Τρίτη, 28 Φεβρουαρίου 2017

Πάφρα η πολύπαθη

➤ του Ιάκωβου Κουλοχέρη : ο Ι.Κ. γεννήθηκε στην Άνω Αμισό του Πόντου το 1895 από φτωχή οικογένεια. Τελείωσε την Αστική σχολή της Άνω Αμισού και τρεις τάξεις από το Γυμνάσιο. Θα συνέχιζε ασφαλώς τις σπουδές του αν δεν μεσολαβούσαν οι ταραχές, οι εξορίες και οι διωγμοί του Ποντιακού λαού.
➤ πλήρης βιογραφία του υπάρχει στην εισαγωγή του βιβλίου του Ι. Κουλοχέρη "η Αμισός και τα πάθη της" για το οποίο θα κάνουμε ειδικό αφιέρωμα.
➤ αναφορά στον Ι. Κουλοχέρη σε άλλη ανάρτηση μας εδώ   

Ποντιακή Εστία - τόμος 1976

Δευτέρα, 27 Φεβρουαρίου 2017

Βυζαντινά κάστρα Χαλδίας, το κάστρο του Κούκου - #06

➤ στην ανάρτηση μας για τα κάστρα, αναφερθήκαμε στο κάστρο του Πίρ Αχμέτ. Γράψαμε :

3. Πίρ-Αχμέτ

από το βιβλίο του Κανδηλάπτη : "Πιρ-αχμέτ (το) Τουρκ. χωρίον επί της οδού Αργυρουπόλεως - Ερζιγγέν και σταθμός καραβανίων με 25 οίκ." Εντοπίσαμε το χωριό όχι όμως το κάστρο. Αν κάνετε την διαδρομή (με Google Maps - street view) θα δείτε ότι σε μερικά σημεία υπάρχει στενό πέρασμα. Ότι πιο ιδανικό για να "στηθεί" κάποιο κάστρο ή μετερίζι. Κάποιες φωτογραφίες αναγνωστών δείχνουν κάτι σχετικό, μερικές με τίτλο "Kale ..." εδώ

➤ σήμερα προμηθευτήκαμε το εξαιρετικό δίτομο έργο 1000 σελίδων, "Τραπεζούς, στα ίχνη των Μεγάλων Κομνηνών".  [περισσότερα : εδώ ] Είναι ένα εργαλείο γι όποιον θέλει να μελετήσει τα κάστρα, τις εκκλησίες και τα μοναστήρια της ευρύτερης περιοχής Τραπεζούντα - Άρδασα - Αργυρούπολη και νοτιότερα.

➤ στο βιβλίο αυτό λοιπόν βρήκαμε ότι το κάστρο που ο Κανδηλάπτης τοποθετεί στο Πιρ Αχμέτ, είναι νοτιότερα και ονομάζεται κάστρο του Κούκου. Επίσης δεν αναφέρει καθόλου το άλλο μεγάλο κάστρο της περιοχής, το Κετσί Καλεσί ή Κοάς, ή Κοασί ή Κουασί, που βρίσκεται πολύ κοντά στο χωριό Καλέ, πάνω στον δρόμο Αργυρούπολης - Μπαϊπούρτ. Τα δύο αυτά κάστρα ίσως ήταν τα σπουδαιότερα για την φύλαξη των νότιων συνόρων επί Κομνηνών.


δείτε τι γράφει η σελίδα του Πανεπιστημίου της Αργυρούπολης - εδώ

➤ κάστρο Κούκου :
Kov Castle
Kov Kalesi (Kov Castle) is in the central administrative district. As you take the turn to the village (formerly named Dağteke) on the highway between Gümüşhane and Erzincan, you arrive at the outskirts of the hill on which the castle stands. The castle stands on top a solid piece of rock which is 130 meters above the road level. Its highest point is at an elevation of 1,760 meters above sea level. Some records indicate that there used to be an antique city around it, a claim that has so far not been verified. There is a claim that this city was the lost city of Sadisa. Once again, the castle was built according to a plan that conforms to the land on which it stands; outer walls are supported by round, cornered, and triangular bastions. All constituent parts of the castle have become a united whole with the rock itself.

