Σάββατο, 31 Μαρτίου 2018

Κρώμνη

➤ από τα ΧτΠ, 1946, τ. 19-20
➤ του Γ.Θ. Κανδηλάπτη από το "γεωγραφικόν και ιστορικόν λεξικόν"


Μικρά Ασία - ο υπό Τούρκικης κατοχής ιερός χώρος των Ελλήνων #3

➤ τρίτη και τελευταία ανάρτηση από το παραπάνω βιβλίο / πρώτη εδώ - δεύτερη εδώ
εκδόθηκε το 1996 από τις εκδόσεις Πελασγός και επιμέλεια του Δημήτρη Καλούμενου
πρέπει να προμηθευτώ το συντομότερο το βιβλίο "ο επιτήδειος ουδέτερος" - οι πολιτικοί μας πρέπει να το αποστηθίσουν... (όσοι ξέρουν γραφή και ανάγνωση...).




το Τσαγράκ της Κερασούντας - #02

➤ από το βιβλίο αυτό αναρτούμε σήμερα τέσσερις σελίδες που αναφέρονται στην ημέρα του Λαζάρου, των Βαΐων, την Μ. Εβδομάδα και το Πάσχα.

Παρασκευή, 30 Μαρτίου 2018

Μικρά Ασία - ο υπό Τούρκικης κατοχής ιερός χώρος των Ελλήνων #2

➤ δεύτερη ανάρτηση από το παραπάνω βιβλίο - πρώτη εδώ
εκδόθηκε το 1996 από τις εκδόσεις Πελασγός και επιμέλεια του Δημήτρη Καλούμενου
αναφέρεται η μάχη του Μαντζικέρτ - περισσότερα εδώ
ακολουθούν δύο μικρά κεφάλαια από το βιβλίο.

οπισθόφυλλο




οι Αμαζόνες...

➤ άρθρο του Λεωνίδα Ιασονίδη από τα ΧτΠ, έτος 1944, τ. 11-12
➤ από τη Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού, Μ. Ασία :

     1. Σχέσεις – ετυμολογία ονόματος
Οι Αμαζόνες φέρονται ως κόρες του θεού Άρη και της νύμφης Αρμονίας. Δεν υπάρχει αξιόπιστη ετυμολογία του ονόματος «Αμαζών», που πρωτοαπαντά στην Ιλιάδα από ρίζα που δεν είναι μάλλον ελληνική. Οι περισσότερες όψιμες πηγές ωστόσο το ετυμολογούν από το στερητικό «α-» και το «μαζός» (= μαστός), επειδή λέγεται ότι οι Αμαζόνες συνήθιζαν σε νηπιακή ηλικία να ακρωτηριάζουν τον ένα ή και τους δύο μαστούς τους ώστε να μην εμποδίζονται στις στρατιωτικές τους δραστηριότητες. Μια δεύτερη εκδοχή αναγνωρίζει ως δεύτερο συνθετικό όχι το «μαζός» αλλά το «μάζα» (= κρίθινο ψωμί), αναφορά ίσως στη συνήθειά των Αμαζόνων να τρώνε κυρίως κρέας, και μάλιστα σαύρες, φίδια, σκορπιούς, χελώνες.


     2. Πατρίδα
Οι περισσότερες αρχαίες γραπτές πηγές εντοπίζουν το βασίλειο των Αμαζόνων στην περιοχή της αρχαίας Βιθυνίας, κοντά στον ποταμό Θερμώδοντα. Ορίζουν όλες τις πεδιάδες και τα βουνά γύρω από τον ποταμό, με πρωτεύουσα τα Θεμίσκυρα.


➤ όλο το άρθρο εδώ

από το δίκτυο

Πέμπτη, 29 Μαρτίου 2018

ένας θρύλος του Σταυρί

ΠΕ, 1980, τ. 33

Κορόνιξα ή Κορόξενα, του Ανανία Νικολαϊδη - #1

➤ πρέπει να είναι η πλέον ολοκληρωμένη περιγραφή του χωριού και της γύρω περιοχής
είναι η δεύτερη φορά που συναντώ αναφορά στο κατεστραμμένο μοναστήρι Φωτόβολα - ανάρτησή μας εδώ
από τα ΧτΠ, 1945, τ.14
γράφει ο δάσκαλος Ανανίας Νικολαϊδης.

