Πέμπτη, 31 Ιανουαρίου 2019

Γαλίανα ή Γαλίαινα - #3

➤ τρίτο μέρος - πρώτο μέρος εδώ  / δεύτερο μέρος εδώ     
 τρίτο μέρος της περιήγησης μας που περιλαμβάνει τα χωριά Αρμενού, Σεϊτανάντων, Γεφύρ (οικισμός με χάνια), Κοτύλια και Λειβάδια (με οδηγό τον ιερέα Δημήτριο Μισαηλίδη)
➤ με την βοήθεια του blog "πατρίδα μας είναι ο Πόντος" βρήκαμε τις ονομασίες των χωριών της Γαλίαινας παλιό όνομα και νέο και έτσι μπορέσαμε να τα αποτυπώσουμε πάνω στον χάρτη - τα χωριά της Γαλίαινας 
 είναι πιθανό να υπάρχει κάποιο λάθος, κάποια παράληψη, τα οποία θα διορθώσουμε μόλις μας επισημανθεί
 ΠΕ, 1950, τεύχος 11

χωριό Λειβάδια Γαλίαινας
από το Google Earth - Panoramio


Τετάρτη, 30 Ιανουαρίου 2019

Γαλίανα ή Γαλίαινα - #2

➤ δεύτερο μέρος - πρώτο μέρος εδώ
➤ συνεχίζουμε την περιήγηση μας στα χωριά της Γαλίαινας με οδηγό τον ιερέα Δημήτριο Μισαηλίδη,
➤ ΠΕ, 1950, τ. 10

Η τεχνητή λίμνη που δημιουργήθηκε στην συμβολή των δύο ποταμών,
εδώ ήταν το χωριό Διπόταμος.
Φώτο από το Google Earth - Panoramio


Δευτέρα, 28 Ιανουαρίου 2019

Γαλίανα ή Γαλίαινα - #1

➤ μερικές περιοχές του Πόντου ευτύχισαν να έχουν λόγιους οι οποίοι κατέγραψαν στα παλαιά περιοδικά και σε βιβλία τις θύμισες τους από τις ιδιαίτερες τους πατρίδες
➤ ένας τέτοιος ήταν ο ιερέας Δ. Μισαηλίδης ο οποίος μα δίνει πληροφορίες για την Γαλίανα ή Γαλίαινα
➤ θα αναρτήσουμε σε 4 συνέχειες τα άρθρα του για να γνωρίσουμε αυτή την όμορφη περιοχή
➤ πρώτη ανάρτηση από την ΠΕ, 1950, τεύχος 7

η κοιλάδα του ποταμού της Γαλίαινας ή Γκαλιάν σού
από το Google Earth - Panoramio


Κυριακή, 27 Ιανουαρίου 2019

ιερέας Δημήτριος Μισαηλίδης

➤ μερικές περιοχές του Πόντου ευτύχισαν να έχουν λόγιους οι οποίοι κατέγραψαν στα παλαιά περιοδικά και σε βιβλία τις θύμισες τους από τις ιδιαίτερες τους πατρίδες
➤ ένας τέτοιος ήταν ο ιερέας Δ. Μισαηλίδης ο οποίος μας δίνει πληροφορίες για την Γαλίανα ή Γαλίαινα
βρήκαμε και αναρτούμε το παρακάτω άρθρο θέλοντας να τιμήσουμε αυτούς τους απλούς ανθρώπους που με την πένα τους μας έδωσαν πολύτιμες πληροφορίες για τις αλησμόνητες πατρίδες μας
➤ έχουμε ήδη αναρτήσει πέντε άρθρα του για την Γαλίαινα, την ιδιαίτερή του πατρίδα
αυτά τα πέντε άρθρα θα ξανα-αναρτηθούν τις επόμενες μέρες.

ΠΕ, 1957, τ. 92-93

άρθρα του ιερέα Δ. Μισαηλίδη στην ψηφιακή βιβλιοθήκη της ΕΠΜ

Πέμπτη, 24 Ιανουαρίου 2019

Λαζοί & Λαζική

➤ πολύ κουβέντα έγινε στην Ποντιακή Εστία της 1ης περιόδου για τους Λαζούς
➤ δείτε παρακάτω τις δημοσιεύσεις. Εμείς αναρτούμε το πρώτο άρθρο από την ΠΕ, έτος 1957 γραμμένο από τον Φίλωνα Κτενίδη 
ανάρτηση για την Αθήνα του Πόντου εδώ
έχουμε πολλές αναρτήσεις για την Ριζούντα και τα κάστρα της, αναζητήστε με την ετικέτα Ριζούντα
παρακάτω ένα απόσπασμα της Λαζικής χώρας από χάρτη του 1890.