➤ κάστρο Κετσί :
Keçi Castle
Keçi Kalesi is on the road to Kale Bucağı. In Kiepert’s map, this structure is called “Konas”; local people also call it “Konanes”. The castle was built on a very steep rock. The castled has the name “Keçi” (goat) because of how difficult it is to climb up to the castle. There are two alternative routes, in the west and in the south. The one in the south is dangerous because it follows the rock face. Yet, there are many wall ruins on this route. These ruins, with window openings easily discernible, suggest that there used to be a settlement on the outskirts of the castle. The cave to the west of the castle resembles a shelter.
The castle structure does not follow a rigid plan; in most parts, it conforms to the land on which it stands and thus displays an organic development. Some sections of the outer wall were given a round shape, thereby resembling bastions. There are tall and powerful towers on the eastern and western façades.
Inside the castle, there are two building covered with vaulted support beams; these buildings are believed to have been used as dungeons as no light enters inside. Bayburt Kalesi (Bayburt Castle), too, possesses two building of the same sort.
It has been claimed that some secret paths from the castle to the valley below were used to carry water to the castle in times when it was under siege.

οι παρακάτω φωτογραφίες είναι από το δίκτυο (GE - Panoramio)

κάστρο Κούκου
κάστρο Κετσί

Βυζαντινό κάστρο Παλαίκαστρον - #05 & Κιαβούρ Ντάγ

➤ στην πρώτη μας ανάρτηση για τα κάστρα - εδώ - ίσως παρατηρήσατε ότι ο Π. Μελανοφρύδης σημειώνει :


➤ δεν μπορέσαμε να βρούμε περισσότερα στοιχεία γι' αυτό το κάστρο και κυρίως για το βουνό Κιαβούρ Ντάγ και την ιστορία (σημείο #1) που αναφέρει παρακάτω ο Κανδηλάπτης. Φυσικά εάν βρούμε κι' άλλα στοιχεία για τον θάνατο εξ ασφυξίας θα επανέλθουμε με νέα ανάρτηση. Εκείνο που επίσης πρέπει να επισημάνω είναι (σημείο #2) η επικοινωνία του Κιαβούρ Ντάγ με το παρχάρι Άλας και κάστρο Γουδουλά στα όρια Μούζενα-Σταυρίν ( ανάρτηση μας εδώ ).

από το δίκτυο (GE Panoramio)
τα χωριά πρέπει να είναι Νίβενα-Αρταπίρ-Άε Γιάννες

Κυριακή, 26 Φεβρουαρίου 2017

αποκριά και Καθαρά Δευτέρα στην Σαμψούντα...

➤ πρώτη δημοσίευση 8.3.2016
➤ από το βιβλίο του Ιάκωβου Κουλοχέρη, "η Αμισός και τα πάθη της"
1991 – εκδ. Αφοι Κυριακίδη, σελ. 151

έχουμε περισσότερες από τέσσερις αναρτήσεις από το βιβλίο αυτό, αναζητήστε τις με το "η Αμισός και τα πάθη της"


➤ τόπος : Καλλίφυτος Δράμας. Το περιγραφόμενο παιχνίδι (χάψας), θυμάμαι ότι το παίζαμε και εμείς στις αρχές της δεκαετίας του 60. Ο θείος μου ο Σάββας είχε ένα σπάγκο, περασμένο σε γάντζο στην οροφή του δωματίου. Στην μια άκρη είχε δέσει ένα ντάσχαλβα (*) και την άλλη την κρατούσε στο χέρι του. Εμείς, τα τρία ανίψια του και η κόρη του Σούλα, χοροπηδούσαμε να πιάσουμε τον ντάσχαλβα με το στόμα, χέρια απαγορεύονταν ...

(*)
ντάσχαλαβας = ένα είδος σκληρού χαλβά με σουσάμι, γευστικότατος. Τον έβρισκε κανείς σε σχήμα κάτι σαν μικρό κουλούρι καθώς επίσης και σε μεγάλες πλάκες όπου κανείς έπαιρνε όσο ήθελε. Ήταν τόσο σκληρός που χρειαζότανε σφυράκι και μαχαίρι για να το κόψει κάποιος. Υπάρχει ακόμα τουλάχιστον στην περιφέρεια της Δράμας, στα μαγαζιά που πουλάνε χαλβά Κυργίων.

Σάββατο, 25 Φεβρουαρίου 2017

χαριτωμένα : οδηγίες προς υποψήφιους γαμπρούς...

από την δεύτερη ανάρτησή μας για την Χερίανα  εδώ (*) ξεχωρίσαμε κάτι χρήσιμο...