πολλά είναι τα άρθρα για το χωριό - αναζητήστε τα
στο ψηφιακό αρχείο της ΕΠΜ στο όνομα Νικολαΐδης Ανανίας





Μικρά Ασία - ο υπό Τούρκικης κατοχής ιερός χώρος των Ελλήνων #1

➤ πρώτη ανάρτηση από το παραπάνω βιβλίο
εκδόθηκε το 1996 από τις εκδόσεις Πελασγός και επιμέλεια του Δημήτρη Καλούμενου
σήμερα αναρτούμε τον πρόλογο του βιβλίου που έγραψε ο Νεοκλής Σαρρής.


Τρίτη, 27 Μαρτίου 2018

ο δάσκαλος από την Κορόνιξα ...

➤ ... εξόριστος στο Ερζερούμ, έτος 1922
➤ διαβάστε την κάρτα, προσέξτε την καλλιγραφία, θαυμάστε Ελληνικά
➤ ανάρτηση μας "Ερζερούμ 1916" με αυθεντική μαρτυρία από τις εξορίες που προηγήθηκαν εδώ

ΠΕ, 1979, τ. 30

Κορόνιξα ή Κορόξενα Χαλδίας

➤ τρεις είναι οι συντάκτες αυτού του άρθρου για το χωριό Κορόνιξα ή Κορόξενα Χαλδίας (για την ακρίβεια Μεσοχαλδίου)
είναι από την Ποντιακή Ηχώ, έτος 1983, τεύχος 8
από το χωριό αυτό ήταν ο δάσκαλος Ανανίας Νικολαϊδης, άρθρα του οποίου θα αναρτήσουμε τις επόμενες μέρες.




η εκκλησία του Γενίτσαρου

➤ "... και πράγματι ο (γενίτσαρος) Σαμής ίδρυσεν επί των ερειπίων κατεστραμμένου παρεκκλησίου ναόν της Ζωοδόχου Πηγής, ο οποίος εσώζετο μέχρι των ημερών μας και ήτο γνωστός ως η εκκλησία του Γενίτσαρου"
του Γ.Θ. Κανδηλάπτη
Ποντιακά Φύλλα, 1936, τεύχος 7-8
περισσότερα για τους γενίτσαρους στην βικιπαίδεια εδώ

Δευτέρα, 26 Μαρτίου 2018

ο τελευταίος διευθυντής του Φροντιστηρίου Τραπεζούντας : Ισραήλ Βασιλειάδης

➤ διαβάζαμε και μας έκανε εντύπωση το παράξενο όνομά του. Ισραήλ...
ήταν ο τελευταίος Διευθυντής στο Φροντιστήριο Τραπεζούντας
➤ από οικογένεια κλωστών, στην περιοχή με τους περισσότερους (μάλλον) κλωστούς, την κοιλάδα του Γιαγλίτερε της Χαλδίας
➤ το χωριό του ήταν το Νατσαράντων, πάνω στο ποτάμι
➤ δεν γνωρίζουμε ποιοι είναι και που βρίσκονται οι απόγονοι του
άρθρο από τα Ποντιακά Φύλλα, έτος 1937, τεύχος 16.

από την σελίδα Αροθυμία σ' ...
άρθρα του Ισραήλ Βασιλειάδη στο ψηφιακό αρχείο της ΕΠΜ

από το βιβλίο του Γ.Θ. Κανδηλάπτη "γεωγραφικόν και ιστορικόν λεξικόν"

απ' το Αρσατζούκ Νεοκαισαρείας του Πόντου - Ο Λαζάραγας

από τον χάρτη του Πόντου των εκδόσεων Κεσόπουλος
ΠΕ, 1950, τ. 10

Κυριακή, 25 Μαρτίου 2018

25η Μαρτίου 1821 - εις μνήμην των αφανών ηρώων

➤ "Μακρυά από την ελεύθερη πατρίδα ο Πόντιος Ελληνισμός δεν είχε την δυνατότητα να χαίρεται και να γιορτάζει όπως θα ήθελε, την ανάμνηση της ημέρας που σήμανε του Έθνους την ανάσταση.

