατεύθυνση από Άρδασα έως Αργυρούπολη παρατηρήστε ή και βιντεοσκοπήστε την περιοχή. Δεν φαντάζομαι να έμεινε κάτι...
όσοι και όσες γνωρίζετε περισσότερα για το θέμα παρακαλώ σχολιάστε.

δείτε την λέξη gardens και τα σημάδια μεταξύ των δύο βελών

Σαρσούτ σου είναι ο ποταμός Χαρσιώτης
και Τιρέμπολα ποτ. της Τρίπολης

Τρίτη, 30 Ιουλίου 2019

Γέμουρα, η Καλιφόρνια του Πόντου

➤ σύγχρονη ονομασία Yomra
➤ βρίσκεται Α. της Τραπεζούντας, από την οποία απέχει 14 χλμ. Ο πληθυσμός της σήμερα είναι 12.400 κάτοικοι. Η κωμόπολη στην αρχαιότητα ονομαζόταν Δρύωνα, Δρώνα και σε επόμενες εποχές Γημωρά, από το οποίο προήλθε το Γεμουρά. Τα Γημωρά επί βυζαντινής αυτοκρατορίας ήταν έδρα του βάνδου Γημωρών. Κατά πάσα πιθανότητα εδώ βρισκόταν η μονή του Αγίου Φωκά του Διάπλου, ιστορικό βυζαντινό ίδρυμα, στο οποίο ηγούμενος ήταν ο Άγιος Αθανάσιος ο Δαιμονοκαταλύτης και πρώτος μητροπολίτης Τραπεζούντος.
➤ η Γέμουρα είναι πλούσια περιοχή, όπου ευδοκιμούν εκτός των άλλων και τα εσπεριδοειδή, εξ’ ου και ο τίτλος "Καλλιφόρνια του Πόντου" που της είχαν απονείμει οι Έλληνες κάτοικοί της.
➤ η Γέμουρα σήμερα είναι στην ουσία προάστιο της Τραπεζούντας και ζει στους ρυθμούς της πρωτεύουσας του Πόντου.
➤ μέχρι την Ανταλλαγή των πληθυσμών στην κωμόπολη κατοικούσαν μερικές οικογένειες Ελλήνων, ενώ στην περιοχή υπήρχαν αρκετά ελληνικά χωριά, στα οποία κατοικούσαν σε μεγάλο βαθμό Έλληνες της Σάντας που είχαν μετοικήσει σε διάφορες περιόδους.
πηγή : Pontos News 

[πδ  Ιούνιος 2015]
 
από την Ποντιακή Εστία, έτος 1977, τεύχος 14, σελίδα 109

Δευτέρα, 29 Ιουλίου 2019

βιογραφίες : Λεωνίδας Ιασονίδης (1884-1959)

➤ σαν σήμερα 29.7 του 1959 έφυγε από την ζωή ο Λεονίδας Ιασονίδης.
➤ η σελίδα μας παρουσιάζει το βιογραφικό του από το ιστολόγιο της ΕΠΜ καθώς και ένα βίντεο - αφιέρωμα. Είναι από μια παλαιά βιντεοσκόπηση προγράμματος της ΕΤ3 η οποία προβλήθηκε στις 14.8.2003
➤ στην εκπομπή ομιλούν ο κ. Διαμαντής Λαζαρίδης και άλλοι. (δυστυχώς δεν είχαμε το σύνολο της εκπομπής).

[πδ 29.7.2017] 

🔻 έχουμε μέχρι σήμερα 29.7.2019 οκτώ αναρτήσεις για τον Λ.Ι. - εδώ

1. video :



2. βιογραφικό από την ιστοσελίδα της ΕΠΜ

➤ γεννήθηκε στην Ορδού το 1884, αλλά όπως αναφέρει ο ίδιος σε μία εργασία του, η Πουλαντζάκη είναι η πατρίδα του. Καταγόμενος από πατριαρχική οικογένεια τα πρώτα γράμματα έμαθε στην Πουλαντζάκη και την Κερασούντα, για να συνεχίσει τις σπουδές του στο Φροντιστήριο Τραπεζούντας από το οποίο και αποφοίτησε το 1902. Συνέχισε τις σπουδές του στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου της Κωνσταντινούπολης και πήρε το δίπλωμα το 1912. Κατόπιν πήγε στο Παρίσι όπου το 1914 πήρε πτυχίο στις πολιτικές και κοινωνικές επιστήμες.