(*) άρθρο #2 της παραπάνω ανάρτησης : τη γραίας τ΄ωβγά του Λάζαρου Χρυσοχοϊδη

Βυζαντινά κάστρα & καστέλλια Χαλδίας - #03

με αυτή την ανάρτηση έπρεπε να ξεκινήσουμε το αφιέρωμα για τα κάστρα και τα καστέλλια. Είναι ότι πιο αναλυτικό και πλήρες.

➤ το έγραψε ο πολυγραφότατος Γεώργιος Θ. Κανδηλάπτης. Ο τίτλος του άρθρου είναι "κάστρα και καστέλλια Χαλδίας" που δημοσιεύθηκε στην ΠΕ του 1953 στα τεύχη 37 και 38-39. Θα ακολουθήσουν άλλες δύο αναρτήσεις με άρθρα επίσης του Κανδηλάπτη. Εκείνο που πρέπει να σημειωθεί είναι το πλήθος των κάστρων της Χαλδίας που αναφέρει ο συγγραφέας, "... το όλον 65 τον αριθμόν".

τέλος να συμπληρώσω τούτο : το μέγα πλήθος των κάστρων δείχνει το "εχθρικό" περιβάλλον στο οποίο ζούσε ο Βυζαντινός Πόντος και από το οποίο έπρεπε να προστατευθεί δημιουργώντας τόσα πολλά κάστρα. Επίσης να πω, λόγω επικαιρότητας, ότι ένας λαός είναι ειρηνικός τόσο, όσο και οι γείτονες του.

Μεσοχάλδιον στην Άρδασα - φώτο του Μιχ. Νεοφυτίδη
από το βιβλίο του Γ. Θ. Κανδηλάπτη,
"γεωγραφικόν & ιστορικόν λεξικόν ..."

Παρασκευή, 24 Φεβρουαρίου 2017

Βυζαντινό κάστρο της Άτρας - #02

➤ συνεχίζουμε με την 2η ανάρτηση για τα Βυζαντινά κάστρα.
➤ άρθρο από την ΠΕ, 1956, τ. 83-84 του Σπ. Πολατίδη

φωτό από το δίκτυο (GE Panoramio) του συμπατριώτη μας Αφεντουλίδη

Δευτέρα, 20 Φεβρουαρίου 2017

Χερίανα - 2ο μέρος

1. άρθρο με ημερομηνία 18.12.1918 από την εφημερίδα ΕΠΟΧΗ του Ν. Καπετανίδη

ΠΕ, 1977, τ. 15, σ. 183

2. τη γραίας τ΄ωβγά του του Λάζαρου Χρυσοχοϊδη. Ανέκδοτο-παραμύθι της Χερίανας, αντίστοιχο με το Ελληνικό " ... εσύ και ο γρύλος σου", διαβάστε το, μάθημα Ποντιακών ...


ΠΕ, 1952, τ. 26

3. χάρτες

χάρτης ΚΜΣ

Κυριακή, 19 Φεβρουαρίου 2017

Χερίανα - 1ο μέρος

➤ πρώτη δημοσίευση 24.6.2016

➤ μια από τις λιγότερο ντοκουμενταρισμένες περιοχές του Πόντου είναι η Χερίανα. Αναφέρεται με πολλές ονομασίες : Σερρίενα, Χερροίανα, Χαιρίανα, Chεριάν, Ζεράν και στα τούρκικα Σεϊράν. Η πόλη Χερίανα (Siran) βρίσκεται ΝΑ από την Αργυρούπολη (Κάν) σε απόσταση 70 χιλιομέτρων μέσω της οδού που περνάει από τα χωριά Ζύμενα, Ταρσός κλπ. (βλ. χάρτες). Θα αναρτήσουμε όσα στοιχεία εντοπίσαμε έως τώρα σε δύο μέρη και θα ακολουθήσει πτήση με την Air Pontus από Αργυρούπολη έως Χερίανα και το Βυζαντινό χωριό Κελώρια.

➤ 1ο μέρος 
από το πολύ καλό βιβλίο του Γ.Θ. Κανδηλάπτη – Κάνις, "γεωγραφικόν και ιστορικόν λεξικόν της επαρχίας Χαλδίας" που δημοσιεύθηκε στα παλαιά περιοδικά αλλά κυκλοφορεί και σε βιβλίο των εκδ. Κυριακίδη. 