Τετάρτη, 23 Ιανουαρίου 2019

κόκκινοι ή ερυθινοί ή Κιζίλμπασηδες

➤ έθνος μουσουλμανοφανές το οποίο είχε καλές σχετικά διαθέσεις απέναντι στους Ρωμιούς ενώ "άσπονδον μίσος εχώριζε την φυλήν ταύτην από τους Τούρκους"
➤ αναρτούμε δύο σελίδες από το βιβλίο του Θ. Κουρτίδη "η επαρχία της Μελανθίας Πόντου" καθώς επίσης το σχετικό λήμμα από την εγκυκλοπαίδεια του Ποντιακού Ελληνισμού
➤ λίγες μέρες πριν αναρτήσαμε σε δύο συνέχειες άρθρο του Π. Μελανοφρύδη  με τίτλο "η γνώμη των Ποντίων για τα άλλα έθνη" εδώ
περισσότερα στην Wikipedia στα Αγγλικά & Τούρκικα

από το δίκτυο
από το άρθρο του Π. Μελανοφρύδη

από την εγκυκλοπαίδεια του Π.Ε.

Πέμπτη, 17 Ιανουαρίου 2019

βιβλίο για τον Κοτζά Αναστάς

➤ πρώτη δημοσίευση 3.10.2015 

πρόσφατα κυκλοφόρησε ένα μικρό βιβλίο "το αντάρτικο στον Πόντο και ο Κοτζά Αναστάς (Αναστάσιος Παπαδόπουλος)" του Θεοφάνη Μαλκίδη – εκδόσεις Γόρδιος, σελ. 144
 


λίγα λόγια για το βιβλίο
Χωρίζεται σε 4 ενότητες. Η 3η είναι αυτή που αναφέρεται στον Κοτζά Αναστάς. Προτείνεται στους αναγνώστες που δεν έχουν καμία γνώση για τον μεγάλο καπετάνιο και την εν γένει αντάρτικη δράση της περιοχής Έρπαα, δηλ. τα ανταρτολημέρια του Τόπτσαμ (ή Γιαϊλατζίκ) και του Μπουγαλή Ντάγ.


➤ ανάρτηση μας με την Air Pontus εδώ


σε μερικά σημεία έχουμε τις παρακάτω ενστάσεις :
 

1. έχουμε ξαναδιαβάσει για την μεγάλη σύναξη όλων των καπετάνιων (Ιούνιο του 1916, όχι Απρίλιο όπως γράφεται σ' αυτό το βιβλίο) στην Τραπεζούντα, υπό τον Ρώσο στρατηγό Λιαχώφ…

  • προσέξτε στην 1η σειρά τις ημερομηνίες : "Τον Απρίλιο του 1916 ο Κοτζά Αναστάς παίρνει μέρος ..." στην συγκέντρωση που έγινε στην Τραπεζούντα.
  • από το βιβλίο του Θεοφάνη Δεληγιαννίδη "αντάρτης στα Ποντιακά βουνά" δηλ. τα έζησε ο ίδιος. Να τι γράφει στην σελίδα 98 : "Το 1920 που είχε αναλάβει την αρχηγία ο Κοτσάναστας ..." τονίζουμε το 1920 ...
  • επίσης στην σελίδα 94 (Θ. Δεληγιαννίδης) : "Το 1916 τον κάλεσε (τον Κοτζά Αναστάς) η τούρκικη κυβέρνηση ..." δηλ. επιστρατεύθηκε, τον στείλανε σε τούρκικα σπίτια στρατιωτικών για βοηθητικές δουλειές.
  • το 1916, καπετάνιος στην περιοχή της Έρπαα ήταν ο Ιακώβ με δεύτερο τον Αναστάσιο Αράπογλου
  • συνεπώς έχουμε τον Κοτζάναστας : το 1916 να βρίσκεται στην σύναξη των καπετάνιων στην Τραπεζούντα και ταυτόχρονα να βρίσκεται σε χωριό της Έρπαας ως βοηθητικός αλλά στρατευμένος στον Τούρκικο στρατό. Όπως επίσης ότι ανέλαβε την αρχηγία της περιοχής το 1920

