Τετάρτη, 31 Μαΐου 2017

ο χαιρετισμός παρά τοις Ποντίοις

➤ πως χαιρετιόντουσαν στον Πόντο ;
➤ από ένα πολύ καλό άρθρο του Παντελή Μελανοφύδη, θα δώσουμε μερικούς από τους χαιρετισμούς μεταξύ των Ρωμιών του Πόντου.
παρακάτω το άρθρο που δημοσιεύθηκε στα Ποντιακά Φύλλα, 1936, τ. 6 
  • καλημέρα – καλησπέρα δεν υπήρχε …
  • αντ’ αυτού είχαμε το "υϊαν κ’ ευλογίαν", η απάντηση συνήθως ήτανε "καλώς την ευλογίαν"
  • σε συνάντηση του Ρωμιού με εργαζόμενους ο χαιρετισμός ήταν "καλώς κάμνετε"
  • σε αυτούς που αναπαυόντουσαν μετά από την εργασία "καλώς αναπαίουστουν" ή «"αλώς κάθουστουν" ή «"αλώς ευωριάουστουν" γιατί κάθονταν στην ευόρα …
  • σε γάμο στην υγειά των νεονύμφων η ευχή ήταν "ογουρλία (1), γατεμλία (2), αμπέλια πολύκλαδα, να ζούνε, να συγερούνε" (1) ευτυχισμένα, (2) στερεωμένα και φυσικά το συγερούνε είναι να γεράσουν μαζί.
  • εάν κάποιος πήγαινε σε σπίτι και τους έβρισκε στο φαγητό, ο χαιρετισμός ήταν "έμνοστοι" δηλ. νόστιμοι, είθε το φαγητό σας να είναι νόστιμο. Η απάντηση συνήθως ήταν "ορίστε, έλα να τρώγωμεν".
και φυσικά μην ξεχνάμε τον απόλυτο χαιρετισμό ...


 
ΠΦ, 1936, τ. 6

Τρίτη, 30 Μαΐου 2017

Μελανθία - Μεσουδιέ

➤ 1η δημοσίευση 7.9.2016

➤ μια από τις λιγότερο γνωστές και συνάμα ελάχιστα τεκμηριωμένες περιοχές του Πόντου είναι η Μελανθία. Ελάχιστα στοιχεία μπορεί να βρει κανείς γι' αυτήν την την περιφέρεια και τα χωριά της,
➤ μάλλον κυκλοφορεί ένα βιβλίο που αναφέρεται στην περιοχή της Μελανθίας, το αναζητούμε ...
➤ δείτε την σελίδα της περιοχής στο fb εδώ
ανάρτηση μας "Μεσουδιέ - Καρασού" εδώ

από την Εγκυκλοπαίδεια του Ποντιακού Ελληνισμού

➤ γνωμικά - παροιμίες - ιδιωματισμοί
➤ γλωσσικό ιδίωμα Μελανθίας


ΠΕ, 1978, τ. 19

το ολοκαύτωμα του Μπέϊαλάν Κοτυώρων

➤ δεκάδες ίσως και εκατοντάδες τα καμένα χωριά & άνθρωποι από κτηνάνθρωπους όπως ο Τοπάλ Οσμάν. Ένα τέτοιο υπήρξε το Μπεϊαλάν (ή Μπέη Αλάν) των Κοτυώρων,
όποιος έχει το σθένος διαβάζει τις επόμενες σελίδες. Η σκηνή είναι κλασική. Εγκλεισμός σε εκκλησίες ή σπίτια απειράριθμων Χριστιανών και εμπρησμός,
➤ η περιγραφή που ακολουθεί προέρχεται από τον 2ο τόμο του βιβλίου "νίκη χωρίς ρομφαία" του Σάββα Κανταρτζή,
➤ εδώ, στην περίπτωση του Μπεϊαλάν, έχουμε τους άνδρες του χωριού να έχουν κρυφτεί στο γειτονικό δάσος και να είναι αυτήκοοι μάρτυρες των όσων διαδραματίζονται μέσα στο χωριό,
και δεν βρίσκεται ούτε ένας να αρπάξει ένα τσεκούρι, μια πέτρα, κάτι... και να πάει να αντισταθεί. Πολύ δε περισσότερο, δεν υπάρχει ένας που θα τους ξεσηκώσει τους πάντες εναντίον του ασκεριού του κουτσού που καίνε τα παιδιά τους, τις γυναίκες, τις μάνες τους ...
... μον' κάθονται και κλαίνε τη μοίρα τους …

Κυριακή, 28 Μαΐου 2017

μικρό λεξικό : 3ο μέρος

➤ το 3ο μέρος του λεξικού από το βιβλίο του Ελευθέριου Ε. Ελευθεριάδη, "Πόντος – επιστροφή στην Ιθάκη"
 