➤ από νωρίς άρχισε να ασχολείται με τα κοινά. Ήδη το 1905 συμμετέχει στην "Τετραμελή επί των σχολών Εποπτεία" της Πουλαντζάκης, γεγονός που μαρτυρεί την άμετρη αγάπη προς την ιδιαίτερη πατρίδα του.

➤ κατά τη διάρκεια του α’ παγκοσμίου πολέμου ο Ιασονίδης έφυγε από τη Γαλλία και διαμέσου της Ρουμανίας έφτασε στο Ροστόβ της Ρωσίας για να εμψυχώσει τις ελληνικές κοινότητες του Καυκάσου. Εκεί ίδρυσε και την "Ευξεινοπόντειον Ένωσιν" το 1917. Είναι επίσης από τους ιδρυτές της "Κεντρικής Ενώσεως των Ποντίων" στο Αικατερινοντάρ, 1918. Από το 1917 τόσο στην περιοχή του Καυκάσου όσο και της Κριμαίας κατέφθαναν Πόντιοι πρόσφυγες προκειμένου να σωθούν από τις σφαγές των Τούρκων, ενώ χιλιάδες έφταναν στο Βατούμ ψηφίσματα Ποντίων από όλη τη Νότια Ρωσία για να διακηρύξουν την πίστη τους στην ανεξαρτησία του Πόντου. Έτσι το 1919 συμμετέχει στην Εθνοσυνέλευση των Ποντίων του Βατούμ, της οποίας εχρημάτισε και τελευταίος πρόεδρος, με σκοπό την αποκατάσταση του Πόντου και τη δημιουργία ανεξάρτητης-αυτόνομης Δημοκρατίας. Το 1920 έρχεται στην Αθήνα συμμετέχοντας στις προσπάθειες της κυβέρνησης Βενιζέλου, επισκέπτεται το Παρίσι και το Λονδίνο αργότερα, επικεφαλής της Επιτροπής Εθνικής Αμύνης και αγωνίζεται με κάθε τρόπο για την ανεξαρτησία του Πόντου. Για όλες αυτές τις προσπάθειες καταδικάστηκε ερήμην στον "δι’ αγχόνης" θάνατο από τα δικαστήρια ανεξαρτησίας της Αμάσειας (20-9-1921).

➤ το Σεπτέμβριο του 1922 έρχεται πρόσφυγας στην Ελλάδα όπου γίνεται θερμός προστάτης των προσφύγων που κατέφυγαν εδώ μετά τη μικρασιατική καταστροφή (1922) και τη συνθήκη της Λωζάνης (1923). Ασχολείται ενεργά με την πολιτική και από το 1923 εκλέγεται συνεχώς Βουλευτής Θεσσαλονίκης. Εργάστηκε στο Υπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας όπου για 32 ολόκληρα χρόνια στάθηκε στο πλευρό των προσφύγων, ενώ χρημάτισε και Υπουργός Πρόνοιας επί κυβερνήσεως Φιλελευθέρων από το 1930-1932.

➤ το 1936 κατέφυγε στην Αγγλία, αποστρεφόμενος τη δικτατορία που επιβλήθηκε στη χώρα μας, όπου ερευνώντας πολλές βιβλιοθήκες και μάλιστα του Παν/μίου της Οξφόρδης, διαρκώς αρθρογραφούσε σε διάφορες εφημερίδες για τα δίκαια της Ελλάδας εμψυχώνοντας τους Έλληνες στον αγώνα τους εναντίον των δυνάμεων της γερμανικής κατοχής.

➤ μετά το τέλος του πολέμου και την επιστροφή του στην Ελλάδα πολιτεύθηκε και πάλι, επανεκλέγει Βουλευτής και τέλος διετέλεσε Υπουργός Βορείου Ελλάδος.

➤ υπήρξε απλός και ταπεινός στη ζωή του, αμερόληπτος στις κρίσεις του και δίκαιος, τίμιος στο χαρακτήρα και ευθύς, αλλά πάνω από όλα φλογερός Πόντιος. Παροιμιώδης θα μείνει η φράση του "Ξηρανθήτω ημίν ο λάρυγξ, εάν επιλαθώμεθά σου ω πάτριος Ποντία γη!". Υπήρξε επίσης ένας από τους ιδρυτές της Επιτροπής μας.