Την ημέρα αυτή, διπλή εορτή, έπρεπε να προσέχει πολύ στις εκδηλώσεις της χαράς και του ενθουσιασμού του και να κρύβει τα αισθήματά του, στο μεγαλύτερο τους μέρος, στα κατάβαθα της ψυχής του, που αιώνες μακρούς είχε νανουρισθή με το μαγικό όνειρο της ελευθερίας, όπως κάθε ελληνική ψυχή..."

➤ ΠΕ, 1954, τ. 51


Σάββατο, 24 Μαρτίου 2018

ο Παρμαξούης - κούριτσα ...

ΠΕ, 1957 - τ. 85

οι μεταμφιεσμένοι δερβίσιδες ...

➤ άρθρο σχετικό με την 25η Μαρτίου του 1821 στον μαρτυρικό Πόντο.
➤ δείτε πως οι μεταμφιεσμένοι σε περιοδεύοντες μουσουλμάνους ιεροκήρυκες μετέφεραν στην Ανατολή, όπου υπήρχε Ελληνισμός, τον ξεσηκωμό του γένους.
➤ άρθρο του Ανανία Ν. Νικολαϊδη στην Ποντιακή Εστία, 1952, τεύχος 34-35

βιογραφίες : Νικόλαος Λιθοξόος ( 1868 - 1938 )

ο Νικόλαος Λιθοξόος γεννήθηκε το 1868 στις Σαράντα Εκκλησιές της Θράκης, όπου σπούδασε και τα πρώτα γράμματα. Μετά μπήκε στην Πατριαρχική Κεντρική Ιερατική Σχολή της Κωνσταντινούπολης και συνέχεια στο Εθνικό Πανεπιστήμιο της Αθήνας σπουδάζοντας φιλολογία

➤ μετά το πέρας των Πανεπιστημιακών του σπουδών υπηρέτησε για λίγο χρονικό διάστημα στην Ελλάδα και το 1893 διορίζεται διευθυντής του Ελληνικού Φροντιστηρίου Τραπεζούντας. Το 1900 πηγαίνει για τέσσερα χρόνια στη Γενεύη και Ιένη για ανώτερες παιδαγωγικές σπουδές και το 1904 επιστρέφει πάλι στην Τραπεζούντα ως διευθυντής του Φροντιστηρίου, το οποίο περιλάμβανε πλήρες Γυμνάσιο, διδασκαλείο και εμπορική σχολή. Τη διεύθυνση του Φροντιστηρίου είχε ο Ν. Λιθοξόος ως το 1918, οπότε με την ανακατάληψη της Τραπεζούντας από τους Τούρκους, αναχωρεί με την οικογένειά του για τη Ρωσία. Καθ’ όλο το διάστημα της διεύθυνσης του Φροντιστηρίου Τραπεζούντας ο Λιθοξόος προήγε την όλη παιδεία στον Πόντο τον οποίο εμπλούτισε με χρηστούς πολίτες και εμπνευσμένους δασκάλους
➤ το 1919 κλήθηκε να διευθύνει την Ευαγγελική Σχολή της Σμύρνης, της οποίας χρημάτισε και τελευταίος Γυμνασιάρχης μέχρι το έτος 1922. Καταφεύγοντας στην Ελλάδα διορίζεται Γυμνασιάρχης στη Νάξο και κατόπιν στην Αθήνα, από όπου και συνταξιοδοτείται. Έζησε ευτυχής ανάμεσα στα μέλη της οικογένειάς του μέχρι το θάνατό του το 1938
➤ υπήρξε μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Επιτροπής Ποντιακών Μελετών.
(από την σελίδα της ΕΠΜ)

σύζυγός του ήταν η Σοφία Βελισσαρίδου του Ιωάννη
➤ δείτε επίσης την σελίδα του Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού εδώ

Παρασκευή, 23 Μαρτίου 2018

Χρήστος Αϊβαζίδης (1916-1972) - Αϊβάζ

ήταν Μάρτιος του 1972 - 1η δημοσίευση  4.9.2015

➤ τις τελευταίες μέρες βρεθήκαμε στην Μακεδονία και σε κάποιο παρακάθ άκουσα ένα σκοπό που μου άρεσε πάρα πολύ. Ρώτησα και μου είπανε ότι ήτανε του Αϊβάζ αλλά δεν ξέρανε περισσότερα για τον ίδιο, π.χ. από που ήταν, που έζησε κλπ. Έψαξα και βρήκα στο δίκτυο την παρακάτω δημοσίευση του περιοδικού Άμαστρις (μάλλον έπαψε να κυκλοφορεί).