➤ 1ο μέρος εδώ
➤ 2ο μέρος εδώ
➤ ανάρτηση μας για το βιβλίο εδώ


Σάββατο, 27 Μαΐου 2017

μικρό λεξικό : 2ο μέρος

➤ 1η δημοσίευση στις 31.3.2015

➤ το 2ο μέρος του λεξικού. Βιβλίο του Ελευθέριου Ε. Ελευθεριάδη, Πόντος – επιστροφή στην Ιθάκη.
➤ 1ο μέρος : εδώ
➤ ανάρτηση μας για το βιβλίο εδώ


Air Pontus #2 : Παραλιακός Δυτικός Πόντος - από Σινώπη μέχρι την Βώνα

➤ 1η δημοσίευση 3.2.2015

➤ μια από τις πρώτες πτήσεις με την Air Pontus
➤ να την ξαναθυμηθούμε ;
μάλλον πρέπει να την ξανακάνω ...

Παρασκευή, 26 Μαΐου 2017

μικρό λεξικό : 1ο μέρος

➤ 1η δημοσίευση στις 29.3.2015
➤ θα παρουσιάσουμε σε τρεις συνέχειες, το πολύ καλό (συνοπτικό) λεξικό από το βιβλίο του Ελευθέριου Ε. Ελευθεριάδη, "Πόντος – επιστροφή στην Ιθάκη"
➤ ανάρτηση μας για το βιβλίο εδώ

οι δάσκαλοι του γένους των Ποντίων : Ιορδάνης Παμπούκης (1915 - 1985)

1η δημοσίευση στις 28.5.2016

➤ τον Ιορδάνη Παμπούκη τον γνώρισα. Θα ήταν περίπου το 1982 όταν μαζί με τον Βλάση Αγτζίδη τον επισκεφθήκαμε στο σπίτι του, στα προσφυγικά της οδού Σοφοκλέους & Σκοπευτηρίου στην Καλλιθέα
➤ στο γραφείο του, θυμάμαι με δέος την βιβλιοθήκη του, παντού βιβλία ...
➤ κουβεντιάσαμε, δηλ. τον ακούγαμε μόνο. Οι δυό μας αναφερθήκαμε και στην Οινόη του Πόντου
➤ ο Παμπούκης γεννήθηκε εκεί το 1915, ήταν δηλ. συντοπίτης με τον εκ πατρός παππού μου
➤ έγραψε πολλά άρθρα στα περιοδικά της πρώτης περιόδου καθώς και το βιβλίο "μύθοι της Οινόης του Πόντου"
➤ ο Παμπούκης είναι αυτός που πρωτοείπε το περίφημο "η ποντιακή γλώσσα δεν έχει το κουράγιο να πεθάνει". Ελπίζουμε, πασχίζουμε και πρέπει όλοι να κάνουμε να βγει αληθινή η ρήση του
➤ αναρτήσεις μας για την Οινόη του Πόντου : εδώ και εδώ 

από την εγκυκλοπαίδεια του
Ποντιακού Ελληνισμού - 11ος τόμος
από τον οδηγό "Αν. Πόντος"
της Infognomon

Τετάρτη, 24 Μαΐου 2017

Χρήστου Ν. Τσαρτιλίδη, "η Κρώμνη – από τον παππού στον εγγονό"

1η δημοσίευση στις 23.4.2015
 
βιβλίο του Χρήστου Ν. Τσαρτιλίδη, "η Κρώμνη – από τον παππού στον εγγονό" 
➤ είναι μια έκδοση 192 σελίδων του 2007 από τους αδελφούς Κυριακίδη
➤ παρακάτω δίνουμε μια μικρή εικόνα από το βιβλίο.

Τρίτη, 23 Μαΐου 2017

το έμβλημα των Κομνηνών, ο μονοκέφαλος αετός

➤ το άρθρο αυτό μας είναι ιδιαίτερα αγαπητό για πολλούς λόγους. Συμφωνούμε με την περιγραφή, είναι το λογότυπο της σελίδας μας, προσπαθούμε να πείσουμε τους Ποντιακούς φορείς για την υιοθέτηση αυτού του συμβόλου στα λάβαρα, λογότυπα κλπ. (*),
γνωρίσαμε τον συγγραφέα Κ. Χιονίδη στο αλησμόνητο ταξίδι μας στον Πόντο το 1989.
➤ το άρθρο αυτό ήταν η απόλυτα πρώτη ανάρτηση μας στις 28.12.2014 - εδώ

