Τρίτη, 28 Φεβρουαρίου 2017

Πάφρα η πολύπαθη

➤ του Ιάκωβου Κουλοχέρη : ο Ι.Κ. γεννήθηκε στην Άνω Αμισό του Πόντου το 1895 από φτωχή οικογένεια. Τελείωσε την Αστική σχολή της Άνω Αμισού και τρεις τάξεις από το Γυμνάσιο. Θα συνέχιζε ασφαλώς τις σπουδές του αν δεν μεσολαβούσαν οι ταραχές, οι εξορίες και οι διωγμοί του Ποντιακού λαού.
➤ πλήρης βιογραφία του υπάρχει στην εισαγωγή του βιβλίου του Ι. Κουλοχέρη "η Αμισός και τα πάθη της" για το οποίο θα κάνουμε ειδικό αφιέρωμα.
➤ αναφορά στον Ι. Κουλοχέρη σε άλλη ανάρτηση μας εδώ   

Ποντιακή Εστία - τόμος 1976

Δευτέρα, 27 Φεβρουαρίου 2017

Βυζαντινά κάστρα Χαλδίας, το κάστρο του Κούκου - #06

➤ στην ανάρτηση μας για τα κάστρα, αναφερθήκαμε στο κάστρο του Πίρ Αχμέτ. Γράψαμε :

3. Πίρ-Αχμέτ

από το βιβλίο του Κανδηλάπτη : "Πιρ-αχμέτ (το) Τουρκ. χωρίον επί της οδού Αργυρουπόλεως - Ερζιγγέν και σταθμός καραβανίων με 25 οίκ." Εντοπίσαμε το χωριό όχι όμως το κάστρο. Αν κάνετε την διαδρομή (με Google Maps - street view) θα δείτε ότι σε μερικά σημεία υπάρχει στενό πέρασμα. Ότι πιο ιδανικό για να "στηθεί" κάποιο κάστρο ή μετερίζι. Κάποιες φωτογραφίες αναγνωστών δείχνουν κάτι σχετικό, μερικές με τίτλο "Kale ..." εδώ

➤ σήμερα προμηθευτήκαμε το εξαιρετικό δίτομο έργο 1000 σελίδων, "Τραπεζούς, στα ίχνη των Μεγάλων Κομνηνών".  [περισσότερα : εδώ ] Είναι ένα εργαλείο γι όποιον θέλει να μελετήσει τα κάστρα, τις εκκλησίες και τα μοναστήρια της ευρύτερης περιοχής Τραπεζούντα - Άρδασα - Αργυρούπολη και νοτιότερα.

➤ στο βιβλίο αυτό λοιπόν βρήκαμε ότι το κάστρο που ο Κανδηλάπτης τοποθετεί στο Πιρ Αχμέτ, είναι νοτιότερα και ονομάζεται κάστρο του Κούκου. Επίσης δεν αναφέρει καθόλου το άλλο μεγάλο κάστρο της περιοχής, το Κετσί Καλεσί ή Κοάς, ή Κοασί ή Κουασί, που βρίσκεται πολύ κοντά στο χωριό Καλέ, πάνω στον δρόμο Αργυρούπολης - Μπαϊπούρτ. Τα δύο αυτά κάστρα ίσως ήταν τα σπουδαιότερα για την φύλαξη των νότιων συνόρων επί Κομνηνών.


δείτε τι γράφει η σελίδα του Πανεπιστημίου της Αργυρούπολης - εδώ

➤ κάστρο Κούκου :
Kov Castle
Kov Kalesi (Kov Castle) is in the central administrative district. As you take the turn to the village (formerly named Dağteke) on the highway between Gümüşhane and Erzincan, you arrive at the outskirts of the hill on which the castle stands. The castle stands on top a solid piece of rock which is 130 meters above the road level. Its highest point is at an elevation of 1,760 meters above sea level. Some records indicate that there used to be an antique city around it, a claim that has so far not been verified. There is a claim that this city was the lost city of Sadisa. Once again, the castle was built according to a plan that conforms to the land on which it stands; outer walls are supported by round, cornered, and triangular bastions. All constituent parts of the castle have become a united whole with the rock itself.