Δεν ξέρουμε ποιος πρωτοέγραψε γι' αυτή την μάζωξη. Ίσως ο Γ. Αντωνιάδης. Κάναμε μια αναφορά στην ανάρτηση μας εδώ
 

Πως δεν έγραψε κανείς άλλος για την κορυφαία αυτή μάζωξη στην Τραπεζούντα είναι ένα τεράστιο ερωτηματικό. Πως ορίστηκε από τον Λιαχώφ ο Πάφραλης Αντών Πασάς "γενικός αρχηγός των αντάρτικων τμημάτων του Δυτικού Πόντου" είναι ένα τεράστιο ερωτηματικό. Και δεν ενέκριναν ως γενικό αρχηγό τον Βασίλ Ουστά ο οποίος είχε απελευθερώσει ένα Ρώσο στρατηγό στην Σεβάστεια ; Να συμπληρώσουμε επίσης ότι η μετακίνηση των καπετανάτων από την Σαμψούντα, Πάφρα, Έρπαα κλπ. μέχρι την Τραπεζούντα, μέσα από τις εχθρικές γραμμές του στρατού, των τσετών αλλά και απλών πολιτών οι οποίοι αμέσως ενημέρωναν τις αρχές για αυτές τις μετακινήσεις, ήταν παρακινδυνευμένο έως αδύνατο.
Είναι λοιπόν κατά την γνώμη μας μια ιστορική ανακρίβεια, μια κατασκευασμένη – τοπικιστική επινόηση (*). Σε τίποτα το παραπάνω δεν αμφισβητεί την γενναιότητα και την παλικαριά του Αντών Πασά. Αμφισβητεί την γενική αρχηγεία. Το ατύχημα είναι ότι δεν υπήρχε κεντρική διοίκηση των ανταρτών. Το αναφέρει και ο Χρήστος Γ. Ανδρεάδης, - ανάρτηση μας εδώ

 


Ο συγγραφέας του βιβλίου δεν μας λέει (παρ' ότι το βιβλίο βρίθει από παραπομπές), από πού προκύπτει αυτό για την μάζωξη στην Τραπεζούντα.

άλλες αναρτήσεις για το ίδιο θέμα :
εδώ-1
εδώ-2

2. η λύκαινα... 

η ιστορία του Κοτζά Αναστάς με την λύκαινα :



Το παραπάνω ο Θ. Μαλκίδης το αναπαράγει από αυτό το βιβλίο "το Ποντιακό αντάρτικο και η γενοκτονία" του Σταύρου Γ. Καρκαλέτση - ανάρτηση μας εδώ

(*)
Όποιος έχει υλικό που να τεκμηριώνει (τονίζω την λέξη : τεκμηριώνει, όχι το έγραψε ο Αντωνιάδης, ο Ανθεμίδης κλπ. κλπ.) την μάζωξη στον Τραπεζούντα, τον παρακαλώ να μου στείλει τα στοιχεία που διαθέτει στο koempoli@gmail.com και φυσικά θα ανασκευάσω.

συνέντευξη Πάνου Καϊσίδη

πρώτη δημοσίευση  10.7.2016

Ανεκτίμητη κληρονομιά του Ελληνισμού της Ανατολής
  • η συνέντευξη αυτή δόθηκε πολλά χρόνια πριν στην εφημερίδα Αυριανή - στις 30.9.1990
  • Ίσως τα γράμματα να είναι μικρά γι' αυτό βάζουμε σύνδεσμο για download εδώ

Τετάρτη, 16 Ιανουαρίου 2019

ΚΜΣ - αρχείο προφορικής παράδοσης

πρώτη δημοσίευση  19.1.2015

➤ Όπως γράψαμε στην προηγούμενη ανάρτηση μας - εδώ - , το Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών (ΚΜΣ) διαθέτει μάλλον το μοναδικό σε όλη την Ελλάδα αρχείο προφορικής παράδοσης δηλ. η βιωμένη ιστορία. Ήταν Μάϊος του 1997 όταν για περίπου δύο εβδομάδες καταγράφαμε τις μαρτυρίες ανθρώπων από τα χωριά των παππούδων μας.
Δείτε π.χ. τι αντιγράψαμε για το χωριό Τσάμαλαν της Σαμψούντας, χωριό του εκ μητρός παππού μου. Εκείνο τον καιρό δεν επιτρέπονταν οι φωτοτυπίες, οι φωτοφραφίες, τα σκαναρίσματα. Δεν γνωρίζω τι ισχύει τώρα μετά από 20 χρόνια. Δεν γνωρίζω εάν ξεκίνησαν την ψηφιοποίηση και διάθεση όλων στο δίκτυο. Έτσι πρέπει να γίνει τώρα. Να είναι προσβάσιμα από όλους μας και από κάθε γωνιά του πλανήτη...