3. Λεωνίδας Ιασονίδης, η προσευχή μου προς τον Πόντον (ΧτΠ, 1946, τ. 21-22)


Κυριακή, 28 Ιουλίου 2019

η μάχη του Αγιού τεπέ

πρώτη δημοσίευση Ιούνιος 2018

➤ είναι μία από τις μεγαλύτερες μάχες που δόθηκε κατά την πρώτη περίοδο του αντάρτικου (1914-1918) και κατά το ένθετο ΙΣΤΟΡΙΑ #26 - Μάιος 2011 της εφημερίδας ΤΟ ΕΘΝΟΣ η μάχη έγινε στις 16.11.1914
έχουμε σοβαρές επιφυλάξεις για την χρονολογία. ο Σαμουηλίδης στο κείμενο που ακολουθεί αναφέρει στην αρχή τον Μάρτιο του 1917 που είναι και η πιθανότερη χρονολογία
οι καπετάνιοι που αναφέρονται στο κείμενο είναι :
  • καπετάνιος Κώστας Παπούλας, από του πρωτοπόρους καπετάνιους, από τους Βαλκανικούς πολέμους - παρακαλώ όποιον/α γνωρίζει περισσότερα να σχολιάσει
  • κ. Στύλος είναι ο Ιστύλ Αγάς - Στυλιανός Κοσμίδης (έχουμε τουλάχιστον 3 αναρτήσεις)
  • κ. Δημήτρης είναι ο Δημήτρης Χαραλαμπίδης ή Τσιμενλί Τιμίτ, καπνέμπορος στην Σαμψούντα, από το χωριό Τσιμενλί. Στην μάχη αυτή έχασε και τους δυο γιούς του Θεόδωρο και Δημοσθένη. Δεν γνωρίζουμε εάν ο ίδιος επέζησε και ήλθε στην Ελλάδα. Μετά από έναν σοβαρό τραυματισμό του τον αντικατέστησε ο Παντέλ Αγάς
  • κ. Παντελής είναι ο Παντέλ Αγάς - Παντελής Αναστασιάδης, γαμπρός του Τσιμενλί Τιμίτ. Έχουμε δύο αναρτήσεις εδώ και εδώ
  • Ραφέτ πασάς είναι το τέρας της Σαμψούντας - ανάρτησή μας εδώ - για αυτόν που δεν φρόντισαν να τον τσιμεντάρουν στον Βόσπορο...
το παρακάτω άρθρο είναι από το βιβλίο του Χρήστου Σαμουηλίδη "μαύρη θάλασσα" - ενημερώνουμε ότι διαβάζεται εύκολα!!!












το τελευταίο κράτος των Ελλήνων του Πόντου...

 πρώτη δημοσίευση 11.11.2017

➤ όλα τα είδαμε μέχρι τώρα αλλά ότι είχαμε κράτος στον Πόντο δεν το γνωρίζαμε. Μάλιστα το τελευταίο ήταν στην περιοχή της Έρπαα !!!
αυτά και άλλα θαυματουργά, όπως για τον "μεγάλο εραστή" τον Ιορδάν Αγά με το σκαλιστήρι του, διαβάστε τα παρακάτω !!!
Σάββατο βράδυ, χαλαράααααα...



ας κάνουμε κι' ένα διάλειμμα...