➤ κάστρο Κετσί :
Keçi Castle
Keçi Kalesi is on the road to Kale Bucağı. In Kiepert’s map, this structure is called “Konas”; local people also call it “Konanes”. The castle was built on a very steep rock. The castled has the name “Keçi” (goat) because of how difficult it is to climb up to the castle. There are two alternative routes, in the west and in the south. The one in the south is dangerous because it follows the rock face. Yet, there are many wall ruins on this route. These ruins, with window openings easily discernible, suggest that there used to be a settlement on the outskirts of the castle. The cave to the west of the castle resembles a shelter.
The castle structure does not follow a rigid plan; in most parts, it conforms to the land on which it stands and thus displays an organic development. Some sections of the outer wall were given a round shape, thereby resembling bastions. There are tall and powerful towers on the eastern and western façades.
Inside the castle, there are two building covered with vaulted support beams; these buildings are believed to have been used as dungeons as no light enters inside. Bayburt Kalesi (Bayburt Castle), too, possesses two building of the same sort.
It has been claimed that some secret paths from the castle to the valley below were used to carry water to the castle in times when it was under siege.

οι παρακάτω φωτογραφίες είναι από το δίκτυο (GE - Panoramio)

κάστρο Κούκου
κάστρο Κετσί

Κυριακή, 26 Φεβρουαρίου 2017

αποκριά και Καθαρά Δευτέρα στην Σαμψούντα...

➤ πρώτη δημοσίευση 8.3.2016
➤ από το βιβλίο του Ιάκωβου Κουλοχέρη, "η Αμισός και τα πάθη της"
1991 – εκδ. Αφοι Κυριακίδη, σελ. 151

έχουμε περισσότερες από τέσσερις αναρτήσεις από το βιβλίο αυτό, αναζητήστε τις με το "η Αμισός και τα πάθη της"


➤ τόπος : Καλλίφυτος Δράμας. Το περιγραφόμενο παιχνίδι (χάψας), θυμάμαι ότι το παίζαμε και εμείς στις αρχές της δεκαετίας του 60. Ο θείος μου ο Σάββας είχε ένα σπάγκο, περασμένο σε γάντζο στην οροφή του δωματίου. Στην μια άκρη είχε δέσει ένα ντάσχαλβα (*) και την άλλη την κρατούσε στο χέρι του. Εμείς, τα τρία ανίψια του και η κόρη του Σούλα, χοροπηδούσαμε να πιάσουμε τον ντάσχαλβα με το στόμα, χέρια απαγορεύονταν ...

(*)
ντάσχαλαβας = ένα είδος σκληρού χαλβά με σουσάμι, γευστικότατος. Τον έβρισκε κανείς σε σχήμα κάτι σαν μικρό κουλούρι καθώς επίσης και σε μεγάλες πλάκες όπου κανείς έπαιρνε όσο ήθελε. Ήταν τόσο σκληρός που χρειαζότανε σφυράκι και μαχαίρι για να το κόψει κάποιος. Υπάρχει ακόμα τουλάχιστον στην περιφέρεια της Δράμας, στα μαγαζιά που πουλάνε χαλβά Κυργίων.

Σάββατο, 25 Φεβρουαρίου 2017

χαριτωμένα : οδηγίες προς υποψήφιους γαμπρούς...

από την δεύτερη ανάρτησή μας για την Χερίανα  εδώ (*) ξεχωρίσαμε κάτι χρήσιμο...

(*) άρθρο #2 της παραπάνω ανάρτησης : τη γραίας τ΄ωβγά του Λάζαρου Χρυσοχοϊδη

Βυζαντινά κάστρα & καστέλλια Χαλδίας - #03

με αυτή την ανάρτηση έπρεπε να ξεκινήσουμε το αφιέρωμα για τα κάστρα και τα καστέλλια. Είναι ότι πιο αναλυτικό και πλήρες.

➤ το έγραψε ο πολυγραφότατος Γεώργιος Θ. Κανδηλάπτης. Ο τίτλος του άρθρου είναι "κάστρα και καστέλλια Χαλδίας" που δημοσιεύθηκε στην ΠΕ του 1953 στα τεύχη 37 και 38-39. Θα ακολουθήσουν άλλες δύο αναρτήσεις με άρθρα επίσης του Κανδηλάπτη. Εκείνο που πρέπει να σημειωθεί είναι το πλήθος των κάστρων της Χαλδίας που αναφέρει ο συγγραφέας, "... το όλον 65 τον αριθμόν".