εμπλουτίζουμε λοιπόν το άρθρο με τις δύο σελίδες από την ΠΕ, έτος 1983, τ. 49



(*)
επιστολή μας προς την εφημερίδα Εύξεινος Πόντος, περίπου το 1997

Δευτέρα, 22 Μαΐου 2017

εφημερίδα Καθημερινή 19.4.2008

➤ 1η δημοσίευση 4.2.2015


1. "να έρθουν να τους παραδώσω το σπίτι"
➤ Παναγιώτης Σελβιαρίδης, Χορτοκόπι Καβάλας, Θεσσαλονίκη
"Ο υπέργηρος παππούς που καθόταν σε μια καρέκλα έξω απ’ το σπίτι σηκώθηκε και με κοίταξε μες στα μάτια. Με ρώτησε "ο Αναστάσης και ο Παναής ζουν; Αν ζουν, να έρθουν να τους παραδώσω το σπίτι
".
Εβδομήντα και πλέον χρόνια μετά την άτακτη φυγή των Ποντίων της Τραπεζούντας, ο γέρος Τούρκος θυμάται σαν σήμερα πώς έφυγαν και πώς του πρότειναν να μετακομίσει στο σπίτι τους για να μη ρημάξει. Απευθύνεται στον δισεγγονό του Παναή, τον Παναγιώτη Σελβιαρίδη, γεννημένο στο Χορτοκόπι Καβάλας, σήμερα αναπληρωτή καθηγητή Νευροχειρουργικής και διευθυντή της Νευροχειρουργικής Κλινικής του ΑΧΕΠΑ, που το 1989 και ξανά το 1994 σε δύο συναισθηματικά ταξίδια πίσω στο χρόνο και στο χώρο, επισκέφθηκε τα τέσσερα σπίτια των παππούδων του, στα χωριά Δανίαχα και Καπίκιοϊ της Τραπεζούντας, και γνώρισε ανθρώπους που μέχρι σήμερα μνημονεύει. Τα ερείπια της μικρής εκκλησίτσας που είχαν κτίσει οι παππούδες του δίπλα στο σπίτι της γιαγιάς του στη Δανίαχα, η μεγάλη μαρμάρινη βρύση με την επιγραφή "αυτό το πηγάδι εκτίσθη παρά του κυρίου Χαραλάμπους Σελβιαρίδη το 1893" έξω από το σπίτι του παππού του στο Καπίκιοϊ, η γειτονιά που ξεπήδησε ανέπαφη μπροστά στα μάτια του ίδια με τη ζωγραφιά που είχε στα χέρια του, εικόνες και αναμνήσεις που πλέκονταν σε μια πραγματικότητα συγκινητική. Αλλά και οι άνθρωποι. Η Φατμέ που κατοικούσε στο σπίτι της γιαγιάς του κ. Σελβιαρίδη, που δεν γνώριζε την οικογένεια, αλλά σχεδόν τον περίμενε να τον φιλέψει με το δροσερό αϊράν.
Ο γέρος Σαλίχ από τη Λιβερά (*) που σε άπταιστα και ανόθευτα από το χρόνο Ποντιακά έγινε ο ξεναγός του και φύλακας άγγελός του. Ο νεαρός που άκουσε το όνομα "θεία Μαργαρίτα" και αμέσως με περηφάνια τον πήγε στο σπίτι τής θείας να τον φιλέψει. Ο παππούς που, συγκινημένος από τα Ποντιακά, τον φίλεψε αχλάδια από τον κήπο του.
Ο οδηγός που τον συνεπήρε η χαρά του κ. Σελβιαρίδη όταν εντόπισε το σπίτι του παππού του άρχισε να πυροβολεί στον αέρα. Και τα πιτσιρίκια που έτρεχαν πίσω από τους "Γιουνάν" που "έψαχναν να βρουν τα σπίτια τους". Παλιοί φίλοι, γείτονες και γνώριμοι των δικών του, έπαιρναν σάρκα και οστά. "Φέτος, σκοπεύω να πάρω τον γιο μου και να πάμε στα χωριά", κατέληξε.

σύνδεσμος Καθημερινής

2. "ξαφνικά συνειδητοποίησα ποιος είμαι"
➤ Ηλίας Κωνσταντινίδης, Παρανέστι Δράμας, Θεσσαλονίκη