Σάββατο, 27 Ιουλίου 2019

ο χαιρετισμός παρά τοις Ποντίοις

πρώτη δημοσίευση Μάρτιος 2015

➤ πως χαιρετιόντουσαν στον Πόντο ;
➤ από ένα πολύ καλό άρθρο του Παντελή Μελανοφύδη, θα δώσουμε μερικούς από τους χαιρετισμούς μεταξύ των Ρωμιών του Πόντου.
παρακάτω το άρθρο που δημοσιεύθηκε στα Ποντιακά Φύλλα, 1936, τ. 6 
  • καλημέρα – καλησπέρα δεν υπήρχε…
  • αντ’ αυτού είχαμε το "υϊαν κ’ ευλογίαν", η απάντηση συνήθως ήτανε "καλώς την ευλογίαν"
  • σε συνάντηση του Ρωμιού με εργαζόμενους ο χαιρετισμός ήταν "καλώς κάμνετε"
  • σε αυτούς που αναπαυόντουσαν μετά από την εργασία "καλώς αναπαίουστουν" ή "καλώς κάθουστουν" ή "καλώς ευωριάουστουν" γιατί κάθονταν στην ευόρα… (σκιά)
  • σε γάμο στην υγειά των νεονύμφων η ευχή ήταν "ογουρλία (1), γατεμλία (2), αμπέλια πολύκλαδα, να ζούνε, να συγερούνε" (1) ευτυχισμένα, (2) στερεωμένα και φυσικά το συγερούνε είναι να γεράσουν μαζί.
  • εάν κάποιος πήγαινε σε σπίτι και τους έβρισκε στο φαγητό, ο χαιρετισμός ήταν "έμνοστοι" δηλ. νόστιμοι, είθε το φαγητό σας να είναι νόστιμο. Η απάντηση συνήθως ήταν "ορίστε, έλα να τρώγωμεν".
και φυσικά μην ξεχνάμε τον απόλυτο χαιρετισμό...


 
ΠΦ, 1936, τ. 6

η ακτινογραφία του Ελληνισμού της Μ. Ασίας κατά το ΚΜΣ

πρώτη δημοσίευση Ιούνιος 2017

το αναγνωρίζουμε, ο τίτλος είναι βαρύγδουπος, θέλαμε όμως να καταδείξουμε τα όντως αξιόλογα στοιχεία που περιλαμβάνει το βιβλίο, μέσα σε τρεις πίνακες…
είναι έκδοση του 1974 του ΚΜΣ και έχει τίτλο "ο τελευταίος Ελληνισμός της Μικράς Ασίας"


1ος πίνακας : συμπεράσματα…
➤ σύνολο οικισμών με ελληνικό πληθυσμό ή μικτό στην Μ.Ασία : 2.174
➤ εξ αυτών οι 1.457 είναι στον Πόντο, με τις 37 περιφέρειες (*) όπως ορίζονται από το ΚΜΣ, δηλ. το 67% του συνόλου της Μ. Ασίας είναι στον Πόντο
➤ ακολουθεί η επαρχία της Βιθυνίας με 181 οικισμούς και η Ιωνία με 122 (για σύγκριση : μόνη της η περιφέρεια της Σαμψούντας έχει 279 οικισμούς)
➤ προσέξτε το πλήθος των σελίδων που υπάρχουν στο αρχείο προφορικής παράδοσης της επαρχίας της Καπαδοκίας : 42.454 με μόνο 81 οικισμούς. Ο Πόντος με 1.457 οικισμούς έχει μόνο 52.862 σελίδες. Λαλίστατοι οι Καπαδόκες...
➤ από 674 οικισμούς στην επαρχία του Πόντου δεν υπάρχουν στοιχεία, σε ένα σύνολο 818 οικισμών της Μ. Ασίας, δηλ. το 82% του συνόλου. Αυτό από μόνο του κάτι λέει.

(*) αναρτήσεις μας  εδώ  και  εδώ


2ος και 3ος πίνακας

➤ εδώ θα αναφέρουμε τα :
• περιφ. Σαμψούντας 279 οικισμοί - 177 οικισμοί χωρίς υλικό, δηλ. το 63%
• περιφ. Πάφρας 171 οικισμοί - 114 οικισμοί χωρίς υλικό, δηλ. το 67%
• περιφ. Τραπεζούντας 137 - 11 οικισμοί χωρίς υλικό, δηλ. το 8%
• περιφ. Νικοπόλεως 112 - 38 οικισμοί χωρίς υλικό δηλ. το 34%
• περιφ. Αργυρούπολης 94 - 12 οικισμοί χωρίς υλικό δηλ. το 13%

Παρασκευή, 26 Ιουλίου 2019

η γιαγιά μου η Παρασκευή, ή μάνα...