τέλος να συμπληρώσω τούτο : το μέγα πλήθος των κάστρων δείχνει το "εχθρικό" περιβάλλον στο οποίο ζούσε ο Βυζαντινός Πόντος και από το οποίο έπρεπε να προστατευθεί δημιουργώντας τόσα πολλά κάστρα. Επίσης να πω, λόγω επικαιρότητας, ότι ένας λαός είναι ειρηνικός τόσο, όσο και οι γείτονες του.

Μεσοχάλδιον στην Άρδασα - φώτο του Μιχ. Νεοφυτίδη
από το βιβλίο του Γ. Θ. Κανδηλάπτη,
"γεωγραφικόν & ιστορικόν λεξικόν ..."

Παρασκευή, 24 Φεβρουαρίου 2017

Βυζαντινό κάστρο της Άτρας - #02

➤ συνεχίζουμε με την 2η ανάρτηση για τα Βυζαντινά κάστρα.
➤ άρθρο από την ΠΕ, 1956, τ. 83-84 του Σπ. Πολατίδη

φωτό από το δίκτυο (GE Panoramio) του συμπατριώτη μας Αφεντουλίδη

Τετάρτη, 15 Φεβρουαρίου 2017

ο παρορμητικός Γερμανός Καραβαγγέλης - #5

➤ τελευταία ανάρτηση για το θέμα.
   🔻 προηγούμενες αναρτήσεις :
          🔻 πρώτη εδώ
          🔻 δεύτερη εδώ
          🔻 τρίτη εδώ
          🔻 τέταρτη εδώ

παραθέτουμε δύο σελίδες από το το βιβλίο του Δ. Φυλλίζη "οι τελευταίες ημέρες της Τραπεζούντας". Δείτε τι ειπώθηκε "κατά την μυστικήν συνεδρίασην".
➤ τελικά είμαστε πεπεισμένοι ότι ο Γερμανός Καραβαγγέλης, δυστυχώς, πολλές φορές δεν υπήρξε σώφρων όπως ο Χρύσανθος Τραπεζούντος. Η στάση του αυτή δημιούργησε τεράστια προβλήματα στον πληθυσμό της περιφέρειας του. Η ευθύνη του για την απόλυτη πρωτιά (*) είναι τεράστια. Οι πέντε αναρτήσεις μας με τις απόψεις που παρατίθενται βεβαιώνουν "του λόγου το αληθές".

(*)
Είναι γνωστό ότι ο Δυτικός Πόντος είχε τις μεγαλύτερες απώλειες σε ανθρώπινες ζωές. Το 73.26% του πληθυσμού της περιφέρειας αυτής δεν επέζησε. Είναι το μεγαλύτερο ποσοστό απωλειών από όλες τις 6 εκκλησιαστικές περιφέρειες του Πόντου.

δυστυχώς ο Φυλλίζης
δεν διευκρινίζει ποια ήταν
"αυτά τα αδύνατα τα οποία μας επρότειναν"

Τρίτη, 14 Φεβρουαρίου 2017

ο παρορμητικός Γερμανός Καραβαγγέλης - #4

➤ από το βιβλίο του Ιάκωβου Κουλοχέρη "η Αμισός και τα πάθη της" - ανάρτηση μας εδώ


➤ και λίγα λόγια για την κατεδάφιση του νέου αστυνομικού τμήματος που δημιούργησαν οι Τούρκοι στην Άνω Αμισό.

Δευτέρα, 13 Φεβρουαρίου 2017

ο παρορμητικός Γερμανός Καραβαγγέλης - #3

➤ άρθρο του Αντώνη Παπαδόπουλου από την Ποντιακή Εστία, έτος 1962, τ. 145-146
➤ έχει τίτλο "όταν ψυχορραγούσε η Τραπεζούντα" και αναφέρεται στα δεινά της πόλης και την περιφέρειας της. Είναι άρθρο 12 σελίδων το οποίο θα αναρτήσουμε τις επόμενες μέρες.
➤ ο συγγραφέας ήταν στην υπηρεσία της Μητρόπολης Τραπεζούντας, γραμματέας της επιτροπής προσφύγων.
➤ σήμερα θα αναρτήσουμε μόνο μία σελίδα αυτού του άρθρου, σελίδα που έχει συνάφεια με τον τίτλο της ανάρτησης.
➤ διαβάστε τα λόγια του υπ' αριθμόν 2 στην ιεραρχία της Μητρόπολης Αμασείας - Σαμψούντας ...
➤ ... δείτε πως "φούσκωσαν τα μυαλά" αυτών που έπρεπε να είναι συνετοί.