     🔻 "το Τσάμαλαν είχε 400-500 κατοίκους Έλληνες. Τούρκους δεν είχαμε. Ήμασταν ντόπιοι εμείς. Δεν ακούσαμε από τους γέρους ότι ήρθαν οι παππούδες μας από αλλού. Εκεί γεννήθηκαν και οι παππούδες και οι προπαππούδες μας. Όλο το χωριό μας το αποτελούσαν 4-5 μεγάλα σόγια. Απ’ αυτά τα σόγια είναι όλες οι οικογένειες. Ήταν οι Κιαχαγιάντ', οι Κωνσταντίνογλαρου, οι Γαρακεχαγιάντ’, οι Ταγκουρλάντ’ και οι Πατμανάντ'.

     🔻 Μιλούσαμε ποντιακά. Ποντιακά τραγούδια τραγουδούσαμε και χορεύαμε ποντιακούς χορούς. Τα όργανα που παίζανε οι οργανοπαίχτες ήταν ο "κεπσές" (κεμεντζές), το ταούλ’, ο ζουρνάς.
Το Αγιούτεπεσι ήταν μισή ώρα από το χωριό μας (είναι βουνό του Φουντουτσάχ).
Η εκκλησία μας ήταν του Αγίου Γεωργίου. Είχαμε και ένα μικρό εκκλησάκι του Αγίου Δημητρίου. Είχε σχολείο με κάτω μαγαζιά. Τρεις δασκάλους πλήρωνε το χωριό.
Γειτονικά χωριά ήτανε το Φουντουτσάχ (μισή ώρα απόσταση), το Τσιμενλί (μισή ώρα), το Γαράτουσλα (μία ώρα), το Τοϊγάρ (1-2 ώρες) και η Τέκια (2-3 ώρες).
Το 1916 έκαναν εξορία, έκαψαν το χωριό. Απ’ τα 1500 άτομα (μάλλον εννοεί 150 άτομα ή κάτι άλλο) του χωριού μας, 4 άτομα ζήσαμε. Αυτούς ξέρω. Όσοι πήγαν εξορία, πέθαναν. Ίσως να γλίτωσαν 2-3 άτομα από το χωριό μας, αλλά μέχρι τώρα (συνέντευξη δόθηκε στις 29.10.1962), δεν έμαθα τίποτε.
Μπήκαμε στο "Μαρία" και ήρθαμε στον Πειραιά πρώτα και από κει στην Ηγουμενίτσα. Ήμαστε 35-40 οικογένειες από το Τσάμαλαν αλλά ένας - ένας σκορπίσαμε".
 

     🔻 προφορική μαρτυρία Χαράλαμπου Κοσέογλου ή Καλαϊτζίδη, από Μπάφρα Ιωαννίνων. Γεννήθηκε το 1895.




Σημειώστε ότι υπάρχει αρχείο σε μορφή excel που αναφέρονται όλα τα χωριά για τα οποία υπάρχει καταγραφή.
στην σελίδα :

αρχείο προφορικής παράδοσης

Τρίτη, 15 Ιανουαρίου 2019

Ανέστη Παπαδόπουλου, αναμνήσεις & νοσταλγήματα από τον Πόντο μας

από τις πρώτες αναρτήσεις μας : 10 Μαρτίου 2015

➤ προλήψεις και δεισιδαιμονίες... : από το βιβλίο του Ανέστη Παπαδόπουλου, αναμνήσεις & νοσταλγήματα από τον Πόντο μας (Έδεσσα - 1962)
το βιβλίο το έχουμε σε φωτοτυπία, μάλλον κακής ποιότητας. Φρονώ ότι πρέπει να επανεκδοθεί εάν δεν έχει ήδη γίνει...
ο συγγραφέας "γεννήθηκε και γαλουχήθηκε" στην Άγουρσα της Ματσούκας.



νέα έκδοση χάρτη :