"Ένιωσα ότι είμαι στη Γη της Επαγγελίας, στα ιερά μέρη μου, άσχετα αν αυτά τα μέρη δεν τα έζησε ούτε ο πατέρας μου ούτε εγώ. Όσα είδα, όσα άκουσα, οι άνθρωποι που συνάντησα, οι τόποι που περπάτησα, μ’ έκαναν να συνειδητοποιήσω ξαφνικά και απόλυτα ποιος είμαι".
Ένα ταξίδι–προσκύνημα το 2004 στη γη των προγόνων του, στον Πόντο, σήμανε την αφύπνιση των ακουσμάτων, των αναμνήσεων, των παραστάσεων για τον βελονιστή Ηλία Κωνσταντινίδη. Η διαδρομή των 4.500 χιλιομέτρων που διένυσε ο ίδιος και οι φίλοι του με αυτοκίνητο μέχρι την Τραπεζούντα, με στάσεις στη Σεβάστεια, την Αργυρούπολη, την Παναγία Σουμελά αλλά και την Άγκυρα ήταν, όπως το περιγράφει ο ίδιος και στο πόνημά του με τίτλο "Οδοιπορικό στον Πόντο. Οι ρίζες μου", ένα ταξίδι αυτογνωσίας. Ο παππούς του, ο συνονόματός του Ηλίας Κωνσταντινίδης, ήταν από το Σιδηροχώρι ή Ντερμεντζίκιοϊ που σήμερα λέγεται Χαρμαντσίκ, ανάμεσα στην Άρδασα και την Αργυρούπολη. Ο πατέρας του γεννήθηκε στο Σοχούμ της σημερινής Γεωργίας, καθώς οι δικοί του αναγκάστηκαν να φύγουν από τα πάτρια εδάφη μέσα στον κουρνιαχτό του ρωσοτουρκικού πολέμου. Ο ίδιος γεννήθηκε στο Παρανέστι Δράμας, αλλά τα ακούσματα και οι ιστορίες της γιαγιάς του τού ενέπνευσαν την αγάπη για τα μέρη του Πόντου. "Πήγαμε στα πιο απομακρυσμένα μέρη. Συναντήσαμε ανθρώπους που μιλούσαν ποντιακά. Αποσβολώθηκα ακούγοντας τις γυναίκες να συζητούν και προς στιγμήν πίστεψα ότι βρίσκομαι στη Μακεδονία. Τα συναπαντήματα ήταν συγκινητικά. Μας αγκάλιαζαν και μας έλεγαν "μας ξεχάσατε". Κάποιοι τρελαίνονταν που μας έβλεπαν και μας έλεγαν "είμαι Ρωμιός"
, είπε στην «Κ». Αλλά και οι τόποι. Τα τοπία, οι διαδρομές, η Μαύρη Θάλασσα, οι γκρεμισμένες εκκλησίες και τα ερειπωμένα χωριά, οι ελληνικές επιγραφές, οι ελληνικές συνοικίες.
Το Σιδηροχώρι, διηγείται, είναι πλέον ένα έρημο ερειπωμένο χωριό. Από έναν παράδρομο ο κ. Κωνσταντινίδης και η παρέα του βρέθηκαν ξαφνικά στις αυλές δυο σπιτιών. "Βούρκωσα. Δεν θα το ξεχάσω ποτέ. Τότε συνειδητοποίησα απόλυτα ποιος είμαι".
Σήμερα, ο κ. Κωνσταντινίδης σχεδιάζει το επόμενο ταξίδι του στον Πόντο, αυτή τη φορά στα χωριά Σάντα και Κρώμνη και στα Σούρμενα.

σύνδεσμος Καθημερινής

(*)

➤ τον γνωρίσαμε στο ταξίδι μας στον Πόντο, καλοκαίρι 1989
Τότε 97 χρονών ο Σαλίχ Κανταρτζίογλου. Κάθε μέρα ήταν μαζί μας. Μας περίμενε πότε θα κατέβουμε από τα δωμάτια μας. Εδώ με τον Χαράλαμπο Τουλκερίδη και τον οδηγό μας. Μια μέρα, κάποια στιγμή μας παράτησε και σηκώθηκε να φύγει. Δεν κατάλαβα γιατί και ρώτησα που πάει έτσι ξαφνικά. Πήγαινε για την προσευχή του. Πέντε φορές την ημέρα αυτή η δουλειά.

Κυριακή, 21 Μαΐου 2017

οφειλόμενη εξήγηση για την απογραφή ...

➤ πριν από κάμποσες ημέρες κάναμε μια δεύτερη ερασιτεχνική προσπάθεια για μια καταγραφή του τόπου καταγωγής μας,
➤ δυστυχώς και αυτή δεν "περπάτησε", δεν καρποφόρησε. Οι συμπατριώτες μας δεν έδειξαν ενδιαφέρον,
➤ η απογραφή αυτή "έτρεξε" για περισσότερες από 15 ημέρες. Αυτοί που συμμετείχαν ήταν ... 95 άτομα. Λάβετε υπόψη σας ότι όλη η προσπάθεια μας κοινοποιήθηκε επαρκώς από διάφορες σελίδες φίλων τους οποίους ευχαριστώ,
➤ δείτε στον πίνακα παρακάτω το αποτέλεσμα της πενιχρής αυτής συμμετοχής. Φυσικά δεν έχουν καμία αξία με την έννοια ότι το δείγμα είναι μικρό, ελάχιστο. Δεν μπορεί η Φάτσα να είναι δεύτερη μετά την Τραπεζούντα, αστεία πράματα ...
➤ σας ευχαριστώ όλους.