από το βιβλίο "γη του Πόντου" του Δημήτρη Ψαθά

Σαμψούντα - Άνω Αμισός ή Καδήκιοϊ ή Κατίκιοϊ

ΠΦ, 1936 - τ. 26

Κυριακή, 12 Φεβρουαρίου 2017

ο παρορμητικός Γερμανός Καραβαγγέλης - #2

➤ Σάββας Π. Ιωακειμίδης από το βιβλίο του "συμβολή εις την γενικήν ιστορίαν του Πόντου" :
➤ "η κρίσις ημών αύτη θα φανή πιθανόν ως υπερβολική και θα χαρακτηρισθή ως έλλειψις σεβασμού προς την μνήμην του εκλιπόντος ιεράρχου, τα μάλα σεβαστού, αλλ' ημείς γράφομεν ιστορίαν, ήτις στηρίζεται επί της αληθείας και η αλήθεια πρέπει να λέγεται προς πάσαν κατεύθυνσιν"

➤ το βιβλίο αυτό το έγραψε ο συγγραφέας το 1970 και εκδόθηκε το 1985. Περιλαμβάνει δε "α ακηκόαμεν τοις ωσίν ημών και εωράκαμεν τοις οφθαλμοίς ημών"

Σάββατο, 11 Φεβρουαρίου 2017

ο παρορμητικός Γερμανός Καραβαγγέλης - #1

➤ μια σειρά από αναρτήσεις σχετικά με τις εξαλλοσύνες του Γερμανού Καραβαγγέλη θα ακολουθήσουν τις επόμενες ημέρες. Το τίμημα που πλήρωσε ο λαός του Δ. Πόντου είναι μάλλον δυσανάλογο με τα όποια οφέλη.
➤ γράφει ο Σάββας Π. Ιωακειμίδης (1887 – 1979) στο βιβλίο του "συμβολή εις την γενικήν ιστορίαν του Πόντου" : η κρίσις ημών αύτη θα φανή πιθανόν ως υπερβολική και θα χαρακτιρισθή ως έλλειψις σεβασμού προς την μνήμην του εκλιπόντος ιεράρχου, τα μάλα σεβαστού, αλλ' ημείς γράφομεν ιστορίαν, ήτις στηρίζεται επί της αληθείας και η αλήθεια πρέπει να λέγεται προς πάσαν κατεύθυνσιν.
 

1. άφιξη του Γ.Κ. στην Σαμψούντα στις 25.3.1908 ως μητροπολίτης


2. [ο Καραβαγγέλης φαίνεται πως ήταν υπέρμαχος της άμεσης κλιμάκωσης της έντασης με τους Τούρκους στον Πόντο, πιστεύοντας στην αποτελεσματικότητα μιας ένοπλης δράσης κατά τα πρότυπα του Μεκεδονικού αγώνα και των Βαλκανικών πολέμων] Νίκος Μαραντζίδης, γιασασίν μιλλέτ, σελ. 64
➤ και ο πλέον αδαής καταλαβαίνει ότι η "άμεση κλιμάκωση" απαιτεί μερικά βασικά πράματα, όπως έμψυχο υλικό, οπλισμό, επιμελητεία, δομή & οργάνωση, κάποιες υποτυπώδεις έστω επικοινωνίες κλπ. αυτά όμως ΔΕΝ υπήρχαν ...


3. στις πρώτες σελίδες του βιβλίου του Δημήτρη Κουτσογιαννόπουλου (ανάρτηση μας εδώ ) αναφέρει : Είναι το καλοκαίρι του 1908. Στην Σαμψούντα υπάρχει ήδη μυστική οργάνωση. Ο νεαρός Δημήτρης βρίσκει προκηρύξεις και όπλα κάτω από το κρεβάτι του πατέρα του. Είναι περισσότερο από βέβαιο ότι πίσω από αυτές τις κινήσεις-πρωτοβουλίες είναι ο Καραβαγγέλης λαμβάνοντας υπόψη το παραπάνω.