Αφιέρωμα στους πρωτομάστορες της Ποντιακής μουσικής : Χρήστος Αϊβαζίδης (1916-1972)


➤ "εμέναν Χρήστο λέγ’νε με, τ’ Αϊβάζ΄ η φαμελία μ’,
’ς σα μέσα σ’ να τυλίγουμε, χωρίς παρακαλίαν…"

➤ ο Χρήστος Αϊβαζίδης γεννήθηκε το 1916 στο Αργαλί, ένα από τα σιμοχώρια της Τραπεζούντας, κοντά στα Πλάτανα. Ο πατέρας του Χαράλαμπος ήταν γνωστός παραδοσιακός λυράρης της περιοχής κι από αυτόν πήρε τα πρώτα του ακούσματα. To 1923 η οικογένεια ήρθε στην Ελλάδα κι εγκαταστάθηκε στο Κολχικό Λαγκαδά.
➤ όπως κι οι περισσότεροι λυράρηδες της γενιάς του, έτσι κι ο Χρήστος Αϊβαζίδης, υπήρξε αυτοδίδακτος. Επίσης δεν υπήρξε ποτέ επαγγελματίας λυράρης υπό τη σημερινή έννοια του όρου. Μπορεί να διασκέδασε με τη λύρα του γενιές Ποντίων και να έπαιξε σε πάρα πολλούς γάμους κυρίως στα ποντιακά χωριά της περιοχής του Λαγκαδά, ποτέ όμως δεν επιδίωξε να κάνει την τέχνη του επάγγελμα, ούτε ηχογράφησε κάποιο δίσκο

παρέμεινε μέχρι το τέλος της ζωής του απλός γεωργός, αλλά πάντα ανιδιοτελής, αφιλοχρήματος και πρόθυμος να επενδύσει με το μελωδικό του παίξιμο τα γλέντια των συγχωριανών του, που τον λάτρευαν στην κυριολεξία.


➤ το βασικό χαρακτηριστικό του Χρήστου Αϊβαζίδη ως λυράρη υπήρξε το απόλυτα παραδοσιακό παίξιμό του και η ιδιαίτερη επίδοσή του στη μουσική παράδοση της ιδιαίτερης πατρίδας του. Τα Σιμοχώρια (*), όπως αποκαλούνται τα -ελληνικά στη μεγάλη πλειοψηφία τους- χωριά γύρω από την Τραπεζούντα, είχαν μια πλούσια τοπική μουσική παράδοση, βασικό χαρακτηριστικό της οποίας ήταν οι όμορφοι και σε πολλές περιπτώσεις ιδιόμορφοι επιτραπέζιοι σκοποί. Αυτή τη μουσική παράδοση, την ξεχωριστή για τη μελωδικότητα της, υπηρέτησε με συνέπεια σε όλη του τη ζωή ο Χρήστος Αϊβαζίδης με αποτέλεσμα να αναδειχθεί μεταπολεμικά στον επιφανέστερο εκπρόσωπό της στον Ελλαδικό χώρο. Στην περίπτωση μάλιστα της μουσικής παράδοσης των Σιμοχωρίων η Ανταλλαγή είχε μια αξιοσημείωτη συνέπεια: πολύ σύντομα η μουσική παράδοση των Σιμοχωρίων αναμείχθηκε με την αντίστοιχη παράδοση των προσφύγων από την Τσιμερά [χωριό της Μούζενας] της Αργυρούπολης που είχαν εγκατασταθεί στο γειτονικό Πολυδένδρι, δημιουργώντας μία νέα μουσική ταυτότητα.  Το μουσικό στυλ δηλαδή που σήμερα ονομάζουμε "Λαγκαδιανό" και που δεν είναι τίποτε άλλο, παρά αποτέλεσμα του μουσικού "συγχρωτισμού" των προσφύγων από δύο διαφορετικές περιοχές, που στη μακρινή πατρίδα απείχαν μεταξύ τους πάνω από 100 χιλιόμετρα. Σε αυτή τη "ανάμειξη" που πραγματοποιήθηκε με πρωταγωνιστή το Χρήστο Αϊβαζίδη, οι Τσιμερίτ’ εισέφεραν τα δυναμικά "μονά" τους και οι Αργαλέτ’, Μουντέτ’ και γενικότερα οι πρόσφυγες από τα Σιμοχώρια της Τραπεζούντας τους μελωδικούς επιτραπέζιους σκοπούς τους.
(*) ανάρτηση μας εδώ