εκάπνιξαν το μάτι(ε)α΄μ... (*)

σήμερα γιόρταζε και στην συνείδησή μου εξακολουθεί να γιορτάζει η εκ μητρός γιαγιά μου, η μάνα (**), η μικρο-αντάρτισσα...
γεννήθηκε στο Κογιουμτζάντων του Αγιού τεπέ Σαμψούντας το 1907. Χρόνια στο βουνό, την είχε μαζί του ο Χάμπος, ο μεγάλος αδελφός της, αντάρτης ο ίδιος
από την οικογένεια της, πατρικό Ιωαννίδης, γονείς, 11 αδέλφια, νύφες και παιδιά, επέζησαν μόνο τα δύο μικρότερα αδέλφια και η μάνα τους Ελισάβετ. Αυτοί ήλθαν στην Ελλάδα με πρώτο σταθμό την Άρτα
η μάνα μας λοιπόν… έτσι λέγαμε δώδεκα πρωτοξάδελφα από το σόι της μητέρας μου, μάνα λέγαμε την γιαγιά μας μέχρι το 1995 που έφυγε. Μάνα την λέγανε και τα δισέγγονα της, μάνα οι πάντες, όλο το χωριό. Μόνο λίγοι την φωνάζανε με τ' όνομα της
κάποτε που βρέθηκα στο χωριό μου, είχα μαζί μου και τους χάρτες του Πόντου, αυτούς της ΕΠΜ. Ήμασταν όλοι μαζεμένοι στην μεγάλη αυλή του θείου μου Αβραάμ και βαλθήκαμε, κυρίως εγώ, να εντοπίσουμε το χωριό της μάνας, το Κογιουμτζάντων που είχε για κεφαλοχώρι το Τσάλ, πάνω στο Αγιού τεπέ – ανάρτησή μας εδώ
παρ’ όλες τις περιγραφές της μάνας, τους χάρτες που είχα μαζί μου, μέχρι και σήμερα, δεν το έχω εντοπίσει παρά μόνο το Τσάλ και αυτό όχι στο Google Earth. Μπορώ μόνο να πω που βρισκόταν κατά προσέγγιση,
ένα από τα πολλά ρητά που έλεγε ήταν "εγέρασα και άσπρο σαλβάρ δεν έβαλα" και φυσικά το νόημα ήταν ότι από τα πολλά βάσανα και πένθη…
όταν πέθανε και μετά, επισκέφθηκε το χωριό μας ένας ερευνητής. Σε κουβέντα με την θεία μου, κόρη της μάνας, την ρώτησε τι τραγούδια τραγουδούσε η μάνα της… και η απόκριση… "η μάνα μου μόνο μοιρολόγια έλεγε…"
σ΄ ένα βιβλιαράκι μας για το γενεαλογικό μας δένδρο, η αφιέρωση ήταν "σ’ αυτούς που δεν είχαν τόπο να ανάψουν ένα κερί" και αυτοί ήταν οι παππούδες και οι γιαγιάδες όλων μας γιατί αφήσαμε πίσω τους νεκρούς μας. Ένα δράμα που εμείς οι νεότεροι ούτε να το φαντασθούμε μπορούμε…
παρακάτω ένα τμήμα του οικογενειακού εντύπου που χρόνια τώρα έχω συντάξει και διανείμει σε όλους τους οικείους, ένα σκίτσο που έκανα εκείνο τον καιρό με τα χωριά κλπ. καθώς επίσης και ένα τμήμα της περιοχής, στον μοναδικό χάρτη που φαίνεται ένα χωριό με το όνομα Cal. Το Zafer ίσως να είναι η παλαιά Γαράτουσλα,
κλείνουμε με ένα ακόμη από τα πολλά ρητά της : η θάλασσα γιαούρτ να κλώσκεται, σ’ εμάς χουλιάρ κι’ ευρίεται…

(**) έτσι λέγανε οι παλαιοί την γιαγιά τους - βλ. άρθρο Φίλωνα Κτενίδη εδώ




(*) "θα καπνίζετε ασο μάτι(ε)α΄μ" - αυτήν την φράση την έλεγε σε μας, στα εγγόνια της, όταν θα μετακομίζαμε για μόνιμη εγκατάσταση στην Αθήνα, το 1964.

"εκάπνιξαν τ΄ομμάτα ΄τ = ο καπνός ο ερεθίζων τους οφθαλμούς προκαλεί δάκρυα, όθεν μεταφορικά δι ΄άνθρωπον δακρύοντα εξ επιθυμίας να ίδη προσφιλές πρόσωπον"