4. [… να σημειωθεί επιπλέον πως σε αυτές τις προτάσεις του Καραβαγγέλη ο μητροπολίτης Τραπεζούντος Χρύσανθος αντέδρασε σφόδρα ζητώντας "ν’ αποφευχθούν τα συστηθέντα από τον Μ. Αμασείας και εγκρίνουν την συνεννόησιν με τους Τούρκους."] Νίκος Μαραντζίδης, γιασασίν μιλλέτ, σελ. 64 σημ. 41


5. εμπλέκει ενεργά τον επίσκοπο Ζήλων Ευθύμιο Αγριτέλη. [ο Καραβαγγέλης μάλιστα, πιθανόν για λόγους προφύλαξης, αλλά και επειδή μετακινούνταν συχνά εκτός Σαμψούντας, ανέθεσε στον επίσκοπο Ζήλων Ευθύμιο Αγριτέλη τον γενικό συντονισμό και την επαφή με τους οπλαρχηγούς. Για τη δράση αυτή ο Καραβαγγέλης απελάθηκε από την Σαμψούντα το 1917 ενώ ο Αγριτέλης κρεμάστηκε έπειτα από απόφαση των δικαστηρίων της Αμάσειας] Νίκος Μαραντζίδης, γιασασίν μιλλέτ, σελ. 65


6. [βέβαια , μέσα από τα Αυστριακά αρχεία που παραθέτει ο Π. Ενεπεκίδης φαίνεται πως ο Καραβαγγέλης έκανε κάποιες δημόσιες κινήσεις που έδειχναν διάθεση καταστολής του αντάρτικου.  Κατά την γνώμη μου, πρόκειται για σκηνοθετημένη από τον μητροπολίτη παράσταση προκειμένου να "ρίξει στάχτη στα μάτια" των Τούρκων αλλά και των Δυτικών.]. Νίκος Μαραντζίδης, γιασασίν μιλλέτ, σελ. 65 – σημ. 44


7. με το τέλος του πολέμου ο Καραβαγγέλης επιστρέφει (μάλλον περί τέλη του 1918) με Αγγλικό αντιτορπιλικό στην Σαμψούντα. Διαβάζουμε στα Ποντιακά Φύλλα, 1936, τ. 4-5 άρθρο με υπογραφή Π.Φ.


ξύπνησε μέσα του ο Μακεδονομάχος και "εξεδιώχθη απ’ αυτόν χωρίς να δεχθεί τα καλωσορίσματα" Η στάση του αυτή δεν ήταν καθόλου συμβατή με την διπλωματία που πρέπει να διακρίνει όλους τους αξιωματούχους. Πολύ δε περισσότερο σε μία ευαίσθητη περιοχή όπως εκείνη του Δ. Πόντου που τίποτε δεν τελείωσε. Όλα ακόμα ήταν ρευστά.


8. ποια γνώμη είχε διαμορφώσει ο λαός για τον Γ. Καραβαγγέλη ;

Χρόνια πολλά πριν, η μητέρα μου, μου υπαγόρευσε το παρακάτω τραγούδι-θρήνο που το έλεγε η μάνα της δηλ. η γιαγιά μου Παρασκευή Παπαδοπούλου από το Κογιουμτζάντων (στα ριζά του Αγιού Τεπέ Σαμψούντας) και που το τραγουδούσαν στην πατρίδα για τον Γερμανό Καραβαγγέλη :

• Άτα ήτα γιαταλάρ, κονκσού Τουρκλερί, κομίρ κιπί ολντού, Ουρούμ κεμικλέρι
σου μιλέτι σεπεπί, δεσπότη Γερμάνο, κοϊτού μιτερλερί, τσουχτούμ μαϊρτίρος
μετάφραση :
• το χωριό Άτα που το κάψανε οι γείτονες Τούρκοι, σαν κάρβουνα γίνανε τα κόκαλα των Ελλήνων
αυτός ήταν ο αίτιος, ο Δεσπότης Γερμανός. έβαλε τα πολυβόλα, βγήκε αθώος.

Παρασκευή, 10 Φεβρουαρίου 2017

Μητροπολίτης Γερμανός Καραβαγγέλης, κάρτες - #3

κάρτες από το βιβλίο "μορφές Μακεδονομάχων και τα Ποντιακά του Γερμανού Καραβαγγέλη" της Αντιγόνης Μπέλλου – Θρεψιάδη / ανάρτηση μας εδώ