➤ ένα άλλο χαρακτηριστικό που έκανε τον Αϊβάζ’ να ξεχωρίζει από τους υπόλοιπους λυράρηδες της γενιάς του, ήταν η απόλυτη άρνηση του να ακολουθήσει έστω και κατ’ ελάχιστο την τεχνική εξέλιξη που σημειώθηκε στα χρόνια του. Αν και υπήρξαν φίλοι με το Γώγο από τη δεκαετία του 1930, δεν επηρεάστηκε σε τίποτε από αυτόν, αλλά συνέχισε να παίζει με το δικό του παραδοσιακό τρόπο, που ήταν "αρχαϊκότερος" ακόμη και από αυτόν του πατέρα του Γώγου, του Σταύρη.
➤ ο Αϊβαζίδης εντυπωσίαζε όχι μόνο με το παίξιμό του και το μελωδικό τραγούδι του, αλλά και με τον "πανηγυρικό", όπως πολύ εύστοχα το χαρακτήρισε ο Στάθης Ευσταθιάδης, τρόπο που έπαιζε. Υπάρχουν πολλές φωτογραφίες που τον δείχνουν να παίζει κρατώντας τη λύρα στον αέρα, ακριβώς όπως έκαναν οι παλαιοί λυράρηδες της πατρίδας, να παίζει όρθιος ή ακόμη και ανεβασμένος πάνω σ’ ένα τραπέζι. Από την άποψη αυτή, οι λίγες σωζόμενες ερασιτεχνικές ηχογραφήσεις του, όσο κι αν αποδεικνύουν τη μελωδικότητα του παιξίματός του, αδυνατούν να μας μεταφέρουν τη συγκλονιστική εντύπωση που προκαλούσε στους συνδιασκεδαστές του.
➤ ο πρόωρος όσο και δραματικός θάνατός του σε ηλικία μόλις 54 χρόνων, επέτεινε τη φήμη του και τροφοδότησε το μύθο του, που συνεχίζεται μέχρι και σήμερα. Το Μάρτιο του 1972 γυρνώντας από έναν αρραβώνα, το αυτοκίνητο που τον μετέφερε σταμάτησε στο Δερβένι της Θεσσαλονίκης, προκειμένου να περιμένει το λεωφορείο που μετέφερε τους υπόλοιπους καλεσμένους.  Ο Αϊβαζίδης βγήκε από το αυτοκίνητο κι, όπως συνήθιζε, άρχισε να παίζει λύρα και να τραγουδά μαζί με την παρέα του. Ξαφνικά ένα αυτοκίνητο που διερχόταν με ιλιγγιώδη ταχύτητα τον παρέσυρε και τον σκότωσε. Ξεψύχησε κρατώντας στα χέρια του τη λύρα του. Ο θάνατος του συγκλόνισε την τοπική κοινωνία του Κολχικού, αλλά και ολόκληρο τον κόσμο της ποντιακής μουσικής και τραγουδήθηκε όσο ελάχιστων άλλων λυράρηδων ...


δημοσιεύθηκε στο τεύχος 26 του περιοδικού Άμαστρις εδώ

➤ ακούστε τον σκοπό εδώ
➤ ανάρτηση Pontos news εδώ