 ανάρτηση μας για Ζύμενα : εδώ

Τετάρτη, 15 Φεβρουαρίου 2017

ο παρορμητικός Γερμανός Καραβαγγέλης - #5

➤ τελευταία ανάρτηση για το θέμα.
   🔻 προηγούμενες αναρτήσεις :
          🔻 πρώτη εδώ
          🔻 δεύτερη εδώ
          🔻 τρίτη εδώ
          🔻 τέταρτη εδώ

παραθέτουμε δύο σελίδες από το το βιβλίο του Δ. Φυλλίζη "οι τελευταίες ημέρες της Τραπεζούντας". Δείτε τι ειπώθηκε "κατά την μυστικήν συνεδρίασην".
➤ τελικά είμαστε πεπεισμένοι ότι ο Γερμανός Καραβαγγέλης, δυστυχώς, πολλές φορές δεν υπήρξε σώφρων όπως ο Χρύσανθος Τραπεζούντος. Η στάση του αυτή δημιούργησε τεράστια προβλήματα στον πληθυσμό της περιφέρειας του. Η ευθύνη του για την απόλυτη πρωτιά (*) είναι τεράστια. Οι πέντε αναρτήσεις μας με τις απόψεις που παρατίθενται βεβαιώνουν "του λόγου το αληθές".

(*)
Είναι γνωστό ότι ο Δυτικός Πόντος είχε τις μεγαλύτερες απώλειες σε ανθρώπινες ζωές. Το 73.26% του πληθυσμού της περιφέρειας αυτής δεν επέζησε. Είναι το μεγαλύτερο ποσοστό απωλειών από όλες τις 6 εκκλησιαστικές περιφέρειες του Πόντου.

δυστυχώς ο Φυλλίζης
δεν διευκρινίζει ποια ήταν
"αυτά τα αδύνατα τα οποία μας επρότειναν"

Τρίτη, 14 Φεβρουαρίου 2017

ο παρορμητικός Γερμανός Καραβαγγέλης - #4

➤ από το βιβλίο του Ιάκωβου Κουλοχέρη "η Αμισός και τα πάθη της" - ανάρτηση μας εδώ


➤ και λίγα λόγια για την κατεδάφιση του νέου αστυνομικού τμήματος που δημιούργησαν οι Τούρκοι στην Άνω Αμισό.

Δευτέρα, 13 Φεβρουαρίου 2017

ο παρορμητικός Γερμανός Καραβαγγέλης - #3

➤ άρθρο του Αντώνη Παπαδόπουλου από την Ποντιακή Εστία, έτος 1962, τ. 145-146
➤ έχει τίτλο "όταν ψυχορραγούσε η Τραπεζούντα" και αναφέρεται στα δεινά της πόλης και την περιφέρειας της. Είναι άρθρο 12 σελίδων το οποίο θα αναρτήσουμε τις επόμενες μέρες.
➤ ο συγγραφέας ήταν στην υπηρεσία της Μητρόπολης Τραπεζούντας, γραμματέας της επιτροπής προσφύγων.
➤ σήμερα θα αναρτήσουμε μόνο μία σελίδα αυτού του άρθρου, σελίδα που έχει συνάφεια με τον τίτλο της ανάρτησης.
➤ διαβάστε τα λόγια του υπ' αριθμόν 2 στην ιεραρχία της Μητρόπολης Αμασείας - Σαμψούντας ...
➤ ... δείτε πως "φούσκωσαν τα μυαλά" αυτών που έπρεπε να είναι συνετοί.

από το βιβλίο "γη του Πόντου" του Δημήτρη Ψαθά

Σαμψούντα - Άνω Αμισός ή Καδήκιοϊ ή Κατίκιοϊ

ΠΦ, 1936 - τ. 26

Κυριακή, 12 Φεβρουαρίου 2017

ο παρορμητικός Γερμανός Καραβαγγέλης - #2

➤ Σάββας Π. Ιωακειμίδης από το βιβλίο του "συμβολή εις την γενικήν ιστορίαν του Πόντου" :
➤ "η κρίσις ημών αύτη θα φανή πιθανόν ως υπερβολική και θα χαρακτηρισθή ως έλλειψις σεβασμού προς την μνήμην του εκλιπόντος ιεράρχου, τα μάλα σεβαστού, αλλ' ημείς γράφομεν ιστορίαν, ήτις στηρίζεται επί της αληθείας και η αλήθεια πρέπει να λέγεται προς πάσαν κατεύθυνσιν"

➤ το βιβλίο αυτό το έγραψε ο συγγραφέας το 1970 και εκδόθηκε το 1985. Περιλαμβάνει δε "α ακηκόαμεν τοις ωσίν ημών και εωράκαμεν τοις οφθαλμοίς ημών"